by Vanaratna
A Buddhist devotional hymn to Gaṇeśa — the elephant-headed Lord of Hosts — composed by the Nepalese paṇḍita Vanaratna (1384–1468), one of the last great Buddhist masters to transmit teachings from South Asia to Tibet. In seven verses of praise and a closing dedication, Vanaratna identifies Gaṇeśa not merely as a protector deity but as the embodiment of both conventional and ultimate truth simultaneously — a philosophically radical claim that situates this Hindu-origin deity at the very heart of Madhyamaka Buddhist metaphysics.
This hymn (Tohoku D1175) has never before appeared in English. The Sanskrit title is Gaṇeśvarasya stavaḥ; the Tibetan is tshogs kyi dbang phyug gi bstod pa, "Praise of the Lord of Hosts." It was translated into Tibetan by the bhikṣu Sāgarasena at the monastery of Śrī Govicandra in Yerang, Nepal, and is preserved in the stotra section of the Derge Tengyur.
Homage to the Lord of Hosts!
I.
Great King of Hosts who bestows victory,
With the face of the lord of elephants, tusks gleaming,
Beautiful of countenance, possessing the marks of a supreme being —
To the supreme King, Lord of Hosts, I prostrate!
II.
Body adorned with supreme divine jewels,
Paired feet with ankle ornaments swaying and resounding,
Who is at once the supreme truth of the conventional and the ultimate —
To the Lord, supreme King of Hosts, I prostrate!
III.
Who enters battle against what must be conquered, through sacred purity,
Holding blazing, victory-winning weapons in hand,
Diademed lord whose supreme feet the earth upholds —
To the supreme Victor, Lord of Hosts, I prostrate!
IV.
Hands and feet like sacred lotuses,
Emanating throughout the vast entirety without remainder,
With stainless eyes arched like supreme bows —
To the supreme Lord, King of Hosts, I prostrate!
V.
Supreme noble one, renowned as the source of qualities,
Conquering obstacles mightier than the strength of the Earth Lord,
Certainly victorious over demons with the power of his trunk —
To the supreme Victor, Lord of Hosts, I prostrate!
VI.
Who satisfies beings with treasures and the taste of jewels,
Swelling with the supreme taste of great nectar,
Supreme endurance for those worn down by the terrors of existence —
To the supreme Sovereign, Lord of Hosts, I prostrate!
VII.
Whose qualities of bliss are well-accomplished through diligence,
Chariot of sentient beings' minds, filling them with bliss,
Supreme truth manifesting in words of joy —
To the King, supreme Lord of Hosts, I prostrate!
VIII.
Through the fire of praise to the holy Lord of Obstacles,
Composed by Vanaratna — by the supreme merit obtained,
Through the perfection that conquers existence and exhausts all obstacles,
May all beings realize equanimity in ultimate truth!
Colophon
Praise of Gaṇeśvara (Sanskrit: Gaṇeśvarasya stavaḥ; Tibetan: tshogs kyi dbang phyug gi bstod pa; Tohoku D1175) is a Buddhist devotional hymn to Gaṇeśa, composed by the Nepalese paṇḍita Vanaratna (Tibetan: Nags kyi rin chen, "Forest Jewel"; 1384–1468). Vanaratna was one of the last great Buddhist scholars to transmit the Dharma from South Asia to Tibet, making three journeys across the Himalayas during the fifteenth century.
The hymn was translated into Tibetan by the bhikṣu and yogācāra practitioner Sāgarasena (Tibetan: Rgya mtsho'i sde, "Ocean Host") at the great monastery of Śrī Govicandra in the city of Yerang, Nepal. The colophon records that it was received upon the crown of Sāgarasena's head — a traditional gesture of reverence — "with undiminished devotion and boundless joy," and that he held it "in the palm of great fortune" and translated it into Tibetan at the monastery of Norbugyepa as a Dharma gift.
The philosophical heart of the poem is verse II, which identifies Gaṇeśa as simultaneously embodying conventional truth (saṃvṛtisatya) and ultimate truth (paramārthasatya) — the central conceptual pair of Madhyamaka Buddhist philosophy. This situates Gaṇeśa not as a folk deity merely tolerated within Buddhism, but as an expression of Buddhism's deepest metaphysical insight: the non-duality of the two truths.
This is the first known English translation. No existing English translation was consulted — none is known to exist.
Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Tulku Lotsawa (Life 224) of the New Tianmu Anglican Church, 2026. Independently derived from the Tibetan etext.
Companion texts: The Precious Garland Praise of the Lord of the World (D1174), Vanaratna's cosmic hymn to Avalokiteśvara. Jewel Praise of Śabarapāda (D1176), Vanaratna's praise of one of the eighty-four Mahāsiddhas. Sevenfold Praise of Guru Vanaratna (D1177), a student's eulogy of Vanaratna. Together these four form the Vanaratna quartet. Also by Śrīvanaratna: Ten Praises of the Buddha.
Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.
🌲
Source Text: ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་བསྟོད་པ
Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), file 001, folios 253a.2–253b.4. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ག་ཎེ་ཤྭ་ར་སྱ་སྟ་བཿ། བོད་སྐད་དུ།
ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་བསྟོད་པ། ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཚོགས་ཆེན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བར་འགྲུབ་མཛད་པ། །མཆེ་བ་གཙིགས་བྱེད་གླང་ཆེན་དབང་པོའི་ཞལ། །གདོང་མཛེས་སྐྱེས་བུ་མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཚོགས་དབང་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ། །ལྷ་
རྫས་རིན་ཆེན་མཆོག་གིས་བརྒྱན་པའི་སྐུ། །ཞབས་གདུབ་གཡོ་ཞིང་རྒྱས་པའི་ཞབས་ཟུང་ནི། །ཅིག་ཅར་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་བདེན་མཆོག་ཉིད། །ཚོགས་མཆོག་རྒྱལ་པོའི་དབང་པོར་ཕྱག་བགྱིའོ། །དམ་པའི་དག་བས་གཞོམ་བྱའི་གཡུལ་དུ་འཇུག །གཡུལ་རྒྱལ་འབར་བའི་མཚོན་ཆ་ཕྱག་
ན་བསྣམས། །ཞབས་མཆོག་འཛིན་མའི་དབང་ཕྱུག་ཅོད་པན་ཏེ། །རྒྱལ་མཆོག་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོར་ཕྱག་བགྱིའོ། །འདམ་སྐྱེས་དམ་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་དང་ཞབས། །མ་ལུས་རབ་འབྱམ་རྣམ་པར་འཕྲོ་མཛད་ཅིང་། །མཆོག་གི་གཞུ་འདྲའི་དྲི་མ་མེད་སྤྱན་ཅན། །རྒྱལ་པོ་ཚོགས་དབང་
མཆོག་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་གྲགས་འཆང་འཕགས་མཆོག་ནི། །འཛིན་མའི་དབང་པོའི་སྟོབས་ལས་སྟོབས་གྱུར་བགེགས། །ཕྱག་གི་སྟོབས་འདྲ་བདུད་ལས་ངེས་རྒྱལ་བ། །དབང་ཕྱུག་ཚོགས་མཆོག་རྒྱལ་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ། །སྐྱེ་བོ་གཏེར་དང་རིན་ཆེན་རོས་ཚིམ་ཞིང་། །བདུད་རྩི་ཆེན་པོའི་
རོ་མཆོག་རྒྱས་གྱུར་པས། །སྲིད་འཇིགས་འཇིགས་པས་ཉམ་ཐག་བཟོད་པའི་མཆོག །རྒྱལ་དབང་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ། །བརྩོན་པས་ལེགས་བསྒྲུབས་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ནི། །སེམས་ཅན་ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་གང་བའི་བདེའི། །གཏམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདེན་པ་མཆོག །ཚོགས་
མཆོག་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོར་ཕྱག་བགྱིའོ། །བགེགས་ཀྱི་བདག་པོ་དམ་པ་ལ་ནི་བསྟོད་པའི་མེ། །ནགས་ཀྱི་རིན་ཆེན་གྱིས་བྱས་དགེ་བ་རབ་ཐོབ་པས། །བགེགས་ཟད་སྲིད་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕ་རོལ་སྦྱིན་པ་ལས། །སྐྱེ་བོ་དོན་དམ་ཚུལ་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་གྱུར་ཅིག །ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་
བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་དཔལ་ནགས་ཀྱི་རིན་ཆེན་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡང་དག་པར་གང་བའོ། །འདི་ནི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པའི་དབང་ཕྱུག་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དཔལ་བལ་པོའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཡེ་རང་གི་དགོན་པ་ཤྲཱི་གོ་བི་ཙནྡྲ་ནས། དངོས་གྲུབ་མཆོག་གི་བཀའ་
དྲིན་གྱིས་བཙའ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་སུ་སྩལ་བ། དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་བོར་ཐོབ་པ་ལས། མི་འཕྲོགས་པའི་གུས་པ་དང་ཡིད་དགའ་བ་མུ་མེད་པས། སྐལ་པ་ཆེན་པོའི་སྙིམ་པར་གཟུང་ཞིང་ཡི་དམ་དུ་བགྱིས་ཏེ། ནོར་བུ་རྒྱས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་
བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་གཞན་ལའང་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སུ་བགྱིས་པའོ།་།འདིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མྔོན་པར་འདོད་པ་མཐའ་དག་བདག་དང་གཞན་དུ་འབྱོར་པར་གྱུར་ཅིག
Source Colophon
Tibetan source text from the Derge edition of the Tengyur. Digital etext by Esukhia (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), based on the Derge woodblock prints. Tohoku catalogue number D1175. Released under CC0 (public domain).
Folio range: 253a.2–253b.4 (bstod tshogs, file 001).
🌲