by Jetari
A treatise on the foundational distinction in Buddhist logic — how a property (dharma) relates to its possessor (dharmin). Without this distinction, no valid argument can be constructed: every syllogism requires attributing a property to a subject. Jetari (~940–1000 CE), one of the last great scholars of Vikramashila University and teacher of Atisha, analyzes this relationship through five aspects: essential nature, synonyms, expanded division, particular classification, and definitional statement.
This text (Tohoku D4262) survives only in its Tibetan translation in the Derge Tengyur. The Sanskrit original is lost. It is the companion text to Jetari's Instruction on the True Nature of Reasons (D4261), which analyzes the structure of valid and invalid reasoning. Where that text asks "what makes a reason valid?", this text asks "what is the object that reasons operate upon?" Together they form the logical foundations of Jetari's system.
No English translation of this text has existed until now.
Homage to Manjushri, the Ever-Youthful.
In summary:
Essential nature, synonyms,
expanded division thereof,
particular classification, and definitional statement —
by these five aspects it should be understood.
1. Essential Nature
The essential nature of property and property-possessor is: the qualifier and the basis of qualification among objects.
In general, these apply across five domains: designative words, cognitions, meaning-indicating expressions, qualifying terms, and objects of cognition.
Among meaning-indicating expressions there are two modes: words that indicate mere meaning, and words that indicate particular qualities of meaning. Property and property-possessor are the referent of the second type.
Regarding mere meaning-indication: when there is doubt whether form possesses a self or not, and one demonstrates selflessness by saying "because it is impermanent" — this is the bare meaning of the reason "impermanent." Or when there is doubt about a mere entity, and "impermanent" is explained as "adventitious," "not enduring," and so forth, this is indicated merely through synonyms, because there is no other means.
Even if one were to apply the property–property-possessor relation as a restrictive qualifier in such cases, it would be merely a nominal condition — that is, purposeless.
This property and property-possessor applies across all four grammatical case-endings. Even in commands directed at a person, though the person is primarily designated, the expression does not transcend property and property-possessor.
2. Synonyms
The synonyms for property and property-possessor are: "qualifier" and "basis of qualification," and so forth.
3. Expanded Division
Among imputed properties and established properties, it is established properties that are to be analyzed. These are divided into three categories: essential nature, classification, and circumstantial state.
3a. Essential Nature
The property and property-possessor of essential nature are established through their own nature, without depending on other objects — like the heat of fire.
This is further divided into two: tautological and definitional.
Tautological essential nature is when the very object — however it is known, whether as a pot, as impermanent, or as not-cloth — is demonstrated as being that very thing through its own term, effecting the exclusion of other entities and characteristics. For example: "A pot is a pot itself." "Impermanent is impermanent itself." "Not-cloth is not-cloth itself."
Here, "a pot is..." — the property-possessor term, having a connective and delimiting juncture, does not exclude other qualifiers. But "...a pot itself" — the property term, being a delimiter and restrictive qualifier, does exclude other qualifiers. Thus by demonstrating that "a pot is a pot itself," other entities in the concordant class — such as cloth — are delimited, and opposing characteristics such as "non-pot" are excluded and eliminated.
By this, separation from other entities and other characteristics is accomplished. This has the condition of demonstrated instruction.
Definitional essential nature demonstrates, through a different term, a quality of the object other than what is commonly known. For example: demonstrating that a pot is impermanent, produced, or selfless. Also: not-cloth, not-permanent, and so forth. These are applied in dependence on what is to be negated, and so are classificatory properties — not properties of mere otherness.
Therefore, "impermanent" and so forth are established merely as characteristics. A statement such as "a pot has seeds" requires reference to what is to be proved, and thus is not essential nature alone.
Why is this called "definitional"? Because it is established through the characteristic — universal or particular — that characterizes the entity. This characteristic, depending on the relevant aspect, is of both natures.
In the definitional essential-nature and subsequent modes, the purpose of the restrictive qualifier in the classificatory mode is clarification: even though for the listener a pot is established as merely impermanent, when doubt remains about whether it might still be permanent, applying the restrictive qualifier to the property-term excludes what the entity does not possess and what possesses other properties.
When a pot is established merely as "broad-bellied and narrow-necked," and there is doubt whether that characteristic extends to other vessels, applying the restrictive qualifier to the property excludes the property from other property-possessors and eliminates the remainder. These are called "conditions beneficial to that purpose."
When such intended distinctions are absent, applying the restrictive qualifier to either position would be merely a nominal condition — purposeless.
Definitional essential nature is further divided into two: innate and adventitious — like the yellow colour of gold and the blue tarnish on copper.
Why is the adventitious called so? Because through depending on external factors such as fire, it goes beyond its original function and is liberated from that characteristic — it is to be abandoned. The other is the reverse.
The adventitious, in some cases, is known through the loss of both the established state and the functional state at the beginning and at the end — like sediment in water. In other cases, it is known through the loss of function at the end alone — like tarnish on gold or heat in iron.
3b. Classification
Classification has two types: classification by apprehension and classification by objects.
Classification by apprehension is the engagement and disengagement of apprehension. Classification by objects is the engagement and disengagement of objects. Both are established in dependence on some adventitious qualifier.
The first depends on the apprehending cognition. The second depends on correlated and opposed objects. Therefore the second should be specified as "object-classification."
Classification by apprehension is further divided into two: apprehending that object, and being apprehended by that object.
"Apprehending that" means either directly experiencing the entity of pots and so forth, or apprehending it through not-having-negated, even without direct experience. What is apprehended through not-having-negated without experience is also posited as "not apprehended" relative to what is not experienced despite not being negated.
Furthermore, the triple negation — the negation of that negation is also posited as a property of non-apprehension.
Regarding apprehension and non-apprehension: in different spatial locations and so forth, the engagement and disengagement of apprehension regarding pots and the like is as before. These should be understood through the divisions of direct perception and inference as appropriate. The "not-having-negated" of inference is merely the opposite of a subtle intrinsic nature.
Classification by objects is further divided into two: substance and quality.
"Substance" means the actual conditioned entity that arises from the assemblage of causes and conditions — capable of being established without depending on other objects, in both the objective and cognitive senses — such as a pot. Property and property-possessor based on that are "substance-property and substance-property-possessor."
"Quality" means characteristics such as impermanence that qualify those conditioned entities. Property and property-possessor based on that substratum are the second type.
One might ask: "Are form, sound, and so forth subsumed under which?" They are subsumed under quality, because they are qualifiers dependent upon pots and so forth. Yet when applied as substance-properties, they are posited as essential-nature property and property-possessor, established by their own nature — to be understood as appropriate.
Here a disputant argues: "Sound, scent, and so forth exist in locations separated from wind, sandalwood, and their supports, and therefore should be taken as substances." This is not reasonable: sound too is established by direct perception as not existing at a location separate from conch-shells and the like. Scent too is apprehended at another location only because it is infused into wind by sandalwood and the like — there is no self-established scent independent of an entity. Therefore, the whiteness, roundness, smoothness, and roughness of a pot should all be taken as qualities of that substance, not as substances themselves.
Some say: "Because they are objects of different sense faculties, they are different entities." This too is not reasonable: because of the indeterminacy of shape and so forth, and because they cannot be apprehended separately from sandalwood, conch-shells, and the like. In some cases the apprehension of distinct qualities is due to the individually determinate powers of the respective sense faculties.
Others say: "When one discerns their particular differences, they are classificatory property-possessors."
Regarding substance-property and property-possessor, the engagement and disengagement within that domain has four types: establishing existence and negating non-existence, establishing identity and negating non-identity.
Establishing existence is establishing possession of other qualifiers, which is twofold: the entity possessing other entities, and the entity's own properties possessing other qualifiers.
An entity possessing other entities: "In the pot there are seeds." "There is wealth." "There is milk." "There is butter." The negation of their non-existence is likewise.
An entity's own qualifiers possessing others: "The pot has a pattern." "It has ornamentation." "It has stains." The negation of their non-existence is likewise.
The things to be established and the things to be negated are correlates. What is established in dependence upon them may be single or may involve the establishment and negation of what is possible.
Furthermore, the superimposition of what is impossible — such as "the pot possesses consciousness" — the negation of such impossible superimposition is fully established, and this should be applied. But the establishment of impossible properties is merely imputed and should not be taken up.
Establishing identity has two types: possible and impossible.
Among the possible, there are two: applied in relation to opposed correlates, and single, in relation to correlated counterparts.
Applied in relation to opposed correlates: a pot's good and bad, large and small, and similar opposed qualities — in relation to each single opposed entity, each is individually established. In relation to both, a third group of both opposed properties is also established. Thus it is called "applied."
Similarly, establishing "not-good" and "not-bad" — the negation of non-identity up to the third group is to be applied.
Identity established and non-identity negated in relation to correlated counterparts, as single — these are functional properties. These are further divided into four by the distinction of existing in cause and effect, and in agent and action.
Function existing in cause and agent is differentiated with reference to effect and action. Functional properties existing in effect and action are established and differentiated with reference to cause and agent.
Function existing in cause: "Prosperity and wealth produce the pot."
Function existing in agent: "The pot holds water, holds milk, holds seeds, holds wealth."
Function existing in effect: "The pot — made from earth, made from copper, fired by heat."
Function existing in action: "This pot is to be used, to be held, to be hidden, to be gathered, to be discarded."
Regarding these functional properties: when cause and agent are primarily designated as property-possessors, effect and action serve as the distinguishing properties. When effect and action are primarily designated as property-possessors, the other two serve as the distinguishing properties. The negation of non-identity is likewise applied relative to what is negated.
Furthermore, the impossible — superimposing upon a pot the nature of cloth, kettle, and so forth — is imputed. The negation of such superimposition is taken as established essential-nature property.
3c. Circumstantial State
The third category, circumstantial state, is established neither through essential nature nor through dependence on other objects — because it is a mere state of affairs. For example: the properties of a pot lying down, standing up, overturned, or upright — each is taken as a particular circumstantial property.
As many divisions as there are of properties, so too are there of property-possessors. "One property-possessor" is said only by way of a single term that does not exclude other qualifiers, or by way of the intention that conceives a single partless entity as property-possessor — it is merely conventional.
4. Particular Classification
Particular classification divides into two: the distinction between property and property-possessor, and the distinction among properties themselves.
4a. Between Property and Property-Possessor
For tautological essential-nature property and property-possessor, the distinction is merely verbal — whether a single term excludes or does not exclude other qualifiers. Since no other meaning is possible beyond that, the distinction in meaning between excluding and not excluding other qualifiers is merely imputed.
For the remaining types — definitional essential-nature and circumstantial — the distinction between property and property-possessor has three aspects: the verbal distinction of different terms excluding or not excluding other qualifiers; the meaning-distinction of excluding or not excluding other qualifiers, since other meanings are possible; and the distinction of broader and narrower scope of exclusion. Among these, the third is primary, being the basis for qualifying property and property-possessor.
For classificatory properties and property-possessors, the three earlier-mentioned distinctions apply, with the addition that properties depend on other objects while property-possessors do not. The primary distinguishing criterion remains as previously explained.
In terms of the actual entity: essential-nature property and property-possessor are solely fully established and are utterly identical. Their differentiation is a corruption by the intellect.
In this context, the basis for the intellect grasping them as different is: in truth, the property-possessor term is one, while the property terms are many. Thus it is accomplished by the difference between single and multiple terms.
Classificatory property and property-possessor have no entity established through their own nature without depending on other objects. Therefore, in terms of the actual entity, they are merely imputed — entirely conventional, established by mental positing alone.
Circumstantial properties too, being merely circumstantial in nature, are posited as merely circumstantial.
4b. Among Properties
Among essential-nature properties: the qualities of milk — its whiteness, sweetness, and smoothness — are observed to engage and disengage with entities of different domains, such as conch-shells, sugar, honey, and so forth. Observing this, one mentally grasps the qualities of milk as being different from one another. This is called "identical in nature."
In terms of the actual entity: the luminous nature of milk — down to the mere differences of location and time — follows other luminous things. Those qualities are utterly identical to it.
Classificatory properties are made different by the difference in depending on correlates and opposites, and their number is likewise determined by that. Superimposed impossibilities are also made different by what is to be negated.
Others claim: "Essential-nature properties such as the unannotated, apprehension and non-apprehension, possession and non-possession — since all properties are impermanent, non-apprehended, non-possessed, and non-separated — these should be classified as particular relative to their respective negations."
This too is not reasonable: the exclusion of opposed characteristics — their conventional classification — characterizes those characteristics. But the exclusion of opposed characteristics does not itself establish those opposed properties. What establishes them is only what was explained earlier.
In terms of the actual entity: essential-nature properties are utterly identical, while classificatory properties are non-existent, like a rabbit's horn. This was explained in the context of property and property-possessor. Circumstantial properties too should be viewed as merely circumstantial.
5. Definitional Statement
The etymological definition: "dependent on others, hence property; possessing those properties, hence property-possessor." Qualities such as impermanence cannot be apprehended separately from substances such as pots and the like. Therefore they are called "dependent on others."
Colophon
Determining Property and Property-Possessor (Dharmadharmiviniscaya / ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ), composed by Jetari (ཛེ་ཏཱ་རི, ~940–1000 CE), one of the last great scholars of Vikramashila University and teacher of Atisha. The Derge colophon reads: "Determining Property and Property-Possessor, composed by master Jetari, is complete." No translator colophon is given for this text; the immediately preceding text (D4261) credits the Indian pandita Kumarakalasha and the lotsawa monk Shakya O (ཤཱཀྱ་འོད), and the same translation team is conventionally attributed here.
This is the first English translation of this text. Tohoku catalogue number D4262, Derge Tengyur, Tshad ma (Pramana) section.
Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated directly from the Esukhia Digital Derge Tengyur etext by Lotsawa of the New Tianmu Anglican Church, April 2026. No existing English translation was consulted — none exists. MITRA AI was not consulted. The translation is independently derived from the Tibetan source.
Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.
🌲
Source Text: ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ
Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), file 190. Tohoku D4262. CC0 public domain. Folio markers removed. Presented for reference, study, and verification alongside the English translation above.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དྷརྨ་དྷརྨི་བི་ནིཤྩ་ཡ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ། འཇམ་
དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྡོམ་ལ། ངོ་བོ་དང་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་། །དེ་ཡི་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དང་། །བྱེ་བྲག་རྣམ་གཞག་ངེས་པའི་ཚིག །རྣམ་པ་ལྔ་ཡིས་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་སྟེ། དེ་ཡང་
སྤྱིར་ནི་འདོད་རྒྱལ་གྱི་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་དང་། དོན་སྟོན་པ་དང་། འཇམ་པའི་སྒྲ་དང་། ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ། །དོན་སྟོན་པ་དེ་ཡང་དོན་ཙམ་སྟོན་པའི་སྒྲ་དང་། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་སྒྲའི་ཚུལ་གཉིས་ལས་སྒྲ་གཉིས་པའི་བརྗོད་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་ཙམ་སྟོན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་དམ་
མེད་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མི་རྟག་པའི་དོན་ཙམ་མམ། དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་མི་རྟག་པ་ནི་གློ་བུར་བའོ། །རིང་དུ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐབས་གཞན་མེད་པའི་
ཕྱིར་རོ། །དེར་ངེས་པར་གཟུང་བར་སྦྱར་ཡང་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་ཚིག་གི་མཐའ་བཞི་ཆར་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ལུང་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཙོར་སྦྱར་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ལ་མིང་
གི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དབྱེ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་
བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་ནི་དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པས་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་།
སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་གང་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་རང་གི་སྒྲས་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེལ་བ་སྟོན་པ་བུམ་པ་ནི་བུམ་པ་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །
དེ་ལ་བུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་བཀར་བ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་བཀར་བ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་པ་སྟེ། དེས་
ན་བུམ་པ་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པས་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མཐུན་པ་ལས་ནི་བཀར། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་བསལ་བ་བྱས་པ་
ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མཐའ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་ནི་སྒྲ་གཞན་གྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བུམ་པ་མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཡུལ་ལོ། །སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་
པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱོར་ཏེ། དེ་ཡང་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱི། བུམ་པ་ནི་འབྲུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་དངོས་པོ་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་གཅིག་ཀྱང་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ངེས་
པར་གཟུང་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། ཉན་པ་པོའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་མི་རྟག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱང་རྟག་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པར་དོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱས་པས་རང་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པ་བྱས་
པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བུམ་པ་ལ་ལྟོ་ཡངས་པ་མགྲིན་པ་ཞུམ་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱང་སྣོད་གཞན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་དེ་སྲིད་པར་དོགས་པའི་ཚེ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་སྦྱར་བས་ཆོས་དེ་ཆོས་ཅན་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་དང་མི་ལྡན་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་
ཕན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཚེ་ནི་གནས་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྦྱར་ཡང་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཙམ་སྟེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ཡང་གཉུག་མ་དང་གློ་བུར་བའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གཟུང་སྟེ། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་སེར་བ་ཉིད་དང་། གཡའ་
སྔོན་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གློ་བུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མེ་ལ་སོགས་པའི་གཞན་བསྟེན་པས་རང་གི་བྱེད་པ་ལས་འདས་ཤིང་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་དོར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་བ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐོག་མ་
དང་ཐ་མ་གཉིས་ཀ་ཉམས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆུའི་རྙོག་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་པ་ཐ་མ་ཞིག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གསེར་གྱི་གཡའ་འམ་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་
གཉིས་སུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དམིགས་པ་འཇུག་ལྡོག་གོ། །དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་འཇུག་ལྡོག་སྟེ། དེ་དག་གློ་བུར་གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དམིགས་པ་པོ་ཤེས་པ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་འབྲེལ་
ཟླ་དང་འགལ་ཟླའི་དོན་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དམིགས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དངོས་སུ་མྱོང་བས་
དམིགས་པ་དང་། མ་མྱོང་ཡང་མ་བསྐལ་བས་དམིགས་པར་གཞག་ལ། མ་མྱོང་ཡང་མ་བསྐལ་བས་དམིགས་པ་དེ་ནི་མ་བསྐལ་ཡང་མ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་པས་མི་དམིགས་པར་ཡང་གཞག་གོ། །གཞན་ཡང་བསྐལ་པ་གསུམ་གྱི་བསྐལ་པ་དེ་ཡང་བསྐལ་བས་མི་དམིགས་
པའི་ཆོས་སུ་གཞག །དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་ཡང་། ས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབྱེ་བས་ཅི་རིགས་སུ་གཟུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མ་
བསྐལ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཕྲ་བ་ལས་བཟློག་པ་ཙམ་མོ། །དོན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པས་བསྒྲུབ་ནུས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བུམ་པ་ལ་
སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ནི་འདུས་བྱས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གོས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཞིར་གཞག་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་གཉིས་པའོ། །
འོ་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན། འདིར་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྫས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཅི་རིགས་
སུ་གཟུང་ངོ་། །འདིར་ཡང་རྩོད་པ་སྨྲ་བ་གཞན་སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་རླུང་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཉིད་དུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ཡང་དུང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུལ་གཞན་པ་མི་གནས་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་
གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དྲི་ཡང་རླུང་ལ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པས་བསྒོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གཞན་ན་དམིགས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བས་བུམ་པའི་དཀར་བ་དང་། ཟླུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇམ་པ་དང་རྩུབ་པའི་བར་དུ་རྫས་དེའི་ཡོན་ཏན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། རྫས་སུ་ནི་མ་
ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱིབས་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་དང་ཙནྡན་དང་དུང་ལ་སོགས་པར་མ་བཟུང་བར་གུད་དུ་བཟུང་བར་མི་ནུས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་
དམིགས་པ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཤེས་པས་འདོད་པའི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རྫས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་མེད་
པར་དགག་པ་དང་། ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པའོ། །ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་བུམ་པ་ན་འབྲུ་ཡོད།
ནོར་ཡོད། འོ་མ་ཡོད། མར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །རང་གི་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་ཡང་ལུང་ཡོད། རི་མོ་ཡོད། དྲི་མ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་པར་དགག་པའི་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། །
བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་དང་དགག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་འབྲེལ་པའི་ཟླ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱང་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྲིད་པའི་དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་བུམ་པ་ལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་
པ་མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་འདི་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་འདི་སྦྱར་ལ། གྲུབ་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མི་གཟུང་ངོ་། །ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སྲིད་པ་ཡང་འགལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པར་སྦྱར་བ་དང་། འབྲེལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པས་རྐྱང་པ་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་འགལ་
ཟླ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་བུམ་པའི་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་དང་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་འགལ་ཟླའི་དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་ལྟོས་ན་རེ་རེ་གྲུབ་ལ། གཉིས་ལ་ལྟོས་ན་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡང་འགྲུབ་སྟེ་དེས་ན་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་
སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་བར་དུ་འགྲུབ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་འབྲེལ་ཟླ་ལ་ལྟོས་པ་རྐྱང་པ་ནི་བྱ་བའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་པ་དང་། བྱས་པ་པོ་དང་ལས་ལ་ཡོད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞིར་
འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ལ་ལྟོས་ནས་དབྱེའོ། །འབྲས་བུ་དང་ལས་ལ་ཡོད་ལ་ལྟོས་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟོས་པར་གྲུབ་ཅིང་དབྱེ་བའོ། །དེ་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པ་དང་དཔལ་དང་འབྱོར་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་
སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པས་ཆུ་འཆུ། འོ་མ་འཆུ། འབྲུ་འཛིན། ནོར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བུམ་པ་ས་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། ཟངས་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། མེས་བཙོས་པ་ལ་སོགས་
པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་འདི་སྤྱད་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། སྦ་བར་བྱ། ཚོགས་པར་བྱ། སྤྱུག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་དང་བྱེད་པ་པོའི་གཙོ་བོའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ལས་
ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་ལ། གང་ཚེ་འབྲས་བུ་དང་། ལས་གཙོ་བོའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་བའི་ཚེ་ནི་ཅིག་ཤོས་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སྦྱར་རོ། །གཞན་མི་སྲིད་པའི་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་རེ་ལྡེ་ཀ་
བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་དགག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གཟུང་ངོ་། །གསུམ་པ་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། བུམ་པའི་
ཉལ་བ་དང་། ལངས་པ་དང་། ཁ་བུབ་དང་། གན་རྐྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རེ་རེ་ཞིག་ཏུ་གཟུང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་གྲངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་གྲངས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཅན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བའི་སྒྲ་གཅིག་གིས་བརྗོད་པ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་
པོ་ཆ་ཤས་མེད་པ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན་དུ་ཞེན་པའི་བསམ་པས་སྦྱར་བའི་ངོར་བྱས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དང་། ཆོས་ནང་གི་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཤན་ནི། སྒྲ་
གཅིག་གིས་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་། མི་སྤོང་བའི་སྒྲའི་ཤན་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་ལས་དོན་གཞན་མི་སྲིད་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཤན་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ལྷག་མ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་པ་དང་གནས་སྐབས་པའི་ཆོས་
ཉིད་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་སྒྲའི་ཤན་དང་། དོན་གཞན་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཤན་དང་། ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་གིས་བྱས་པའི་ལྡོག་པའི་ཐ་དད་ཀྱི་ཤན་དང་གསུམ་སྟེ། དེ་ལས་
ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔར་སྨོས་པ་གསུམ་པ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་
པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་ནི་མ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེར་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པའི་བློས་བསླད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་
འདིར་བློས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་ཡང་དག་པར་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཅིག་དང་དུ་མའི་སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ནི་དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་དངོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་
པས་དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བློས་གཞག་པ་ཁོ་ནས་ཟད་དོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་ཙམ་དུ་གཞག་གོ། །ཆོས་ནང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་
ནི་འོ་མའི་ཡོན་ཏན་དཀར་བ་དང་། མངར་བ་དང་། འཇམ་པ་རྣམས་དུང་དང་། ཀ་ཙ་ལིན་ད་དང་། སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་མཐོང་ནས་འོ་མ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་བློས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་
གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་འོ་མ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཐ་ན་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་གསལ་བ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འབྲེལ་ཟླ་དང་། འགལ་ཟླ་ལ་
ལྟོས་པའི་ཐ་དད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་བྱས་ལ་གྲངས་ཀྱང་དེའི་གྲངས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྲིད་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དགག་པ་ལྟོས་པ་ཐ་དད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མི་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དང་བུམ་པ་ན་འབྲུ་
ཡོད་པར་ལྡན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། འབྲུ་མེད་པར་ལྡན་པར་དགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།
མཚན་ཉིད་འགལ་བ་བཟློག་བྱ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བློའི་སལ་བས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མཚོན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་འགལ་བ་རྣམ་པར་གཅད་པ་དེ་དག་ཆོས་འགལ་བ་དེ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པར་བྱེད་
པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནར་བཟུང་ངོ་། །དངོས་པོ་དངོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་
སྐབས་པ་ཉིད་ཀྱང་གནས་སྐབས་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངེས་ཚིག་གཞན་ལ་བརྟེན་པས་ན་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཅན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་མ་གཏོགས་པར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གུད་དུ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་
ཅན་གཏན་ལ་དབབ་པ་སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏཱ་རིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
Source Colophon
Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur, file 190 (Tshad ma / Pramana section). The Esukhia project provides Unicode etexts of the Derge xylograph edition of the Tibetan Buddhist canon. The etexts are released under CC0 (public domain dedication).
Original xylograph: Derge Tengyur, Tshad ma section, folios 321b–325b. Tohoku catalogue number D4262.
The source text corresponds to Dharmadharmiviniscaya by Jetari, translated into Tibetan by the Indian pandita Kumarakalasha and the Tibetan lotsawa Shakya O (ཤཱཀྱ་འོད / Shakyaprabha).
🌲