Examination of Valid Cognition — Dharmottara

by Dharmottara

The Pramāṇaparīkṣā (Tibetan: ཚད་མ་བརྟག་པ།, Tsad ma brtag pa) is the second of Dharmottara's two treatises bearing this title, preserved in the Pramāṇa (epistemology) section of the Degé Tengyur as text D4249. Written by Dharmottara (fl. c. 740–800 CE), the great commentator on Dharmakīrti's epistemological system, this work examines the fundamental question: what makes a cognition valid?

Dharmottara argues that valid cognition (pramāṇa) is not defined by what it grasps — momentary particulars that vanish before they can be used — but by what it determines. The function of valid cognition is to produce an ascertainment (niścaya) that enables practical engagement with the world. Direct perception accomplishes this by "riding the chariot of conceptual thought," and inference accomplishes it by ascertaining what is unseen through the connection with what is seen. The treatise moves through the definition of valid cognition, the roles of perception and inference, the nature of doubt and error, the relationship between momentary things and their enduring appearances, and the status of universals and particulars — all in the service of showing that valid cognition is not a matter of grasping reality bare, but of enabling beings to navigate it.

No English translation of this text has previously existed. This is the first English rendering, translated from the Esukhia Digital Degé Tengyur. The text was translated into Tibetan from Sanskrit by the bhikṣu Blo-ldan-shes-rab (Matiprjñā), one of the great translators of the later dissemination (phyi dar) period.

Homage to the Omniscient One.

That which the great ones could not know —
the great rank of the pacification of suffering's stream —
having excellently taught it and caused those who seek the goal
to attain it through accumulation:
to that one who became a valid authority, I bow most deeply.

A valid cognition is a cognition that does not deceive. To not deceive is to enable the attainment of what has been demonstrated — a real thing capable of producing an effect. The nature of enabling attainment is this: by the very act of indicating the object of engagement, it causes engagement. Therefore, the function of a valid cognition is to indicate — and indicating is a component of enabling attainment. What is demonstrated directly, through the firm superimposition of perception, is indicated by perception. What is ascertained through an unmistaken sign, though unseen, is indicated by inference.

What, then, is this thing called "valid cognition"? If it is simply "that by which one measures," then all cognitions would become valid cognitions. If "that which grasps a real thing" is a valid cognition — does the grasping of real things fall to one side and thus require analysis, or is it simply based on utility?

To begin: the grasping of real things combined with conceptual thought is not useful for one seeking to accomplish a practical purpose, because practical purposes are not accomplished from it. One might say: "It is the means for accomplishing practical purposes." But is it the case that the momentary instant that is grasped is unobtainable, or that the continuum upon which one has made a determination is what is to be obtained? If so, then it is the determination — which has the continuum as its object — that enables attainment, not the grasping.

Therefore, conceptual inference, which involves conceptual thought, also enables attainment. "Then understanding the capacity for causal efficacy is the valid cognition," one might say. But even understanding does not lack usefulness for one seeking to accomplish a practical purpose — yet practical purposes are not accomplished from understanding alone. "It is the means for obtaining that which has causal efficacy." If so, then it is the obtaining of that which has causal efficacy that is to be sought by those who seek it, and that is what should be examined in the treatise — not the understanding of causal efficacy alone.

Although understanding of causal efficacy may exist, the purpose of seeking cognition is not complete through that alone. Rather, when cognition has the nature of enabling the attainment of that which has causal efficacy, then it is what one pursues. Even if understanding itself is what enables attainment, it is not by the nature of understanding that cognition is to be sought — rather, it is by the attainment of the object. Therefore, non-deception regarding the capacity for causal efficacy is what constitutes valid cognition — not the understanding of causal efficacy.

Should one not also follow the literal meaning of the word? If non-deception itself is the valid cognition, then the literal meaning is abandoned. It is not abandoned. For non-deception is stated with respect to enabling the attainment of what has been demonstrated, and that in turn is stated with respect to indicating the object of engagement — thus it will be explained.

Even so, since what is measured by cognition is what it enables to be attained, the valid cognition is the measuring that becomes a component of attainment — not the measuring alone. Just as the term "potter" applies because of the particular distinguishing characteristic of a potter, so too the term "valid cognition" applies because the measuring is a component of attainment. The measuring that becomes a component of attainment is also viewed as a cognition free from deception. For this very reason: "A valid cognition is a cognition free from deception." And: "Because it does not deceive regarding intention, even though erroneous, it is a valid cognition." Having precisely determined the meaning of these two statements, when one engages, one does not become deceived about causal efficacy — this is what is taught.

From the Nyāyabindu as well: "Even from that conceptual thought, by firmly determining it, one engages. And having engaged, since conceptual thought and what is established by direct perception are not different" — enabling attainment is explained with respect to the very thing that is preceded by engagement. Because non-deception is an enumeration of it, by the very term "valid cognition," the meaning of enabling the attainment of what is demonstrated is obtained.

"A valid cognition has the object of what has not been previously cognized" — this also should be understood as qualified: what has not been previously cognized as to its specific characteristic. This also, by the very force of the term "valid cognition," both — non-deception when attaining, and cognizing the specific characteristic — are established by the implication of the term. Therefore, enabling the attainment of what is demonstrated, without deception, is the intended meaning of valid cognition.

The world also says: what enables the attainment of what was promised, without deceiving, is a valid cognition. Similarly, cognition that, by enabling the attainment of what is demonstrated, becomes non-deceptive, is called a valid cognition. Therefore, the meaning of the term "valid cognition" — non-deception — is worldly usage itself.

How does a momentary cognition enable the attainment of an object? Does it convey the person to the domain of the object, or does it attract the object to the domain of the person — which is the valid cognition that enables attainment? In any case, since it is momentary, it would not enable attainment.

Then how is it? Enabling attainment is causing engagement toward the object to be attained. Therefore, the valid cognition itself does not enable attainment directly. Causing engagement is indicating the object of engagement. When this has indicated the object of engagement, the person fully engages, and the object is also attained — therefore the function of the valid cognition is complete.

If indicating is the function of the valid cognition, then non-deception is indicating — should it be said thus? Why say "enables the attainment of what is demonstrated" instead of "non-deception indicates"? One might say: "Indicating enables attainment." When one hears "enables the attainment of what is demonstrated," one would understand this as "the valid cognition that enables the attainment of what is demonstrated" — but then this would be neither reasonable nor connected in meaning.

The indicating of the example is not the valid cognition itself but rather what enables attainment. However, when asked "By what does it enable attainment?" — it is said: "Because it indicates, it causes engagement." The cause of engagement — the indicating itself — is what is meant, and it is through the means of indicating that engagement is produced, not by any other means. Therefore, what indicates as the basis of enabling attainment is a valid cognition — not mere indicating alone.

Therefore, enabling the attainment of what is demonstrated is called valid cognition. The essential meaning here is this: cognition alone does not enable the attainment of an object; rather, it is through many collections of conditions. Among these, some contribute to attainment in various ways. Cognition contributes to attainment by the very act of indicating the object of engagement, and not by any other manner.

For example, among a king, a minister, a scribe, and executioners involved in a single killing, each contributes to the killing in some manner. The master is said to kill by the very act of ordering the execution. Here, it is not that ordering the execution — which is not itself a component of the killing — is called "the killer," but rather only because ordering is a component of the killing. Similarly, consciousness enables attainment by the very act of causing engagement — and demonstrating is called "enabling attainment" in the sense of indicating this. Here, it is not that indicating — which is not a component of attainment — is being called valid cognition. Therefore, what enables the attainment of what is demonstrated is a valid cognition — not mere indicating alone. This is what is properly stated.

If direct perception does not enable the attainment of what is demonstrated — since it ceases after a single moment and therefore what does it attain? — and if inference also does not — since what is grasped by inference is not a real thing, and what has not been grasped is also not attained — then:

The objects of cognitions are of two kinds: the grasped and the determined. The grasped is whatever real or unreal thing is grasped. The determined is that upon which a determination has been made: "this is this, at this time, in this place."

Here, what is grasped just as a momentary instant — without having been determined — is not the object of engagement. And how is it not the object of engagement? That which cannot be designated with certainty as to place, time, and aspect — toward which engagement is uncertain — cannot be made practical. Since it cannot be made practical, it is not the object of engagement and therefore is not attainable.

The grasped object of direct perception — a momentary instant — is not attainable. The grasped object of inference is also a non-real thing, and real things have not been grasped by it. Therefore, how could there be attainment? Since it cannot be made practical, and since at the very moment of a momentary cognition there is no subsequent engagement, perception does not enable attainment of the grasped, since the grasped is not ascertained. Since what is grasped by inference is not a real thing, inference also does not enable attainment of the grasped.

That which has been made certain as to place, time, and aspect — which can be designated practically — becomes the object of engagement and is therefore attainable. The grasped object of direct perception is a fraction of a single moment of a continuum of real things and is ascertained. Since it is of the nature of innumerable successive moments, at the time of attainment there is subsequent engagement, and therefore it is attainable.

By inference as well, even though what is grasped is not a real thing, nonetheless — by the superimposition of attributing what does not belong to its nature — it superimposes externality. Therefore, through the ascertainment of externality, it becomes the object of engagement and is therefore attainable.

Therefore, valid cognition does not enable attainment of the grasped but rather enables attainment through ascertainment. Thus, what demonstrates is determination, not grasping. As stated: "The different grasped objects indicate the differentiation of objects — not the differentiation of the function of valid cognition." And: "The determination that becomes a component of attainment is the function of valid cognition, not grasping." And: "Having firmly established that the determination that enables attainment is a valid cognition with the object of real things." And: "Having precisely determined the meaning of these two." The precise determination is determination, not grasping.

"Because it does not deceive regarding intention, even though erroneous, it is a valid cognition" — what is taught here as "intention" means what is desired, which refers to determination itself.

Even so, the attainment of what has been determined is non-deceptive. Since determination itself is the function of valid cognition, this is what must necessarily be done. Whatever makes cognition a valid cognition — that is what must necessarily be done, and that which must necessarily be done is also called the result. For this very reason, a valid cognition has determination as its result.

What is stated as "a valid cognition has ascertainment as its result" — ascertainment refers to establishment, which is stated with respect to determination. Here, determination is stated with respect to a component of attainment, and it is also stated that "it has engagement as its result." Since the component of engagement is a component of attainment, the determination that is a component of attainment is a valid cognition — this is the meaning. Since determination is the cause of engagement and thus a component of attainment, a valid cognition has the object of what has not been previously cognized.

If what enables attainment is different from what cognizes, then since another cognition can enable the attainment of the very thing that has been cognized, even a cognition with an already-cognized object would become a valid cognition. However, since determination itself is what enables attainment, the very cognition that cognizes an object is what causes the person to engage and enables the attainment of the object. Therefore, a second or third cognition — which lacks the enabling of attainment that the first lacks — is not a valid cognition.

If the determination that is a component of attainment is the function of valid cognition, then direct perception would not become a valid cognition, since it lacks the function of valid cognition. If one thinks: "From direct perception arises conceptual thought of affirmation and negation — that is its function" — then the function would be different from the valid cognition, and that is also not reasonable. Furthermore, the function itself is the result, and in that case, the assertion of different results would entail the undesired consequence of abandoning what is accepted. If so, then what is said about direct perception is exceedingly diminished — even inference would not be a valid cognition.

Since the function of valid cognition is the determination that is a component of attainment, and since inference does not persist beyond a single moment, when the determination that is of its nature ceases, how could inference have the determination that is a component of attainment? If from inference a different conceptual thought arises by which attainment occurs, then either the collection of the ultimate inferences that are immediately prior to attainment would be the valid cognition, or only the conceptual thought immediately prior to attainment would be the valid cognition, while inference itself would not be.

By this, perception that is accompanied by conceptual thought is also explained. Therefore, here the matter is established as follows: when one knows the pervaded in a subject, the ascertainment of the pervader necessarily follows — this is the function of inference. The function of other conceptual thoughts is merely investigation.

Thus, when all sense consciousnesses have ceased and one investigates, at that time one investigates by oneself. But the seeing of what is to be pervaded in a subject — the cognizing of a subject as having another quality through seeing a connection — is not accomplished. From experience, it is ascertained that the function of conceptual thought is merely investigation.

Among these, whatever appears surplus to the individual function of cognition should be viewed, through the methods of agreement and difference, as produced by another cognition. Even the ascertainment "I have seen" — the ascertainment as seeing itself — is surplus to conceptual thought. Conceptual thought does not see the object; rather, it investigates.

Therefore, conceptual thought, having abandoned even investigation — its own function — follows in the wake of seeing, which is the function of perception. Thus, as long as the function of direct perception — seeing itself — exists, that long does perception establish the object. As long as one sees another connection and thereby conceives another connected subject, that long is it the function of inference.

As long as this exists, inference itself is what demonstrates. The indicating of the object of engagement through seeing another connection cannot be accomplished by any other conceptual thought. For this very reason, all conceptual thoughts that possess the function of seeing are valid cognitions of perception that demonstrate with undiminished formation. And all those that possess the function of inference are valid cognitions of inference with undiminished formation. Therefore, what enables attainment is perception and inference themselves.

Just as inference establishes ascertainment in accord with its own function and then transfers it to further conceptual thoughts, so too should direct perception be understood. This is also reasonable. For whatever indicates the object of engagement is a valid cognition, and whatever indicates the object of engagement is the very cognition that knows the object of engagement as having been demonstrated. Similarly, what is demonstrated is the object of engagement, and what is demonstrated is the cognition that knows what has been demonstrated.

Whatever does not know what has been demonstrated — even if grasped — is like a momentary instant that is as if ungrasped: it is not the object of engagement. Similarly, what demonstrates is that which was not known as demonstrating. And what is not known as demonstrating, even though it exists, does not illuminate.

In this way, the demonstrating agent in the conceptual thoughts that depend on direct perception is direct perception itself, not conceptual thought. Since conceptual thought takes the thing as having been seen — not as investigation but as seeing — and seeing is the function of perception, therefore the demonstrating agent in conceptual thoughts is perception, not conceptual thought.

For this very reason, direct perception produces determination and thereby ascertains the object — but it does not ascertain by itself, since it is non-conceptual. Rather, the prior perception itself has arisen as the nature of ascertainment when conceptual thought arises. Since conceptual thought determines the thing as having been seen at that time, the prior seeing itself becomes determination. And determination has also become seeing itself — having abandoned its own function of investigation, it grasps the function of seeing, which is the function of perception.

Therefore, direct perception should be understood as effecting ascertainment by riding the chariot of conceptual thought — it does not ascertain by itself, since it is non-conceptual. The demonstrating agent of determination is direct perception; conceptual thought does not ascertain independently from perception. However, one should not view perception as effecting determination by the very nature of its own determination, but rather by the method explained earlier.

Therefore, direct perception itself, being the nature of determination that is a component of attainment, demonstrates the attainable object of engagement. Similarly, inference also, by transferring to other conceptual thoughts, is the nature of determination that is a component of attainment, and therefore enables the attainment of what is to be attained.

Therefore, conceptual thoughts that possess the function of perception and inference are produced by perception and inference. The essential truth here is this: conceptual thought is not the agent that demonstrates — the indicating of the object of engagement — for valid cognition. Rather, it is the agent of designation. Whatever perception or inference demonstrates through this indicating is the demonstrating agent of designation — and nothing else.

The object to be measured is the essential nature itself — whatever has been differentiated, such as the blueness of blue. Other things that have not been differentiated — such as momentariness and so forth — are not the object to be measured, since what has not been designated, even though it exists, is no different from what does not exist.

Thus, perception and inference, as agents of determination that enable a component of attainment, demonstrate what has been demonstrated and therefore enable attainment — and therefore they are valid cognitions.

If one says: "Is it not stated that what can attain an object is called a valid cognition?" — this is true. That object is like what enables the attainment of what has been demonstrated — not in isolation. And the very enabling attainment of valid cognition is also the capacity to attain. Therefore, the expression "enables the attainment of what is demonstrated" illuminates the capacity to attain. It is through the nature of determination that is a component of attainment that cognition has the capacity to attain — and not otherwise. Therefore, through the nature of determination that is a component of attainment, the very capacity of the object's attainment is the meaning demonstrated by the word "capacity" — the meaning of determination that is a component of attainment — and nothing else.

Whatever also arises not without a purpose is called a valid cognition. The meaning here is this: since cognition has the nature of being the result of the purpose of determination that is a component of attainment of the object, what is not the result of a purpose does not have the determination that is a component of attainment — this is what is meant.

How is it that cognitions other than these do not enable attainment? Listen: whatever has the capacity to attain the object is a component of attainment; other cognitions do not have the capacity to attain.

First, erroneous cognition does not have the capacity to enable the attainment of what is demonstrated, since what does not really exist does not have the capacity to be attained. And if it were a real thing, then it would not be established as an erroneous cognition.

Doubt also establishes a real thing as uncertain — as either existing or not existing. What is uncertain is not an existing thing. A real thing is certain as either existing or non-existing — doubt is uncertain about both. Therefore, doubt does not enable attainment.

Furthermore, the certainty that there is water in a pit — a one-sided certainty — does not arise from perceiving the nature of a real thing, nor is there a reason of "not arising without" that is seen. Since it lacks the capacity for definitive establishment, it is doubt itself.

Since one has not cognized: "I have not seen the nature of the real thing or a connection with it" — this is not a case of non-cognition. Whatever certainty there is while having the partial quality of not having seen the real thing or a connection — that is certainty in one-sided uncertainty, and therefore it is doubt alone.

When, from a distance, one mistakes a swarm of bees for smoke and on that basis conceives fire — at that time, not knowing the nature of smoke itself, one has not ascertained the nature of smoke. Since the prior non-knowing of the uncertain nature of smoke is doubt, it does not enable attainment.

Inference, having seen a real thing with a connection, establishes a real thing as existing or non-existing — and therefore enables attainment. Direct perception, establishing the ascertainment of the nature of what appears, also enables attainment.

If one says: "We have doubt about direct perception" — this is true. Regarding what appears in direct perception, one doubts: "Is this appearance real or not?" But one does not doubt: "Does this appear or not?" — for in that case, one establishes the appearance as fire itself, and direct perception would have no object of engagement.

Subsequent doubt about the reality of the object does not damage the function of direct perception. The function of direct perception is to produce determination regarding what certainly appears. And since that was done by it, what could doubt do to it? Appearance appears as the appearance of an object — it is uncertain whether it appears as uncertain or not. Thus, does conceptual thought of doubt look at the object, or is uncertainty not the domain of direct perception?

Ascertainment is the domain of conceptual thought; appearance is the domain of direct perception. From the Vārttika: "The object of direct perception is established through the power of appearance; conceptual thought is established through determination."

Where one has made an erroneous ascertainment, direct perception is not a valid cognition. For example, perception that grasps the specific characteristic of a mirage, when one has ascertained it as water, is not a valid cognition. Since the object of engagement is what has been ascertained, and water is also what has been ascertained — one does not obtain it. The specific characteristic of the mirage — which was not ascertained by direct perception — is therefore not the object of engagement, since it depends on the sense faculty. The grasped object of the erroneous determination belongs to the superimposition, and the valid cognition that damages it through a conforming determination — what doubt is there about this?

Even when doubt has arisen regarding direct perception, that too is a valid cognition. For here one doubts: "Is this fire or a cluster of flowers? Is it real or unreal?" — doubt about the particular or about the real and unreal. If one has not determined it to be fire, then there would be no doubt about both alternatives. But if one has determined it to be fire, then the part produced by doubt is surplus to the function of direct perception, and therefore does not damage the function of perception.

One might think: "The function of direct perception is one-sided ascertainment." This is not correct. The object of engagement is what appears in direct perception. Doubt is not what is grasped, and what is grasped is ascertained, not uncertain. Even if it becomes ascertained while doubt makes it the object of uncertain determination, it remains ascertained. Therefore, what need is there for one-sided ascertainment?

If the appearance of determination is the object of engagement, then one-sided ascertainment itself becomes the result of direct perception. For the object of uncertain determination — being one-sidedly uncertain — does not have the capacity to be attained. The object of engagement is the aspect of direct perception, since one determines it as having been seen — not as having been investigated. Seeing abides in direct perception. Therefore, the very fire seen by perception is ascertained, and because it is the object of engagement, perception causes engagement — but doubt does not, because it does not have that kind of object of engagement.

Whatever other aspect of doubt is superimposed is removed by another valid cognition. If the world would not even engage from doubt, then if one doubts, one should withdraw. But since one does engage even from doubt, doubt is not what causes withdrawal.

Mere seeing of a nature that has been ascertained as incompatible is not what is demonstrated — therefore it is not the object of engagement, and direct perception does not cause engagement. In that case, since the nature is incompatible, it would not be a valid cognition — but not because of doubt.

Therefore, what is the use of one-sidedness for a determination that does not cause engagement? Where determination itself causes engagement, there one-sidedness is sought — as in the case of inference. Therefore, for conceptual thought, inference is the valid cognition, since it has the object of ascertainment, and since the ascertained object — whether existing or non-existing — has the capacity to be attained.

Furthermore, the object of engagement of all direct perceptions is a continuum of real things that appear and are ascertained — not a sign. The one that establishes the ascertainment of appearance is also direct perception, not determination. Therefore, what establishes the ascertained object of engagement is seeing itself. What establishes uncertainty is the determination called "doubt" — not seeing.

If the determination of a real thing that is a component of attainment is not stated as the function of direct perception — this is true. It is the determination of having been seen, not mere determination. The function of direct perception is the determination of having been seen. Without determination, a momentary instant — which cannot be designated with certainty as to place, time, and aspect — is not the object of engagement, being a real thing that is not practical.

Thus, even when doubt determines that it has been seen, the real thing that has been ascertained as to place, time, and aspect is what has been designated practically. Even if blue that has been made the object of doubt's determination is uncertain, and otherwise has the capacity to be attained, is the object of engagement not uncertain? If this is true, then the uncertainty is what has been determined, and the appearance is uncertain. Therefore, the ascertainment of appearance depends on seeing, not on determination.

If the ascertainment of a real thing's nature has not been determined, then is a momentary instant also not the object of engagement? Through doubt: "Is this blue itself, or a non-real thing?" — the ascertainment itself has been determined, and it is not the case that ascertainment has been not determined so as to say: "this is also blue." Therefore, the ascertained object of engagement is what has been determined as having been seen, and that is practically designated even by doubt as having been seen.

However, doubt does not abide in a single nature, while seeing abides only. Doubt does not abide; seeing abides — this is known even in the world. Therefore, there is no difference between doubt that follows the function of seeing and what is practically designated as one-sidedly ascertained appearance.

For this very reason, what is stated as "because of the basis of error" and so forth — the superimposition itself is what damages direct perception, not doubt.

Whatever doubt touches the nature or quality of a real thing — for example, seeing red water and doubting "Is this fire, or a cluster of coral flowers?" — having abandoned the aspect of the real thing, this is like superimposition and damages direct perception.

Direct perception that ascertains what does not appear is a cognition of determination. Whatever is not deceptive regarding what can be attained — that itself is what enables attainment, and therefore it is a valid cognition. This is established.

From a connection also, the attainment is thus: however inference has made an ascertainment, that is a connection. Other cognitions, however they ascertain, are unconnected with it. Therefore, they do not enable attainment. Here, one should not conceive of the connection as being independently established from the ascertainment. If through that ascertainment the object of engagement is ascertained, then the cognition ascertaining and the determination of seeing — the function of valid cognition — are complete.

Whatever real thing, when ascertained, does not become the object of engagement when ascertained in a different way — what is that ascertainment made differently from what has been cognized? It is that which has been ascertained other than what has been cognized. And what is that? Whatever has not been ascertained as to some place, time, or aspect — that which possesses an incompatible quality. Place, time, and aspect being different also make things different, since what does not differentiate would lead to diverse things collapsing into one. This much is not connected with incompatible qualities. Here, only as much as is suitable for illustration is explained.

Among these, a real thing is that which is seen. If it is connected to another domain, it is not the object of valid cognition. For example, the ascertainment of a jewel at the gap of a door is like the ascertainment of a jewel lying inside a house. Here, first, one ascertains merely "jewel" — but the jewel ascertained as having the particular qualities of place, time, and aspect is not ascertained. One does not seek to attain merely a jewel; rather, attainment comes from ascertainment, and ascertainment also has a particular domain. Therefore, a mere lump is not what is to be attained.

The desire for a result produces the activity that accomplishes what produces it. This — the activity of cognition that causes engagement of body and speech together — the real thing that has been indicated by following its own conceptualization, ascertained as to place, time, and aspect, desired to be attained, made to engage by cognition — the ultimate of the demonstrated real thing should be viewed as one.

What has a real thing as its object is another. Whatever cognitions that, in uncertain proximity, know the timely practical purpose — though they are many — are the domain of a single engagement. The domain of a single engagement is also the domain of a single valid cognition. Whatever is known as being in proximity is without ascertainment. Sometimes it is the domain of a single valid cognition; sometimes it is the domain of many valid cognitions.

Among these, direct perception produces determination without ascertaining the proximity at different moments — not through different collections. Since among the seen pots, if the purpose to be accomplished — whether one or many — requires the capacity of all, at that time the pots are known only as being in different proximity. But when the purpose of a single pot is needed, one wishes to take a single ascertainment from the middle of what is seen. What one wishes to take is nothing other than what does not exist. Therefore, wishing to take with certainty is certain proximity — and therefore the object of engagement is ascertained as distinct.

With the different collections of inference, determination is produced without ascertainment of proximity. For example, when one sees smoke on the hearth of a house enclosed by four walls and infers fire — as all inferences of fire from non-fire — however many there are, all of them are without ascertainment of proximity. If in that very hearth one sees another smoke and ascertains fire, that cognition is a valid cognition, not merely a memory. Since the nature that excludes non-fire — the real thing resting in the hearth — is grasped as before. When the proximity is different, different smokes produce their different causal efficacy, and therefore the cognitions with those objects are only different valid cognitions.

When from four directions four smokes infer fire, and one is needed for causal efficacy, then one wishes to determine only the middle of the inference. And since what one wishes to take is the very thing needed for proximity, those are grasped by different valid cognitions with different proximity. All this is explained by saying: "as if the fire is proximate, being delimited by different smokes." Therefore, it is through the power of ascertainment that things are to be attained — not through the power of seeking — this is reasonable.

Through different times also, real things are different. If at night one sees a son has come, and having seen, in the day the son has come — even so, seeing the son at night is not a valid cognition, since the son with the particular quality of midnight does not exist.

What is called "aspect" refers to the nature that is capable of producing an effect. Among these, color is the ultimate reality — not shape. Since atoms do not have length and so forth, and since forms other than atoms do not exist. Atoms are color, and shape, though it exists, is not different from the atoms of color. Therefore, just as momentariness is not different from blue and so forth — if blue and so forth are not grasped, then the real thing that is their nature also is not — so too with shape.

Universal qualities exist as the nature of particulars. If the particular is not grasped, they are not obtained. When the particular is grasped, they are grasped — and if not ascertained, they are ascertained by another valid cognition.

When one mistakes a mirage for water, even though the real thing itself cannot be denied — since when one is deceived about water, the water that exists is the deception, and the existence of another is grasped as if it were the characteristic of another — therefore, there is nothing about which there is no deception at all. Similarly, if the white of a conch is released, the shape that would become its nature — if the shape is released, the yellow nature becomes erroneous — since the shape that has become its nature is erroneous, in the cognition of a conch as yellow there is not even the slightest non-deception, since white and yellow are different.

Therefore, because the aspect is different, from yellow one does not attain the white conch. Then how does engagement from the cognition of yellow lead to the attainment of a white conch? It is from another cognition, one states. If there is a connection between the grasped appearances of white and yellow, then it is inference — like inferring a body inside a curtain. Or, for example, just as from the cognition of water one does not attain a mirage, but rather from another cognition — similarly, engagement from doubt leads to attainment of the object from another cognition. In such cases, the attainment is even from tactile cognition. From the visual consciousness that sees what is at the gap of a door, one grasps the location of a jewel resting inside the room — and therefore says "the jewel is attained."

Therefore, from the characteristic of residing in mutual exclusion, what is incompatible from ascertainment — being extremely unascertained — is not the domain. But what has been ascertained as to place, time, and aspect and designated practically — and is an object of engagement — that which has the capacity to be attained through ascertainment, that is what is attained by valid cognition.

If the valid cognition that enables attainment is not attaining, then what does not enable attainment would not become a valid cognition. The attainment of the valid cognition of that — what is to be abandoned is not the attainment itself. Since attainment is a particular quality of later cognition, how can earlier cognition become the nature of earlier cognition? Valid cognition is nothing other than the nature of capacity. Therefore, what enables attainment is also a valid cognition of the capacity to attain — not the attainment itself. That capacity to attain also does not arise without a purpose. "Not arising without a purpose" exists even in that which does not enable attainment — and therefore it is a valid cognition.

If so, then what domain is the attainment of an object — the capacity whose criterion is "not arising without a purpose" — the valid cognition? It is of direct perception. The very nature of direct perception that ascertains the object — the experience of illuminating the object — is what is ascertained as not arising without a purpose, and therefore it effects ascertainment.

When one doubts about the object, one would also doubt about oneself — and therefore it is accepted as from another. But doubt does not damage direct perception — this has already been explained.

Not only is the valid cognition direct perception, but what is not a valid cognition is also direct perception experienced as an object. Since the direct perception that grasps the nature of a mirage, arising in a person who has engaged — at that time the cognition of water is grasped as not being a valid cognition. Since grasping what is without purpose is not a valid cognition, and effecting the ascertainment of the true nature of the mirage also effects the ascertainment of the absence of the superimposed water.

Just as the cognition of a place devoid of a pot is the very ascertainment of the cognition of the pot — and therefore the cognition of the absence of a pot is direct perception itself — similarly here also, one should understand. Here, the later cognition and the earlier cognition that is not a valid cognition are not in a relationship of indicator and indicated. For what is established when something else is not established — that is stating a reason. But things established together are not in the relationship of reason and what has a reason.

If both valid and invalid cognitions are direct perception, then: "establishing the valid cognition and its counterpart as universal, and determining the similar quality as it is" — what is stated about being nothing beyond inference, how should this be understood?

It is stated: those that are not experienced — existing in one's own and others' continua — are, through inference from similarity with the clear cognitions of experience, understood as being of the nature of valid or invalid cognition through indication. But the experience of what exists in one's own continuum — that is not how it is. Since, for those, it is not reasonable to designate them in that way. For this very reason, speaking generally: "establishing the valid cognition and its counterpart as universal" — if it is not stated generally, then it would be stated without the universal.

If the clear cognitions existing in one's own continuum are also valid and invalid only through inference, how would the teacher state "except for the cognition of experience as its object"? When all clear cognitions are valid and invalid through inference, then "except" would be stated pointlessly. Stating "experience as its object" is for the purpose of what is not a valid cognition. As long as one has not experienced the absence of an object, one cannot know it as not being a valid cognition. Therefore, "the cognition of experience as its object" is stated to indicate that what has no object, when experienced, should be known as not a valid cognition.

Also, for ascertaining what is a valid cognition: without the experience of an object, it would not be established. Therefore, it is stated that knowing what is a valid cognition is also ascertained from the experience of the object by valid cognition — and for this reason too, "experience as its object" is stated.

If a later cognition is ascertained as a valid cognition through similarity of quality with an earlier cognition, would this not be direct perception? It would not fail to be direct perception. For there is no examination of "this is similar to the earlier cognition" — rather, in the very cognizing from the negation of designation, the ascertainment as a valid cognition arises. Or alternatively, immediately upon experience, all cognitions do not arise without a purpose. The cognition is such. Therefore, even though doubt may arise later, valid and invalid are grasped by direct perception itself.

Furthermore, as long as the real things grasped indistinguishably by the determination produced by direct perception — when cause and effect are grasped in one of them, all are grasped. Just as, when a mark is made on one cognition, even without the universal, the grasped things of a single determination — all the trees — become marked. Similarly, even though fires are different, it is stated that "fire is the support of cognition" and so forth. Since what is seen as cause and effect in one, through the indistinguishable determination, should be remembered for all other real things to be grasped — it should not be inferred but remembered.

Therefore, having seen the productive capacity in one, what arises in the hidden for the cognition of production is memory, not inference. Thus, having seen the productive capacity in the same situation, what should be remembered for others is memory, not inference. Since among the causes, the result is uncertain. Since even the uncertain result is not the domain of valid cognition, while the domain of valid cognition is what has been ascertained. Therefore, the cognition that arises from the hidden regarding productive capacity itself is memory, not inference.

Thus, the similar quality seen from which cognition is explained — the meaning here is this: for the Buddhas, what has been produced merely through the cause of a real thing is the criterion of valid cognition. For worldly non-Buddhists, what merely grasps a real thing is the criterion of valid cognition. Therefore, both — production of real things and grasping of real things — are pervading and pervaded with respect to valid cognition. Therefore, whatever example made through the pervaded's similarity of quality — from that, the subject to be proved is likewise proved. The ascertainment of valid cognition comes from the pervaded's similarity, and the non-perception produced by the pervader's similarity proves that it is not a valid cognition — this is the meaning. It is not that similarity of quality itself is the reason.

When there is doubt about the valid cognition, would there not be the fault of mutual dependence with engagement? Since engagement from the attainment of an object ascertains the valid cognition, and engagement is from the ascertainment of a valid cognition — mutual dependence would follow. Since, even though there is doubt about the valid cognition, the seeker engages from a valid cognition that possesses appearance — which has the nature of appearance — therefore the fault of mutual dependence does not exist. Even from doubt about the object, one who possesses conceptual thought engages. Since one engages even from doubt about the object, how would one withdraw from doubt about the object? Therefore, all is faultless.

The valid cognition that the teacher established —
partly through direct perception, partly through reasoning —
having set it down by successive exposition,
whatever merit I have thereby gained:
may it become the ultimate of the path of valid cognition,
the liberation from afflictions,
and may I become the supreme Dharma —
the teacher who benefits all beings, the eye of wisdom.

The Examination of Valid Cognition, composed by the teacher Dharmottara, is complete. Translated by the translator, the bhikṣu Blo-ldan-shes-rab.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated from the Esukhia Digital Degé Tengyur (D4249) by Drakpa of the New Tianmu Anglican Church, April 2026.

This is the first English translation of this text. The Pramāṇaparīkṣā is the second of Dharmottara's two treatises bearing this title, preserved in the Pramāṇa section of the Degé Tengyur. The first treatise (D4248) examines valid cognition from a different angle; together they form a paired investigation of Buddhist epistemology's foundational concept. Dharmottara's argument — that valid cognition is defined not by grasping momentary reality but by enabling practical engagement through determination — represents a decisive contribution to the Dharmakīrtian tradition.

The Tibetan translation was made by the bhikṣu Blo-ldan-shes-rab (Matiprjñā), one of the most important translators of the later dissemination (phyi dar) period. No other translator is named in the colophon, suggesting this may have been translated from a Sanskrit original without a collaborative Tibetan-Indian team, or that the collaborators were not recorded.

No reference translation was consulted, as none exists. The translation was produced directly from the Tibetan source text. MITRA was not used. Technical terminology follows established conventions in Buddhist epistemological scholarship (e.g., Dunne, Tillemans, Dreyfus) where applicable, with divergences noted by context.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: ཚད་མ་བརྟག་པ།

Esukhia Digital Degé Tengyur (CC0). D4249, Pramāṇa section, folios 221b–236a.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་མཱ་ཎ་པ་རཱི་ཀྵ།
[221b.5]བོད་སྐད་དུ། ཚད་མ་བརྟག་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གི་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མ་གྱུར་པ། །སྡུག་བསྔལ་བརྒྱུད་པ་ཞི་བའི་གོ་འཕང་ཆེན་པོ་ནི། །རབ་ཏུ་བསྟན་ནས་དོན་གཉེར་ཚོགས་ཀྱིས་ཐོབ་མཛད་པའི། །ཚད་མར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བདག་ནི་རབ་
[221b.6]ཏུ་འདུད། །ཚད་མ་ནི་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། །མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་
[221b.7]ཀྱིས་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། མ་མཐོང་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་ངེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག །གང་གིས་
[222a]
[222a.1]འཇལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་གིས་དངོས་པོ་འཛིན་པ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་ན། ཅི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བའམ། འོན་ཏེ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་
[222a.2]འཛིན་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་དོན་བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་མཁོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་དོན་བྱ་བ་ལས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཟུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐོབ་པ་ཡིན་ནམ། ཞེན་པར་བྱས་པའི་རྒྱུན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་
[222a.3]ན་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དོན་བྱ་བ་ནུས་པ་རྟོགས་པ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྟོགས་པས་ཀྱང་དོན་བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་
[222a.4]མཁོ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་དོན་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་བྱ་བར་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དོན་བྱ་བར་ནུས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་འོས་ཀྱི། དོན་བྱ་བར་ནུས་པ་
[222a.5]རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་བྱ་བར་ནུས་པའི་རྟོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་པ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དོན་བྱ་བར་ནུས་པའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་
[222a.6]ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཡང་རྟོགས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་བྱ་བར་ནུས་པ་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་དོན་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲའི་དོན་གྱི་རྗེས་
[222a.7]སུ་ཡང་འབྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་ན་ནི་སྒྲའི་དོན་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཏང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པས་བྱེད་པ་ལ་བརྗོད་ལ་དེ་ཡང་འཇུག་པའི་ཡུལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་
[222b]
[222b.1]ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཤེས་པས་གཞལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྫ་མཁན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་
[222b.2]དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་འཇལ་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སླུ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པར་ལྟའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚད་མ་སླུ་མེད་ཅན་ཤེས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསམ་པ་ལ་ནི་སླུ་མེད་ཕྱིར། །འཁྲུལ་
[222b.3]པ་ཡིན་ཡང་ཚད་མ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅད་ནས་འཇུག་པ་ན་དོན་བྱ་བ་ལ་སླུ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཀྱང་དེར་ལྷག་པར་ཞེན་པས་འཇུག་ལ། ཞུགས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་
[222b.4]རྟོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མར་བཤད་དོ། །མི་སླུ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཐོབ་པོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་
[222b.5]ཅན་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་གཉི་ག་ཚད་མའི་སྒྲའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་སླུ་བར་
[222b.6]བྱེད་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་དམ་བཅས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་མི་སླུ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཚད་མར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མའི་སྒྲའི་
[222b.7]དོན་མི་སླུ་བ་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཇི་ལྟར་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀྱེ་དོན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་བུ་སྐྱེལ་བའམ། སྐྱེས་བུའི་ཡུལ་དུ་དོན་འགུགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ནས་གང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་
[223a]
[223a.1]མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཚད་མའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་འཇུག་པའི་ཡུལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་
[223a.2]ཚེ་འདིས་འཇུག་པའི་ཡུལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་དོན་ཀྱང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མི་སླུ་བ་ཉིད་ནི་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ།
[223a.3]མི་སླུ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རིགས་ཤིང་
[223a.4]དོན་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དཔེའི་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱས་པས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ན་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་
[223a.5]པར་བྱེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
[223a.6]དེས་ན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཚད་མར་བརྗོད་དེ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཚོགས་པ་མང་པོས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་རྣམ་པ་ཇི་ཞིག་ལྟར་ཐོབ་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །
[223a.7]ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལས་ཉེ་བར་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གསད་པར་བྱ་བ་གཅིག་ལ་མངའ་བདག་དང་། དབང་པོ་དང་ཡི་གེ་དང་། རིགས་ངན་རྣམས་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་ལྟར་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བདག་པོ་
[223b]
[223b.1]ནི་བཀའ་བསྒོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གསོད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་གསོད་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་གསོད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་ལ་གསོད་བྱེད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གསོད་པའི་ཡན་ལག་
[223b.2]ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཐོབ་པར་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་ཚད་མར་བྱེད་པ་ལ་ཚད་མར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཐོབ་
[223b.3]པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་གྱི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་པ་ནི་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ཐོབ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་
[223b.4]གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བཟུང་བ་ཡང་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །གཟུང་བ་ནི་གང་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་གཟུང་བའོ། །ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་འདི་ནི་འདིའི་ཚེ་འདི་ནའོ་
[223b.5]ཞེས་ལྷག་པར་ཞེན་པར་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་བཞིན་དུ་བཟུང་བ་ཞེན་པར་མ་བྱས་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་ངེས་པ་ངེས་པར་ཐ་སྙད་བྱར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་མ་ངེས་པ་དེ་ནི་ཐ་
[223b.6]སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཟུང་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ཡང་མ་བཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་
[223b.7]དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མ་ངེས་པའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་གཟུང་བའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་
[224a]
[224a.1]ངེས་པར་བྱས་པ་ཐ་སྙད་དུ་ནུས་པ་དེ་འཇུག་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་ཆ་ཤས་དངོས་པོའི་རྒྱུན་ངེས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་བརྒྱུད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་དུས་རྗེས་སུ་
[224a.2]འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཡང་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་འདོགས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ངེས་པས་ཕྱི་རོལ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འཇུག་
[224a.3]པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ནི་གཟུང་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ངེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གཟུང་བའི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ཀྱི་
[224a.4]ཚད་མའི་བྱ་བའི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞེན་པར་བྱས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཚད་མ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།
[224a.5]འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་བཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ལ་ནི་སླུ་མེད་ཕྱིར། །འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཡང་ཚད་མ་ཉིད། །ཅེས་གང་བཤད་པ་བསམ་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཞེན་པ་ཉིད་ལ་བརྗོད་དོ། །
[224a.6]དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེན་པར་བྱས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེན་པ་ཉིད་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་བྱས་པས་ཤེས་པ་ཚད་མར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་
[224a.7]འབྲས་བུར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མ་ནི་ཞེན་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་གང་བཤད་པ་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ་ཞེན་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་ཞེན་པ་ནི་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ལ་བརྗོད་དོ་ཞེས་
[224b]
[224b.1]འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཞེན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ནི་མ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་
[224b.2]རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་ཟིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཞེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་གི་དངོས་པོ་དེ་རྟོགས་པ་
[224b.3]དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་བཅུག་ཅིང་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་པའམ་གསུམ་པ་གཞན་ལ་སྔ་མ་མེད་པའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་མངོན་སུམ་ཚད་མར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་
[224b.4]ནི་ཚད་མའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མངོན་སུམ་ལས་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཚད་མ་ལས་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱ་བ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་
[224b.5]དད་པར་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མི་འདོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་པ་ཡིན་ལ་རྗེས་
[224b.6]སུ་དཔག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མི་གནས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཞེན་པ་ལྡོག་པ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་སྲིད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ན་གང་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་
[224b.7]འོ་ན་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཚད་མར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་ཚད་མར་འགྱུར་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་མངོན་སུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་
[225a]
[225a.1]བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་ན་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་བས་བྱ་བ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་
[225a.2]པ་མཐའ་དག་འགགས་པ་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དེའི་ཚེ་བདག་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི་མཐོང་བའམ་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་མཐོང་བས་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་ཆོས་གཞན་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་སོ། །
[225a.3]དེ་ན་འདི་དག་གི་རང་གི་བྱེད་པ་ལས་བློ་ལྷག་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལས་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་རྟོག་པ་ལ་བླ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ནི་དོན་དེ་མཐོང་
[225a.4]བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་སྤངས་ནས་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ནི་ཇི་སྲིད་མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་མཐོང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡུལ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་
[225a.5]འབྲེལ་པ་གཞན་མཐོང་བ་ན་འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་རྟོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་འདི་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་གཞན་མཐོང་བ་ལས་འཇུག་པའི་ཡུལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་
[225a.6]གྱིས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་མ་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་མཐོང་བ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཚད་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་
[225a.7]དཔག་པ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རང་གི་བྱ་བ་ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རྟོག་པ་གཞན་དང་གཞན་ལ་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་རིག་
[225b]
[225b.1]པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡང་འཇུག་པའི་ཡུལ་བསྟན་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་བསྟན་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་བསྟན་པ་ནི་གང་བསྟན་པར་ཤེས་པ་དེ་
[225b.2]ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་བསྟན་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་བཟུང་བ་དང་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ལ། སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དུ་
[225b.3]ཟིན་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་གི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་
[225b.4]བ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི་ཞེན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཡུལ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་སྔར་གྱི་མངོན་
[225b.5]སུམ་དེ་ཉིད་ངེས་པའི་བདག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མཐོང་བར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྔར་གྱི་ལྟ་བ་ཉིད་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་རང་གི་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེན་པ་ཡང་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་
[225b.6]པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་དཔྱོད་པ་སྤངས་ནས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མཐོང་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་ཞོན་ནས་ངེས་པར་བྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའི་རང་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེན་པའི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་གྱི།
[225b.7]རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་ལས་ལོགས་སུ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། མངོན་སུམ་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་ལྟའི་འོན་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་
[226a]
[226a.1]པར་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ཡུལ་གྱི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་ལ་འཇོག་པས་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་
[226a.2]པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཚད་མའི་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པའི་བྱེད་མཁན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པ་འདིའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་
[226a.3]པའི་སྟོན་པ་པོ་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་བྱ་ནི་སྔོན་པོའི་སྔོན་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་བྱས་པའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་ཐ་དད་དུ་མ་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་མ་བྱས་
[226a.4]པ་ནི་ཡོད་ཀྱང་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཚད་མར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།
[226a.5]བདེན་ཏེ་དོན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ལ་ཚད་མའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པའི་བདག་
[226a.6]ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོན་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་
[226a.7]དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་དོན་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདི་དག་ལས་གཞན་པའི་
[226b]
[226b.1]ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་ཅིག་གང་ཡུལ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ནི་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པས་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་
[226b.2]པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཡིན་ན་ཡང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་ཡོད་པའམ་མེད་པ་མ་ངེས་པར་དངོས་པོ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ། མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མ་
[226b.3]ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཁུང་ན་ཆུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་མ་ཡིན་ལ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ངེས་པར་འཇོག་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་
[226b.4]དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདག་གིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནམ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའམ་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་མཐོང་བར་ཆ་ཡོད་བཞིན་དུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཐེ་ཚོམ་ཁོ་ནའོ། །
[226b.5]གང་གི་ཚེ་ཐག་རིང་པོ་ནས་སྦྲང་བུའི་ཚོགས་ལ་དུ་བར་བསམས་ནས་བདེན་པ་མེ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ། དུ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ངེས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པར་དུ་བའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ངེས་པ་མེད་པའི་དུ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མི་ཤེས་
[226b.6]པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འབྲེལ་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ཡོད་པའམ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མངོན་སུམ་ཡང་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ངེས་པ་འཇོག་པས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
[226b.7]གལ་ཏེ་བདག་ཅག་མངོན་སུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བའི་དོན་འདི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ། །འདི་སྣང་ངམ་མི་སྣང་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྣང་བ་མེ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་མངོན་སུམ་འཇུག་པའི་ཡུལ་དུ་
[227a]
[227a.1]མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་མི་གནོད་དོ། །མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་སྣང་བ་ལ་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཅི་བྱར་ཡོད། སྣང་བ་ནི་དོན་སྣང་
[227a.2]བར་ངེས་པར་མ་ངེས་པར་མི་སྣང་སྟེ། དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཡུལ་ལ་ལྟོས་སམ། མ་ངེས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་ཡིན་ལ་སྣང་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །བར་ཏི་ཀ་ལས་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་སྣང་བའི་དབང་གིས་
[227a.3]རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཞེན་པས་སོ་ཞེ་ན། གང་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་
[227a.4]པའི་ཡུལ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ལ་ཆུ་ཡང་ངེས་པ་ཡིན་ན་དེ་མི་འཐོབ་བོ། །སྨིག་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་ངེས་པ་དེས་ན་དེ་ནི་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཞེན་པའི་བཟུང་བ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཞེན་པས་གནོད་
[227a.5]པ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་ཐེ་ཚོམ་ཟ། གང་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཟིན་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་མེའམ་མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་ཡིན། ཡང་དག་པའམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཁྱད་པར་རམ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་
[227a.6]ཡིན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མེ་ཉིད་དུ་མ་ཞེན་ན་ནི་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །མེ་ཉིད་དུ་ཞེན་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་བྱས་པ་ཆ་གཞན་ཞེན་པ་མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་ལས་བླ་ལྷག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྙམ་དུ་མངོན་
[227a.7]སུམ་གྱི་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ནི་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་མ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ངེས་པར་འགྱུར་ན་མ་ངེས་པའི་ཞེན་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་ཀྱང་ངེས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེས་ན་དེ་
[227b]
[227b.1]ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་ཞེན་པའི་སྣང་བ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ན་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ། མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཞེན་པའི་ཡུལ་ནི་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་
[227b.2]ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་མཐོང་བར་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེས་མཐོང་བའི་མེ་དེ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པར་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པར་
[227b.3]འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཐེ་ཚོམ་ལས་ཀྱང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ལྡོག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཐེ་
[227b.4]ཚོམ་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བྱས་པ་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འགལ་བའི་རང་བཞིན་དེས་ན་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་
[227b.5]མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞེན་པ་ལ་མཐའ་གཅིག་པར་ཅི་ཞིག་བྱ། གང་དུ་ཞེན་པ་ཉིད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེར་ནི་མཐའ་གཅིག་པ་ཉིད་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ།
[227b.6]ངེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ངེས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མངོན་སུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་སྣང་ཞིང་ངེས་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུན་ཡིན་གྱི་རྟགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྣང་བའི་ངེས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་པོ་ཡང་མངོན་
[227b.7]སུམ་ཡིན་གྱི་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཡུལ་ངེས་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། མ་ངེས་པར་འཇོག་པ་པོ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་གི་ཞེན་པ་མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་
[228a]
[228a.1]ནམ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། མཐོང་བར་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེན་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ཞེན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་དངོས་པོ་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །
[228a.2]དེ་ལྟར་ན་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དངོས་པོ་སྣང་ཞིང་ངེས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཞེན་པར་བྱས་པའི་སྔོན་པོ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ལ་གཞན་དུ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།
[228a.3]དེ་ལྟར་ནི་བདེན་ན་མ་ངེས་པ་ནི་ཞེན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ་སྣང་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྣང་བ་ངེས་པ་ལྟ་བ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངེས་པ་ཞེན་པར་མ་བྱས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་
[228a.4]ནམ་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་ཅི་འདི་སྔོན་པོ་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་ངེས་པ་ཉིད་ཞེན་པར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གང་གི་ཕྱིར་ངེས་པ་ཞེན་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་འཇུག་པའི་
[228a.5]ཡུལ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ཞེན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཉིད་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་ལ་མཐོང་བ་ནི་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་མི་གནས་པ་ཡིན་ལ། མཐོང་བ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་
[228a.6]རྟེན་ན་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྣང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་གནོད་
[228a.7]པར་བརྗོད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལམ་རེག་པའི་ཐེ་ཚོམ་ནི་དཔེར་ན་ཆུ་དམར་པོ་ལ་ཅི་འོན་ཏེ་མེའམ་འོན་ཏེ་པ་ལ་ཤའི་མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དངོས་པོའི་ཆ་སྤངས་པ་སྟེ། སྒྲོ་བཏགས་དང་འདྲ་བར་མངོན་སུམ་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །
[228b]
[228b.1]མངོན་སུམ་མི་སྣང་བ་ངེས་པ་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་སོ། །འབྲེལ་བ་ལས་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཇི་ལྟར་
[228b.2]ངེས་པར་བྱ་བ་དེ་དང་མ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འདིར་ངེས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་འདོད་པ་ནི་ཤེས་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེས་ངེས་པར་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ན་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་ངེས་པ་མཐོང་བ་ཞེན་པ་ཚད་མའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་གང་
[228b.3]ཞིག་ངེས་པ་ན་གང་འཇུག་པའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ངེས་པར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ངེས་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་མ་ངེས་པ་འགལ་བའི་ཆོས་
[228b.4]དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཙམ་ཉིད་འགལ་བའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཇི་ཙམ་ཞིག་
[228b.5]རྗོད་པར་བྱེད་པར་འོས་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྒོ་ལེབ་ཀྱི་བུ་གར་ནོར་བུ་ངེས་པ་ཁང་བའི་ནང་ན་གནས་པའི་ནོར་བུ་ལས་ངེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རེ་ཞིག་ནོར་བུ་
[228b.6]ཙམ་ངེས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ནོར་བུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ནོར་བུ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ངེས་པ་ལས་ཡིན་ལ་ངེས་པ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོང་བུ་ཙམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་
[228b.7]བ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འདོད་པས་སྐྱེད་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཆེད་ཀྱི་བྱ་བ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་བློ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་
[229a]
[229a.1]ངེས་པའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པས་བརྩམས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་དངོས་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་མ་ངེས་པར་
[229a.2]ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུ་མ་ཡིན་ཡང་འཇུག་པ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཡང་ཚད་མ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །རེས་འགའ་ནི་ཚད་མ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཡིན་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཚད་མ་དུ་མའི་
[229a.3]ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་སྐད་ཅིག་ཐ་དད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ངེས་པ་མེད་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་བུམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཅིག་གམ་དུ་མ་ཅུང་ཟད་ཅིག་དགོས་ལ་དེའི་ཚེ་བུམ་
[229a.4]པ་རྣམས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་བུམ་པ་གཅིག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དགོས་པ་དེའི་ཚེ་མཐོང་བའི་མདོ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པ་གཅིག་ལེན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བླང་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ངེས་པར་བླང་བར་
[229a.5]འདོད་པ་ནི་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཐ་དད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚོགས་ཐ་དད་པ་ལ་མ་ངེས་པར་ཞེན་པས་བྱེད་པ་དཔེར་ན་རྩིག་པ་བཞིས་བསྐོར་བའི་ཁྱིམ་གྱི་དང་རར་དུ་བ་མཐོང་ནས་མེ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་མེ་ཙམ་ངེས་པར་བྱེད་པ་
[229a.6]ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དཔག་ཅིང་གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཁྱིམ་གྱི་དང་ར་དེ་ཉིད་དུ་དུ་བ་གཞན་མཐོང་བས་མེར་ངེས་པ་དེ་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དྲན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དང་ར་
[229a.7]ན་གནས་པའི་མེ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་དོན་བྱ་བའི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དུ་བ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་ཡང་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེའི་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ཚད་མ་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་གང་
[229b]
[229b.1]གི་ཚེ་ཕྱོགས་བཞིར་དུ་བ་བཞི་ལས་མེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་དོན་བྱེད་པ་ལ། གཅིག་ཉེ་བར་མཁོ་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མོད་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་ཞེན་པར་འདོད་ལ། གང་བླང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པས་ཚད་མ་ཐ་དད་
[229b.2]པའི་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་དུ་བ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་བཅད་པའི་མེ་ཉེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་དབང་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་དོན་དུ་གཉེར་བའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཐ་དད་པས་ཀྱང་
[229b.3]དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚན་མོ་བུ་འོངས་པ་མཐོང་ན་མཐོང་ནས་ཉིན་མོ་བུ་འོངས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་མོ་བུ་མཐོང་བ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བུ་འོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བྱེད་པར་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྗོད་དོ། །དོན་
[229b.4]དེ་ལ་ནི་ཁ་དོག་དོན་དམ་པ་ཡིན་གྱི་དབྱིབས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ནི་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཁ་དོག་ཡིན་ལ། དབྱིབས་ནི་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་
[229b.5]མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་བཟུང་ན་ནི་དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ངོ་། །སྤྱིའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་མ་བཟུང་ན་ནི་
[229b.6]མི་ཟིན་ལ། ཁྱད་པར་གཟུང་བ་ན་ནི་བཟུང་བ་ཡིན་ཞིང་མ་ངེས་ན་ནི་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་དུ་ཆུག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཉིད་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་འཁྲུལ་པ་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ལ་ངེས་པར་འཁྲུལ་བ་ཡིན་
[229b.7]ལ་གཞན་གྱི་ཡོད་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་དུང་གི་དཀར་པོ་བཏང་ན་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་དབྱིབས་བཏང་ན་སེར་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་དབྱིབས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་
[230a]
[230a.1]ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུང་ལ་སེར་པོར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མི་སླུ་བའི་ཞད་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སེར་པོ་ལས་ནི་དུང་དཀར་པོ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སེར་པོ་ཤེས་པ་ལས་
[230a.2]ཞུགས་པ་ལས་དུང་དཀར་པོ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཤེས་པ་གཞན་ལས་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །དཀར་པོ་དང་སེར་པོ་སྣང་བ་དག་འབྲེལ་པ་གཟུང་བ་ཡོད་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རལ་གུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ལུས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཆུའི་ཤེས་པ་ལས་ནི་སྨིག་
[230a.3]རྒྱུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་ལས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུའམ། ཐེ་ཚོམ་ལས་ཞུགས་པས་ཤེས་པ་གཞན་ལས་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་ནི་ཐ་ན་རེག་བྱའི་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་ནོ། །སྒོ་གསེབ་ཀྱི་བུ་གར་གནས་པའི་མཐོང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་ཁང་
[230a.4]ཕུགས་ན་གནས་པའི་ནོར་བུའི་གནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ནོར་བུ་ཐོབ་པོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བ་ངེས་པ་ལས་གང་ཤིན་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་།
[230a.5]རགས་པ་དང་། ཚད་ཆུང་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་འདྲེས་པས་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་རྣམས་ངེས་པ་ན་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་དང་ཕྲ་མོ་དང་གསལ་བ་དང་། ཚད་ཆེ་བ་དང་། མ་འདྲེས་པའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་ཐོབ་ཅེ་ན། རིགས་པ་ཉོན་ཅིག །འདི་ལ་དངོས་པོ་དབྱིབས་
[230a.6]དང་ལྡན་པ་ངེས་པར་དོན་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་པོ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། སྣང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་ནི་ཡུན་རིང་བ་མི་འགལ་བའམ་མྱུར་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཡང་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[230a.7]དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཞིག་ལ་ཐུན་མོང་གི་རང་བཞིན་དུ་ངེས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རམ། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་འགལ་བའི་རང་བཞིན་བཟུང་ན་ནི་སྣ་ཚོགས་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་པར་
[230b]
[230b.1]རུང་སྟེ། ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ནི་དུས་ཕྱིས་འཁྲུལ་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་ཡིན་ལ། དུ་མ་ནི་རགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རགས་པ་གཅིག་
[230b.2]མཐོང་ན་ནི་འགལ་བ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་དུ་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་གཅིག་ནི་ཕྲ་མོ་ཡིན་ལ་དུ་མ་ཉིད་ནི་རགས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཅི་ཡོད། གང་ཡང་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ནི་ཕྲ་མོའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ལོ། །གང་ཡང་གསལ་བ་ཡང་རྒྱང་
[230b.3]རིང་པོ་ནས་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་ཡང་རྡུལ་དང་(འདྲས་བ་,འདྲེས་པ་)ཡིན་ཏེ། རྡུལ་དང་འདྲེས་པ་ཡང་མཐོང་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་འཛིན་པ་མི་གསལ་བར་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ལ་འགལ་བར་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟ་རྨིག་གིས་སྣད་པའི་ལམ་ནས་ལངས་པའི་རྡུལ་
[230b.4]གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་སྣམ་བུ་སྔོན་པོ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཡང་བསགས་པ་ན་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྲིད་ཐག་རིང་པོ་ན་དེ་སྲིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྡུལ་གྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་དང་དམར་པོའི་
[230b.5]རང་བཞིན་གྱི་སེར་པོ་ཉམས་པར་དམིགས་ཀྱི་རྡུལ་ལོགས་སུ་མི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་རྫས་གཞན་ཉིད་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཡང་མཁས་པས་དེ་དག་སོ་སོར་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དག་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
[230b.6]དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ནི་མི་དམིགས་པ་དེ་དག་འདྲེས་པའི་ཁ་དོག་གཞན་མི་གསལ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མི་གསལ་བས་བཟུང་བ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ལ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་འགལ། ཆེན་པོ་ལ་ཆུང་ངུར་ངེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་
[230b.7]དེ་ལ་ཡང་། དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཚད་ཀྱང་དབྱིབས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབྱིབས་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་ན་ཚད་ཀྱང་དངོས་པོའི་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལ་འཁྲུལ་ཀྱང་དངོས་པོ་ལས་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་
[231a]
[231a.1]ན་ནི་མྱ་ངམ་ན་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོར་འཛིན་པར་འཁྲུལ་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉོན་ཅིག་དེ་ལ་ཡུལ་དེ་དང་དེ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་ཆུང་ངུ་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་
[231a.2]ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དབྱིབས་འཁྲུལ་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ན་མི་གནས་པའི་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པ་ཉིད་དེའི་ཡུལ་འགལ་བར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་
[231a.3]པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོར་འཛིན་པ་ཡུལ་འགལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེའི་སོ་མཚམས་གང་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བས་སོ། །མཚམས་དེ་ཉིད་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཐག་རིང་པོ་ན་ཆུང་ངུར་སྣང་བ་ཡིན་ལ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
[231a.4]དངོས་པོའི་སོ་མཚམས་ལས་འདས་ནས་ནམ་མཁའི་ཆ་ཁྱབ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ལ་ཆུང་ངུར་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ་ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་སྣང་བ་ནི་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པ་ལ་འདྲེས་པར་འཛིན་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་མ་བཟུང་
[231a.5]བར་དེ་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་བཟུང་བ་དེའི་ཚེ་བར་མ་ཆད་པར་བཟུང་བར་འགྱུར་གྱི། ཡུལ་དང་དུས་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁྲུལ་བ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་སྙམ་དུ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་འགལ་ལོ་སྙམ་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་
[231a.6]གི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་འགལ་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བར་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་མ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་བཟུང་
[231a.7]བར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་དམ་འཛིན་པ་འབའ་ཞིག་བར་ཆོད་པ་དང་བཅས་པའམ་བར་ཆད་མེད་པར་སྨྲ་ན། དེའི་ཚེ་འགལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོའི་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་གཟུང་གི་བར་ཆད་མེད་པ་
[231b]
[231b.1]དེའི་ཚེ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དག་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་འགལ། དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ངེས་པ་ལས་གཞན་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དམ་མི་གསལ་བ་ཉིད་དམ། མི་རིགས་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། ངེས་པར་
[231b.2]བྱས་ཤིང་ཐམས་ཅད་མི་ཐོབ་པར་ཟད་དོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ནི་མཐོང་བའི་སྔོན་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཐོབ། ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འགལ་བར་འགྱུར་
[231b.3]བ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་ནི་སྔོན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་གང་གིས་ན་འགལ་བར་འགྱུར།
[231b.4]ཐོབ་པ་ནི་སྔོན་པོ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པའི་ནོར་བུའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ན་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གནས་པ་ཡིན་ལ་དཀར་པོ་ཡང་སེར་པོའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་དེས་ན། དེ་ལ་ནི་ངེས་པ་ལས་གཞན་ཐོབ་
[231b.5]བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁང་པའི་ནང་ན་གནས་པའི་ནོར་བུ་དང་དུང་དཀར་པོ་ནི་སྒོ་གསེབ་ན་གནས་པའི་ནོར་བུ་འཛིན་པ་དང་། དུང་སེར་པོར་འཛིན་པའི་ཤེས་པའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དང་འགལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འོ་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཐོབ་ཀྱང་གཞན་ཐོབ་
[231b.6]པར་མི་འགྱུར་གྱི། མངོན་སུམ་མ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉམས་སོ་ཞེ་ན། ཉམས་པ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་སྔོན་པོ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་
[231b.7]ཅིའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་དེ་སྐད་ཅིག་མར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི་སྔོན་པོ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའམ་སྐད་ཅིག་མའི་དངོས་པོ་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་
[232a]
[232a.1]གི་ཚེ་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཤིང་ལ་ཤིང་ཉིད་དུ་ངེས་ཤིང་ཤིང་ཤ་པར་ནི་མ་ངེས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིང་ཤ་པ་ཉིད་གང་ལས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་ཅིག་མཐོང་བའི་ཤིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་སྤྱིའི་ཤིང་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཤིང་
[232a.2]ཤ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤ་པ་ཤིང་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་ཤིང་ཤ་པ་ཉིད་ཚད་མས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ངེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཐོབ་
[232a.3]པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ངེས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་བྱ་བར་ནི་ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་ལ་རག་ལས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་སྤྱི་ལ་ལྟོས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྤྱི་མ་ངེས་ན་ནི་
[232a.4]ཚད་མ་གཞན་ལས་ངེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ངེས་ན་ནི་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེར་ཚད་མ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པ་ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་སྔོན་པོ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ལྟར་སྐད་ཅིག་
[232a.5]མ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན། །དེ་སྔོན་པོ་ཉིད་ལ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཡིན། ཅི་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཉོན་ཅིག་
[232a.6]ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པ་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་འཛིན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པའི་མཐར་ཐུག་པར་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་
[232a.7]དོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཡུལ་ནི་ལྡོག་པ་གཅིག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ཡང་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་གཅིག་ཚད་མའི་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཚད་མའི་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་
[232b]
[232b.1]ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་སྔོན་པོ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལས་ལྡོག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་ནི་ཚད་མ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཚད་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡུལ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚད་མ་དང་
[232b.2]ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་པ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཚད་མར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ཡང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཚད་མར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཐ་ན་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ཡང་མི་སླུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨིག་
[232b.3]རྒྱུ་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དང་གཡོ་བ་ཉིད་དང་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མི་སླུ་བས་ཚད་མར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉོན་ཅིག་འདི་ལ་སྤྱི་རྙེད་པ་དེ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱི་ལ་རག་ལས་པའི་དོན་བྱ་བ་ལ་མ་དམིགས་
[232b.4]པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་དང་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་དོན་བྱེད་པ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱི་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལུས་ཅན་ཉིད་དང་། གཞན་དུ་
[232b.5]མའི་ཐུན་མོང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་སྟེ། སྤྱི་ནི་དུ་མའི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་
[232b.6]ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དུ་མའི་ཐུན་མོང་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་བ་མེད་ཀྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་སྤྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །ཡོད་པ་ཡིན་ཞིང་
[232b.7]ཁྱད་པར་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་མེད་དམ་མ་བཟུང་ན་ནི་སྤྱི་ཡང་མེད་པར་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ནི་སྤྱི་ཡོད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ནི་སྤྱི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་ཤེས་པ་ཆུ་མེད་ན་
[233a]
[233a.1]ཆུའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དམ་ལུས་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅིང་། དཀར་པོའི་རང་བཞིན་བཏང་ན་དེའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་དབྱིབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་འདིས་ཁྱད་པར་ལ་མི་སླུ་བ་སྤྱིས་ཐམས་ཅད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །
[233a.2]ཁྱད་པར་ལ་མི་སླུ་བ་ལ་ཡང་ལ་ལར་སྤྱི་ལ་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ལ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་བྱས་པ་ལ་མི་སླུ་བ་ཚད་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཐོང་ཞིང་ཞེན་པར་བྱས་པ་ལས་མི་སླུ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་ཡོད་པ་དང་
[233a.3]དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། གང་ལ་མི་སླུ་བ་མཐོང་བ་ངེས་པར་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། སྣམ་བུའི་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་མི་འཐད་དེ། ཚད་མས་གསལ་བས་ན་དོན་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་
[233a.4]ཡང་ངོ་། །དོན་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚད་མས་འཐད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་གྱི། ཡན་ལག་ཅན་ནམ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྣང་བ་འདི་ནི་རགས་པ་གཅིག་ཏུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རགས་པ་ཡིན་ན་གཅིག་པུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
[233a.5]དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་མས་ལྟ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་སྔ་ཕྱི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་མཐོང་བས་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད། མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྔ་ཕྱི་ཆ་
[233a.6]ཤས་མེད་པ་ཉིད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མཐོང་བ་ལས་ཕྱིས་མཐོང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་འདུག་པའི་རང་བཞིན་ནི་མཐོང་བའི་བྱ་བའི་
[233a.7]གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འབའ་ཞིག་ལས་ངེས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཅིག་དང་འགལ་བ་མཐོང་བ་ཡང་
[233b]
[233b.1]གཅིག་ཏུ་ཞེན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཚད་མར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཀྭའི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚད་མ་སྤང་བ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་
[233b.2]པ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཚད་མ་ནི་ནུས་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། ཐོབ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་ནུས་པ་དེ་ཡང་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་
[233b.3]གང་ཞིག་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དོན་ཐོབ་པ་ནི་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཚད་མ་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱིའོ། །དོན་ངེས་པར་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཉམས་སུ་
[233b.4]མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ། དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཚེ། བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བས་གཞན་ལས་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཐེ་ཚོམ་ནི་མངོན་སུམ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་
[233b.5]ཏོ། །ཚད་མ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་རང་བཞིན་འཛིན་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཆུའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །
[233b.6]གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆུ་མེད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བུམ་པའི་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་
[233b.7]དེས་ན་བུམ་པ་ཤེས་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་དང་། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་གོ་བྱ་གོ་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གྲུབ་ན་གང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་པར་གྲུབ་པ་དག་ནི་རྟགས་དང་
[234a]
[234a.1]རྟགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ན། འོ་ན། ཚད་དང་ཅིག་ཤོས་སྤྱི་གཞག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལས་མ་འདས་སོ་ཞེས་བཤད་
[234a.2]པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་རྣམས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གསལ་བ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ན་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་
[234a.3]གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་དེ་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོར་སྤྱིར་སྨོས་པ་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ཚད་མ་དང་ཅིག་ཤོས་གཞག་པ་དང་ཞེས་སྤྱི་མ་སྨོས་པར་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་
[234a.4]པའི་ཤེས་པའི་གསལ་བའི་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ལས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་གསལ་བ་རྣམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་
[234a.5]དཔག་པ་ལས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཡུལ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་གང་གི་
[234a.6]ཡུལ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་སྨོས་སོ། །ཚད་མར་ངེས་པའི་ཡང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ན་ནི་མི་འགྱུར་བས་ཚད་མར་ཤེས་པ་ཡང་ཚད་མས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ངེས་པར་
[234a.7]འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་སྔ་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ལས་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཚད་མར་ངེས་ན་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་འདི་ནི་ཤེས་པ་སྔ་
[234b]
[234b.1]མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ནི་བརྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་འགོག་པ་ལས་ཤེས་པའི་རྟོགས་པ་ཉིད་ན་ཚད་མར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང་། རྟོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཕྱིས་ཐེ་ཚོམ་འབྱུང་ཡང་ཚད་
[234b.2]མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཇི་སྲིད་མངོན་སུམ་གྱིས་བྱུང་བའི་ཞེན་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་བཟུང་ན་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་གཅིག་
[234b.3]ལ་བརྡར་བྱས་ན་སྤྱི་མེད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་ཞེན་པའི་གཟུང་བའི་འགྱུར་བའི་ཤིང་མཐའ་དག་ལ་བརྡར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཐ་དད་ཀྱང་མེར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མེ་འདི་དུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དུ་བ་འདི་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།
[234b.4]སྔར་མཐོང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ན་སྔར་མཐོང་བའི་མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཐུན་པའི་རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བ་དང་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་
[234b.5]གཅིག་ཏུ་ཞེན་པར་བྱས་པའམ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྔར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ངེས་པར་བཟུང་བ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་ཚོགས་པ་ཆོས་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་དང་མྱངས་པས་འཁྲུ་བའི་ཨ་རུ་ར་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་
[234b.6]ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་སྐྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ། །ཆ་ཤས་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་བ་ལང་དང་བ་མེན་མཐོང་བ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་དེ་ནི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བ་རྭ་ཅན་གྱི་རྟགས་ཡིན་ཡང་རྭ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་
[234b.7]ཆ་ཤས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མེད་པས་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱས་པས་བྱས་པ་སྒྲ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཆོས་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར་བའམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ཏེ།
[235a]
[235a.1]གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དེས་བྱས་པ་ཆོས་མཐུན་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་འཁྲུལ་པས་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ལ།
[235a.2]བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཆོས་མཐུན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་དེ་ཉིད་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་གྱི་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་མ་
[235a.3]ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དང་དུས་དང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་ན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་ཤེས་པ་ཡང་ཚད་མར་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ལ་གང་ཞིག་ཡོད་
[235a.4]པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་གཅིག་ལ་མཐོང་ན་ཐ་མི་དད་པའི་ཞེན་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་
[235a.5]སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དྲན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་གཅིག་ལ་མཐོང་ན་གཞན་ལ་དྲན་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་
[235a.6]བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དྲན་པ་ནི་ཡོད་ཀྱང་སྤངས་ཏེ་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་རྟགས་སུ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་འདྲ་བ་རྟགས་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ཀྱང་འདྲ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བརྟགས་པའི་མཐར་བཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བར་
[235a.7]འགྱུར་ཏེ། རེས་འགའ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །འབྲས་བུ་རེས་འགའ་བའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ངེས་ཀྱི། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འགར་ཡང་མ་ངེས་ལ་ཚད་མའི་ཡུལ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་
[235b]
[235b.1]ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་དྲན་པ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དེ་མཐོང་བ་ཉིད་ན་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་མྱོང་བའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ལས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དྲན་པ་ནི་དྲན་པར་བྱེད་པ་པོའི་དུས་ན་འདི་དག་གིས་དོན་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་
[235b.2]འཇུག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་མཐོང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ཁོ་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་
[235b.3]གི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་འདྲེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཤོལ་དང་རལ་གྲི་དང་། གཏུན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་སྣང་བ་མངོན་སུམ་སྔ་མས་བྱས་པའི་དྲན་པའི་ས་བོན་སད་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྨོ་བ་
[235b.4]དང་གཅོད་པ་དང་འདྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཤེས་པ་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་ནི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཙམ་གྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་པ་
[235b.5]རྣམས་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་འཛིན་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་སྐྱེད་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་འཛིན་པ་ཉིད་གཉི་གའི་ཚད་མ་དང་ཕན་ཚུན་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཁྱབ་པར་བྱ་བས་
[235b.6]བྱས་པའི་དཔེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མར་ངེས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པས་བྱས་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་གྱི། ཆོས་མཐུན་
[235b.7]པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཚད་མ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཚེ་འཇུག་པ་དང་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞུགས་པ་ལས་དོན་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མར་ངེས་པ་ལས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཚད་མ་ལ་ཐེ་ཚོམ་
[236a]
[236a.1]ཡོད་ཀྱང་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ལ་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མ་ལས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལས་ལྡོག་པར་
[236a.2]ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །ལ་ལར་མངོན་སུམ་ལ་ལར་འཐད་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞག་ཚད་མ་ནི། །རིམ་པར་རྗེས་སུ་བརྗོད་པས་བཞག་ནས་བདག་གི་དགེ་བ་གང་ཐོབ་པ། །དེས་ནི་ཉོན་མོངས་རྣམ་གྲོལ་ཐར་ལམ་ཚད་མའི་མཐར་ཐུག་འགྱུར་པ་
[236a.3]ཡི། །སྟོན་པ་འགྲོ་ཀུན་ཕན་བྱེད་བློ་ཡི་མིག་ཏུ་ཆོས་མཆོག་བདག་གྱུར་ཅིག །སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གིས་མཛད་པ་ཚད་མ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།། །།ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།། །།

Source Colophon

This source text is drawn from the Esukhia Digital Degé Tengyur (CC0), a machine-readable Unicode transcription of the Degé Tengyur preserved in the Derge Printing House, Kham, Tibet. The text corresponds to Tohoku catalogue number 4249 (Pramāṇaparīkṣā, ཚད་མ་བརྟག་པ།), folios 221b–236a of the Pramāṇa section. Folio markers from the digital edition are retained for reference.

🌲