by Śaṅkarasvāmin
The Devātiśayastotra ("Praise of the One Surpassing the Gods") is a Buddhist apologetic poem of twenty-one verses, arguing through sustained philosophical comparison that the Buddha surpasses the gods of the Hindu pantheon — Viṣṇu, Śiva, Brahmā, Indra, and Skanda — in moral quality, wisdom, and fitness for worship. The text does not merely praise the Buddha; it constructs a case, point by point, examining each Hindu deity's conduct and finding it wanting when measured against the Buddha's. The tone is not hostile but forensic: the author declares his impartiality, claims to follow reason rather than allegiance, and invites the reader to examine the evidence.
The author, Śaṅkarasvāmin (Tib. བདེ་བྱེད་བདག་པོ, "Lord of Well-Being"), is identified in the colophon as an ācārya — a Buddhist master. The name Śaṅkara ("The Beneficent One") is one of Śiva's 108 names, lending a biographical irony to a poem that argues for the Buddha's superiority over Śiva. Nothing else is known of him. The Sanskrit original is lost.
The text survives in the Tibetan Buddhist canon as Tohoku 1112 in the Degé Tengyur, Volume 1 (Collected Praises, bsTod tshogs), folios 43b.4–45a.3. Translated into Tibetan by the Indian scholar Sarvajñādeva and the translator-monk Rinchen mchog, revised by the great reviser-translator Dpal brtsegs rakshita — one of the most important editors of the early Tibetan canon. No previous English translation is known to exist. This is the first.
Homage to all the Tathāgatas.
I
The Blessed One, the Sugata, I have not seen face to face. Nor is he Viṣṇu.
I have not seen Brahmā, nor even the Great God.
But having heard of their forms, their powers, their conduct, and their intentions,
I examine: who possesses good qualities, and who does not?
II
Viṣṇu strives with powerful arms, bearing weapons and clubs.
The Great God adorns himself with garlands of human skulls.
If the Buddha's appearance is the very perfection of peace,
Then tell me: should one worship the peaceful, or the unpeaceful?
III
Viṣṇu destroyed the race of Durdanta and others.
The Great God, it is said, destroyed the triple-stacked city.
Skanda too pierced and stabbed cranes with his lance.
The Buddha alone is the one who benefits all beings.
IV
"This one I shall harm, this one I shall protect,
This one I shall slay" — such is the doctrine of the chief of the gods.
The Buddha has neither enemies nor friends:
He benefits through the certain good and the exalted.
V
Viṣṇu himself generates faults such as desire.
The Great God's conduct is like that of a madman.
If the Tathāgata removes every fault without exception,
Examine who is worthy of being called the Great Teacher.
VI
He who, without compassion, strives to harm others,
And he to whom beings go for refuge;
The one with desire and the one utterly free of desire —
Consider which of these is worthy of worship, and say it.
VII
Indra bears the vajra, the strong one the plowshare, Viṣṇu the discus-weapon;
Skanda bears the lance, the Great God the trident — dwelling in charnel grounds.
These childish ones, without compassion, bearing their various weapons, threatening suffering and fear,
Always striving to destroy living beings — what wise person would bow to them?
VIII
He who does not bear the trident, who has no consort at his side,
Who does not bear the discus, the lance, the fierce weapons, or the plowshare,
Fully liberated from afflictions, skilled, striving in every way to benefit others —
That sage, the refuge of the world: in him I go for refuge.
IX
The Great God, overpowered by desire, abandons shame and takes consorts without propriety.
Viṣṇu is excessively fierce; his deeds are wasted. Skanda kills even his own kin.
Durgā is wrathful, a buffalo-slayer; the mothers eat human flesh and fat.
These are false guides. Yet in faith: the one with the ten powers has not even the slightest fault.
X
The Blessed One is not my kinsman; the other tīrthikas are not my enemies.
I have not directly seen the conduct of any of them.
But having heard, through words and deeds, of each one's distinctive qualities,
I rely upon the Buddha because his qualities are supreme.
XI
The Sugata is not my father. The other tīrthikas are not my enemies.
The Tathāgata gave me no wealth, nor did he rob me of bread.
Yet the Buddha, the Blessed One, is said to benefit beings uniquely.
He who is stainless, who removes all stains — in him I have faith.
XII
He who always delights in benefit, who constantly helps beings,
He who brings happiness to those tormented by manifold sufferings,
He who knows all knowable things as clearly as the palm of his hand —
In that incomparable sage who possesses the causes, my heart finds faith.
XIII
Whether from heartfelt faith, from delight,
From doubt, or even at another's urging —
Whoever bows to that moon, the Lord of Sages,
Attains the perfect happiness of the gods.
XIV
Long ago, this one, having obtained power over birth, aging, sickness, and death in the world,
With wondrous wisdom and diligent compassion, to protect beings, expanded the Śākya line,
Was born as Gautama, and on this earth became the Buddha — thus it is heard.
But beings, afflicted, foolish, and deluded, may not recognize the teacher who helps them.
XV
When, through desire and hatred, he stole jewels from the demons' home,
And with a desirous mind, used deception to steal lands —
Even then, though Viṣṇu was not liberated, foolish people worshipped him with bows.
Though the Buddha is surely liberated, most people, deluded, do not bow.
XVI
This earth rests heavy, loaded with the belts of four oceans.
Viṣṇu bore it, yet that mighty state was one of suffering.
By offering a mere speck of dust to the Sage,
King Aśoka obtained every surface of the earth, clad in the light of the moon's orb.
XVII
I do not take the Buddha's side,
Nor do I hate the Jains and others.
But he whose words possess reason —
That one alone I hold as my teacher.
XVIII
Thus, whoever it may be: if one is certainly omniscient,
And has the great tradition of uniquely benefiting beings,
Seek them out with the eye of subtle intelligence
And follow them. What need has a wise person for others?
XIX
In whom no faults exist at all,
And all good qualities are found —
Even if that were Brahmā, Viṣṇu, or Maheśvara,
He too would be my teacher.
XX
In whom there are no faults,
Who possesses immeasurable good qualities,
Who is omniscient and compassionate —
In him, I go for refuge.
XXI
He whose eyes are long like the petals of an opened lotus —
Thus I have praised that ocean with a thousand rivers of praise.
Whatever small virtue may be produced by my words,
May all sentient beings be endowed with happiness.
The Praise of the One Surpassing the Gods, composed by the ācārya Śaṅkarasvāmin, is complete.
Colophon
Śaṅkarasvāmin (Tib. བདེ་བྱེད་བདག་པོ, bde byed bdag po, "Lord of Well-Being") is identified in the Tengyur colophon as an ācārya — a Buddhist master and teacher. The name Śaṅkara ("The Beneficent One") is one of the 108 names of Śiva, lending a biographical irony to a poem that argues systematically for the Buddha's superiority over that same god. No other works by him survive in the Tibetan canon. His single surviving text is this remarkable philosophical poem — not a devotional hymn but a sustained argument, forensic in tone, that examines the moral qualities of the Hindu gods and finds them wanting when compared to the Buddha.
The poem's argumentative structure is unusual among Indian Buddhist stotras. Rather than praising the Buddha through his own attributes (as in most praise hymns), it constructs a comparative case: Viṣṇu wields weapons, the Buddha does not. Śiva acts like a madman, the Buddha removes all faults. The Hindu gods have enemies and favorites, the Buddha has none. The author's repeated declarations of impartiality (X, XI, XVII) are themselves part of the argument — the claim that reason, not allegiance, leads to the Buddha. The climax is devastating: "Even if that were Brahmā, Viṣṇu, or Maheśvara — he too would be my teacher" (XIX). The argument is not that the Hindu gods are false, but that if any being were truly without fault and omniscient, that being would necessarily be the Buddha.
The text uses a mixed meter. Some verses are in the standard four-line śloka (7 syllables per line), while others — particularly the polemical catalogues of the gods' faults — use much longer lines (14–19 syllables), perhaps reflecting the śārdūlavikrīḍita or sragdharā meters of the lost Sanskrit original. The shift in meter corresponds to a shift in rhetorical mode: the shorter verses are contemplative and devotional, while the longer verses are argumentative and accumulative.
Originally composed in Sanskrit (Devātiśayastotra), the Sanskrit original is lost. The Tibetan translation survives in the Degé Tengyur, Volume 1 (bsTod tshogs, ka), Tohoku 1112, folios 43b.4–45a.3. The translation was made by the Indian scholar Sarvajñādeva (Tib. སརྦ་ཛྙཱ་དེ་ཝ) and the translator-monk Rinchen mchog (Tib. རིན་ཆེན་མཆོག), and revised by the great reviser-translator Dpal brtsegs rakshita (Tib. དཔལ་བརྩེགས་རཀྞི་ཏ), one of the most important editors in the early Tibetan translation tradition.
Good Works Translation from Tibetan. Translated by Dawa (Tibetan Translator tulku), New Tianmu Anglican Church, 2026. Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0). No external English translation was consulted — the text was translated directly from the Tibetan by the tulku.
🌲
Source Text: ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པ
Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (Esukhia/derge-tengyur, GitHub, CC0). Volume 001 (བསྟོད་ཚོགས ཀ), folios 43b.4–45a.3. Editorial markers and folio numbers removed.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དེ་ཝ་ཨ་ཏི་ཤ་ཡ་སྟོ་ཏྲཿ། བོད་སྐད་དུ། ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པ།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།
བཅོམ་ལྡན་བདེ་གཤེགས་མངོན་སུམ་མ་གྱུར་ཁྱབ་འཇུག་མིན། །ཚངས་པ་མ་ཡིན་ལྷ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། །དེ་དག་གི་གཟུགས་མཐུ་དང་སྤྱོད་པ་བསམ་པ་རྣམས། །ཐོས་ནས་སུ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དམ་མེད་པ་དཔྱད།
ཁྱབ་འཇུག་དཔུང་དྲག་མཚོན་ཆ་དབྱུག་ཏོ་ཐོགས་པར་བརྩོན། །ལྷ་ཆེན་མི་ཡི་ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞག །སངས་རྒྱས་ཆ་ལུགས་གཅིག་ཏུ་ཞི་བའི་ཕུལ་ཕྱིན་ན། །ཉེ་བར་ཞི་དང་མ་ཞི་གང་ལ་མཆོད་པར་བྱ།
ཁྱབ་འཇུག་གིས་ནི་འཐབ་དཀའ་ལ་སོགས་རིགས་རྣམས་བརླག་པར་གྱུར། །ལྷ་ཆེན་པོས་ནི་གྲོང་ཁྱེར་སུམ་བརྩེགས་བཅོམ་པར་གྱུར་ཞེས་གྲག །སྐེམ་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་མདུང་ཐུང་འཇེབས་བསྣུན་ཀྲུང་ཀྲུང་བསད་པར་གྱུར། །སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་འགྲོ་ལ་སྨན་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་ལགས།
ང་ཡིས་འདི་ལ་གནོད་བྱ་འདི་ཉིད་བསྲུང་བྱ་འདི། །གསད་བྱ་ཞེས་པ་ལྷ་ཡི་མཆོག་གི་གཞུང་ལུགས་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དགྲ་དང་མཛའ་བཤེས་མི་མངའ་བར། །ངེས་པར་ལེགས་དང་མངོན་པར་མཐོ་བས་ཕན་འདོགས་མཛད།
ཁྱབ་འཇུག་ཆིག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་སྐྱོན་རྣམས་བསྐྱེད། །ལྷ་ཆེན་པོ་ཡི་བྱེད་སྤྱོད་གང་ཡིན་སྨྱོན་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉེས་པ་མ་ལུས་སེལ་མཛད་ན། །སུ་ཞིག་སྟོན་པ་ཆེན་པོར་འོས་པ་དཔྱད་པར་གྱིས།
གང་ཞིག་བརྩེ་མེད་གཞན་ལ་གནོད་པར་བརྩོན་པ་དང་། །གང་ལ་འགྲོ་བ་དག་ནི་སྐྱབས་སུ་སོང་གྱུར་པ། །འདོད་ཆགས་བཅས་དང་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་རྣམ་བྲལ་བ། །དེ་ལས་གང་ཞིག་འདི་ན་མཆོད་བྱ་སོམས་ཏེ་སྨྲོས།
བརྒྱ་བྱིན་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་ཤིང་སྟོབས་ཅན་གཤོལ་ཐོགས་ཁྱབ་འཇུག་འཁོར་ལོའི་མཚོན་ཐོགས་དང་། །སྐེམ་བྱེད་མདུང་ཐུང་ཐོགས་ཤིང་ལྷ་ཆེན་རྩེ་གསུམ་མཚོན་ཐོགས་དུར་ཁྲོད་གནས་གྱུར་པ། །དེ་དག་བྱིས་པ་སྙིང་བརྩེ་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་མཚོན་ཐོགས་སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་པས་ཉེན། །རྟག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་འཇོམས་པར་བརྩོན་པ་དེ་ལ་མཁས་པ་སུ་ཞིག་འདུད་པར་བྱེད།
གང་ཞིག་རྩེ་གསུམ་མི་བསྣམས་ཆགས་བཅས་མཆན་ན་ཆུང་མ་མེད། །འཁོར་ལོ་མདུང་ཐུང་དྲག་པོ་དང་ནི་བཤོལ་མི་བསྣམས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་གྲོལ་མཁས་པ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་རྣམ་པར་བརྩོན། །འཇིག་རྟེན་སྐྱབས་གྱུར་དྲང་སྲོང་དེ་ལ་འདིར་ནི་སྐྱབས་སུ་མཆི།
ལྷ་ཆེན་འདོད་ཆགས་དབང་གྱུར་ངོ་ཚ་སྤངས་ཤིང་ཅོ་འདྲི་ཆུང་མ་ལེན་པར་བྱེད། །ཁྱབ་འཇུག་ལྷག་པར་གཏུམ་ཞིང་བྱས་པ་ཆུད་གཟོན་སྐེམ་བྱེད་རང་གི་གཉེན་ཡང་གསོད། །དཀའ་བཟློག་ཁྲོ་ཞིང་མ་ཧེ་གསོད་བྱེད་མ་མོ་རྣམས་ནི་མི་ཡི་ཤ་ཚིལ་ཟ། །ལོག་འདྲེན་ཆང་དད་ཆེ་ཡི་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་ལ་ཉེས་པ་ཆུང་ངུའང་འགའ་མི་མངའ།
བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་བདག་གི་གཉེན་མིན་མུ་སྟེགས་གཞན་དག་དགྲ་མ་ཡིན། །དེ་དག་གི་སྤྱོད་གཞན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱུར་པར་མ་མཐོང་སྟེ། །ཚིག་དང་སྤྱོད་པ་དག་གིས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཐོས་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ལ་དད་ཕྱིར་བདག་རྟེན་ལགས།
བདེ་བར་གཤེགས་པ་བདག་གི་ཕ་མིན་མུ་སྟེགས་གཞན་དག་དགྲ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་དེས་བདག་ནོར་མ་སྩལ་གཟེགས་ཟན་སོགས་ཀྱིས་ཅང་མ་ཕྲོགས། །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་ལ་སྨན་མཛད་གསུང་། །དྲི་མེད་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་གང་ཡིན་དེ་ལ་བདག་དད་ལགས།
གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་ཕན་དགྱེས་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་ལ་ཕན་འདོགས་མཛད། །གང་ཞིག་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་མང་གདུངས་པ་བདེ་མཛད་དང་། །གང་ཞིག་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལག་མཐིལ་བཞིན་དུ་གསལ་མཁྱེན་པ། །དྲང་སྲོང་མཉམ་མེད་རྒྱུ་མངའ་དེ་ལ་གློ་བ་དད་པར་གྱུར།
སྙིང་ནས་དད་དམ་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སམ་གཞན་གྱི་ངོར་ཡང་རུང་། །གང་ཞིག་ཐུབ་དབང་ཟླ་བ་དེར་ཕྱག་བྱེད། །དེས་ནི་ལྷ་ཡི་བདེ་བ་ཕུན་ཚོགས་ཐོབ།
གནའ་སྔོན་ཁྱབ་འཇུག་འདི་ཡིས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་དབང་གྱུར་ཐོབ་ནས་སུ། །མི་རྣམས་བསྐྱབ་ཕྱིར་རྨད་བྱུང་བློ་ཡིས་སྙིང་བརྩེ་བརྩོན་པས་ཤཱཀྱའི་རིགས་རྒྱས་པར། །གཽ་ཏ་མར་འཁྲུངས་ས་སྟེངས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ནི་སངས་རྒྱས་གྱུར་པར་གྲག་ཅེས་ཐོས། །སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་བླུན་ཞིང་རྨོངས་པས་སྟོན་པ་ཕན་འདོགས་ལགས་པར་མ་འཚལ་གྲང་།
གང་ཚེ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གིས་ནི་ལྷ་མིན་ཁྱིམ་ནས་རིན་ཆེན་ཕྲོགས་པ་དང་། །ཆགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ནི་ངན་གཡོ་བྱས་ནས་ས་དག་ཕྲོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །དེ་ཚེ་ཁྱབ་འཇུག་མ་གྲོལ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་རྣམས་ནི་མཆོད་ཕྱག་འཚལ། །སངས་རྒྱས་ངེས་པར་རྣམ་གྲོལ་གྱུར་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་རྨོངས་པས་ཕྱག་མི་འཚལ།
ས་འདི་རྒྱ་མཚོ་བཞི་ཡི་སྐ་རགས་གཏམས་པའི་ལྗིད་ཀྱིས་ནི། །ལྕི་ལྕི་ལྟར་འདུག་ཁྱབ་འཇུག་བྱིན་ཡང་སྟོབས་ཆེན་སྡུག་བསྔལ་གནས་སྐབས་གྱུར། །ཐུབ་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཙམ་ཕུལ་བས་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་པ་ཡིས། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐེལ་གྱི་འོད་ཟེར་གོས་ཅན་ས་སྟེངས་མཐའ་དག་ཐོབ།
བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཕྱོགས་མི་འཛིན། །སེར་སྐྱ་སོགས་ལ་མི་སྡང་ཡང་། །གང་ཞིག་རིགས་པར་ལྡན་པའི་ཚིག །དེ་ཉིད་སྟོན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན།
འདི་ལྟར་སུ་ཡང་རུང་སྟེ་ངེས་པར་ཀུན་མཁྱེན་དང་། །འགྲོ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕན་འདོགས་མཛད་པའི་ལུགས་ཆེ་བ། །དེ་དག་བློ་གྲོས་ཞིབ་མོའི་མིག་གིས་བཙལ་ནས་སུ། །བསྟེན་པར་བྱ་ཡི་གཞན་དག་མཁས་ལ་ཅི་ཞིག་མཁོ།
གང་ལ་སྐྱོན་ཀུན་ཡོད་མིན་ལ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོད་གྱུར་ན། །ཚངས་དང་ཁྱབ་འཇུག་དབང་ཕྱུག་ཆེ། །དེ་ཡང་བདག་གི་སྟོན་པ་ཡིན།
གང་ལ་སྐྱོན་ནི་མི་མངའ་ཞིང་། །ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་མངའ་བ་དང་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་དང་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །དེ་ལ་བདག་ནི་སྐྱབས་སུ་མཆི།
པདྨ་ཁ་བྱེ་རྒྱས་པའི་འདབ་ལྟར་དཀྱུས་རིང་སྤྱན་མངའ་བ། །བསྟོད་པའི་ཆུ་ཀླུང་སྟོང་གིས་རྒྱ་མཚོ་དེ་ལྟར་བསྟོད་བགྱིས་པ། །བདག་གི་ཚིག་གིས་བསྐྲུན་པའི་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཅི་མཆིས་པ། །དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དག་དང་ལྡན་གྱུར་ཅིག
ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟོད་པ་སློབ་དཔོན་བདེ་བྱེད་བདག་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།།
རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སརྦ་ཛྙཱ་དེ་ཝ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་རིན་ཆེན་མཆོག་གིས་བསྒྱུར། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་རཀྞི་ཏས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།
Source Colophon
Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition, maintained by Esukhia (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). Licensed CC0 (public domain). The Degé Tengyur is the standard critical edition of the Tibetan Buddhist Tengyur, originally printed from woodblocks at Degé Parkhang, Kham, Tibet. The digital text was transcribed and proofread by Esukhia under the direction of Émilie Arrago-Boruah.
The author colophon states: "The Praise of the One Surpassing the Gods, composed by the ācārya Śaṅkarasvāmin, is complete."
The translator colophon states: "Translated by the Indian scholar Sarvajñādeva and the translator-monk Rinchen mchog. Revised and finalized by the great reviser-translator monk Dpal brtsegs rakshita."
This is the first English translation of this text.
🌲