The Nyayabinduprakarana — "A Treatise Called 'A Drop of Logic'" — is Dharmakirti's most compressed presentation of his entire epistemological system. In three short chapters, he defines the two valid means of knowledge (direct perception and inference), classifies the three types of valid logical marks (non-apprehension, nature, and effect), catalogues every way a reason can fail, and establishes the complete architecture of proof and refutation. This text became the standard textbook for Buddhist formal logic across Tibet, studied in every monastic curriculum for over a millennium. The Sanskrit original survives; the Tibetan translation by Lotsawa Loden Sherab preserves the text in the Dege Tengyur's Epistemology section (Tohoku 4212). No previous free English translation from the Tibetan is known to exist. This is the first.

Chapter One: Direct Perception

Right cognition precedes the accomplishment of all human purposes; therefore it is taught here.

Right cognition is of two kinds: direct perception and inference.

Of these, direct perception is free from conceptualization and non-erroneous. Conceptualization is an appearance in cognition that is capable of being associated with verbal designation — direct perception is free from that. Cognition in which error has not arisen from cataracts, rapid spinning, being on a boat, agitation, and so forth — that is direct perception.

It is of four kinds: sensory cognition; mental consciousness generated through the immediately preceding condition of a sensory cognition that shares its own object as a concomitant object-condition; self-awareness of all minds and mental factors; and yogic cognition arising from the culmination of meditation on reality.

Its object is the particular characteristic. That which produces a different appearance in cognition depending on proximity and non-proximity — that is the particular characteristic. That alone is ultimately real, because the defining mark of a real thing is nothing but causal efficacy. What is other than that is the universal characteristic, and that is the object of inference.

The very cognition of direct perception is the result of valid cognition, because it is nothing but the nature of apprehending the object. Conformity with the object is its valid cognition, because through its power the apprehension of the object is accomplished.

From the treatise called A Drop of Logic, this is the first chapter, on direct perception.

Chapter Two: Inference for One's Own Sake

Inference is of two kinds: for one's own sake and for another's sake.

Inference for one's own sake is any cognition arising from a logical mark possessing three modes with respect to the subject of inference. Here too, the establishment of the result of valid cognition is the same as for direct perception.

The three modes of the logical mark are: being present in the subject of inference, being present in the similar class alone, and being ascertained as absent from the dissimilar class.

The subject of inference is the property-possessor endowed with the particular feature one wishes to know. The similar class is that which shares its meaning in common with the universal of the property to be established. The dissimilar class is what is not the similar class — that which is other than it, contradicts it, or lacks it.

Only three marks possess the three modes: non-apprehension, nature, and effect.

Among these, non-apprehension is like this example: "In this particular location, there is no pot — because it is not apprehended despite being fit to be apprehended." Being fit to be apprehended means that the other conditions for apprehension are complete and the thing has a specific nature such that, were it to exist and the other conditions for apprehension to be present, it would necessarily be directly perceived.

Nature is a reason that is simply the existence of the thing itself as a reason for the property to be established. For example: "This is a tree, because it is a shimshapa."

Effect is, for example: "Where there is smoke, there is fire."

Of these three, two establish positive entities. One is a reason for negation.

When there is a natural connection, one thing makes the other understood — because without such a connection, there can be no certainty of non-error regarding it. The connection of the mark to the meaning to be established is twofold: either the mark is directly the nature of the meaning to be established, or it arises from the meaning to be established. For what is neither its nature nor arisen from it has a nature devoid of connection with it. Being its nature and arising from it — these two are nothing but nature and effect respectively, because real things are established through these two alone.

Even establishing a negation proceeds only from non-apprehension as described above — because where the thing exists, that non-apprehension is impossible. Otherwise, for objects not fit to be apprehended due to limitations of place, time, or nature, there is no certainty that the thing does not exist even when one's own direct perception fails.

When memory is unconfused, if the direct perception — past and present — of the person who would establish the mental formations fails, the conventional designation "the thing does not exist" applies, because of certainty that the thing of that very kind does not exist.

The types of non-apprehension are eleven according to varieties of application:

1. Non-apprehension of the nature itself — for example: "Here there is no smoke, because it is not apprehended despite being fit to be apprehended."

2. Non-apprehension of the effect — for example: "Here there are no unobstructed causes capable of producing smoke, because there is no smoke."

3. Non-apprehension of the pervader — for example: "Here there is no shimshapa, because there is no tree."

4. Apprehension of an incompatible nature — for example: "Here there is no cold sensation, because fire is present."

5. Apprehension of the effect of something incompatible — for example: "Here there is no cold sensation, because smoke is present."

6. Apprehension of the pervader of something incompatible — for example: "A thing that has arisen will not necessarily perish, because it depends on another cause."

7. Apprehension of something incompatible with the effect — for example: "Here there are no unobstructed causes capable of producing cold, because fire is present."

8. Apprehension of the pervader of something incompatible — for example: "Here there is no sensation of frost, because fire is present."

9. Non-apprehension of the cause — for example: "Here there is no smoke, because there is no fire."

10. Apprehension of an incompatible cause — for example: "Here the specific characteristic called 'goosebumps' and the like does not exist, because a specific instance of something that causes burning is nearby."

11. Apprehension of the effect of an incompatible cause — for example: "In this location there is smoke; therefore it is not the case that someone possessing the specific characteristic of goosebumps and the like is present."

Although applications differ according to whether the content is positive or negative, all ten non-apprehension applications can be subsumed under non-apprehension of the nature itself through intermediary steps.

Having seen the application, one will understand the analysis in the same way through familiarization; therefore particular varieties are also taught for inference for one's own sake.

In all of these non-apprehensions establishing the conventional designation of absence — whether through apprehension of something incompatible with the nature and so forth, or through non-apprehension of the cause and so forth — the negation that is explained should be understood as apprehension and non-apprehension only of what is fit to be apprehended. For what concerns other things, the existence and non-existence of incompatibility, cause, and effect cannot be established.

The characteristics of direct perception and inference regarding objects not fit to be apprehended are causes of doubt — because even when valid cognition fails, the non-existence of the object cannot be established.

From the treatise called A Drop of Logic, this is the second chapter, on inference for one's own sake.

Chapter Three: Inference for Another's Sake

Inference for another's sake is the statement of a logical mark possessing three modes — because the effect is designated on the basis of its cause.

By the variety of application, it is of two kinds: one proceeding by positive agreement and one proceeding by negative agreement. Apart from the difference in application, there is no difference whatsoever in meaning between these two.

Among these, the positive-agreement form: whatever is fit to be apprehended and is not apprehended, that is established as an object of the conventional designation of absence. For example, just as a hare's horn and so forth are seen to be absent elsewhere — so too: "In this particular location, the pot — which is fit to be apprehended — is not apprehended."

Similarly, the application of the reason of nature: "Whatever exists is impermanent — for example, like a pot and so forth." This is the application with the pure nature. "Whatever possesses arising is impermanent" — this is the application of the nature through a specific feature that is of the nature of the thing. "Whatever is produced is impermanent" — this is through the specific feature of particularity, for what depends on the action of something else for its own nature to be established is called "produced."

That which arises immediately upon effort, and that which is differentiated by particular conditions, and so forth — these should be understood in the same way.

The terms "existent," "possessing arising," or "produced" serve to indicate the property of the thesis.

All of these proving properties should be understood as merely the proving property and the property to be established being ascertained as connected in succession — because directly, it is the very nature of that, and nature is also a logical reason. For if the nature is established and the property is not established, it lacks the very nature of that — and error is also possible.

The application of the reason of effect: "Where there is smoke, there is fire — for example, like a kitchen and so forth. Here too there is smoke." Here also, only where something is established as a cause-and-effect entity should the effect be stated as a logical reason for establishing the cause.

The negative-agreement application: whatever exists and is fit to be apprehended will necessarily be apprehended — for example, like specific instances such as blue and so forth. "But here, the pot which is fit to be apprehended is not so apprehended" — this is the non-apprehension application. "If impermanence were absent, then existence, possessing arising, or being produced would also be absent. But sound exists, possesses arising, or is produced" — this is the application through nature. "If fire were absent, smoke would not arise. But here smoke is present" — this is the application of the reason of effect.

In meaning, the positive-agreement form also enables understanding of the negative agreement — because without it, there would be no positive concomitance of the reason with the property to be established. Likewise, the negative-agreement form also enables understanding of the positive concomitance — because without it, the absence of the reason in the absence of the property to be established would not hold.

If there is no natural connection, the exclusion of one does not necessarily entail the exclusion of the other. And in all cases, this is of two types: "being its nature" and "arising from it" — as stated above.

Therefore, by stating the exclusion, the connection is demonstrated. The statement of exclusion is simply the condensation of the connection. And whatever demonstrates the connection is also called positive concomitance. Therefore, whether through the approach of positive concomitance or through the approach of exclusion, by stating even a single proposition, the presence and absence of the mark in the similar and dissimilar classes are demonstrated — so it is not necessarily the case that the application must be expressed by two statements.

For non-apprehension also: by demonstrating that whatever exists and is fit to be apprehended will necessarily be apprehended — if something is not apprehended despite being so fit, one understands "such a thing does not exist." Therefore the positive concomitance is established.

For both of these applications, the thesis need not necessarily be stated explicitly. Here, for the positive-agreement application: whatever is fit to be apprehended and is apprehended — that is the domain of the conventional designation of absence. And: "Here the pot which is fit to be apprehended is not apprehended." By implication it follows: "Here there is no pot."

Similarly, for the negative-agreement application: whatever is the domain of the conventional designation of existence — if it exists and is fit to be apprehended, it will necessarily be apprehended. And: "Here the pot which is fit to be apprehended is not so apprehended." By implication it follows: "Here the domain of the conventional designation of existence does not obtain."

The Definition of Thesis

What sort of thesis should be stated? One that is of one's own nature, that is one's own position, that is desired, and that is undefeated — that is a thesis.

"Of one's own nature" means wishing to establish the property to be established alone. "Of one's own nature alone" means wishing to establish only the property to be established, not what could also serve as the proof — for example, when proving that sound is impermanent, the reason "being apprehended by the eye" is not established for sound, so it is a property to be established. But here, since it is stated only as a proof, the proponent does not wish it to be only the property to be established.

"One's own" refers to whatever the proponent at that time asserts as proof. Therefore, even if on the basis of some treatise the proponent asserts proof, and the author of that treatise accepts many properties for the property-possessor, whatever property the proponent at that time wishes to prove — that alone is the property to be established, not the others.

"Desired" means whatever one arranges as proof regarding the subject of dispute. That too is a property to be established even if not stated in words — because it is the basis of the dispute. For example: "Because of being a composite, the eye and so forth serve the purpose of another — like the parts of a bed and seat." Here, although "serving one's own purpose" is not stated, serving one's own purpose is itself the property to be established.

"Undefeated" means that what possesses those characteristics and is wished to be proved — if it has been defeated by direct perception, inference, convention, or one's own words — that is not a thesis. Defeated by direct perception: "Sound is inaudible." Defeated by inference: "A pot is permanent." Defeated by convention: "The moon-rabbit is not the moon." Defeated by one's own words: "Inference is not valid cognition." These are the four defeaters of apparent theses.

Thus: whether established or not, wishing only it to be the proof; at that time, being what the proponent himself wishes to prove; not merely what is stated; and not what has been defeated — that is the property to be established. Its nature, the proponent's wish, and its being undefeated — that is the thesis. Thus the definition of thesis is shown to be without fault.

Pseudo-Reasons

From the statement "inference for another's sake is the statement of a logical mark possessing three modes" — even if one mode is not stated, there is an apparent proof. But even when stated, if it is not established for either the one to be made to understand or the one who would make understood, or if doubt arises, it is the same.

If one mode — the connection with the property-possessor — is not established or is doubted, it is an apparent reason that is unestablished. For example: when proving sound is impermanent, "being apprehended by the eye" is not established for either party.

When proving that trees are sentient, "dying when all the bark is stripped off" is not established for the opponent, since for him death is defined by the cessation of consciousness, sense faculties, and the life force — and these are impossible for trees.

When proving that pleasure and so forth are non-mental, arising or impermanence is unestablished for the Samkhya opponent himself.

Similarly, if doubt arises regarding it or its basis, it is also unestablished — for example, when seeking to establish fire, the rising vapor and similar things whose nature as substantial entities is doubted. Or when the cry of a peacock is heard and one says "In this mountain ravine there is a peacock" — but the source of the sound is not ascertained. If the property-possessor is unestablished, it is also unestablished — for example, when proving that the self pervades everything, "having the quality of being apprehended everywhere."

Similarly, if a single mode regarding the dissimilar class is not established, it is an apparent reason that is inconclusive. For example: when proving that sound possesses permanence and similar properties, the property "being an object of knowledge" and the like exists in both the similar and dissimilar classes, or in one of them.

Similarly, if doubt arises regarding that very mode, it is also inconclusive. For example: when certain persons wish to prove that the subject of discourse is not omniscient or possesses desire and so forth, the property of "speaking" and the like — regarding the exclusion from the dissimilar class, there is doubt. "Speech has not been observed in the omniscient" — this form of non-apprehension is itself a cause of doubt regarding the domain that does not appear as the object.

Therefore, whether speech and the like are excluded from omniscience is a matter of doubt — because there is no incompatibility between speaking itself and omniscience. Although unseen, one cannot establish the exclusion "whoever is omniscient is not a speaker" — because of the doubt.

The incompatibility of real things is of two kinds: that which is absent when the other is present, because it does not arise without its complete causes — like cold and hot sensation. And that which is defined solely by one excluding the other — like existence and non-existence.

Neither kind of incompatibility is possible between the property of speaking and omniscience. Therefore, since there is no incompatibility, even if apprehended, one does not thereby understand non-existence.

Desire and so forth, and words and so forth — since their nature as cause and effect is not established, the exclusion of words and the like through the exclusion of something other that is not their cause would not hold. Thus the inconclusiveness holds regarding the exclusion of words and so forth.

The modes that are established in reverse for two are contradictory. Which two? Being present in the similar class and being absent from the dissimilar class. "Being produced" and "arising immediately upon effort" are apparent reasons that contradict when proving permanence — because these two are present in the dissimilar class and absent from the similar class. They are contradictory because they establish the reverse of what is to be proved.

Is there not also a third kind of contradictory reason that undermines what is desired — for example, "Because of being a composite, the eye and so forth serve the purpose of another — like the parts of a bed and seat"? This opponent wishes to establish that what is not composite also serves the purpose of another — establishing the reverse, it is contradictory. Why is this not mentioned? Because it is subsumed within these two alone — since establishing the reverse of what is to be established is not different from these two.

Between "desired" and "stated," in terms of being a property to be established, there is no difference at all.

If one of the two modes is not established and the other is doubted, it is also inconclusive — for example, "Because of speaking, one is free from desire or omniscient." Here, the exclusion is not established, and there is doubt about the positive concomitance — because omniscience and freedom from desire are beyond the reach of assessment, so whether words and the like exist or do not exist in them is itself a matter of doubt.

If doubt arises regarding that same mode, it is also inconclusive — for example, "Because it possesses the life force and so forth, a living body possesses a self." For in either the self-possessing or the selfless aggregates, there is no other aggregate in which the life force and so forth would abide — because the two options of the self abiding and the analysis exhaust all possibilities. But certainty that it abides in one of these two is also absent — because the life force and so forth are not established as proving either the self-possessing or the selfless.

Therefore, the life force and so forth associated with a living body — because they are not established as excluded from all cases of the self-possessing and the selfless — are not separated from either. Since they are also not established in a single one, there is no positive concomitance for them. Since there is certainly no positive concomitance and exclusion for the self-possessing and the selfless, and since the two of positive concomitance and exclusion are by nature mutually entailing — the certain absence of one necessarily implies the presence of the other.

For that very reason, when both positive concomitance and exclusion are doubted, it is inconclusive — because there is no certainty regarding either the property to be established or its opposite.

Thus, from each of these three modes, each being either unestablished or doubted for two, the three types of apparent reasons — the unestablished, the contradictory, and the inconclusive — are established respectively.

The contradictory reason that is non-erroneous — though one might also explain it as a cause of doubt — is not mentioned here because it is impossible in the domain of inference. It is impossible for a reason stated as effect, nature, or non-apprehension to have the characteristic of a non-erroneous contradictory reason, and there is no other non-erroneous kind.

Therefore, because one enters through the force of not having seen the real entity, regarding the meaning analysed through inference based on scripture, the non-erroneous contradictory reason is explained as a fault of the proof. For the authors of treatises can err regarding real entities and therefore teach the nature incorrectly — because this is possible. But it is impossible for real things as they actually abide to be contradicted by nature, effect, or non-apprehension.

Pseudo-Examples

Here, the example: whatever abides in all places and is manifestly connected solely with what is related to it — that pervades everything. For example, like space and so forth. A universal also pervades all places and is manifestly connected simultaneously with what is related to it. That which merely follows in the wake of the nature of what is connected with it — that is the nature of abiding in its domain. "Where something is absent, that does not pervade its domain" — this is the application of the reason of nature.

The second application: "Whatever is fit to be apprehended and is not apprehended somewhere — that is absent there. For example, like the absence of a pot somewhere." And: "In the intervals of what is clear, the universal which is fit to be apprehended is not apprehended." This non-apprehension and that nature — since they prove mutually contradictory conclusions — one generates doubt about the other.

Since the three characteristics of the logical mark, as stated, suffice for understanding the meaning — there is nothing whatsoever that constitutes the example as a separate component of the proof. Therefore its definition is not stated separately — for the sake of understanding the meaning.

The logical mark is described without distinction as being present in the similar class alone and absent from all of the dissimilar class. But in particular: for both effect and nature, there is positive concomitance of arising and following only to that extent. This is shown: wherever there is smoke, there is fire, and where there is no fire, there is no smoke — for example, like a kitchen and elsewhere. Whatever is produced is impermanent, and where there is no impermanence, production is also impossible — for example, like a pot and space. This should be explained accordingly.

Otherwise, the modes of being present and absent in the similar and dissimilar classes as described cannot be demonstrated. The reason of effect is ascertained as being the effect of that alone, and the reason of nature is pervaded by its nature alone — and the mode of this is limited to just that.

By this, the faults of examples are also eliminated. For example: "Sound is permanent, because it is incorporeal — like action, atoms, and a pot." Both the property to be established and the proving property are absent.

Similarly, the property to be established being doubted and so forth — for example: "Because of speaking, one possesses desire and the like — like a person on the highway." And: "Because this person possesses desire and the like, he is subject to death — like a person on the highway." And: "Because of possessing desire and the like, one is not omniscient — like a person on the highway."

Where positive concomitance is absent, or where positive concomitance is not clearly shown — for example: "Whoever speaks possesses desire and the like — like a desiring person." And: "Sound is impermanent because it is produced — like a pot."

Similarly, the reversed positive concomitance: "Whatever is impermanent is produced" — this is by positive agreement. By negative agreement: "Like atoms, action, and space" — those from which the property to be established and so forth are not excluded.

Similarly, the property to be established being doubted regarding the exclusion and so forth — for example: "Non-Buddhists and so forth are not omniscient or trustworthy — because they have not shown a valid cognition supreme as a sign of omniscience and freedom from desire." Here, the negative example: whoever is omniscient or free from desire — that one has shown the cognition of stars and so forth — for example, like the supreme elephant-driver and the sage of the signs. From the dissimilar-class example, there is doubt about the exclusion of both the property to be established and the proving property.

Doubt regarding the exclusion of the proof — for example: "A Brahmin who knows the three Vedas should not accept the words of a certain person who desires to speak — because he possesses desire and the like." Here, the dissimilar-class example: those whose words should be accepted do not possess desire and the like — for example, like Gautama and other authors of treatises on dharma. But from Gautama and the like, there is doubt about the exclusion of "possessing desire and the like."

Doubt about the exclusion of both — for example: "Non-Buddhists and so forth — because they possess appropriation and clinging — are not free from desire." Here, the dissimilar-class example: whoever is free from desire has no appropriation or clinging — for example, like the supreme elephant-driver. There is doubt regarding the exclusion of both the property to be established "freedom from desire" and the proof "appropriation and clinging" from the supreme elephant-driver.

Where the exclusion is absent — for example: "Because of speaking, one is not free from desire." The dissimilar class: "Whoever is not free from desire is not a speaker — for example, like a stone." Although both are excluded from a stone, the exclusion "whoever is free from desire is not a speaker" is not established as universal — therefore the exclusion is absent.

Where the exclusion is not clearly demonstrated — for example, the dissimilar class: "Sound is produced impermanence — for example, like space." And the reversed exclusion: "Whatever is unproduced is permanent."

These pseudo-examples, because they cannot demonstrate either the general characteristic of the logical mark — being present in the similar class alone and absent from all the dissimilar class — or the specific characteristic, are to be understood as eliminated by the force of the meaning.

Objections and Pseudo-Objections

The statement of incompleteness and so forth is objection. Whatever is stated that points out the incompleteness and other faults of the proof as previously described — that is objection, because it obstructs the accomplishment of the opponent's desired meaning.

Apparent objections are pseudo-objections. The statement of faults that are not genuine — those are pseudo-objections.

From the treatise called A Drop of Logic, this is the third chapter, on inference for another's sake.

Colophon

The treatise called A Drop of Logic is complete.

Translated and finalised by Pandita Parahitabhadra and Tibetan Lotsawa Loden Sherab.

This is a Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Pema (Tibetan Translator, tulku lineage life 111) from the Dege Tengyur etext (Esukhia/derge-tengyur, Volume 174, D4212), with reference to the MITRA AI platform for verification of technical terminology. The English is independently derived from the Tibetan source. No existing English translation was consulted. The colophon is honest.

🌲

Source Text: རིགས་པའི་ཐིགས་པ (D4212)

Classical Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, Volume 174, lines 3620—3730). CC0 / public domain. Presented for reference and verification.

[231a.1]{D4212}༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ནྱཱ་ཡ་བིན་དུ་ན་ནཱ་མ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། རིགས་པའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི། སྐྱེས་བུའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་
[231a.2]འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ན་དེ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པའོ། །རྟོག་པ་ནི། ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་པ་དང་འདྲེར་རུང་བ་སྣང་བ་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བའོ། །རབ་རིབ་དང་།
[231a.3]མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུག་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུལ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན། དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་
[231a.4]བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རིག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དོན་གང་ཉེ་བ་དང་མི་ཉེ་བ་དག་ལས་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བ་ཐ་དད་
[231a.5]པ་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དོན་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་
[231a.6]ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དེའི་ཚད་མ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་དོན་རྟོགས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། མངོན་སུམ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་
[231a.7]དོན་ནོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིར་ཡང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འདྲའོ། །ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།
[231b]
[232a]
[232a.1]མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་དང་དོན་མཐུན་པའོ། །མི་མཐུན་
[232a.2]པའི་ཕྱོགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་དང་། དེ་དང་འགལ་བ་དང་། དེ་མེད་པའོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་དག་ནི་རྟགས་གསུམ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་
[232a.3]འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དེ། དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། རང་བཞིན་གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་ན་
[232a.4]མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཤིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ནི་དཔེར་ན་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །
[232a.5]འདི་ལ་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའོ། །གཅིག་ནི་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན། དོན་གྱིས་དོན་གོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དང་མ་འབྲེལ་ན་དེར་མི་འཁྲུལ་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རྟགས་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་། དངོས་སུ་
[232a.6]ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱང་། རང་བཞིན་
[232a.7]དང་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་གྲུབ་པོ། །དགག་པ་སྒྲུབ་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཁོ་ན་ལས་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དོན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་མ་
[232b]
[232b.1]གྱུར་པ་རྣམས་ལ། རང་གི་མངོན་སུམ་ལོག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྨོངས་པར་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་སྒྲུབ་པ་པོའི་མངོན་སུམ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལོག་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་
[232b.2]བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་མེད་དེ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དེ། དུ་བ་མེད་པའི་
[232b.3]ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ཤ་པ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བའི་འབྲས་བུ་
[232b.4]དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གྲང་བའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བ་ཁྱབ་པ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་དངོས་པོ་བྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་འགལ་བ་དམིགས་
[232b.5]པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བ་མོའི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་
[232b.6]བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་སྤུ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། གདུང་བར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱོགས་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྤུ་ལོང་
[232b.7]ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་མི་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གཞན་ཡོད་པ་དང་དགག་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་ཀྱང་། བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་མི་
[233a]
[233a.1]དམིགས་པའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་གོམས་པ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས། བདག་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པའི་མི་དམིགས་པ་དེ་དག་
[233a.2]ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རང་བཞིན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པས། དགག་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དག་ལས་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ལ་
[233a.3]ནི་འགལ་བ་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པའི་ཡུལ་མི་དམིགས་པའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་ལོག་ཀྱང་དོན་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པའི་ཐིག་པ་ཞེས་བྱ་
[233a.4]བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་
[233a.5]ཅན་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་མ་གཏོགས་པར་འདི་གཉིས་དོན་དུ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་མ་དམིགས་པ་དེ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་
[233a.6]གཞན་འགའ་ཞིག་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་བུམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་
[233a.7]བཞིན་དག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བའོ། །གང་བྱས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་
[233b]
[233b.1]ངོ་བོ་ནི་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའམ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་
[233b.2]ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ཅི་ལྟ་བུ་དག་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཙམ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་དེ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གྲུབ་ལ་དེ་མ་གྲུབ་ན་ནི་དེའི་རང་
[233b.3]བཞིན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁྲུལ་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཚང་བང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། འདི་ན་ཡང་དུ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་
[233b.4]ལ་རྒྱུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་འདི་ན་ནི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་
[233b.5]བུམ་པ་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའམ་བྱས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། སྒྲ་ནི་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའམ། བྱས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱོར་བའོ། །མེ་མེད་ན་དུ་བ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་
[233b.6]ལ། འདི་ན་ནི་དུ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །དོན་གྱིས་ན་ཆོས་མཐུན་པས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། དེ་མེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་
[233b.7]འགྲོ་བ་རྟོགས་ཏེ། དེ་མེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་འབྲེལ་པ་མེད་ན་ནི་ཅིག་ལོག་པས་གཞན་ངེས་པར་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་
[234a]
[234a.1]ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལྡོག་པ་བརྗོད་པས་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལྡོག་པའི་ཚིག་གིས་ནི་འབྲེལ་པ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ཡང་རུང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ཡང་
[234a.2]རུང་སྟེ། ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པས་ཀྱང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྟགས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་བསྟན་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་གང་ཡོད་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དམིགས་
[234a.3]པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་དམིགས་ན། དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གྲུབ་པོ། །སྦྱོར་བ་འདི་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བསྟན་པར་ངེས་པ་མེད་དེ། འདིར་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་དམིགས་པ་དེ་ནི་
[234a.4]མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། འདི་ན་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་བུམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་ཤུགས་ཀྱིས་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡོད་ལ། དམིགས་
[234a.5]པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན། འདི་ན་དེ་འདྲ་བའི་བུམ་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པས་ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་དང་། བདག་ཉིད་དང་།
[234a.6]འདོད་པ་དང་། མ་བསྩལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་
[234a.7]པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཏན་ཚིགས་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་སྒྲ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་འདིར་ནི་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་ནི་མི་འདོད་དོ། །བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་རྒོལ་བས་བསྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །
[234b]
[234b.1]དེས་ན་གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་ན་ཡང་། བསྟན་བཅོས་དེ་བྱེད་པས་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་མང་ཞིག་ཁས་ལེན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ཚེ་རྒོལ་བ་དེས་ཆོས་གང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཅིག་ཤོས་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་
[234b.2]པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གང་ལ་རྩོད་པས་སྒྲུབ་པ་བཀོད་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ནི་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྩོད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་
[234b.3]བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་བདག་གི་དོན་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱང་བདག་གི་དོན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྨྲས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །མ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་
[234b.4]དོན་གང་ཞིག་ལ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། རང་གི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་ནི། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མཉན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པས་
[234b.5]བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གྲགས་པས་བསལ་བ་ནི། དཔེར་ན་རི་བོང་ཅན་ནི་ཟླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་ཚིག་གིས་བསལ་བ་ནི། དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕྱོགས་ལྟར་སྣང་བ་བཞི་བསལ་བ་
[234b.6]ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པ་དང་། སྨྲས་པ་ཙམ་དང་བསལ་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། རྒོལ་བའི་འདོད་པ་དང་། མ་བསལ་བ་ནི་ཕྱོགས་
[234b.7]ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལས། ཚུལ་གསུམ་ལས་གཅིག་མ་སྨྲས་ན་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་ཀྱང་གོ་བར་བྱ་བ་
[235a]
[235a.1]དང་གོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ལས་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་ངོ་། །ཆོས་ཅན་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གཅིག་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ལ། མིག་གིས་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་
[235a.2]གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤིང་རྣམས་ལ་སེམས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། ཤུན་པ་ཐམས་ཅད་བཤུས་ནས་འཆི་བ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཚེ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཆི་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཤིང་
[235a.3]དག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་གྲངས་ཅན་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་དང་དེའི་གཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་རླངས་པ་ལ་
[235a.4]སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་རྨ་བྱའི་སྒྲ་གྲག་པའི་ཕྱིར་རི་སུལ་འདི་ན་རྨ་བྱ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གྲག་པའི་ཡུལ་མི་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་
[235a.5]ལ་ཐམས་ཅད་ན་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའི་ཚུལ་གཅིག་མ་གྲུབ་ན་ཡང་མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལ། གཞལ་བྱ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་
[235a.6]མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལའམ། ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་དེ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་མ་ངེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དཔེར་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མི་ལ་ལ་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའམ། འདོད་ཆགས་ལ་
[235a.7]སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྨྲ་བ་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡུལ་ལྟར་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་
[235b]
[235b.1]པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཉིས་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྨྲ་བ་མ་
[235b.2]ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྡོག་པ་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཞན་ཡོད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྟེ། གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་གིས་གཅིག་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་
[235b.3]མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །འགལ་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་སྨྲ་བ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་
[235b.4]བུའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དོན་གཞན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལོག་པས་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། མཐུན་
[235b.5]པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའོ། །བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པས་ཕྱིན་ཅི་
[235b.6]ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་གསུམ་པ་ཡང་བ་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་མལ་
[235b.7]ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨྲས་ཤེ་ན། འདི་གཉིས་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལོག་པར་
[236a]
[236a.1]བསྒྲུབས་པས་འདི་གཉིས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དང་སྨྲས་པ་གཉིས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཚུལ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་མ་གྲུབ་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་
[236a.2]བྲལ་བའམ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལ་ལྡོག་པ་ནི་མ་གྲུབ་ལ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དམ་མེད་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་
[236a.3]ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་དེ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གསོན་པོའི་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བདག་དང་བཅས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལས་གང་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་
[236a.4]གཞན་ནི་མེད་དེ། བདག་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གཉིས་ལས་གཅིག་ལ་གནས་པར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། བདག་དང་བཅས་པའམ་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་
[236a.5]ན་གསོན་པོའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་དང་མ་བྲལ་བའོ། །བདག་གཅིག་ལ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །བདག་དང་བཅས་པ་དང་བདག་
[236a.6]མེད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་གཉིས་མེད་པར་ངེས་པ་མེད་དེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་གཅོད་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་མེད་པར་ངེས་པ་ནི་ཅིག་ཤོས་ཡོད་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་
[236a.7]གཉིས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ཅིག་ཤོས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་ཚུལ་རེ་རེ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ལ་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་གསུམ་པོ་མ་
[236b]
[236b.1]གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུར་བཤད་ན། དེ་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའམ་རང་བཞིན་ནམ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་ལ་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་
[236b.2]པ་ཅན་མི་སྲིད་ལ། མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་གཞན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མ་མཐོང་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའི་དོན་དཔྱད་པ་དག་ལ་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་བཤད་དོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་
[236b.3]པ་རྣམས་ནི་དོན་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པས་རང་བཞིན་ལོག་པར་སྟོན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འདུག་པ་བདག་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དཔེ་ནི་གང་ཞིག་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་པ་རང་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་
[236b.4]དག་དང་། གཅིག་པུར་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྱི་ཡང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་པ་རང་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་དག་དང་ཅིག་ཅར་དུ་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱི་རྗེས་
[236b.5]སུ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེའི་ཡུལ་ན་འདུག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་བདག་ཉིད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་གཉིས་པ་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་གང་ན་མི་
[236b.6]དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ན་མེད་དེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་གསལ་བའི་བར་རྣམས་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་སྤྱི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མི་དམིགས་པ་འདི་དང་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་དུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པས་གཅིག་
[236b.7]ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྨོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དོན་རྟོགས་པས་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེས་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དེ་དོན་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་
[237a]
[237a.1]ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པ་ལ། ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་དེ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་སྟོན་པར་
[237a.2]བྱེད་པས་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་ལ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་ཡང་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཚང་བང་དང་གཞན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ན་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ན་བྱས་པ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་ནམ་མཁའ་དག་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པར་
[237a.3]བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྣམ་པ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ངེས་པའམ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཙམ་
[237a.4]དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དཔེའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་གཉིས་
[237a.5]ཀ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་པོ་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འཆི་
[237a.6]བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ་ལམ་པོ་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་པོ་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ན་
[237a.7]གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་
[237b]
[237b.1]མཐུན་པས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ལས་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས། ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དཔེར་ན་སེར་སྐྱ་ལ་
[237b.2]སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའམ་ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཚད་མ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
[237b.3]པའམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་དེས་ནི་སྐར་མའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱུ་མཆོག་དང་སྡོང་རིས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པ་མ་
[237b.4]ཡིན་པ་གཉིས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི། དཔེར་ན་གསུམ་རིག་པའི་བྲམ་ཟེས་ནི་མི་འགའ་ཞིག་གི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཆོས་
[237b.5]མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ཚིག་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གོ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལྡོག་པ་
[237b.6]ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི། དཔེར་ན་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི། གང་ཞིག་འདོད་
[237b.7]ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འཛིན་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་
[238a]
[238a.1]པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྡོའི་དུམ་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྡོའི་
[238a.2]དུམ་བུ་ལས་གཉི་ག་ལྡོག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁྱབ་པར་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་མི་མཐུན་པ་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་བྱས་པའི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དཔེར་
[238a.3]ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལྡོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི། དཔེར་ན་གང་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་
[238a.4]ཅད་ལ་མེད་པ་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དབང་གིས་དེ་དག་བསལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི། སུན་འབྱིན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྔར་སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་
[238a.5]དག་བརྗོད་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཕ་རོལ་པོ་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་དག་ནི་ལྟག་ཆོད་རྣམས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དག་ནི་ལྟག་ཆོད་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་
[238a.6]པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།རིགས་པའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་གཞན་ལ་ཕན་པ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།

Source Colophon

Text: Nyayabinduprakarana (rigs pa'i thigs pa zhes bya ba'i rab tu byed pa), Tohoku Catalogue Number D4212
Author: Dharmakirti (chos kyi grags pa)
Translators: Pandita Parahitabhadra (gzhan la phan pa bzang po) and Tibetan Lotsawa Blo ldan shes rab
Edition: Dege Tengyur (sde dge bstan 'gyur), Epistemology section (tshad ma), Volume ce (174 in Esukhia numbering)
Digital Source: Esukhia/derge-tengyur, GitHub, text/174 (CC0)
Folio Range: 231a—238a

Other works by Dharmakīrti in the Good Work Library: A Drop of Reason (Hetubinduprakaraṇa, D4213) · Examination of Relations (Sambandhaparīkṣā, D4214) · Commentary on the Examination of Relations (Sambandhaparīkṣāvṛtti, D4215)

Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Commentary on the Examination of the Object of Cognition (D4206) · Dignāga — Examination of the Three Times (D4207) · Dignāga — Engaging in Reasoning (D4208) · Dignāga — Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Examination of Relations (D4214) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)

🌲