Jīvagupta was an Indian Buddhist master whose dates are uncertain but whose work was translated into Tibetan by the great Atīśa Dīpaṃkara (982–1054 CE) and the monk Sumatiprajñā. This discourse — a poem on the spiritual rewards of forest renunciation and the dangers of returning to household life — survives only in its Tibetan translation in the Degé Tengyur (Toh 4171). It has never before appeared in English. The imagery is vivid: dewdrops on leaves like jewels teaching impermanence, moonlit meditation, charnel grounds, rivers adorned with lotus petals, peacock-filled mountain valleys. Beneath the beauty lies a fierce argument: the monk who abandons the forest for the comforts of others' homes is like one who crosses the ocean only to drown in an ox's hoof-print.
Homage to the bodhisattva Mañjuśrī Kumārabhūta.
Having found the happiness of austerity
And seen those who live in confusion,
A monk who truly keeps to deep solitude
Speaks these words in verse:
Having taken up ordination into peace,
Highly praised by the Tathāgata, to abandon want —
How is it that through familiarity with home,
One sinks into want so deep it cannot be crossed?
The matchless Noble One, dwelling at the foot of a tree,
Saw the arising and ceasing of all beings.
The bliss of peace, fully ripened, a virtuous life
Far surpassing the human — this shall be attained.
When the bonds of the mind are cleared
By the power of their antidotes,
Satisfied by the nectar of yoga and near-peace
In uninhabited forests —
One sleeps and wakes in bliss.
At night, in the moonlight,
Amid the scattered flowers of brilliant stars
Offered up as worship,
The mind that dwells in solitude
Gives rise to extraordinary joy in certain peace.
Where, through solitude, the monk
Dwells blameless, peaceful, and at ease —
Where, through clinging to possessions,
The mind is tormented by manifold want.
Just as water-trees, bamboo, and banana plants
Perish after bringing forth their fruit,
So too the ascetic freed from household life,
Conquering the self, sees through attachment.
Like wild deer dusted with earth,
Content with mere grass and leaves,
The mind inclined toward solitude desires this —
Not even the great wealth of the four continents.
Abandoning all clinging
To ascetic practices by trees and streams,
Deeply connected to one's own mind alone —
That source of bliss, even kings do not possess.
Green treetops stirred by the wind,
Gentle, even rain falling,
The unshaken monk dwelling in a mountain gorge —
At night, he generates virtue.
Abandoning the attachment of self-concern
Born from familiarity with turbid desires,
Without regard — delight in whatever uninhabited forest there is.
But having become a monk, do not become purposeless.
One who has taken the marks of a monk
Yet does not practice what was harmlessly undertaken,
Sinking in the mud of clinging to inferior things —
That one is a deceiver of the living world.
Climbing a cliff without foothold —
Water, rocks, no foundation below —
With true discernment, even death should be endured,
But one should never let the training decline.
Just as ships laden with jewels
Sink in the turbulent ocean's gathering waves,
So burdens of gain and attachment to household life
Drown even those great ones who rely on the supreme way.
As peaceful forest deer
Are startled by the approach of young women —
So those disciplined ones who desire peace
Should truly undertake deep solitude as their remedy.
When the intelligent, tormented
By the poison of sense-pleasures' taste,
Are scorched even by small attachments —
Alas! How the asceticism of those who fully renounce
Will be greatly diminished!
Just as walking step by step
Familiarity with desire increases,
Like the Yamunā, whose own waves
Strike the riverbank, terrifying,
Swollen by the rain of great clouds.
Just as the ascetic, under the power of desire,
Follows inferior states —
So too, drawing forth abundance with one's own hand,
Great kings dwell in households without attachment.
Having abandoned relatives —
One's own home, tear-stained faces —
Then to become attached to the inferior homes of others:
This renunciant is utterly shameless.
One who desires liberation, having abandoned his own home,
Yet unknowingly desires the homes of others,
Is like one who crosses the turbulent ocean's waves
Only to drown in an ox's hoof-print.
One who has examined the practices
Granted by the Tathāgata to abandon sin —
Through craving for base wealth,
He becomes stained by attachment to the homes of others.
The river, adorned at its edges
By the fallen petals of blue lotus flowers,
White sandy banks where geese and kadamba birds dwell,
Forest elephants playing in scattered herds, making waves —
This arouses great joy in the solitary practitioner.
Having cleared away the hungry ghosts
Who seek the enjoyments of existence,
The state of those who dwell in uncontrived and beautiful bliss —
Like a lotus opening, the ascetic's renown
Arouses complete joy in the world, surpassing all comparison.
Near mountains, at spacious tree roots,
Dwelling among uneven clusters of loosely-placed hollows,
Covered with patches of dew —
At dawn, the sun's rays, reaching out like hands,
Dry them completely.
In empty shelters at the foot of trees where the wind blows
And great masses of snow fall,
Rough, faded leaves encircling like bangles —
For the sharp-witted practitioner who has abandoned all desires,
The night does not bring weariness.
The dewdrops clinging to the tips of tree leaves,
Like jewels in colour when the sun rises —
These drops teach the monk dwelling beneath the trees
The arising and perishing of all beings.
Knowing the taste of deep peace,
One examines even a universal monarch's wealth
And abandons it like a withered garland of flowers.
Having set aside youth, unstable by nature,
And the way all things pass —
In solitude, like a wild deer, one makes firm
The peaceful mind that faces death.
To the confused mind attracted to desires —
White skulls with grinning teeth, like kumuda petals,
Should be placed before the eyes;
Wind-blown cremation fires burning the surrounding trees —
The solitary ascetic in the charnel ground
Generates joy at night.
Vast groves of trees, the green foot of mountains,
Stone-covered paths, cool clear waterfalls flowing,
Mountain valleys filled with the joyful sound of peacocks —
These gladden even the sorrowful mind that would die at home.
Those who would die without having served beings,
Delighting in homes — let them train in supreme solitude!
The supreme being who finds the mind of perfect enlightenment
And attains the far-shore perfections
Uproots the firm root of the poisonous tree of existence.
Like birds fleeing a burning forest —
The source of a hundred sufferings —
Having completely abandoned homes and gone to the forest,
One thoroughly clears away the sleep of existence
And becomes the protector of all beings.
This greatly pleases the Buddhas, so it is said.
Emerald-green meadows gathered together,
Tree roots arranged nearby, encircled by flowering branches,
The peaceful forest's edge — alas! —
The supreme monk who abandons this
Is like deer lured by a hunter's song to their killing.
Following the path of the Sugata
According to the noble ones' intent,
Even accomplishing one's own purpose in homes as if in forests —
The forest, naturally free from harm, in its solitude
Effortlessly cuts the bonds of the mind.
Desire, which increases all that is unwholesome
And destroys the noble conduct of the Sage's teaching —
By attachment to small pleasures, the monk enters
The lower realms, whose blazing mass of fire is hard to cross.
One who has committed to the well-spoken teaching of the Buddha —
That which exhausts all faults and anguish without remainder —
Yet sends himself to the lower realms:
How will the supreme fragrance of blue lotuses,
Cool breezes, and drops of water on the earth satisfy him?
The sarasa crane's natural, melodious call,
Ceaselessly singing, pervading the supreme forest —
The weary practitioner, relaxed in body from walking and resting,
Is awakened from the midnight watch of sleep.
Adorned by the mandala of its own light,
Whose gathered rays overpower even the glory of moonbeams,
Gazing upon the fortunate world with accumulated roots of virtue —
The supreme self-arisen Noble One also dwelt in solitude.
If the Teacher who sees the end of the world
And has certainly conquered the inner enemies
Also dwelt in forests —
Why do disciplined ones who desire peace
Not follow the Sugata?
While those who do not understand
Sink in the impure mud.
Grasping wrongly at a self, day and night
Consumed by sinful thoughts like worms,
Smeared with the pus of afflictions —
Wash yourself like a vessel with the water of peace.
Dwell in the birthless forest with an unborn mind.
Branches bent by the weight of fruit,
Leaves at the tips, bright creepers
With opening flowers causing joy —
The forest trees, to the monk free from want,
Breathe relief like a friend.
Winter nights when the risen moon
Settles the falling snow —
Those who desire the bliss of deep peace,
Yogis delighting on grass seats —
At dawn they are like birds nestled in the forest trees.
Cross-legged and unmoving on the mountain's waist near trees,
Surrounded by flowers stirred by joyful breezes —
Like the Friend of Beings, Conqueror of the Three Realms,
At the time he sat at the seat of enlightenment —
The disciplined one at night practices accordingly.
Abandon the proud attachments born
From the touch of inferior beings' minds,
And the seeking after objects of desire.
The noble ones saw firm attachment
As invisible bonds, frightening.
Therefore abandon desires completely
And find peace in the forest, with joy.
Without having put an end to the suffering
Of birth, death, and sickness,
Do not be heedless, drowning in the ocean of existence!
The Finisher snatches life ceaselessly,
Making the teeth of his saw tremble.
Like the gathering of rivers
Flowing down from the mountains —
Having understood the true nature
In which all phenomena abide,
Through the mindfulness of the excellent,
Going well beyond all others —
Free from attachment to existence,
Rely upon the joy of deep peace.
Mere speech is capable,
But abiding in words achieves nothing.
A person who makes words the essence
Is like an autumn cloud without water.
Because practice is the heart of the Tathāgata's teaching,
Therefore enter that very practice.
Wisdom lies there — not in skill with crafted words.
I have become a slave
Of this enemy, the afflictions.
Therefore I pacify my own mind
And speak these words completely.
Colophon
Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Dawa (ཟླ་བ), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church (Life 235), April 2026. MITRA consulted for terminology verification. The English is independently derived from the Tibetan source text; no prior English translation exists.
The original text, the Vivekakathā ("Discourse on Solitude"), was composed by the Great Master Jīvagupta (སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཚོ་བྱིན). It was translated into Tibetan from Sanskrit by the Indian paṇḍita Dīpaṃkara (Atīśa, 982–1054 CE) and the great translator-monk Dge ba'i blo gros (Sumatiprajñā). It survives in the Degé Tengyur, Tohoku catalogue number D4171, in the Jātaka/Epistles overlap section (file 172 in the Esukhia Digital Degé Tengyur).
First English translation. No prior English rendering of this text is known to exist in any form.
🌲
Source Text: དབེན་པའི་གཏམ
Vivekakathā. Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Degé Tengyur (CC0). Tohoku catalogue D4171, Volume 172, folios 193a.3–195a.7. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བི་བེ་ཀ་ཀ་ཐཱ། བོད་སྐད་དུ། དབེན་པའི་གཏམ། བྱང་ཆུབ་
[193a.4]སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཀའ་ཐུབ་རྙེད་པའི་བདེ་བ་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། །འཆོལ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་གྱུར་པ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡང་དག་བསྟེན་པ་ཡི། །དགེ་སློང་འདི་སྐད་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་སྨྲ། །ཕོངས་པ་སྤང་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིས། །རབ་བསྔགས་ཞི་བའི་
[193a.5]དབང་བསྐུར་ཉེར་བླངས་ནས། །དཀའ་ཐུབ་ཁྱིམ་དང་འདྲིས་པས་རབ་ཆགས་པའི། །ཕོངས་ཉིད་རྒལ་དཀའ་བྱིང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །འཕགས་པ་འགྲན་མེད་ཤིང་དྲུང་གནས་ནས་ནི། །འགྲོ་བ་སྐྱེ་དང་འགག་པ་མཐོང་བས་ན། །ཞི་བའི་བདེ་བ་ཡོངས་སྨིན་ཚེ་དགེ་བ། །མི་ལས་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཆིང་
[193a.6]བ་གཉེན་པོ་ཡི། །སྟོབས་ཀྱིས་བསལ་བས་སྐྱེ་བྲལ་ནགས་དག་ཏུ། །རྣལ་འབྱོར་ཉེར་ཞིའི་བདུད་རྩིས་ཚིམ་གྱུར་པས། །བདེ་བར་གཉིད་ལོག་པ་དང་སད་པར་འགྱུར། །མཚན་མོ་ཟླ་བའི་སྣང་དང་རབ་གསལ་བའི། །སྐར་མའི་མེ་ཏོག་བཀྲམ་པར་ཉེར་མཆོད་ནས། །དགོན་པར་བརྟེན་པའི་ཡིད་ནི་ངེས་ཞི་བའི། །ལྷག་པར་དགའ་བ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གང་
[193a.7]དུ་དགེ་སློང་དབེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པ་ཞི་འགྱུར་བདེ། །གང་དུ་ཡོ་བྱད་ཡང་དག་བསྟེན་ཆགས་པས། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཕོངས་པས་གདུངས་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་སྨྱུག་མ་འོད་མ་དག །འབྲས་བུ་འབྱིན་ནས་རང་ཉིད་འཇིག་པ་སྟོན། །དེ་བཞིན་དཀའ་ཐུབ་ཁྱིམ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ནས། །བདག་ཉིད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ་
[193b]
[193b.1]ཆགས་མཐོང་འགྱུར། །ས་ཡི་རྡུལ་གྱིས་གོས་པའི་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}དག །རྩྭ་དང་འདབ་ནས་ཙམ་ཞིག་སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར། །སེམས་ནི་དབེན་པར་གཞོལ་བ་འདོད་འགྱུར་གྱི། །གླིང་བཞིའི་ཕུན་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་དག་ལའང་མིན། །ཤིང་དྲུང་འབབ་ཆུ་བསྟན་པའི་དཀའ་ཐུབ་དག །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དག་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། །རང་སེམས་ཙམ་དང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་པ་
[193b.2]ཡི། །བདེ་འབྱུང་གང་དེ་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་མེད། །ལྗོན་ཤིང་སྔོན་པོའི་རྩེ་མོ་རླུང་དག་གིས། །རྣམ་གཡོ་ཕྲ་ལ་སྙོམས་པའི་ཆར་འབབ་པའི། །མི་གཡོ་རྣམ་བརྟགས་རི་ཡི་སུལ་གནས་ནི། །དགེ་སློང་མཚན་མོ་དགེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྙོག་ཅན་འདོད་ལ་འདྲིས་པས་འཕོས་པ་ཡི། །བདག་བསྙེན་པ་ཡི་ཆགས་སྤངས་ལྟོས་མེད་ཅིང་། །སྐྱེ་བྲལ་ནགས་གང་
[193b.3]ཡིན་པར་དགའ་བྱ་ཡི། །དགེ་སློང་གྱུར་ནས་དོན་མེད་འགྱུར་མི་བྱ། །དགེ་སློང་རྟགས་ནི་བདག་ཉིད་གནོད་མེད་པར། །ཉེར་བླངས་གང་ཞིག་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། །དམན་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འདམ་བྱིང་བ། །དེ་ནི་འཚོ་བའི་འཇིག་རྟེན་སླུ་བྱེད་ཡིན། །ཆུ་དང་རྡོ་ཁུ་རྩ་བ་མེད་པ་ཡི། །ས་དབང་འཛེགས་ནས་མི་བཟད་ཡང་དག་ཏུ། །རྟོག་དང་ལྡན་
[193b.4]པས་ཤི་བ་བཟོད་བྱ་ཡི། །བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཇུག་མི་བྱ། །རྒྱ་མཚོ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པའི་རླབས་ཚོགས་སུ། །རིན་ཆེན་ཁུར་གྱིས་གྲུ་དག་ནུབ་པ་བཞིན། །ཁྱིམ་དང་འདྲིས་པའི་རྙེད་ཆགས་ཁུར་དག་གིས། །གང་དག་མཆོག་བརྟེན་རྒྱ་ཆེན་སྣུབ་པར་བྱེད། །ནགས་ན་བརྟེན་པའི་ཞི་བའི་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}ནི། །གཞོན་ནུ་མ་ཡི་འགྲོ་བས་
[193b.5]དཀྲུགས་མཚོན་པ། །གཉེན་པོ་ཇི་བཞིན་བདག་ཉིད་ཞི་འདོད་རྣམས། །སྡོམ་ཅན་རབ་ཏུ་དབེན་ཉིད་ཡང་དག་རྩོམ། །ཡུལ་གྱི་རོ་ཡི་དུག་གིས་ཉེར་གདུང་བློ་ཅན་དག །ཆགས་པ་ཉུང་ངུ་དག་གིས་གདུང་གྱུར་ན། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་ལ་རྩོད་མེད་པའི། །དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ཧུད་ཨེ་མའོ་རབ་ཉམས་འགྱུར། །སྡོམ་ཅན་རྐང་པས་འགྲོ་ཞིང་འཇོག་པ་
[193b.6]ལྟར། །དེ་ལྟར་འདྲིས་པ་འདོད་པ་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །རང་རླབས་ཆབ་ངོགས་མངོན་བརྡབས་འཇིགས་རུང་བས། །སྤྲིན་ཆེན་ཆར་གྱིས་ཡ་མུ་ན་བཞིན་ནོ། །དཀའ་ཐུབ་ཇི་ལྟར་དམན་པ་དག་ལ་ཡང་། །འདོད་ལྷའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་གྱུར་པ། །དེ་ལྟར་རང་ལག་གིས་དྲང་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །རྒྱལ་ཆེན་ཁྱིམ་ལ་ཁྱིམ་པ་ཆགས་པ་མེད། །རང་གི་
[193b.7]ཁྱིམ་དང་གདོང་དག་མཆི་འཛག་པས། །བརླན་པའི་གཉེན་དག་སྤངས་པར་གྱུར་ནས་ནི། །དམན་པ་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །རབ་བྱུང་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་མེད། །ཐར་པ་འདོད་གང་རང་ཁྱིམ་སྤངས་ནས་ནི། །མི་ཤེས་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དག་འདོད་བྱེད་པ། །རྒྱ་མཚོ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པའི་རླབས་ཚོགས་ལས། །བདག་ཉིད་རྒལ་ནས་གླང་རྗེས་
[194a]
[194a.1]བྱིང་དང་མཚུངས། །སྡིག་པ་སྤོང་བྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིས། །གནང་བའི་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་འདི་བརྟགས་གང་། །དམན་པའི་ནོར་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་ཡིས། །གཞན་ཁྱིམ་ལ་ཆགས་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཆུ་བོ་ནི་ལུ་ཚ་ཡི་མེ་ཏོག་ལྷུང་བའི་དུམ་བུས་མཐའ་མར་བྲིས། །བྱེ་མ་དཀར་པོའི་ངོགས་དང་ངང་པ་ཀ་དམ་པ་
[194a.2]དག་གནས། །ནགས་ཀྱི་གླང་ཆེན་ཁྱུ་དག་རྩེ་བས་ཐ་དད་འཐོར་རླབས་ཅན། །དགོན་གནས་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ལ་དགའ་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དོན་དུ་གཉེར་བའི་{ཡི་དགས་,ཡི་དྭགས་}རྣམས་བསལ་ནས། །མ་བརྩམས་ཡིད་འོང་བདེ་བ་བསྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། །པདྨ་ཁ་བྱེ་བཞིན་དུ་དཀའ་ཐུབ་རང་གི་གྲགས་པ་ཡིས། །
[194a.3]འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་དགའ་བ་རབ་སྐྱེད་ཀུན་དུ་དཔེ་ལས་འདས། །དཀའ་ཐུབ་རི་དང་ཉེ་བའི་ཤིང་རྩ་རབ་ཡངས་དང་འབྲེལ་བར། །གནས་པའི་ཚོམ་བུ་མི་སྙོམས་ལྷོད་པའི་སྲུབས་བར་ལ་ཆགས་པའི། །བ་མོའི་དུམ་བུས་གོས་པ་ཐོ་རངས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས། །ལག་པ་དག་གིས་ཉུལ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྐེམས་པར་བྱེད། །ཁང་སྟོང་ཤིང་དྲུང་
[194a.4]རླུང་ནི་རྒྱུ་གྱུར་ཁ་བའི་ཚོགས་ཆེན་འབབ། །མདངས་ཟད་རབ་རྩུབ་ལོ་མ་དག་གིས་གདུ་བུ་བཞིན་བསྐོར་བའི། །འདོད་པ་ཀུན་སྤངས་ཤེས་རབ་རྣོ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དག་ལ། །མཚན་མོ་རྣམ་པར་སྐྱོ་བ་དག་ནི་སྐྱེད་པར་ཟད་མི་བྱེད། །ཤིང་གི་ལོ་མའི་ཐ་མ་ལ་ཆགས་བ་མོའི་ཆུ་དག་གི །དུམ་བུ་ཉི་མ་འཆར་ཚེ་མདོག་ནོར་བུ་དང་འདྲ། །
[194a.5]ཐིགས་པ་དག་ནི་ཤིང་དྲུང་གནས་པའི་དགེ་སློང་ལ། །འགྲོ་བའི་སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཇི་བཞིན་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད། །རབ་ཞིའི་བདེ་རོ་ཤེས་པས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དཔལ་འབྱོར་ཀྱང་། །ཡོངས་སུ་དཔྱད་པས་རྙིངས་པའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བཞིན་རྣམ་སྤངས་ནས། །ལང་ཚོ་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་ཡོལ་བྱས་ཏེ། །དགོན་པར་རི་
[194a.6]དགས་འདྲར་འཆི་ཞི་བའི་སེམས་ནི་བརྟན་པར་བྱ། །འདོད་པ་ལ་འཇེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་སེམས་ལ་ཀུ་མུ་ཏའི། །དུམ་བུ་ལྟར་དཀར་མི་ཐོད་སོ་དང་འབྲེལ་པས་ཉེར་དགོད་དང་། །རླུང་གིས་བུད་པའི་རོ་བསྲེགས་མེ་ཡིས་ཉེ་འཁོར་ཤིང་བསྲེགས་པའི། །དུར་ཁྲོད་དཀའ་ཐུབ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་མཚན་མོ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ལྗོན་
[194a.7]ཤིང་ཚོགས་དང་རྒྱ་ཆེས་རི་ཡི་རྩ་བ་སྔོར་གྱུར་ཅིང་། །རྡོ་བས་ཁྱབ་དང་བསིལ་ལ་རབ་དང་བ་ཡི་ཆུ་འཛག་འབབ། །རྨ་བྱ་རབ་དགའ་སྒྲ་ཡིས་ཁྱབ་པའི་རི་སུལ་ནང་དུ་ནི། །ཁྱིམ་དུ་འཆི་བའི་སྐྱོ་བའི་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད། །འགྲོ་བའི་དོན་མ་བྱས་པའི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཁྱིམ་དག་ལ། །དགའ་བ་དག་ལ་དབེན་པ་མཆོག་ལ་སློབ་
[194b]
[194b.1]བྱེད་སེམས་ཅན་མཆོག །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྙེད་གྱུར་ཕ་རོལ་ཚོགས་འཐོབ་པ། །སྲིད་པའི་དུག་གི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་བརྟན་པོ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ནགས་ཚིག་པ་ཡི་བྱ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཡི་གཞིར་གྱུར་པའི། །ཁྱིམ་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ནགས་སུ་འགྲོ་བྱེད་པ། །དེས་ནི་སྲིད་པའི་གཉིད་རབ་བསལ་
[194b.2]བ་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་མགོན། །སངས་རྒྱས་རབ་ཏུ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་དེ་སྐད་གྲགས། །མརྒད་སྔོན་པོ་དང་འདྲ་ནེའུ་གསེང་ཚོགས་དག་ནི། །ཤིང་རྩ་ཉེ་བར་བཀོད་དང་ཡལ་ག་མེ་ཏོག་གིས་བསྐོར་བའི། །ཞི་བའི་ནགས་མཐའ་ཀྱེ་མའོ་དགེ་སློང་མཆོག་གིས་སྤོང་བྱེད་པ། །གསད་ཕྱིར་རྔོན་པའི་གླུ་ཡིས་དྲངས་པར་གྱུར་པའི་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}
[194b.3]མཚུངས། །འཕགས་པའི་བཞེད་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །ནགས་དང་འདྲ་བར་ཁྱིམ་གྱི་རང་གི་དོན་དག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ནགས་ནི་དབེན་པ་ཡིས། །སེམས་ཀྱི་འཆིང་བ་དག་ནི་འབད་པ་མེད་པར་གཅོད་པར་བྱེད། །འདོད་ཆགས་གང་དག་དེ་ལ་དགོས་པར་འགྱུར་བས་ཀུན་འཕེལ་ཞིང་། །ལེགས་
[194b.4]སྤྱད་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཉམས་བྱས་ནས། །མེ་དཔུང་རབ་ཏུ་འབར་བ་རྒལ་དཀའི་ཁོངས་ནི་མཐར་ཐུག་པའི། །ངན་སོང་དག་ཏུ་དགེ་སློང་བདེ་ཆུང་ལ་ཆགས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉེས་པ་མ་ལུས་གདུང་བ་ཟད་བྱེད་སངས་རྒྱས་པའི། །ལེགས་པར་བཤད་པ་ཁས་བླངས་ནས་ནི་ངན་འགྲོར་ངན་འབྱིན་པ། །ཨུཏྤལ་སྔོན་པོའི་སྙིང་
[194b.5]པོའི་དྲི་མཆོག་དག་དང་ཆུ་དུམ་བུ། །སར་ལ་བསིལ་ལྡན་རླུང་གིས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཚིམ་པར་འགྱུར། །ས་ར་ས་ཡི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་སྙན་པའི་གླུ་དབྱངས་དག །ལྡོག་པ་མེད་པར་སྒྲོགས་པར་གྱུར་པས་མཆོག་རྣམས་ཁྱབ་གྱུར་པས། །བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་འགྲོ་དང་གནས་པ་དག་ལས་དུབ་སྐྱེས་དང་། །ལུས་ལྷོད་གྱུར་པའི་
[194b.6]མཚན་གྱི་གུང་ཐུན་གཉིད་དག་སད་པར་བྱེད། །རང་གི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སྤྲས་ཡོངས་སུ་གནས་པ་ཡིས། །ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་འཇོམས་ཤིན་ཏུ་ཟིལ་གནོན་པས། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེར་བསགས་སྐལ་ལྡན་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ཤིང་། །རང་བྱུང་འཕགས་པ་མཆོག་ནི་དགོན་པ་དེ་ཡང་སྟེན་པར་
[194b.7]མཛད། །ཅི་སྟེ་གང་ཞིག་ནང་གི་དགྲ་ལས་ངེས་རྒྱལ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡི། །སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་གཟིགས་དེ་ཡང་ནགས་དག་སྟེན་མཛད་ན། །ཡང་དག་མི་རྟོགས་སྐྱེ་བོ་མི་གཙང་འདམ་དུ་བྱིང་གྱུར་པའི། །སྡོམ་ཅན་ཞི་འདོད་བདེ་གཤེགས་རྗེས་སུ་ཅི་ཕྱིར་འཇུག་མི་བྱེད། །བདག་ཏུ་ལོག་པར་འཛིན་པར་གྱུར་པས་ཉིན་དང་མཚན། །སྲིན་བུས་ཇི་
[195a]
[195a.1]བཞིན་རྣམ་རྟོག་སྡིག་ཅན་དག་གིས་ཟོས་པས་ན། །ཉོན་མོངས་རྣག་གིས་ཉེར་གོས་ཞི་བའི་ཆུ་ཡི་བུམ་པ་ཡིས། །བཀྲུས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ནགས་བསྟེན་པར་གྱིས། །འབྲས་བུའི་ལྕིད་ཀྱིས་ཡལ་ག་གུག་པའི་ཐ་མ་ལོ་མ་ཡིས། །གསལ་གྱུར་ལྕུག་མ་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེའི་དགའ་བྱེད་རྒྱུ་ལྡན་པའི། །ནགས་ཀྱི་ཤིང་ནི་
[195a.2]དགེ་སློང་ཕོངས་བྲལ་བསྟེན་པ་ལ། །མཛའ་བོ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དབུགས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །ཟླ་བ་ཤར་བ་ཁ་བ་འབབ་པ་བསྒྲིགས་པས་འགོག་འགྱུར་བའི། །དགུན་གྱི་མཚན་མོ་དག་ནི་རབ་ཞི་བདེ་བ་འདོད་རྣམས་ཀྱི། །རྣལ་འབྱོར་རྩྭ་ཡི་སྟན་ལ་དགའ་བ་དག་ལ་ཐོ་རངས་དག །ནགས་ཀྱི་ཤིང་ན་ཡིབ་པའི་བྱ་རྣམས་འདྲ་བར་བྱེད། །ཤིང་དང་
[195a.3]ཉེ་བའི་རི་ཡི་རྐེད་དུ་མི་གཡོ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས། །མེ་ཏོག་གིས་བསྐོར་རབ་དགའི་རླུང་གིས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ན། །འགྲོ་གཉེན་སྲིད་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཡི། །གདན་ལ་བཞུགས་བཞིན་སྡོམ་ཅན་མཚན་མོ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །དམན་པའི་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རེག་བྱས་དྲེགས་པའི་ཆགས་པ་དག །འདོད་བྱ་དོན་དུ་
[195a.4]གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་སྤངས་ནས་ནི། །འཕགས་པས་རྗེས་ཆགས་བརྟན་པ་མི་སྣང་འཆིང་བ་འཇིགས་པ་ཡི། །འདོད་པ་ལྷག་མ་མེད་པར་དགའ་བཞིན་ནགས་སུ་ཞི་བར་བྱ། །སྐྱེ་དང་འཆི་དང་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ནི་མ་བྱས་པར། །སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་དག་ཏུ་བྱིང་འགྱུར་བག་མེད་མ་བྱེད་ཅིག །མཐར་བྱེད་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཀྱང་འཕྲོག་པར་
[195a.5]བྱེད་པ་གང་འདི་ནི། །རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྲོ་ལ་སྟ་རེའི་སོ་དག་འདར་བར་བྱེད། །ས་འཛིན་པ་ཡི་ཆུ་བོའི་ཚོགས་དག་འབབ་པ་ལྟ་བུ་ནི། །ཆོས་ཀུན་གནས་པའི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་ཤེས་ནས་ནི། །རོ་ལ་སེམས་ལྡན་གཞན་ལས་དམ་པས་ལེགས་པར་འགྲོ་བ་ཡིས། །སྲིད་ལ་ཆགས་བྲལ་རབ་ཞི་དགའ་བ་དག་ལ་བརྟེན་པར་གྱིས། །སྨྲ་བ་ཙམ་ནི་
[195a.6]ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཚིག་ལ་གནས་པའང་གྲུབ་མེད་དེ། །སྐྱེས་བུ་ཚིག་དང་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་སྟོན་གྱི་ཆུ་བྲལ་སྤྲིན་དང་མཚུངས། །གང་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོ་ཉིད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་བློ་གྲོས་ཡིན་བཟོའི་ཚིག་ལ་མཁས། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དགྲ་འདི་ཡི། །བདག་ཉིད་བྲན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། །དེ་
[195a.7]བས་བདག་སེམས་ཞི་བྱེད་ཅིང་། །རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྨྲ་བར་བྱེད། །དབེན་པའི་གཏམ་སློབ་དཔོན་ཆེན་(པོས་,པོ་ས་)འཚོ་བྱིན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།
Source Colophon
Source text: Esukhia Digital Degé Tengyur, file 172 (Jātaka-miscellany section). The text spans folios [193a.3] through [195a.7] of the Degé woodblock print. The Esukhia etext is released under CC0 (public domain).
The Tibetan colophon reads: "The Discourse on Solitude, composed by the Great Master Jīvagupta, is complete. Translated and finalized by the Indian paṇḍita Dīpaṃkara (Atīśa) and the chief translator-monk Dge ba'i blo gros (Sumatiprajñā)."
🌲