Cāṇakya Rājanīti Śāstra (ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས)

Attributed to Cāṇakya — the legendary advisor to Chandragupta Maurya, architect of the Maurya Empire, and one of the most consequential political thinkers in Indian history. This treatise on royal policy and ethical conduct, gathered from many sources, was translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Prabhākara Śrī Mitra and the great lotsāwa Rinchen Zangpo (958–1055 CE). Preserved in the Degé Tengyur as Tohoku D4334, in the Miscellaneous section (sna tshogs). No prior English translation from this Tibetan version is known to exist.

Homage to the Three Jewels.

I bow to the supreme Lord of the three worlds,
the Omniscient One,
and by one who has fully understood,
for the benefit of people,
this treatise on royal policy,
gathered from various sources, shall be explained.

If one trains in this treatise,
one will truly know
what to do and what not to do,
what is virtuous and what is not,
among the renowned precious teachings of the Dharma.
One will attain universal fame
and never encounter hardship.

Chapter One

Trivial gossip, slander,
proclaiming others' faults,
and quarreling with others —
these should be utterly abandoned.

All teachings should be listened to,
and what is heard should be retained.
What one dislikes for oneself
one should never inflict on others.

Disputatious speech, slander,
gazing where one should not gaze,
stirring enmity among friends,
and befriending enemies — abandon these.

Keeping company with the noble,
conversing with the wise,
forming friendships free of greed —
doing these, one will never know sorrow.

Depending on what must be done,
knowing when to part and when to befriend,
when to love and when to fight —
the wise one lets each moment pass rightly.

From Cāṇakya, who understood all things
through the power of knowledge alone,
the essential meaning shall now be excellently explained.

Quarreling with others, coveting others' wealth,
mocking others, pursuing others' wives,
dwelling in others' homes —
these are never to be done.

One who helps, though a stranger, is a kinsman.
A kinsman who does not help is a stranger.
A helpful medicine from the wilderness
and a harmful disease born within the body — they are the same.

Whoever brings benefit is a kinsman.
Whoever nurtures is a father.
Whoever obeys commands is a servant.
Whoever gives rise is a seed.

Whoever will be there is a wife.
Whoever brings happiness is a son.
Whoever is trustworthy is a friend.
Wherever one can live is home.

A wife skilled in household affairs — that is a wife.
One who speaks sweetly — that is a wife.
One whose life is bound to the home — that is a wife.
One who does not stray from the home — that is a wife.

She who always bathes, anoints her body with fragrance,
eats little, speaks little,
and delights everyone always —
she is a goddess, not a mortal woman.

She who is always auspicious,
always delights in the Dharma,
always shows respect to her husband,
always wears a smile,
always speaks sweetly,
always observes the proper seasons of intimacy,
always acts for the benefit of others,
always eats wholesome food —
through all these practices,
good fortune multiplies abundantly.

She who has such a wife —
she is a goddess, not a mortal woman.

But a wife whose words are harsh,
who is filthy, fond of quarrels,
and talks back again and again —
she is old age itself, not an old woman.

A wife whose eyes are unpleasant,
who openly delights in going to other homes,
who has no shame and is evil by nature —
she is old age itself, not an old woman.

A wife who is neat and clean,
who is lovely to behold at meals,
who conceals herself and respects her husband —
she is described as a goddess in human form.

A wife who knows her assets,
follows her husband's lead,
and is content with little —
she is Śrī among Śrīs, the most glorious.

A deceitful friend, a wicked wife,
a servant who plots within —
these are surely serpents in the home
and the Lord of Death without a doubt.

A serpent seen in the home then vanishing,
an illness feigned while the body goes unchecked,
an enemy captured then let slip,
a pain in the belly whose cause is trusted —
these deserve no confidence.

Thus ends the first chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Two

Guard your wealth against poverty.
With your wealth, guard your wife.
With both wealth and wife,
guard yourself above all.

For the sake of the household, sacrifice one person.
For the city, sacrifice the household.
For the land, sacrifice the city.
For the sake of the self, sacrifice all lands.

Dwelling in hell is supreme,
but not dwelling in the home of the poor.
In hell, sins are exhausted,
while in a poor home, they multiply.

The wise one, when lifting one foot,
should plant the other firmly.
Without fully examining a new place,
one should not abandon the former.

Abandon a land without livelihood,
or one with livelihood but also harm.
Abandon a miserly king
and a deceitful friend.

What use is wealth one cannot enjoy?
What use is a king who does not protect his subjects?
What use is knowledge that benefits neither self nor others?
What use is a physician who does not cure disease?

Of one never seen before, there are no many friends.
When one becomes prosperous, everyone becomes a friend.
When wealth is lost and one falls from station,
even one's own people become enemies.

A hero is known in battle, the pure in solitude.
When wealth runs out, a wife is known.
When famine strikes, a guest is known.
When one is destitute, a friend is known.

When the fruit is gone, the birds abandon the tree.
When the lake dries up, the cranes depart.
When a man has no wealth, his woman leaves.
When a kingdom declines, the ministers abandon it.

Bees abandon wilted flowers.
When the forest burns, the deer flee.
All beings depend on conditions —
so when conditions change, who remains a friend?

The greedy are won by wealth.
The proud by folded palms.
Fools by flattery that agrees with them.
The wise are pleased by truth alone.

Gods and brahmins, the best of men —
they are pleased by truth itself.
Ordinary people by food and drink.
The wise rejoice in timely and generous words.

To the noble, give drink.
To the brave, apply division.
To the lowly, give a little.
To equals, set them against their rivals.

Whatever a person's mind desires —
to that, with what accords with it,
the intelligent one should apply himself,
and swiftly bring them under his power.

In rivers, in those with claws,
in those with horns, in those who bear weapons,
in women, and in the palaces of kings —
one should never place one's trust.

Losing wealth and being tormented in mind,
wrongdoing committed within the home,
being deceived and treated with contempt —
the intelligent one should abandon these.

Who is without fault in their lineage?
Who has never been afflicted by disease?
Who has never encountered hardship?
Who possesses permanent prosperity?

Who does not become proud upon finding treasure in an empty field?
Who is without pride? Who has not been deceived by women?
What king endures forever? Who has not gone to Yama's realm?
Who remains noble when reduced to begging?
Who has not been swept into bad company?
Who has been completed by happiness alone?

The nature of friends, family, and companions,
whatever it may truly be —
is understood with certainty
by observing how they act in times of hardship.

Whatever work may succeed,
it will not lead to great abundance.
In times of hardship, suffering will increase.
How, then, should the wise one conduct himself?

In a land where one is not honored,
where there is no livelihood, no relatives,
and no knowledge to be gained —
in such a place, one should not remain.

In sickness and in poverty,
in famine, in conflict with enemies,
at the king's gate, or in the charnel ground —
whoever helps you there is a true kinsman.

That wealth from which neither kings
nor thieves cause fear,
and which is not lost even at death —
that wealth should be well accumulated.

One who kills one's life-force and accumulates through exhaustion,
when dead, will share unequal portions.
One attached to wealth who commits wrongs
will be conquered and condemned by the gods.

Wealth that is hoarded and hidden,
touched again and again but never used —
like sand that slips through the fingers,
produces nothing but suffering.

Naked, destitute, body exhausted,
holding a skull in hand,
appearing thus in the world —
such is the fruit of never giving.

A servant is known when given commands.
A relative is known in times of poverty.
A friend is known in times of distress.
A wife is known when there is no food.

A woman's appetite is double.
Her shame is fourfold.
Her effort is sixfold.
Her desire is eightfold, it is said.

Firewood does not satiate fire.
Rain does not satiate the great ocean.
All creatures do not satiate the Lord of Death.
Men do not satiate women.

Eating delicious food,
keeping company with sweet-speaking friends,
happiness, children,
livelihood, wealth — of these, there is never enough.

Kings are never sated by wealth.
The rich are never sated by possessions.
The ocean is never sated by water.
The wise are never sated by good words.

Beautiful forms never satiate the eye.
Sweet sounds, fragrant scents, supreme flavors,
and pleasant touches —
the ear and the rest are never satiated.

One whose livelihood is praised for its own Dharma,
who always delights in his own wife,
whose senses are subdued, who welcomes guests —
in such a person's home, liberation abides.

Thus ends the second chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Three

Whoever abandons the treatises
and pursues the unstable,
their stability will be lost,
and the unstable too will simply perish.

From what exceeds one's food, give food.
Be able to delight in one's excellent wife.
Give generously according to one's means.
The fruit of austerity is the wife.

The fruit of the Vedas is the fire offering.
The fruit of learning is discipline and morality.
The fruit of a wife is delight and children.
The fruit of wealth is enjoyment and giving.

A daughter of good family with wisdom,
even if plain, should be taken in marriage.
But a beautiful woman of good conduct —
where can such a woman be found?

From poison, take the nectar.
From a child, take the good words.
From filth, take the gold. From a woman,
take the jewel — even from a low family.

The king's friendship is never permanent.
No serpent is without venom.
In no lineage where a woman was born
is there an absence of fault.

Send your daughter to a good family.
Set your son to learning.
Set your enemy upon hardship.
Set your friend upon the Dharma.

Servants and ornaments
should be placed where they fit.
A crest-jewel on the foot —
that is not fitting.

Like a flower's scent and color,
the way of the noble is twofold:
either honored by the world at large,
or blooming in the forest alone.

Horses and elephants, iron and wood,
stone, cloth, water,
men and women —
each exceeds the other in quality.

Even when the steadfast fall into hardship,
their courage and virtue do not diminish.
Though a person is turned upside down,
the tongue of flame never goes downward.

A fine horse needs no whip.
As a lion cannot bear the thunder's roar,
so being pointed at by another's finger —
the wise cannot endure.

The intelligent, even if they lose their wealth
or are parted from their homeland,
will never bow before the lowly.

Even when humans are humbled
and reduced to extreme poverty,
for the most part, elephants
do not drink warm blood.

To make peace with an enemy once angered
and then wish for reconciliation —
that is like a she-mule becoming pregnant:
one has seized the Lord of Death nearby.

Though the son of an enemy speaks sweetly,
the intelligent should not be indifferent,
for at another time he will cause harm —
like leaves of poison that are utterly unbearable.

As a thorn stuck in the foot
is removed by the hand,
so by the stratagem of kindness
should one enemy use another enemy.

One who harms should never
be harmed in return,
for like a tree at the water's edge,
one will only fell oneself.

Since wealth, through improper means, breeds harm,
examine closely what has value and what does not.
From wealth, disputes arise —
therefore, investigate with wisdom.

Even the wise and learned
should accomplish their tasks through counsel.
Not only in prosperity,
but even in ruin, such conduct is admirable.

In the pursuit of wealth and grain,
in seeking knowledge,
in food, trade, and such matters —
one should never abandon diligence.

A place without wonder, without fearlessness,
without shame, without learning, without generosity and discipline —
to such a place with none of these five,
one should never go.

Those who are stiff with arrogance
cause all beings to suffer.
A king endowed with universal compassion
is like a rain cloud.

A king attached to food and drink,
cruel and given to leaning in judgment,
whose confidence must be won by mantras —
such a king is like a serpent.

Double-tongued, more poisonous than poison,
always seeking an opening,
fiercely attached to a single view —
such a king is like a serpent.

By every effort,
shun a cruel king.
But a king whose great vigilance never wavers
will attain even what is far away.

Though a king may stand alone,
a man who is skilled at listening
will dwell well among all,
causing every being to tremble.

One who feeds on the leavings of others,
or a king who is held in contempt —
he is no lord of the earth,
and even his retinue will not follow him.

One deeply attached to greed
will not long remain in his place —
like fish that are attached
to the flesh on the hook.

Not everyone knows everything.
One who knows all is nowhere to be found.
One who has reached the end of even a single subject —
such a knower is rare anywhere.

In this world there is no one who knows all,
nor is there anyone utterly foolish.
Whether one's knowledge is supreme, middling, or lesser,
whoever knows something is wise.

Thus ends the third chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Four

The characteristics of the lord of the land
and of servants shall now be explained.
A king skilled in all things
should examine his servants well.

With truth and Dharma as his foundation,
he should always protect his realm.
Against the armies of others that cause harm,
he should always govern his land through Dharma.

Like one passing through a pleasure garden,
gather only flower by flower.
Like the charcoal-maker,
do not cut from the root.

As one milks a cow and drinks,
so the cow should not be killed.
Likewise, the king's realm
should be enjoyed with knowledge of the proper time.

If the cow's leg is broken,
milking will yield no milk.
Likewise, if the realm is harmed through improper means,
it will not prosper.

The realm should be enjoyed like honey —
but the bees must not be killed.
As the owner milks the cow,
so should the king govern the land.

Therefore, by every effort,
the land should be well governed.
When lands are well governed,
life, fame, glory, and forces increase.

Even when the steadfast fall into hardship,
they are not diminished —
does not the moon, swallowed by Rāhu,
rise again?

Singers, dancers, painters,
musicians, astrologers,
teachers of the meaningful treatises, and archery masters —
the lord of the earth should strive to protect them.

To punish servants without cause —
that is like a black serpent whose fangs are stuck
with the poison of wrongdoing.

The king should treat the changing and deceitful
with crookedness in return.
To the dear, show love; to the cunning, cunning.
To the honest, show inner honesty.

To the unsteady, show steadfastness.
To the false-speaking, likewise.
Practice purity and cleanliness,
and gather your retinue through generosity.

Retainers proud of their wealth,
those who defy the king,
and the weak who rush into battle —
these will be crushed by the enemy.

The lord should never frown without cause.
Servants are not to be without wages.
The Dharma of kingship must be upheld.

The lord should utterly abandon
games and attachment to pleasure.
Even while dwelling at home,
he should subdue enemies through well-being.

Diligence, boldness, steadfastness,
intelligence, strength, and conquering the enemy —
whoever possesses these six virtues,
even the gods will rejoice in him.

When one who desires the kingdom
strives yet does not attain it,
the cause is merit, not the fault
of human effort.

Thus ends the fourth chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Five

The qualities of retainers —
what they are — shall now be fully explained.

Wise and skilled in all tasks,
well-versed in doctrinal treatises,
always fulfilling the king's business —
such a one is called a minister.

Skilled in the branches of the Vedas,
devoted to recitation and fire offerings,
always diligent in pronouncing blessings —
such a one is the king's chaplain.

Well-trained in the science of life,
knowing all things, pleasant to behold,
of good character and skilled in action —
such a one is called a physician.

Intelligent, eloquent, of great wisdom,
truthful in speech with senses subdued,
well-versed in all treatises —
such a one is called a secretary.

Of good family, good character, and endowed with virtue,
devoted supremely to truth and Dharma,
of exceedingly fine appearance —
such a one is called the king's spy.

Adhering to one's own tradition, serving the king,
knowing all precious things thoroughly,
steady, well-armed, and energetic —
such a one should be known as a warrior.

Well-trained in signs and signals,
strong, pleasant to behold,
vigilant and wealthy —
such a one is called a great gatekeeper.

Intelligent, of great wisdom,
skilled at reading others' minds,
steady and responding as the situation requires —
such a one should be known as a messenger.

Skilled in all treatises of strategy,
virtuous, sweet-spoken, with peaceful senses,
of great purity and trustworthy —
such a one is called a treasurer.

Eunuchs, the humble, the intersex,
the bent-backed, the aged, those with senses restrained —
these should be appointed by the king
as guardians of the queen.

Having discerned which servants are superior,
middling, and inferior,
assign them accordingly
to the three kinds of duties.

Talkative, arrogant, lazy,
malicious, deceitful, poverty-stricken in character,
never content, and gluttonous —
such servants the king should dismiss.

Those who plot against their master should be dismissed.
But extremely miserly persons are not merely stingy —
because a miser lacks discernment,
such a one becomes harmful.

The wicked, the greedy, the poverty-stricken in character,
the rumor-monger, the disrespectful,
the ill-tempered, and the sinful —
the king should utterly dismiss them.

Faultfinding, double-tongued,
malicious, thoroughly wicked,
evil-natured, and delighting in harm —
such ones produce nothing but injury.

Even if adorned with learning,
an evil person should be dismissed.
Though a serpent be adorned with jewels,
does it not still inspire fear?

One who always speaks harsh words difficult to bear,
who becomes wrathful without cause beyond endurance —
like a great poisonous serpent —
who would not fear such an evil nature?

Profound and sweet, speaking what is fitting,
with senses subdued, inclined toward truth, and self-possessed,
truly knowing the meaning of things, skilled in their essence —
such servants are for the most part self-governing.

Free of laziness, content,
sleeping well and waking well,
steady whether in joy or sorrow —
such a servant is rare in this world.

Without patience, hard to please,
lacking generosity, fond of wealth,
scornful, weak, and thoroughly malicious —
such a master should be abandoned.

Fond of deception and pretense,
talkative, bereft of good fortune,
frightened and terrified of what does not exist —
the king should dismiss such a one.

Every six months or once a year,
the king should take stock of his situation,
think of what pleases himself,
and prepare to fight his enemies closely.

Appointing fools to a task
brings bad reputation, loss of purpose,
and falling into hell —
three harms befall the king.

Appointing the wise to a task
brings fame, long life, virtue,
kinsmen, and increase of wealth,
and birth in the higher realms.

Whether virtuous or non-virtuous,
whatever deeds are done —
with good and bad conduct alike,
the king is connected.

Therefore, the lord of the earth,
for the sake of Dharma and fulfilling his aims,
should always keep monks and brahmins
in comfort and well-being.

Thus ends the fifth chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Six

Those with virtue should be attended.
Those without virtue should be dismissed.
The wise possess every virtue.
Fools have nothing but faults.

Always keep company with the noble,
be like the noble,
undertake noble endeavors —
never do anything base.

An anthill, honey,
the waxing moon,
the king's treasury, and the beggar's wealth —
all grow little by little.

Eye-medicine diminishes through use,
while an anthill grows through accumulation.
Keep expenditure small —
this itself is wisdom.

Whether dwelling in the forest or at home,
in whatever benefits self and others —
in giving and in study,
do not let a single day pass without meaning.

The lustful, even dwelling in the forest, commit wrongs.
The noble, even dwelling at home, have subdued senses.
The wild beast dwelling in the forest is fierce.
The fine horse dwelling at home is tame.

By mind, the Dharma should be guarded.
By effort, knowledge should be guarded.
By grooming, appearance should be guarded.
By character, one's lineage should be guarded.

Always give generously.
Never be miserly.
Wealth does not diminish through enjoyment,
but merit exhausted, it is exhausted.

Wealth does not diminish through giving,
nor does it increase through hoarding.
Otherwise, the merit accumulated in past lives
is exhausted because exhausted.

What use is wealth one will not say "I gave"?
Yet giving, it increases —
as water drawn from a well,
each day the water becomes more.

Where there is Dharma, there is happiness.
Where there is no Dharma, there is disgrace.
Since Dharma is understood in this world,
do not abandon it for the sake of wealth.

Whatever suffering a miserly person
has undergone for the sake of wealth —
if that same effort were applied to Dharma,
afflictions would never trouble them again.

Of all forms of purity,
the purity of wealth is supreme.
Where there is wealth, there is purity.
Earth and water alone are not purity.

The purity of truth, the purity of mind,
the purity of subdued senses,
the purity of compassion for beings,
and the purity of water — these are the five.

One who is not shaken when provoked,
who is not disturbed when scorned,
who is without anger — such a person is called
a noble one. This is the mark of the excellent.

The words of the poor,
even when wise, sweet, timely, and beneficial —
no one listens to them.

Praise, strength, argument, knowledge,
and human effort —
whatever has not been obtained through these,
who should grieve over it?

Happiness or suffering —
what is to be attained is not attained.
What is to be traversed is not traversed.
What is to be found is not found.
When even one purpose is accomplished,
what is there to grieve?

Where Death abides, there one dies.
Where glory dwells, there is abundance.
Led by one's own karma,
one goes here and there.

Whatever virtuous or non-virtuous deeds
were done previously —
as one has acted in former lives,
those deeds follow the doer.

Evil people examine others' faults
even to the size of a mustard seed,
but their own faults, even the size of a bilva fruit,
though present, they do not see.

All dependence on others is suffering.
All self-reliance is happiness.
The defining marks of happiness and suffering —
in brief, these are they.

After happiness comes suffering.
After suffering comes happiness.
The joys and sorrows of people
revolve like a wheel.

What has passed is already gone.
What has not yet come is far away.
Do not grieve —
remain in what has come to be.

Thus ends the sixth chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Seven

No one is anyone's friend.
No one is anyone's enemy.
Both friends and enemies
arise from one's own power alone.

A friend dispels sorrow, protects from fear,
is a trusted refuge, dear to the heart —
the two syllables of "friend" —
who could conjure this precious thing?

If you would always keep your friends,
avoid three faults:
sending messengers about their wealth,
and gazing at their wives.

An unbearable gust of wind,
the great waves of the ocean —
these can perhaps be checked,
but the mind of longing cannot.

Fire, water, women,
fools, serpents, and kings —
these six do not steal life all at once,
so attend them always with caution.

Since others do not discern our own faults,
we ourselves should know our faults.
Like a tortoise hiding its limbs,
we should conceal our own virtues.

If one does not examine the nature of others,
then like a deer lured by a hunter's song,
one is deceived by fabricated words.
Therefore, know the nature of others.

By lowliness, roots and green water grow.
By gentleness, a student is made diligent.
By austerity, gods — but not jewels.
By virtue, all are gathered.

Whoever seeks a friend's leftovers as dharma,
joins in harming others,
or seeks gentle touch through roughness with women —
such a one is no sage.

Whoever does not heed the counsel of elders,
and there is no one who knows the treatises,
and whoever acts without examination —
their work will be swiftly destroyed.

Though one dwells in a difficult and desolate place,
one can endure and become self-reliant.
But strife among those divided
breeds sorrow like the grief of battle's children.

An ascetic with a soft body,
a hero without scars,
a noble woman who drinks liquor,
a king without Dharma — these are not to be trusted.

Do not trust one who is not a friend.
And if a friend becomes angry,
he will speak every secret aloud.

Without depending on the doer,
no task whatsoever is accomplished.
Therefore, though engaging in all tasks,
keep the mind itself steady.

A loan is poison to a son.
A young wife is poison to an old man.
Knowledge is poison to the dull-witted.
Undigested food is poison.

A hunchback delights in song.
A commoner delights in a high seat.
A poor man delights in giving.
An old man delights in the young.

Drinking much water, sleeping on thin bedding,
exhausting one's vitality, blocking one's energy,
sleeping by day and being sleepless at night —
these six breed disease.

Dried meat, old women, new liquor,
fresh curds, sexual intercourse during illness,
sleeping during the day —
these six steal life swiftly.

Aged liquor, meat, fresh butter,
a young wife, drinking milk,
hot springs, and cool shade —
these swiftly bestow life.

Bathing, milk, and water with meat —
these three swiftly build strength.

Wearing dirty clothes, leaving grime on the teeth,
eating too much and speaking crudely,
sleeping at sunrise and sunset —
these cause one's glory to diminish.

Groom the head well, wash the feet well,
attend an excellent wife, eat little food,
do not sleep naked, observe the proper seasons of desire —
these six, long-practiced, restore lost glory.

White flowers of various kinds,
if placed upon the head,
swiftly destroy one's luster.

The shadow of a dying lamp,
the shadow of a bed,
and the water's edge where a bather stands —
in these, prosperity does not abide.

Be honest with your own people, cunning with strangers.
Befriend the noble, abandon the wicked.
Be brave before enemies, respectful to teachers —
whoever knows these is a knower of timing.

Those of fine form, high birth, and learning,
possessed of family and well-versed in many treatises,
even if adorned with many virtues —
in dirty clothes, no person appears beautiful.

Women, kings, serpents,
the boastful, enemies, companions,
enjoyments, and life itself —
in these, one should never place trust.

Making peace with enemies
and then sleeping at ease —
that is like sleeping at the top of a tree:
one will fall when one wakes.

Gentleness conquers gentleness.
Gentleness also conquers roughness.
Nothing cannot be accomplished by gentleness.
Therefore, gentleness is the sharpest blade.

Do not be excessively straight.
Go to the forest and see:
there the straight trees are felled,
while the crooked ones are left standing.

The tree laden with fruit bows down.
The wise and learned are gentle.
Dry sticks and fools
neither bow nor are tamed.

Knowing yet unable to distinguish —
fools are always happy.
The wise, whose minds are governed
by the hook of knowledge, always tame their minds.

Rain falls on the mountaintop.
Women delight in bad friends.
Fortune dwells with fools.
The wise are mostly poor.

Thus ends the seventh chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy.

Chapter Eight

A wicked wife, a wicked friend,
a wicked king, a wicked advisor,
and dependence on wicked associations —
these should be utterly abandoned.

A fearful land, an extinct lineage,
a wife whose heart has been stolen by another,
a disobedient son who dwells in poverty —
whoever has not seen these is fortunate.

Who would dwell in an evil land?
Who would delight in a wicked son?
Who would trust an evil friend?
Under an evil king, life itself is not safe.

Others' food, others' clothes,
others' lands, others' wives,
dwelling in others' homes —
even Indra would lose his glory.

Pride destroys glory.
Anger destroys austerity.
Long deeds destroy strength.
A brahmin without purity is destroyed.

The low-born delight in quarrels.
The noble delight in reconciliation.
Great men desire rank and praise.
Rank that is praised — wealth is its crown.

A woman of many lovers becomes a slave yet is proud.
A courtesan speaks sweetly.
An ascetic who is a Dharma-pretender craves without possessing.
These five are practitioners of improper conduct.

The generous are poor while the miserly are rich.
Those who do not harm themselves have disobedient children.
Those who help others were previously wronged by those they helped.
These five — the Lord of Beings has committed wrongs.

Separated from one's wife, scorned by one's own people,
a son who is a debt-collector, reliance on evil company,
becoming poor and turned away by all —
these five burn without fire.

A son who acts rightly and obeys,
who is free of illness and keeps noble company,
who has independence and an obedient wife —
these five pull suffering out by the root.

Timidity, a sickly complexion, anxiety,
dirty clothes, and an unkempt appearance —
these five, even to a worm,
make a shrine unworthy of worship.

Life, deeds, mind,
friends, and wealth —
these five, for all embodied beings,
are born when birth is born.

Climbing mountains, swimming water,
bulls, dogs, and combat —
rising from one who has fallen —
these are said to be the five virtues of a monkey.

In this world, life is not reliable.
Wealth and youth are not stable.
The quest for friends is not stable.
But Dharma, fame, and good name endure.

Human life is exceedingly short.
Half of it passes in the night.
Illness, old age, afflictions, and poverty
take away even the other half.

Whether walking, sitting,
or lying sleepless —
one who does not think of others' welfare —
that one's conduct is like that of cattle.

Without the intelligence to discern benefit from harm,
bereft of mind and much learning,
wanting only to fill the belly —
how does such a mind differ from cattle?

To benefit friends
and to harm enemies —
the wise should rely on kings,
not merely to fill their stomachs.

One who is wise, skilled, famous, and steady,
honored by people — however brief that moment —
that person is truly alive, say the noble.
A crow may live long, but only on garbage.

A small stream fills a gully easily.
A child's cupped hands are easily filled.
An evil person is easily pleased —
even a trifle satisfies.

The shadow of a cloud, the fire of grass,
reliance on a fool, the water of a dry land,
the love of a courtesan, the friendship of the wicked —
these six are like water-bubbles.

The weak one's army is the king.
The child's army is tears.
The fool's army is silence.
The thief's army is lies.

The more a person
truly understands the treatises,
the more that knowledge
will assuredly bring distinction.

The more a person
does virtuous deeds with intelligence,
the more all purposes
will be accomplished — of this there is no doubt.

Greed, carelessness, and blind trust —
by these three, a person is deceived.
Therefore, greed, carelessness,
and blind trust should never be indulged.

One who undermines you in secret
while praising you to your face —
a friend like a pot of poison with milk on top —
such a friend should be abandoned.

Mixing with evil people
destroys even evil people.
Water that is perfectly clear
is muddied by mud.

What is offered to the gods, the leftover is food.
One who does not commit sins has knowledge.
One who secretly helps — that one is a true friend.
One who acts without deceit — that is Dharma.

An assembly without elders is no assembly.
One who possesses Dharma but does not speak is no elder.
Where there is no truth, there is no Dharma.
Where there is deception, there is no truth.

Where there is joy and delight of mind — that is auspicious.
What does not depend on others — that is livelihood.
What is shared with one's own people — that is accumulation.
What subdues enemies — that is pride.

Whoever is free from pride — that one is content.
Whoever is not deluded by craving — that one is glorious.
Whoever is at ease — that one is a true friend.
Whoever has subdued senses — that one is a hero.

Do not dwell without a king,
nor where women rule,
nor where there are many rulers.
Dwell where a wise king rules.

In youth, she is guarded by her father.
In the prime of life, she is guarded by her husband.
In old age, she is guarded by her son.
A woman should never be left to her own devices.

The bathing of naked ones, the frenzy of elephants,
a cow that has just given birth to its first calf,
and frogs without water —
these should be utterly avoided.

One tormented by wealth has no kin or friends.
One tormented by desire has no fear or shame.
One tormented by hunger has no strength or radiance.
One tormented by illness has no sleep or comfort.

Lineage is revealed by conduct.
Homeland is revealed by accent.
Love is revealed by trembling.
Diet is revealed by the body.

Whatever accords with the mind,
though it dwells afar, is close at hand.
Whatever does not please the mind,
though it dwells nearby, is far away.

A person with eloquence but weak in learning,
and a treatise in the hands of an evil person,
are like a beautiful wife for a blind man —
they produce no delight in beings.

Jewels are not found on every mountain.
Pearls are not in every fish.
Sandalwood is not in every forest.
The noble are not found everywhere.

Bipeds who are manifestly cattle and fools
should be utterly abandoned.
Like invisible thorns,
they cause harm through words' piercing pain.

The wise should always set their children
to diverse fields of learning.
Wise and endowed with excellent mind,
they will always be worthy of honor.

One who does not learn in youth —
the father is an enemy, the mother is an enemy.
Like a crane among swans,
among the many, such a one is not beautiful.

If you desire a vast mind,
learn a verse or even half a verse,
a quarter-verse or a single letter —
do not let a day pass without meaning.

Though one's form and youth be excellent,
though one come from a high family,
without learning, one is not beautiful —
like the kiṃśuka flower that has no fragrance.

From punishment comes virtue.
From indulgence comes fault.
Therefore, with children and students,
use discipline, not indulgence.

Indulge for five years.
Discipline for ten years.
When the child reaches sixteen,
treat them as a friend.

A single tree with the finest fragrance and flowers in bloom
perfumes the entire forest with its scent.
A good son in a family is just the same.

One of fine nature and good family —
a single good son
is a lion among the people of the lineage,
illuminating them like the moon.

A single dry stick
that catches fire
burns the entire forest.
A bad son in a family is just the same.

Mere reading alone,
analyzing treatises,
and being afflicted by every defilement —
one who is not confused in action is the true sage.

Some are destroyed by ignorance.
Some are destroyed by carelessness.
Some are destroyed by their own nature.
Some are destroyed by their faults.

Being learned is one thing.
Being versed in treatises is another.
Others do not know this distinction,
and so the world is afflicted.

There is nothing on this earth
that repays the debt
for even a single letter
a teacher has taught a student.

A teacher who has given a single letter
and has not been bowed to —
such a one will be reborn a hundred times as a crow,
a birth among those who eat the dead.

One who has studied only from books
and not from a teacher
is like a pregnant prostitute in an assembly —
not beautiful.

Fire is the teacher of brahmins.
The brahmin is the teacher of castes.
The husband is the teacher of the wife.
The guest is the teacher of all.

Some friends are like garlands.
Some friends are like cotton.
Some friends are like mountains.
Some friends are like the earth.

Abandon friends who are like garlands.
Abandon friends who are like cotton.
Abandon even friends who are like mountains.
Attend the friend who is like the earth.

The lotus is red by its own nature.
The noble serve others by their own nature.
The ignoble lack compassion by their own nature.
These three are accomplished by nature alone.

Who sharpened the thorns?
Who painted the patterns on deer and birds?
Sugar cane, sweet nim, and snow —
all these are accomplished by their own nature.

Where people are as proud as maddened elephants,
where there is no difference between horse and donkey,
where there is no distinction between mother-in-law and old woman —
what use is it for the virtuous to dwell there?

In a land where there are no learned experts,
pearls born from the ocean are not valued.
For a crystal jewel of great worth,
a cowherd will offer three handfuls of grain.

A swan is not beautiful among a flock of crows.
A lion is not beautiful among a pack of jackals.
A fine horse is not beautiful among a herd of donkeys.
A sage is not beautiful among a crowd of fools.

A virtue among the knowing becomes a virtue.
The same virtue among the ignorant becomes a fault.
The exceedingly sweet water of a river,
reaching the ocean, becomes undrinkable.

Virtue is accomplished through effort.
And effort abides in oneself.
Those who do not strive for virtue
yet proclaim that others have it —

Virtue alone makes everything supreme.
Ancestral lineage is meaningless.
People bow to Viṣṇu,
not to the God of Wealth.

The pinnacle of Dharma is the king.
The root of Dharma is the monk and brahmin.
From the root, fruit is born.
Therefore, do not harm the root.

The fruit of Dharma is the king.
The flower of Dharma is the monk and brahmin.
From the flower, the fruit is born.
Therefore, do not neglect the flower.

The king is the tree; the monks are the root.
The ministers are the branches; the townspeople are the leaves.
If the root is guarded, the tree will not fail.
Therefore, protect the monks and brahmins well.

Even though everything depends on others,
the lord of men should protect the monks and brahmins.
Dharma, wealth, companions, and good fame —
all are obtained from caring well for monks and brahmins.

By the wisdom of King Cāṇakya,
having examined all treatises well,
one will become distinguished
beyond even the enjoyments granted by the gods.

The wise and learned, for the sake of liberation,
whoever trains in this treatise
and, having trained, abides in it,
will obtain glory and virtue.

No enemy will prevail against him,
and there will be no fear from disease.
Morning and evening,
the king should recite this.

Whoever, having pondered this meaning well,
puts it into practice accordingly,
his kingdom and its people
will always increase and flourish.

By the son of the glorious Bālaka,
this was compiled from treatises on policy.
Thinking, "On this earth, without the wealth of learning,
one is blind" — thus it was composed.

Thus ends the eighth chapter of Cāṇakya's Treatise on Royal Policy, complete.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan (Degé Tengyur, Tohoku D4334). Translated by Rinchen, Tibetan Translator (Life 139) of the New Tianmu Anglican Church, 2026. No existing English translation was consulted — none is known to exist for this Tibetan version.

The text is attributed to Cāṇakya (also known as Kauṭilya or Viṣṇugupta), the legendary advisor to Emperor Chandragupta Maurya (r. c. 321–297 BCE) and author of the Arthaśāstra. While the attribution is traditional rather than verified, the text belongs to the Cāṇakya nīti literature — a vast corpus of wisdom verses on ethics, governance, and practical life attributed to the master strategist.

Translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Prabhākara Śrī Mitra and the great lotsāwa (translator) monk Rinchen Zangpo (རིན་ཆེན་བཟང་པོ, 958–1055 CE). Rinchen Zangpo was the foremost translator of the later diffusion of Buddhism in Tibet, credited with translating over 150 texts.

The text comprises eight chapters of verse treating: (1) conduct and relationships; (2) wealth, poverty, and contentment; (3) wisdom, learning, and kingship; (4) governance and the king as shepherd; (5) the qualities and faults of servants; (6) Dharma, karma, and impermanence; (7) friendship, education, and practical virtue; (8) summation — associations, the five fires, and the Dharma of kings.

Scribal note: this is the first English translation ever produced from the Tibetan version of this text. The translation was produced independently from the Tibetan source without reference to any existing English rendering.

🌲

Source Text: ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས

Classical Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). Tohoku catalogue number D4334, Volume 203 (Miscellaneous section, sna tshogs). CC0 license. Presented for reference and verification.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཤཱསྟྲ། བོད་སྐད་དུ། ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་གཙོ། །ཐམས་
ཅད་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །གང་ཞིག་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་དོན་བྱེད་དང་། །རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི། །སྣ་ཚོགས་ལས་བཏུས་བཤད་པར་བྱ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བསླབས་གྱུར་ན། །ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་རྣམ་གྲགས་པའི། །བྱ་དང་མི་བྱ་དགེ་མི་
དགེ །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཀུན་དུ་གྲགས་པ་ཐོབ་འགྱུར་ཞིང་། །ཕོངས་པ་རྣམས་དང་མི་ཕྲད་དོ། །ཕྱེ་ན་དོན་ཆུང་ཕྲ་མ་དང་། །གཞན་གྱི་ཉེས་པ་སྒྲོགས་པ་དང་། །གཞན་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི། །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་
ཅད་མཉན་བྱ་ཞིང་། །ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ། །བདག་ཉིད་གང་ལ་མི་དགའ་བ། །གཞན་ལ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་དོ། །རྩོད་པ་སྨྲ་བ་ཕྲ་མ་དང་། །བལྟ་མིན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། །མཛའ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁོན་གཅུགས་དང་། །དགྲ་དང་ཀུན་དུ་མཛའ་བ་སྤང་། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་དང་། །མཁས་
དང་ལྷན་ཅིག་སྨྲ་བ་དང་། །བརྐམ་ཆགས་མེད་དང་མཛའ་བ་དག །བྱེད་ན་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱ་དང་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །དུས་སུ་དབྲ་དང་མཛའ་བ་དང་། །དུས་དུ་མཛའ་དང་འཐབ་པ་ཡིས། །མཁས་པས་དུས་ནི་འདའ་བར་བྱ། །གང་ཞིག་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་
ཉིད་འགྱུར་པའི། །ཙ་ན་ཀ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད། །རྩ་བའི་དོན་ནི་རབ་བཤད་བྱ། །གཞན་དང་རྩོད་དང་གཞན་ནོར་དང་། །གཞན་གྱི་བཞད་གད་གཞན་བུད་མེད། །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་གནས་པ་དག །ནམ་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་བྱེད་གཞན་ཡིན་ན་ཡང་གཉེན། །གཉེན་ཡང་ཕན་མེད་གཞན་ཡིན་ཏེ། །
ཕན་བྱེད་དགོན་པའི་སྨན་དང་ནི། །ཕན་མེད་ལུས་སྐྱེས་ནད་དང་མཚུངས། །གང་ཞིག་ཕན་ལ་སྦྱོར་དེ་གཉེན། །གང་ཞིག་གསོ་བ་དེ་ཕ་ཡིན། །གང་ཞིག་བསྒོ་བ་ཉན་དེ་བྲན། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་ས་བོན། །གང་ཞིག་ཡོད་འོང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་བདེ་སྐྱིད་དེ་བུ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཡིད་ཆེས་དེ་མཛའ་
བོ། །གང་དུ་འཚོ་བ་དེ་ཡུལ་ཡིན། །ཁྱིམ་ཚགས་མཁས་གང་དེ་ཆུང་མ། །གང་ཞིག་སྙན་སྨྲ་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ཐོབ་སྲོག་གཅིག་དེ་ཆུང་མ། །ཁྱིམ་ལས་མི་འཕྱོ་དེ་ཆུང་མ། །རྟག་ཏུ་ཁྲུས་བྱེད་ལུས་དྲིས་བསྒོས། །ཅུང་ཟད་ཟ་ལ་ཉུང་དུ་སྨྲ། །ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་དེས་པ་ནི། །ལྷ་མོ་དེ་ཡིན་མི་མོ་མིན། །
རྟག་ཏུ་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྡན་ཞིང་། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཁྱོ་ལ་གུས་བྱེད་ཅིང་། །རྟག་ཏུ་བཞིན་ནི་འཛུམ་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །རྟག་པར་དུས་ཚིགས་འདོད་སྤྱོད་ཡིན། །རྟག་ཏུ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་ཟ་བའི། །བྱ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ནི། །
སྐལ་བ་བཟང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ། །གང་ལ་འདི་འདྲའི་ཆུང་མ་ཡོད། །དེ་ནི་ལྷ་མོ་མི་མོ་མིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཚིག་མི་སྙན། །དྲི་མ་མང་ཞིང་རྩོད་ལ་དགའ། །ཚིག་ལན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྨྲ། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་མིག་མི་སྡུག །གཞན་ཁྱིམ་འགྲོ་བར་
མངོན་པར་དགའ། །ངོ་ཚ་དང་བྲལ་རང་བཞིན་ངན། །དེ་རྒས་རྒས་པ་རྒས་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཆུང་མ་སྒྲིན་ཞིང་གཙང་། །ཟས་ཞིམ་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་། །བདག་ཉིད་སྦས་ཤིང་ཁྱོ་ལ་གུས། །དེ་ཉིད་ལྷ་མོའི་གཟུགས་སུ་བཤད། །ཆུང་མ་གང་ཞིག་ཡོད་ཏན་ཤེས། །ཁྱོ་ཡི་
རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །ཉུང་དུ་ཉུང་དུས་ཆོག་ཤེས་པ། །དེ་དཔལ་དཔལ་ན་དཔལ་མོ་ཡིན། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་ཆུང་མ་ངན། །བྲན་གཡོག་ནང་ནས་འཁུ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཁྱིམ་གནས་སྦྲུལ་དང་ནི། །འཆི་བདག་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཁྱིམ་དུ་སྦྲུལ་མཐོང་མི་སྣང་གྱུར་བ་དང་། །
ནད་པ་གཡོ་བ་བྱས་ནས་ལུས་མ་བརྟས། །དགྲ་བོ་ལག་ཏུ་ཆུད་ནས་ཤོར་བ་དང་། །ཁོང་བའི་ནང་ནས་ཟུག་རྔུ་ཡིད་ཅེས་བརྟན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་དང་པོའོ།། །།ཕོངས་བའི་དོན་དུ་ནོར་བསྲུངས་ཏེ། །ནོར་གྱིས་ཀྱང་ནི་ཆུང་མ་བསྲུངས། །
ནོར་དང་ཆུང་མ་དག་གིས་ཀྱང་། །བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱ། །ཁྱིམ་གྱི་དོན་དུ་གཅིག་བཏང་སྟེ། །གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིན་ནི་ཁྱིམ་བཏང་ངོ་། །ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱིན་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། །བདག་གི་དོན་དུ་ས་རྣམས་བཏང་། །དམྱལ་བར་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་གྱི། །དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་གནས་
དེ་ལྟ་མིན། །དམྱལ་བར་སྡིག་པ་ཟད་འགྱུར་གྱི། །ཁྱིམ་ནང་དུ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར། །མཁས་པས་རྐང་པ་གཅིག་བཏེག་ན། །རྐང་པ་གཅིག་ནི་གཟུགས་པར་བྱ། །གནས་གཞན་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་བར། །སྔ་མའི་གནས་ནི་དོར་མི་བྱ། །ཡུལ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། །འཚོ་
ཡང་འཚེ་བ་ཡོད་པ་དོར། །རྒྱལ་པོ་བཀྲེན་པ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ལག་ནས་ནོར་མི་རུང་། །གཡོན་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅན་གྱི་བཤེས་མི་རུང་། །ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་ཤེས་ཅི་རུང་། །ཕོངས་དུས་རྒྱབ་ཕྱོགས་མཛའ་བོ་དེས་ཅི་རུང་། །
སྤྱད་དུ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དེས་ཅི་རུང་། །འབངས་རྣམས་མི་སྐྱོང་རྒྱལ་པོ་དེས་ཅི་རུང་། །རང་གཞན་མི་ཕན་རིག་པ་དེས་ཅི་རུང་། །ནད་ལ་མི་ཕན་སྨན་པ་དེས་ཅི་རུང་། །སྔོན་ཆད་མ་མཐོང་གྲོགས་མང་ཡོད་མིན་གྱིས། །འབྱོར་གནས་གྱུར་ན་ཀུན་ཀྱང་
མཛའ་བོར་འགྱུར། །ནོར་དར་བྲལ་ཞིང་གནས་ལས་ཉམས་གྱུར་པའི། །དུས་སུ་རང་གི་མི་ཡང་དགྲ་བོར་འགྱུར། །གཡུལ་དུ་དཔའ་བོ་དབེན་གཙང་སྦྲ། །འབྱོར་པ་ཟད་ཚེ་ཆུང་མ་དང་། །མུ་གེ་གློ་བུར་མགྲོན་དགའ་དང་། །ཕོངས་ཚེ་མཛའ་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཤིང་ནི་
འབྲས་བུ་ལྷགས་ན་བྱ་རྣམས་སྤོང་། །མཚོ་སྐམས་གྱུར་ན་བཞད་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། །ནོར་མེད་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་སྤོང་བར་བྱེད། །རྒྱལ་སྲིད་ཉམས་ན་བློན་པོས་སྤོང་བར་བྱེད། །སྦྲང་མ་མེ་ཏོག་རྙིང་པ་སྤོང་བྱེད་ཅིང་། །ནགས་ཚིག་གྱུར་པ་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}སྤོང་བྱེད་དེ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་
བྱས་ལ་རག་ལས་པས། །རྗེས་སུ་འཇུག་ན་སུ་ཡིས་མཛའ་བོ་གང་། །བརྐམ་ཆགས་ཅན་ནི་ནོར་གྱིས་བསྡུ། །ཁེངས་པ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་ཡིས། །བླུན་པོ་རྗེས་མཐུན་མགུ་བ་སྟེ། །མཁས་པ་བདེན་བས་མགུ་བར་བྱ། །ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་སྐྱེས་བུ་མཆོག །བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མགུ་བར་
འགྱུར། །ཐ་མལ་པས་ནི་ཟས་སྐོམ་གྱིས། །ཚིག་རན་སྦྱིན་པས་མཁས་པ་དགའ། །དམ་པ་རྣམས་ལ་བཏུང་པ་ཡིས། །དཔའ་བོ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་སྦྱར། །དམན་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་པ་སྟེ། །མཉམ་ལ་ཕ་རོལ་གནོད་པ་སྦྱར། །གང་གི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་ནི། །བློ་དང་
ལྡན་པས་རྗེས་ཞུགས་ལ། །མྱུར་དུ་རང་གི་དབང་དུ་བྱེ། །ཆུ་བོ་དང་ནི་སྡེར་མོ་ཅན། །རྭ་ཅན་ལག་ན་མཚོན་ཐོགས་དང་། །བུད་མེད་རྒྱལ་བོའི་ཕོ་བྲང་ལ། །ཡིད་བརྟན་པར་ནི་མི་བྱའོ། །ནོར་བརླག་ཡིད་ནི་གདུང་པ་དང་། །ཁྱིམ་ན་ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་ངང་། །བསླུས་དང་བརྙས་ཐབས་སྤྱོད་པ་
དག །བློ་དང་ལྡན་པས་སྤང་བར་བྱ། །ཉེས་བྲལ་གང་གི་རིགས་ལ་ཡོད། །ནད་ཀྱིས་མ་གཟིར་སུ་ཞིག་ཡོད། །ཕོངས་པ་གང་གིས་མཐོང་མ་གྱུར། །འབྱོར་པ་རྟག་པ་སུ་ལ་ཡོད། །ས་སྟོང་ནོར་རྙེད་སུ་མི་དྲེགས། །དྲེགས་དང་བྲལ་བུ་སུ་ཞིག་ཡིན། །སུ་ཞིག་བུད་མེད་ཀྱིས་མ་སྨས། །རྒྱལ་
པོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་འོང་སུ། །གཤིན་རྗེའི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་གང་། །སློང་བར་གྱུར་ན་སུ་ཞིག་བཙུན། །སྐྱེས་ངན་རྒུས་སུ་སུས་མ་ཆུད། །སྐྱེས་བུ་བདེ་བས་མཐར་བྱིན་སུ། །མཛའ་བོ་རང་མི་གཉེན་འདུན་གྱི། །བློ་ནི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའི། །ཕོངས་པའི་བརྡར་ནི་རྟོགས་གྱུར་ནས། །མི་ཡིས་ངེས་
བར་ཤེས་པར་འགྱུར། །ལས་གང་གྲུབ་བར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཕུན་ཚོགས་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ལ། །ཕོངས་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཆེར་འགྱུར་ལ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད། །ཡུལ་གང་དུ་ནི་མི་བཀུར་ཞིང་། །མི་འཚོ་ཉེ་དུའང་མེད་པ་དང་། །རིག་པ་འགའ་ཡང་མི་རྙེད་ན། །དེ་བཞིར་གནས་བར་མི་
བྱའོ། །ནད་དང་འཕོངས་བར་གྱུར་པ་དང་། །མུ་གེ་འཚེ་དང་དགྲ་དང་འཐབ། །རྒྱལ་པོའི་སྒོའམ་དུར་ཁྲོད་དུ། །གང་ཞིག་ཕན་འདོགས་དེ་གཉེན་ཡིན། །ནོར་གང་རྒྱལ་པོ་དག་དང་ནི། །རྐུན་པོའི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་། །གང་ཞིག་ཤི་ནའང་མི་འདོར་པའི། །ནོར་དེ་ལེགས་པར་
བསགས་པར་བྱ། །གང་ཞིག་སྲོག་འཆད་ངལ་བས་བསགས། །ཤི་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་འགྱུར། །ནོར་ལ་ཆགས་ཤིང་ཉེས་སྤྱོད་བྱས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ལྷ་ཡིས་ཉེར་བཅོམ་སྨད་བྱ་ཡིན། །རྫས་གང་བསགས་ཤིང་སྦས་གྱུར་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རེག་གྱུར་པ། །འཇུངས་པའི་ནོར་ནི་བྱེ་བའི་
ལྟར། །སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་ཟད། །གཅེར་བུ་ཕོངས་ཤིང་ལུས་དུབ་ལ། །ལག་པ་ན་ནི་ཐོད་པ་ཐོགས། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྣང་གྱུར་པ། །སྦྱིན་མེད་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་བའོ། །བྲན་ནི་མངག་གཞུག་བྱས་ཚེ་དང་། །ཉེ་དུ་ཕོངས་པར་གྱུར་པ་དང་། །མཛའ་བོ་ཉམ་ཐག་དུས་ན་ནི། །
ཆུང་མ་ཁ་ཟས་མེད་ཚེ་རྟོགས། །བུད་མེད་ཁ་ཟས་ཉིས་འགྱུར་ཏེ། །ངོ་ཚ་དག་ནི་བཞི་འགྱུར་ཡིན། །རྩོལ་བ་དག་ནི་དྲུག་འགྱུར་ཏེ། །འདོད་པ་བརྒྱད་འགྱུར་ཡིན་པར་བཤད། །ཤིང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མེ་དང་ནི། །ཆར་པས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་གྱིས་གཤིན་རྗེ་དང་། །སྐྱེས་
བས་བུད་མེད་ངོམས་མི་འགྱུར། །ཟས་ཞིམ་ཟ་བར་བྱེད་པ་དང་། །མཛའ་བོ་སྙན་སྨྲ་དང་འགྲོགས་དང་། །བདེ་བ་དང་ནི་བུ་དང་ནི། །འཚོ་དང་ནོར་གྱིས་ངོམས་པ་མེད། །རྒྱལ་པོ་ནོར་གྱིས་ངོམས་མེད་ཅིང་། །ཕྱུག་པོ་ནོར་སོགས་ངོམས་པ་མེད། །རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཡིས་ངོམས་པ་མེད། །མཁས་
པ་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་མི་ངོམས། །བལྟ་ན་སྡུག་པས་མིག་མི་ངོམས། །སྒྲ་སྙན་དྲི་ཞིམ་རོ་མཆོག་དང་། །རེག་བྱ་ཡིད་འོང་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །རྣ་བ་ལ་སོགས་ངོམས་མི་འགྱུར། འཚོ་བ་རང་གི་ལས་དང་ཆོས་ཀྱིས་བསྔགས། །རང་རང་གི་ནི་ཆུང་མ་ལ་
རྟག་དགའ། །དབང་པོ་དུལ་ཞིང་གློ་བུར་མགྲོན་ལ་དགའ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཁྱིམ་ན་ཐར་པ་ཡོད། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།གང་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སྤངས་ནས། །མི་བརྟན་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བརྟན་
པ་ཉམས་འགྱུར་ཏེ། །མི་བརྟན་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་ཟད། །ཟས་ཀྱི་ཆོད་ལས་ཁ་ཟས་སྦྱིན། །བུད་མེད་མཆོག་ལ་དགའ་ནུས་ཤིང་། །འབྱོར་པའི་ཚུལ་ལས་སྦྱིན་པ་སྟེ། །དཀའ་ཐུབ་འབྲས་བུ་ཆུང་མ་ཡིན། །རིག་བྱེད་འབྲས་བུ་སྦྱིན་སྲེག་སྟེ། །ཐོས་པའི་འབྲས་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དུལ། །
ཆུང་མའི་འབྲས་བུ་དགའ་དང་བུ། །ནོར་གྱི་འབྲས་བུ་སྤྱད་དང་སྦྱིན། །བུ་མོ་རིགས་བཟང་ཤེས་རབ་ལྡན། །གཟུགས་ངན་ན་ཡང་བླང་བར་བྱ། །གཟུགས་བཟང་བ་ལ་དུལ་བ་དག །འདི་འདྲའི་བུད་མེད་ག་ལ་ཡོད། །དུག་ལས་ཀྱང་ནི་བདུད་རྩི་བླང་། །བྱིས་པ་ལས་ཀྱང་ལེགས་བཤད་པ། །
མི་གཙང་ལས་གསེར་བུད་མེད་ནི། །རིན་ཆེན་རིགས་ངན་ལས་ཀྱང་བླང་། །རྒྱལ་པོའི་མཛའ་བོ་རྟག་པ་མིན། །སྦྲུལ་ལ་དུག་མེད་གང་ཡང་མེད། །གང་དུ་བུད་མེད་སྐྱེས་གྱུར་པའི། །རིགས་ལ་སྐྱོན་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །བུ་མོ་རིགས་ནི་བཟང་ལ་བཏང་། །བུ་ནི་རིག་པ་ལ་སྦྱར་བྱ། །
དགྲ་བོ་ཕོངས་པ་ཉིད་ལ་སྦྱར། །མཛའ་བོ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །བྲན་གཡོག་དང་ནི་རྒྱན་རྣམས་ནི། །འཆམ་པའི་གནས་སུ་ངེས་པར་གཞག །གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྐང་པར་ནི། །གདགས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཏོག་དྲི་དང་ཁ་དོག་ལྟར། །དམ་པའི་ཚུལ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་
རྟེན་གྱིས་སྤྱིར་བཀུར་བའམ། །ནགས་ཉིད་དུ་ནི་དེངས་པའོ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ལྕགས་དང་ནི། །ཤིང་དང་རྡོ་དང་གོས་རྣམས་དང་། །ཆུ་དང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དག །ཁྱད་ལས་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་ཡིན། །བརྟན་པ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །སྙིང་སྟོབས་ཡོན་ཏན་ཉམས་མི་འགྱུར། །མི་ནི་ཐུར་དུ་
ཁ་བསྟན་ཡང་། །མེ་ལྕེ་ནམ་ཡང་ཐུར་མི་འགྲོ། །རྟ་མཆོག་ལྕག་གིས་གཞུ་མི་དགོས། །སེང་གེས་འབྲུག་སྒྲ་མི་བཟོད་ལྟར། །གཞན་གྱིས་སོར་མོས་བསྟན་པ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མ་ཡིན། །བློ་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་ནི། །གལ་ཏེ་འབྱོར་བ་ཉམས་གྱུར་ཏམ། །རང་གི་
ཡུལ་དང་བྲལ་གྱུར་ཀྱང་། །དམན་པ་ལ་ནི་འདུད་མི་བྱེད། །མི་རྣམས་དྲེགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་ཕོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཕལ་ཆེར་གླང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཁྲག་ནི་དྲོན་མོ་འཐུང་མི་བྱེད། །ལན་ཅིག་ཞེ་འགྲས་དགྲ་བོ་དང་། །སླར་ཡང་འདུམ་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ནི་དྲེའུ་མོ་
མངལ་ཆགས་ལྟར། །འཆི་བདག་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཡིན། །དགྲ་བོའི་བུ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་ན་ཡང་། །བློ་ལྡན་མི་ཡིས་བཏང་སྙོམས་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་དུས་གཞན་ཞིག་ཏུ་གནོད་སྐྱེད་དེ། །དུག་གི་ལོ་མའང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་བཞིན། །ཚེར་མ་རྐང་པར་ཟུག་པ་ལ། །ལག་པ་དག་གིས་འབྱིན་པ་ལྟར། །ཕན་
བཏགས་པ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །དགྲ་བོས་དགྲ་བོ་བླང་བར་བྱ། །གནོད་པ་བྱེད་ལ་ནམ་ཡང་ནི། །གནོད་པའི་བསམ་པ་མི་བྱ་སྟེ། །ཆུ་འགྲམ་གྱི་ནི་ཤིང་ལྟ་བུར། །རང་ཉིད་ཁོ་ན་འགྱེལ་པར་འགྱུར། །ནོར་གྱིས་ཚུལ་གྱིས་གནོད་སྐྱེད་པས། །དོན་དང་དོན་མིན་ཉེ་བར་བརྟག །ནོར་ལས་ལུང་ཁྲོལ་
འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་རིག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག །བློ་ལྡན་མཁས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །བྱ་བ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འབྱོར་འགྱུར་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱིས། །རྒུད་པར་གྱུར་ཀྱང་མཛེས་པ་ཡིན། །ནོར་དང་འབྲུ་ཡི་སྦྱོར་བ་དང་། །དེ་བཞིན་རིག་པ་བཙལ་བ་དང་། །ཁ་ཟས་ཚོང་སྤོགས་རྣམས་ལ་ནི། །
རྟག་ཏུ་ངོ་ཚ་དོར་མི་བྱ། །ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་འཇིགས་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་གཞུང་ལུགས་གཏོང་ཚུལ་ཁྲིམས། །ལྔ་པོ་གང་ལ་ཡོད་མིན་པ། །དེར་ནི་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྲེངས་ཤིང་དྲེགས་པར་གྱུར་པ་དག །སྐྱེ་དགུའི་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཀུན་དུ་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྤྲིན་དང་
འདྲ་བ་ཡིན། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཆགས་གྱུར་པ། །གདུག་ཅིང་ཡོན་པོར་བགྲོ་བ་དང་། །གདེངས་ཀ་སྔགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་བའི། །རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ལྕེ་གཉིས་བལ་ལས་དུག་ཅིང་། །རྟག་ཏུ་གླགས་སྐབས་ཚོལ་བྱེད་ལ། །ལྟ་བ་གཅིག་ལ་རབ་ཆགས་པའི། །རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་
དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཀུན་ནས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །རྒྱལ་པོ་གདུག་པ་སྤང་བར་བྱ། །རྒྱལ་པོའི་རྟོག་ཆེན་མ་ཡེངས་པས། །ཐག་རིང་ལས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །སྐྱེས་བུ་ཉན་རྣ་མཁས་པ་ཡིས། །ཀུན་ལ་ལགས་པར་གནས་
ཡིན་ཏེ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་འབྱེར་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཞོ་ཤས་འཆོ་བ་དང་། །རྒྱལ་པོ་གང་ཞིག་བརྙས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ས་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། །གཡོག་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་བསྟེན་མི་འགྱུར། །བརྐམ་ཆགས་ལ་ནི་རབ་ཞེན་ལ། །རྒྱུད་པ་རིང་ན་གནས་མ་ཡིན། །མཆིལ་པའི་ཤ་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །
ཉ་རྣམས་དང་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཀུན་གྱིས་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་ཏེ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གང་ནའང་མེད། །གནས་གཅིག་ལ་ནི་མཐཪ་ཐུག་པ། །ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ནའང་དཀོན། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཀུན་རིག་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་བླུན་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ་
མཆོག་དང་བར་མ་ཐ་མའང་རུང་། །གང་གིས་གང་ཞིག་ཤེས་དེ་མཁས་པ་ཡིན། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།ས་བདག་ཉིད་དང་བྲན་གཡོག་གི །མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་བཤད་པར་བྱ། །རྒྱལ་པོ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །བྲན་གཡོག་
ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱ། །བདེན་དང་ཆོས་ལ་གཞོལ་བ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་ཡུལ་འཁོར་བསྐྱང་བྱ་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དཔུང་ནི་གནོད་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱིས་ས་བསྐྱང་བྱ། །ཀུན་དགའ་ར་བའི་ཕྲེད་བརྒྱུད་ལྟར། །མེ་ཏོག་མེ་ཏོག་ཙམ་བཏུ་ཡི། །སོལ་བ་མཁན་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །རྩ་
ནས་གཅད་པར་མི་བྱའོ། །འོ་མ་བཞོས་ནས་འཐུང་བཞིན་དུ། །བ་ནི་གསད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་འཁོར་ནི། །དུས་ཤེས་ནས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བྱ། །བ་ཡི་བརླ་ནི་བཅག་གྱུར་ན། །བཞོ་བས་འོ་མ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཡུལ་འཁོར་ཚུལ་མིན་པས། །གནོད་པ་
བྱས་ན་འཕེལ་མི་འགྱུར། །ཡུལ་འཁོར་སྦྲང་རྩི་ལྟར་སྤྱད་ཅི། །སྦྲང་བུ་གསད་པར་མི་བྱའོ། །བ་ལས་བདག་པོས་བཞོ་བ་ལྟར། །རྒྱལ་པོས་ས་ནི་དེ་ལྟར་བསྐྱང་། །དེ་བས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ས་ནི་རྗེས་སུ་བསྐྱང་བྱ་སྟེ། །ས་རྣམས་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ན་ནི། །ཚེ་དང་
སྙན་པ་གྲགས་དཔུང་འཕེལ། །བརྟན་རྣམས་ཕོངས་པ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང་། །རྣམ་པར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཟླ་བ་སྒྲ་གཅན་ཁར་ཆུད་ཀྱང་། །སླར་ཡང་འཆར་བར་མི་བྱེད་དམ། །གླུ་མཁན་གར་མཁན་རི་མོ་མཁན། །རོལ་མོ་མཁན་དང་རྩིས་མཁན་དང་། །དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འཕང་སློབ་
དཔོན། །ས་ཡི་བདག་པོས་འབད་དེ་སྲུང་། །བྲན་གཡོག་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །གང་ཞིག་ཁྲོ་བར་བྱེད་པ་དག །དེ་ནི་སྦྲུལ་ནག་མཆེ་བ་ཟུག །ཉེས་པའི་དུག་གིས་ཟིན་པ་ཡིན། །རྒྱལ་པོས་འགྱུར་ཞིང་གཡོན་ཅན་ལ། །ཡོན་པོ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱད། །སྡུག་ལ་མཛའ་དང་གཡོ་ལ་གཡོ། །དྲང་པོ་
རྣམས་ལ་ཁོང་དྲང་ཉིད། །མི་བརྟན་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་། །ལོག་བར་སྨྲ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་དང་དེ་བཞིན་དུ། །གཡོག་འཁོར་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུ། །གཡོག་འཁོར་ནོར་གྱིས་དྲེགས་པ་དང་། །གང་ཞིག་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྡོ་དང་། །ཉམ་ཆུང་གཡུལ་དུ་འཇུག་པ་ནི། །དགྲ་ཡི་ཟིལ་
གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར། །ས་བདག་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་པར། །ཁྲོ་གཉེར་དག་ནི་མི་བྱ་ཞིང་། །བྲན་གཡོག་ནོར་མེད་པར་མ་ཡིན། །རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །ས་བདག་གིས་ནི་རྩེད་མོ་དང་། །བདེ་ལ་ཆགས་པ་རིང་དུ་སྤང་། །ཁྱིམ་ན་གནས་བཞིན་དགྲ་བོ་ལའང་། །བདེ་བས་རབ་ཏུ་
གདུལ་བར་བྱ། །བརྩོན་དང་བརྟུལ་ཕོད་བརྟན་པ་དང་། །བློ་དང་ནུས་པ་ཕ་རོལ་གནོན། །ཡོན་ཏན་དྲུག་པོ་གང་ལ་ཡང་། །དེ་ལ་ལྷ་ཡང་དགའ་བ་སྐྱེ། །གང་སྲིད་རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་ཡིས། །སྒྲུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན། །དེ་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། །སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་ཉེས་པ་མིན། །ཙ་ན་
ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ།། །།གཡོག་འཁོར་གང་གི་ཡོན་ཏན་ནི། །གང་ཡིན་ཡོངས་བརྟགས་བཤད་པར་བྱ། །མཛངས་ཤིང་བྱ་བ་ཀུན་ལ་མཁས། །གྲུབ་མཐའ་བསྟན་བཅོས་ལ་རབ་བྱང་། །རྟག་པར་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་སྒྲུབ། །འདི་ནི་བློན་པོ་ཡིན་པར་
བཤད། །རིག་བྱེད་ཀྱི་ནི་ཡན་ལག་ཤེས། །བཟླས་དང་སྦྱིན་སྲེག་དག་ལ་བརྩོན། །རྟག་ཏུ་ཤིས་བརྗོད་ལ་བརྩོན། །འདི་ནི་རྒྱལ་པོའི་མདུན་ན་འདོན། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་ལ་ལེགས་བསླབས། །ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་བལྟ་ན་སྡུག །ངང་ཚུལ་བཟང་ལ་བྱ་བ་མཁས། །འདི་ནི་སྨན་པ་ཡིན་ཞེས་
བྱ། །བློ་ལྡན་སྨྲ་མཁས་ཤེས་རབ་ཆེ། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་དབང་པོ་དུལ། །བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་མཐོང་བ། །འདི་ནི་ཡི་གེ་པ་ཞེས་བྱ། །རིགས་དང་ངང་ཚུལ་ཡོན་ཏན་ལྡན། །བདེན་དང་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ། །གཟུགས་བྱད་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་ནི། །
རྒྱལ་པོའི་སྤྱད་མིག་ཡིན་པར་བཤད། །རང་ལུགས་མ་འཆོས་རྒྱལ་ལ་བསྟེན། །རིན་ཆེན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྟོགས་ཤེས། །སྨ་མ་བབ་ཅིང་རྩོལ་བ་ཅན། །དམག་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །བརྡ་ལ་ལེགས་པར་བྱང་གྱུར་ཅིང་། །སྟོབས་ལྡན་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་། །བག་ཡོད་ནོར་ནི་ཆེ་བ་
དག །སྒོ་དཔོན་ཆེན་པོར་དེ་བཤད་དོ། །བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཆེ་བ་དང་། །གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྟོག་མཁས་ཤིང་། །བརྟན་ལ་ཇི་བཞིན་ལན་འདེབས་ཤིང་། །འདི་ནི་ཕོ་ཉར་ཤེས་པར་བྱ། །གཡོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་མཁས། །དགེ་ཞིང་སྙན་སྨྲ་དབང་པོ་ཞི། །གཙང་སྦྲ་ཆེ་ཞིང་ཡིད་
བརྟེན་རུང་། །འདི་ནི་ཕྱག་ཚང་ཡིན་པར་བཤད། །ཞར་བ་ཞ་བོ་མ་ནིང་དང་། །སྒུར་པོ་རྒན་པོ་དབང་པོ་བསྡམས། །འདི་དག་བཙུན་མོའི་སྲུང་མར་ནི། །རྒྱལ་པོས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །བྲན་གཡོག་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་། །བར་མ་མང་པོ་ཤེས་བྱས་ནས། །དེ་རྣམས་ལས་དོན་གསུམ་
པོ་ལ། །ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱར་པར་བྱ། །སྨྲ་མང་ཁེངས་དང་ལེ་ལོ་ཅན། །གདུག་དང་གཡོན་ཅན་ཕོངས་ཆོས་ལྡན། །ཆོག་མི་ཤེས་དང་སྨེ་ཤ་ཟ། །བྲན་གཡོག་རྒྱལ་པོས་སྤང་བར་བྱ། །བདག་པོ་ལ་འཁུ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །ཤིན་ཏུ་བཀྲེན་པའི་མི་སྲུན་ཡང་། །བཀྲེན་པས་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པས། །
དེ་བཀྲེན་འདི་གནོད་བྱེད་པ་ཡིན། །མི་སྲུན་བརྐམ་ཆགས་ཕོངས་ཆོས་ཅན། །མུ་ཅོར་སྨྲ་དང་གུས་པ་མེད། །ཞེ་འགྲས་པ་དང་སྡིག་ལས་ཅན། །རྒྱལ་པོས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །སྐྱོན་དང་སྨྲ་བ་ལྕེ་གཉིས་དང་། །གདུག་ཅིང་གཅིག་ཏུ་མི་སྲུན་དང་། །རང་བཞིན་ངན་དང་འཚེ་བར་དགའ། །
གནོད་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །གལ་ཏེ་རིག་པས་བརྒྱན་གྱུར་ནའང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་སྤང་བྱ་སྟེ། །སྦྲུལ་ནི་ནོར་བུས་བརྒྱན་ན་ཡང་། །འདི་ན་འཇིགས་པ་མི་སྐྱེད་དམ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་བརྣགས་དཀའི་ཚིག་ངན་ནི། །སྨྲ་ཞིང་རྒྱུ་མེད་པར་ནི་མི་བཟད་ཁྲོ། །དུག་ཆེན་སྦྲུལ་དང་མཚུངས་
པར་བྱེད་པ་ཡི། །རང་བཞིན་ངན་ལ་འཇིགས་པ་སུ་མི་སྐྱེད། །ཟབ་ཅིང་སྙན་དང་རན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །དབང་དུལ་བདེན་ལ་གཞོལ་ཞིང་རང་དབང་འགྱུར། །དངོས་དོན་ལེགས་ཤེས་ཡང་དག་དོན་ལ་མཁས། །བྲན་གཡོག་ཕལ་ཆེར་རང་དབང་གྱུར་པ་ཡིན། །ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་ཆོག་ཤེས་
ལ། །ལེགས་པར་གཉིད་ལོག་རབ་ཏུ་སད། །བདེ་སྡུག་མ་མཉམ་བརྟན་པ་ཡི། །བྲན་གཡོག་འཇིག་རྟེན་ན་རྙེད་དཀའ། །བཟོད་མེད་མགུ་བར་དཀའ་བ་དང་། །གཏོང་དང་བྲལ་ཞིང་ནོར་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྨོད་བྱེད་སྟོབས་ཆུང་རབ་ཏུ་གདུག །རྟེན་མི་བདག་པོ་སྤང་བར་བྱ། །
གཡོ་དང་ཟོལ་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྨྲ་ཞིང་སྐལ་བཟང་དང་བྲལ་བ། །མེད་པར་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་གྱུར་པ། །རྒྱལ་པོས་འདི་ནི་སྤང་བར་བྱ། །ཟླ་བ་དྲུག་གམ་ལོ་གཅིག་ནས། །རྒྱལ་པོས་སྡུམས་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །བདག་ཉིད་ལ་ནི་དགའ་བསམས་ལ། །དགྲ་དང་ཉེ་བར་འཐབ་པར་བྱ། །གླེན་པའི་
ལས་ལ་སྦྱར་བ་ནི། །གྲགས་པ་ངན་དང་དོན་ཉམས་དང་། །དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་ཉིད་དག་སྟེ། །རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་ཉེས་གསུམ་འབྱུང་། །མཁས་པའི་ལས་ལ་སྦྱར་གྱུར་ན། །གྲགས་དང་ཚེ་དང་ཡོན་ཏན་དང་། །གཉེན་དང་ནོར་ནི་འཕེལ་བ་དང་། །མཐོ་རིས་གནས་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དགེ་བའམ་
ཡང་ན་མི་དགེ་བའི། །ལས་རྣམས་གང་དག་བྱེད་པ་ནི། །ལེགས་སྤྱོད་དང་ནི་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི། །རྒྱལ་པོ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན། །དེ་བས་ས་ཡི་དབང་ཕྱུག་གིས། །ཆོས་དང་འདོད་དོན་གྲུབ་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་སྦྱོང་དང་ནི་བྲམ་ཟེ་དག །རྟག་ཏུ་ཕན་དང་བདེ་ལ་སྦྱར། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་
ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་བསྟེན་བྱ་ཞིང་། །ཡོན་ཏན་མེད་པ་སྤང་བྱ་སྟེ། །མཁས་ལ་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཡོད་དེ། །བླུན་པོ་ལ་སྐྱོན་འབའ་ཞིག་ཡིན། །རྟག་ཏུ་དམ་པ་དང་འགྲོགས་ཤིང་། །དམ་པ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་དང་། །བྱ་རྩོམ་དམ་པ་
དང་བྱ་ཡི། །ཅི་ཡང་ངན་པ་དང་མི་བྱ། །གྲོག་མཁར་དང་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཡར་ངོ་ཡི་ནི་ཟླ་བ་དང་། །རྒྱལ་པོའི་ནོར་དང་སྤྲང་པོའི་ནོར། །ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་འཕེལ། །མིག་སྨན་དག་ནི་ཟད་པ་དང་། །གྲོག་མཁར་ཡང་ནི་བསགས་པས་མཐོ། །འདུ་ལས་འགོད་པ་ཆུང་བྱ་བ། །འདི་
ཉིད་ཁོ་ན་མཁས་པ་ཡིན། །ནགས་སམ་ཁྱིམ་ན་གནས་ཀྱང་རུང་། །གཞན་དང་རང་ལ་ཕན་འགྱུར་བའི། །སྦྱིན་དང་ཀླག་པའི་ལས་རྣམས་ལ། །ཉིད་ཞག་དོན་མེད་མི་བྱའོ། །ཆགས་ཅན་ནགས་ན་གནས་ཀྱང་ཉེས་པ་འབྱུང་། །དམ་པ་ཁྱིམ་ན་གནས་ཀྱང་དབང་པོ་དུལ། །ནགས་
ན་གནས་པའི་གཅན་གཟན་ཁྲོ་བ་དང་། །ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་རྟ་མཆོག་དུལ་བ་བཞིན། །དམ་པས་སྨད་པའི་ལས་ལ་རབ་འཇུག་ཅིང་། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་ནགས་ནི་ཉེས་པའི་གནས། །མ་སྨད་པ་ཡི་ལས་ལ་འཇུག་བྱེད་ཅིང་། །འདོད་ཆགས་ལས་ལོག་ཁྱིམ་ཉིད་དཀའ་ཐུབ་ཚལ། །སེམས་ཀྱིས་
ཆོས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །རིག་པ་དག་ནི་སྦྱོར་བས་སྲུང་། །གཟུགས་ནི་བྱི་དོར་གྱིས་བསྲུང་ཞིང་། །རིགས་ནི་ངང་ཚུལ་དག་གིས་བསྲུང་། །རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་གཏང་བྱ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་བཀྲེན་པར་མི་བྱའོ། །འབྱོར་བ་སྤྱད་པས་མི་ཟད་ཀྱང་། །སྐལ་བ་ཟད་བས་ཟད་པར་འགྱུར། །སྦྱིན་པས་ཟད་བར་
མི་འགྱུར་ཞིང་། །མ་སྤྱད་པ་ཡིས་འཕེལ་མི་འགྱུར། །གཞན་དུ་སྔོན་ཆད་བསགས་པ་ཡི། །ལེགས་སྤྱད་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །བྱིན་ཞེས་མི་སྨྲའི་ནོར་ཅི་རུང་། །སྟེར་བ་ན་ཡང་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །ཁྲོན་པ་ལས་ཆུ་བླངས་གྱུར་ཀྱང་། །ཉིན་རེ་ཆུ་ནི་མང་པོར་འགྱུར། །གང་ལ་ཆོས་ཡོད་
བདེ་བ་སྟེ། །གང་ལ་ཆོས་མེད་སྨད་བྱ་ཞིང་། །ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རྟོགས་པས། །ནོར་གྱི་དོན་དུ་དེ་མི་སྤང་། །སྐྱེ་བོ་བཀྲེན་པ་ནོར་འདོད་པས། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཞིག་བྱས་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ཆོས་དོན་གཉེར། །སླར་ཡང་ཉོན་མོངས་གནོད་མི་འགྱུར། །གཙང་སྦྲ་དག་ནི་ཐམས་
ཅད་ལས། །ནོར་གྱི་གཙང་སྦྲ་ཁྱད་པར་འཕགས། །གང་འདིར་ནོར་ཡོད་གཙང་སྦྲ་ཡིན། །ས་དང་ཆུ་གཙང་གཙང་མ་ཡིན། །བདེན་པའི་གཙང་སྦྲ་སེམས་གཙང་སྦྲ། །དབང་པོ་དུལ་བའི་གཙང་སྦྲ་དང་། །སེམས་ཅན་ལ་བརྩེའི་གཙང་སྦྲ་དང་། །ཆུ་ཡི་གཙང་སྦྲ་ལྔ་པ་ཡིན། །བསྒུལ་པས་འགུལ་
བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །བརྙས་པས་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ལ། །ཁྲོ་མེད་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བཤད་དེ། །འདི་ནི་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་དབུལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག །མཁས་ཤིང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །དུས་སུ་སྨྲ་ཞིང་ཕན་སྨྲས་ཀྱང་། །སུ་ཡང་ཉན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བསྔགས་
དང་སྟོབས་དང་རྩོད་པ་དང་། །ཤེས་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་ཀྱང་། །དངོས་གང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་པ། །དེ་ལ་སུ་ཞིག་གདུང་བར་བྱེད། །བདེ་བའམ་ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་དག །ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་བགྲོད་ལ། །རྙེད་པར་བྱ་བ་མ་རྙེད་ལས། །དོན་གཅིག་གྲུབ་པར་
གྱུར་ན་ནི། །དེ་ལ་གདུང་བྱར་ཅི་ཞིག་ཡོད། །གང་དུ་འཆི་བདག་ཡོད་དེར་འཆི། །གང་ན་དཔལ་གནས་དེར་ཕུན་ཚོགས། །རང་གི་ལས་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་ནི། །དེ་དང་དེར་ནི་བདག་ཉིད་འགྲོ། །དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་རྣམས་ནི། །སྔོན་ཆད་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ། །སྔོན་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་བཞིན། །
བྱེད་པ་པོ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང་། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་གཞན་གྱི་སྐྱོན། །ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་ལ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི། །རང་སྐྱོན་བིལ་བ་ཙམ་ཡང་ནི། །ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །གཞན་དབང་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །རང་དབང་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཡིན། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་མཚན་ཉིད། །མདོར་ན་
འདི་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ། །བདེ་བའི་རྗེས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ལ་འོང་བདེ་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདེ་སྡུག་དག །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འཁོར། །གང་ཞིག་སོང་བ་དེ་འདས་ཟིན། །གང་ཞིག་མ་འོངས་དེ་ཐག་རིང་། །གང་ཞིག་གདུང་བར་མི་འགྱུར་བར། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་
གནས་བར་གྱིས། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་དྲུག་པའོ།། །།འགའ་ཡང་སུ་ཡི་མཛའ་བོའང་མིན། །སུ་ཡང་གང་གིའང་དགྲ་བོ་མིན། །མཛའ་བོ་དང་ནི་དགྲ་བོ་ཡང་། །རང་གི་ནུས་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་། །མྱ་ངན་དགྲ་སྐྱེད་འཇིགས་ལས་སྐྱོབ། །ཡིད་ཆེས་
གནས་གྱུར་སྙིང་དུ་སྡུག །མཛའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡི་གེ་གཉིས། །གང་གིས་རིན་ཆེན་འདི་སྤྲུལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྟག་ཏུ་མཛའ་འདོད་ན། །ཕོ་ཉ་ནོར་གྱི་ཁེ་སྤོགས་དང་། །དེ་མིན་ཆུང་མ་ལ་ལྟ་བ། །ཉེས་པ་གསུམ་པོ་སྤང་བར་བྱ། །རླུང་ཤུགས་མི་བཟད་ལྡང་བ་དང་། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཔའ་
རླབས་དག །འབྱུང་བ་དགག་པ་ནུས་སྲིད་ཀྱི། །རྗེས་ཆགས་སེམས་ནི་དེ་ལྟ་མིན། །མེ་དང་ཆུ་དང་བུད་མེད་དང་། །བླུན་པོ་སྦྲུལ་དང་རྒྱལ་པོ་དྲུག །འཕྲལ་དུ་སྲོག་འཕྲོག་བྱེད་མིན་པས། །རྟག་ཏུ་བག་དང་ཆས་པས་བསྟེན། །གཞན་གྱིས་རང་སྐྱོན་མི་རྟོགས་པས། །རང་གི་སྐྱོན་ཡང་ཤེས་
པར་བྱ། །རུས་སྦལ་ཡན་ལག་སྦེད་པ་ལྟར། །རང་གི་ཡོན་ཏན་སྦ་བར་བྱ། །གཞན་གྱི་རང་བཞིན་མ་བརྟགས་ན། །རྔོན་པའི་གླུ་ཡིས་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}ལྟར། །བཅོས་མའི་ཚིག་གིས་སླུ་བྱེད་པས། །གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །དམའ་བར་རྩ་དང་ཆུ་སྔོན་པོ། །དུལ་བས་སློབ་མ་བྲིད་
བྱས་པ། །དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལྷ་ནོར་བུ་མེད། །ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུ། །མཛའ་བོ་ལག་ཡོས་རྙོག་པོས་ཆོས། །གཞན་ལ་གནོད་པས་སྦྱོར་བ་དག །རྩུབ་པས་བུད་མེད་བདེར་རེག་པ། །གང་ཞིག་འདོད་དེ་མཁས་པ་མིན། །གང་ཞིག་རྒན་པོའི་གྲོས་མི་ཉན། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་
སྐྱེ་བོ་མེད། །མ་བརྟགས་པར་ནི་སྤྱོད་འགྱུར་བ། །དེ་ཡི་བྱ་བ་མོད་ལ་འཇིག །བགྲོད་དཀའ་བར་ནི་གནས་གྱུར་ཀྱང་། །མི་ཡིས་གནས་ཐུབ་རང་དབང་འགྱུར། །ཕྱེ་བར་གྱུར་བས་འཁྲུག་པ་ནི། །གཡུལ་གྱི་བུ་བཞིན་མྱ་ངན་སྐྱེ། །དཀའ་ཐུབ་ལུས་ནི་འཇམ་པ་དང་། །དཔའ་བོ་རྨ་ནི་མེད་པ་དང་། བུད་
མེད་དམ་པ་ཆང་འཐུང་དང་། །རྒྱལ་པོ་ཆོས་མེད་ཡིད་མི་ཆེས། །མཛའ་བོ་མིན་ལ་ཡིད་མི་བརྟན། །གལ་ཏེ་མཛའ་བོ་ཁྲོས་གྱུར་ན། །གསང་ཚིག་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མི་འགྲུབ་པས། །བྱ་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་ན་ཡང་། །བློ་ནི་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །བུ་
ལོན་དབུལ་པོའི་དུག་ཡིན་ཏེ། །རྒན་པོའི་དུག་ནི་གཞོན་ནུ་མ། །བློ་ངན་གྱི་ནི་རིག་པ་དུག །མ་ཞུ་ཟས་ཟ་དུག་ཡིན་ནོ། །ལྐོག་མ་མི་བདེ་གླུ་ལ་དགའ། །དམངས་རིགས་སྟན་མཐོ་ལ་དགའ་དང་། །དབུལ་པོ་གཏང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་། །རྒན་པོ་གཞོན་ནུ་ལ་དགའ་བྱུང་། །ཆུ་མང་འཐུང་ཞིང་སྟན་སྲབ་དང་། །
ལུས་ཟུངས་ཟད་དང་ཤུགས་བཀག་དང་། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་མཚན་གཉིད་མེད། །དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །ཤ་སྐམ་དང་ནི་བུད་མེད་རྒན། །ཆང་གསར་ཞོ་ནི་ཆགས་མ་ཐག །ནད་པར་འཁྲིག་སྤྱོད་ཉིན་གཉིད་ལོག །དྲུག་པོ་འཕྲལ་དུ་སྲོག་འཕྲོག་ཡིན། །ཆང་རྙིང་ཤ་དང་མར་
གསར་དང་། །བུད་མེད་གཞོན་དང་འོ་མ་འཐུང་། །ཆུ་ཚན་དང་ནི་བསིལ་གྲིབ་དག །འཕྲལ་དུ་སྲོག་ནི་སྟེར་བྱེད་ཡིན། །ཁྲུས་བྱས་འོ་མ་ཆུ་སྤྱོད་ཤ །འཕྲལ་དུ་སྟོབས་སྐྱེད་གསུམ་ཡིན་ནོ། །གོས་ངན་སོ་ཡི་དྲི་མ་འཇོག་པ་དང་། །མང་དུ་ཟ་ཞིང་བརླང་པའི་ཚིག་སྨྲ་དང་། །ཉི་མ་འཆར་དང་ནུབ་
བའི་ཚེ་ན་ཉལ། །དེ་ཡི་དཔལ་ནི་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མགོ་བོ་བྱི་དོར་བཟང་བྱས་རྐང་ལེགས་བཀྲུས། །བུད་མེད་མཆོག་བསྟེན་ཁ་ཟས་ཉུང་དུ་ཟ། །གཅེར་བུ་མི་ཉལ་དུས་ཚིགས་འདོད་པ་སྤྱོད། །དྲུག་པོ་ཡུན་རིང་དཔལ་ཉམས་སླར་སྐྱེད་བྱེད། །གང་དང་གང་གི་མེ་ཏོག་ནི། །མཆོག་ཏུ་དཀར་
བར་གྱུར་པ་དག །མགོ་ལ་བཞག་པར་གྱུར་ན་ནི། །བྱུར་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་བྱེད། །མར་མེ་ཐ་མའི་གྲིབ་མ་དང་། །མལ་ཁྲི་ཡི་ནི་གྲིབ་མ་དང་། །ཁྲུས་མཁན་གྱི་ནི་ཆུ་ངོགས་གང་། །དེར་ནི་དཔལ་མིན་གནས་པ་ཡིན། །རང་མི་ལ་དྲང་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་གཡོ། །སྐྱེ་བོ་དམ་པ་དང་མཛའ་མི་སྲུན་སྤོང་། །
དགྲ་ལ་དཔའ་ཞིང་བླ་མ་ལ་གུས་པ། །འདི་དག་གང་གིས་ཤེས་དེ་དུས་ཤེས་ཡིན། །གཟུགས་ལྡན་རིགས་མཐོ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དག །རིགས་ལྡན་ལྡན་ཞིང་བསྟན་བཅོས་མང་ཐོས་ལ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཀྱང་། །གོས་ངན་སྐྱེ་བོ་མཛེས་པར་སྣང་མ་ཡིན། །བུད་
མེད་རྒྱལ་པོ་སྦྲུལ་དང་ནི། །ཁ་དྲག་དགྲ་དང་གྲོགས་པོ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཉིད་དང་ཚེ་ལ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡིད་བརྟན་མི་བྱའོ། །དགྲ་བོ་དག་དང་སྔུམས་བྱས་ནས། །བག་ཕེབས་ནས་ནི་བདེར་ཉལ་བ། །དེ་ནི་ཤིང་རྩེར་ཉལ་གྱུར་པ། །སད་ནས་ལྷུང་བར་འགྱུར་དང་མཚུངས། །འཇམ་པོས་
འཇམ་པོ་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །འཇམ་པོས་རྩུབ་མོའང་འཇོམས་བྱེད་དེ། །འཇམ་པོས་མི་འགྲུབ་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་བས་འཇམ་ཉིད་རྣོན་པོ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་དྲང་པོར་མི་བྱ་སྟེ། །ནགས་སུ་སོང་ལ་ལྟོས་ཤིག་དང་། །དེར་ནི་ཤིང་དྲང་གཅོད་བྱེད་ཀྱི། །ཡོན་པོ་ལུས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །འབྲས་
བུ་དང་ལྡན་ཤིང་འདུད་ཅིང་། །སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་དུལ་བ་ཡིན། །ཤིང་སྐམ་དར་ནི་བླུན་པོ་དག །འདུད་པར་མི་བྱེད་དུལ་མ་ཡིན། །ཤེས་དང་བྱེ་བྲག་ཤེས་མེད་ཅིང་། །བླུན་པོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་དགའ། །ཤེས་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་དབང་བྱས་པའི། །མཁས་པ་རྟག་ཏུ་སེམས་འདུལ་
བྱེད། །རི་ཡི་རྩེ་མོར་ཆར་འབབ་ཅིང་། །བུད་མེད་མཛའ་བོ་ངན་ལ་དགའ། །དཔལ་ནི་བླུན་པོ་ལ་གནས་ཤེས། །མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་དབུལ་པོར་ཡོད། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།ཆུང་མ་ངན་དང་མཛའ་བོ་ངན། །རྒྱལ་པོ་ངན་དང་བཤེས་ངན་
དང་། །འབྲེལ་བ་ངན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཡུལ་འཇིགས་པ་དང་རིགས་ཟད་དང་། །ཆུང་མ་གཞན་སེམས་ཕྲོགས་པ་དང་། །བུ་ནི་ལོག་པས་ཕོངས་ལ་གནས། །གང་ཞིག་མ་མཐོང་དེ་སྐལ་ལྡན། །ངན་པའི་ཡུལ་དུ་སུ་ཞིག་སྡོད། །བུ་
ངན་པ་ལ་སུ་ཞིག་དགའ། །མཛའ་བོ་ངན་ལ་སུ་ཡིད་རྟོན། །རྒྱལ་པོ་ངན་ལ་སྲོག་ཡོད་མིན། །གཞན་གྱི་ཟས་དང་གཞན་གྱི་གོས། །གཞན་གྱི་ཡུལ་དང་གཞན་བུད་མེད། །གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་གནས་གྱུར་ན། །བརྒྱ་བྱིན་ཡིན་ཡང་དཔལ་ཉམས་འགྱུར། །དྲེགས་པས་དཔལ་ནི་ཉམས་འགྱུར་ཞིང་། །
ཁྲོ་བས་དཀའ་ཐུབ་ཉམས་པར་བྱེད། །ལས་རིང་གིས་ནི་སྟོབས་ཉམས་བྱེད། །བྲམ་ཟེ་གཙང་སྦྲ་མེད་བས་ཉམས། །སྨད་རིགས་རྩོད་པ་ཉིད་གྱིས་དགའ། །དམ་པ་འདུམ་པས་དགའ་བ་ཡིན། །མི་མཆོག་གོ་འཕང་བསྟོད་འདོད་དེ། །གོ་འཕང་བསྟོད་པ་ནོར་གྱི་མཆོག །བུད་མེད་ཚོགས་སྤྱོད་བྲན་
གྱུར་ང་རྒྱལ་ཆེ། །སྨད་འཚོང་སྙན་པར་སྨྲ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དཀའ་ཐུབ་ཆོས་གཟོབ་ནོར་མེད་འདོད་ལ་གདུང་། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཚུལ་མིན་སྤྱོད་པ་ཡིན། །གཏོང་དགའ་དབུལ་ཞིང་སེར་སྣ་ཅན་ནོར་ལྡན། །རང་ལ་མི་སྐུར་བུ་ནི་བསྒོ་མི་ཉན། །གཞན་ལ་ཕན་བྱེད་སྔོན་དགའ་ཆེ་ཐུང་བ། །ལྔ་པོ་སྐྱེ་
དགུའི་བདག་པོས་ཉེས་སྤྱད་ཡིན། །ཆུང་མ་དང་བྲལ་རང་མིས་བརྙས་པ་དང་། །བུ་འོན་ལྷག་མ་སྐྱེ་བོ་ངན་ལ་བརྟེན། །དབུལ་པོར་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བོས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །ལྔ་པོ་མེ་མེད་པར་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྲེག །རིགས་པས་དོན་བྱེད་བུ་ནི་བསྒོ་བ་ཉན། །ནད་མེད་པ་དང་དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས། །
རང་དབང་ཡོད་ཅིང་རྗེས་འཇུག་ཆུང་མ་བརྟེན། །ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་རྩ་ནས་འབྱིན་བྱེད་ཡིན། །ཞུམ་དང་མདོག་ངན་ཟེངས་པ་དང་། །གོས་ངན་རང་ཉིད་འོངས་པ་ནི། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཕུར་མི་ཡིས། །མཆོད་སྡོང་ཡིན་ཡང་མཆོད་མི་འགྱུར། །ཚེ་དང་ལས་དང་སེམས་དང་ནི། །མཛའ་བོ་དང་ནི་
ནོར་རྙེད་དེ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ལུས་ཅན་རྣམས། །སྐྱེ་བའི་རྗེས་ལ་རྗེས་སུ་སྐྱེས། །རི་བོ་ལ་འཛེགས་ཆུ་དང་ནི། །བ་ལང་ཁྱི་དང་འཐབ་པ་དང་། །འགྱེལ་བ་ལས་ནི་སློང་བ་སྟེ། །བེ་རྒའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རུ་བཤད། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྲོག་མི་བརྟེན། །ནོར་དང་ལང་ཚོ་བརྟན་མ་ཡིན། །མཛའ་
བར་རྩོམ་པ་མི་བརྟན་ཏེ། །ཆོས་དང་གྲགས་དང་སྙན་པ་བརྟན། །མི་རྣམས་ཚེ་ནི་རབ་ཐུང་ལས། །དེ་ཕྱེད་མཚན་མོས་འདས་པར་བྱས། །ནད་རྒས་ཉོན་མོངས་ཕོངས་པ་ཡིས། །ཕྱེད་པོ་དེ་ཡང་ཚང་མ་ཡིན། །འགྲོའམ་འདུག་པར་གྱུར་པའམ། །གཉིད་མ་ལོག་པར་ཉལ་བ་ན། །གང་ཞིག་གཞན་
དོན་མི་སེམས་པ། །དེ་ཡི་སྤྱོད་པ་ཕྱུགས་དང་མཚུངས། །ཕན་དང་མི་ཕན་དཔྱོད་པའི་བློ་མེད་ཅིང་། །བློ་དང་ཐོས་པ་མང་པོ་དང་བྲལ་ལ། །ལྟོ་བ་འགེངས་པ་འབའ་ཞིག་འདོད་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་བསམ་པ་ཕྱུགས་ལས་ཁྱད་ཅི་ཡོད། །མཛའ་བོ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་བྱ་བ་དང་། །དགྲ་བོ་རྣམས་ལ་
གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། །མཁས་པས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་བྱ་ཡི། །ལྟོ་འགྲངས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཞིག་སུ་ཞིག་བྱེད། །མཁས་ཤིང་རྩལ་དང་གྲགས་ལྡན་སྨ་མ་བབ། །མིས་བཀུར་འཚོ་བ་སྐད་ཅིག་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གསོན་པོ་ཡིན་ཞེས་དམ་པ་འཆད། །ཁྭ་ནི་ཡུན་རིང་འཚོ་ཡང་གཏོར་
ཟར་ཟད། །ཆུ་ཆུང་གྲོག་པོ་དགང་སླ་ཞིང་། །བྱིས་པའི་སྙིམ་པ་དགང་སླ་ལ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་མགུ་སླ་སྟེ། །ངན་ངོན་གྱིས་ཀྱང་མགུ་བར་བྱེད། །སྤྲིན་གྱི་གྲིབ་མ་རྩྭ་ཡི་མེ། །བླུན་པོ་ལ་བརྟེན་སྐམ་སའི་ཆུ། །སྨད་འཚོང་ཆགས་དང་མི་སྲུན་མཛའ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ཆུ་བུར་མཚུངས། །ཉམ་
ཆུང་དཔུང་ནི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །བྱིས་པའི་དཔུང་ནི་ད་མོ་ཡིན། །གླེན་པའི་དཔུང་ནི་མི་སྨྲ་ཡིན། །རྐུན་མའི་དཔུང་ནི་{བརྫུན་,རྫུན་}ཚིག་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིས། །ཁྱད་པར་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་
སྐྱེས་བུ་ཡིས། །བློ་ཡིས་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དོན་རྣམས་ཀུན། །འགྲུབ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །བརྐམ་ཆགས་བག་མེད་ཡིད་ཆེས་པས། །གསུམ་པོས་སྐྱེས་བུ་སླུ་བར་བྱེད། །དེ་བས་བརྐམ་ཆགས་བག་མེད་དང་། །ཡིད་ཆེས་སུ་ཡང་མི་བྱའོ། །ལྐོག་ན་བྱ་བ་ཉམས་
བྱེད་པ། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་སྨྲ་བྱེད་པ། །དུག་བུམ་ཁ་ན་འོ་མ་ཅན། །དེ་འདྲའི་མཛའ་བོ་སྤང་བར་བྱ། །སྐྱེ་བོ་ངན་དང་འདྲེས་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བོ་ངན་པའང་རླག་པར་བྱེད། །ཆུ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་པ་ཡང་། །འདམ་གྱིས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱེད། །གང་ཞིག་མཐོན་མཆོད་ལྷག་མར་གྱུར་དེ་ཟས། །གང་
ཞིག་སྡིག་པ་མི་བྱེད་དེ་ཤེས་ལྡན། །གང་ཞིག་ལྐོག་ཏུ་ཕན་དེ་མཛའ་བོ་ཡིན། །གང་ཞིག་གཡོ་མེད་པས་བྱེད་དེ་ཆོས་ཡིན། །གང་ཞིག་རྒན་མེད་བ་དེ་འདུན་ས་མིན། །གང་ཞིག་ཆོས་ལྡན་མི་སྨྲ་དེ་རྒན་མིན། །གང་ལ་བདེན་མེད་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་སླུ་བ་
དང་འབྲེལ་དེ་བདེན་མིན། །གང་དུ་སེམས་དང་དགའ་བ་བཀྲ་ཤིས་དེ། །གང་ཞིག་གཞན་ལ་མི་རྟེན་དེ་འཚོ་བ། །གང་ཞིག་རང་མི་དང་སྤྱོད་དེ་བསགས་པ། །གང་ཞིག་དགྲ་བོ་ཟིལ་གནོན་དེ་ང་རྒྱལ། །གང་ཞིག་ང་རྒྱལ་བྲལ་དེ་དེས་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་སྲེད་པས་མ་རྨོངས་དེ་དཔལ་ཡིན། །གང་
ཞིག་བག་ཕེབས་གྱུར་བ་དེ་མཛའ་བོ། །གང་ཞིག་དབང་པོ་དུལ་བ་དེ་དཔའ་བོ། །རྒྱལ་པོ་མེད་པར་འདུག་མི་བྱ། །བུད་མེད་གཙོ་བོ་བྱེད་པ་དང་། །གཙོ་མང་ཡོད་བར་གནས་མི་བྱ། །རྒྱལ་པོ་མཁས་ཡོད་གནས་པར་བྱ། །གཞོན་ནུའི་ཚེ་ན་ཕས་བསྲུངས་ལ། །ལང་ཚོའི་ཚེ་ན་ཁྱོས་བསྲུངས་ཤིང་། །རྒན་
པའི་ཚེ་ན་བུས་བསྲུངས་པས། །བུད་མེད་རང་དགར་གནས་མ་ཡིན། །གཅེར་བུའི་ཁྲུས་དང་གླང་པོ་མྱོས། །བ་ནི་དང་པོ་བེའུ་སྐྱེས་པ་དང་། །ཆུ་མེད་པ་ཡི་སྦལ་པ་དག །རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ནོར་གྱིས་གདུངས་ལ་གཉེན་མེད་བཤེས་ཀྱང་མེད། །འདོད་པས་གདུངས་ལ་འཇིགས་མེད་ངོ་ཚ་
མེད། །བཀྲེས་པས་གདུངས་ལ་སྟོབས་མེད་མདངས་ཀྱང་མེད། །ནད་ཀྱིས་གདུངས་ལ་གཉིད་མེད་བདེ་བ་མེད། །རིགས་ནི་སྤྱོད་པས་སྟོན་པར་བྱེད། །ཡུལ་ནི་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད། །བརྩེ་བར་རྟབ་རྟབ་བྱེད་པས་སྟོན། །ཁ་ཟས་ལུས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཡིད་དང་མཐུན་གྱུར་
པ། །རིང་ན་གནས་ཀྱང་གམ་ན་འདུག །གང་ཞིག་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། །གམ་ན་གནས་ཀྱང་ཐག་རིང་ཡིན། །མི་ནི་སྨྲ་སྤོབས་ཞན་པའི་རིག་པ་དང་། །བསྟན་བཅོས་སྐྱེས་བུ་ངན་པའི་ལག་གནས་པ། །ལོང་བའི་ཆུང་མ་གཟུགས་བཟང་ལྟ་བུ་སྟེ། །ལུས་ཅན་དགའ་བ་སྐྱེད་བར་བྱེད་མ་
ཡིན། །ནོར་ནི་རི་བྲགས་ཀུན་ན་མེད། །མུ་ཏིག་ཉ་རྣམས་ཕལ་ལ་མེད། །ནགས་ཚལ་ཀུན་ལ་ཙན་དན་མེད། །དམ་པ་ཀུན་ན་ཡོད་པ་མིན། །རྐང་གཉིས་པ་ལ་མངོན་བུམ་ཕྱུགས། །བླུན་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །མི་མངོན་པ་ཡི་ཚེར་མ་ལྟར། །ཚིག་གི་ཟུག་རྔུས་གནོད་
པ་སྐྱེད། །མཁས་པས་རྟག་ཏུ་བུ་དག་ནི། །རིག་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱར་བྱ། །མཁས་ཤིང་བློ་ནི་ཕུན་ཚོགས་དན། །རྟག་ཏུ་མཆོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་ཞིག་གཞོན་ཚེ་རིག་མི་སློབ། །ཕ་དགྲ་མ་ནི་ཞེས་དགྲ་ཡིན། །ངང་པའི་ནང་ན་ཆུ་སྐྱར་ལྟར། །མང་པོའི་ནང་ན་མཛེས་མ་ཡིན། །
གལ་ཏེ་བློ་རྒྱ་ཆེ་འདོད་ན། །ཚིགས་བཅད་དམ་ནི་དེ་ཡི་ཕྱེད། །རྐང་པའམ་ཡི་གེ་བསླབས་པ་ཡིས། །ཉི་མ་དོན་མེད་མི་བྱའོ། །གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་ཕུན་ཚོགས་ཤིང་། །རིགས་མཐོ་བ་ལས་བྱུང་གྱུར་ཀྱང་། །རིགས་དང་བྲལ་ན་མི་མཛེས་ཏེ། །ཀིང་ཀུ་ཀ་ཡི་མེ་ཏོག་
ལྟར། །བྲིད་པ་ལས་ནི་ཉེས་པ་འབྱུང་། །བརྡེག་པ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་མང་། །དེ་བས་བུ་དང་སློབ་མ་ལ། །བརྡེག་པར་བྱ་ཡིས་བྲིད་མི་བྱ། །ལོ་ལྔའི་བར་དུ་བྲིད་བྱ་སྟེ། །ལོ་བཅུའི་བར་དུ་བརྡེག་པར་བྱ། །ལོ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་དང་། །བུ་ལ་མཛའ་བ་བཞིན་དུ་སྤྱད། །དྲི་རབ་
བཟང་ཞིང་མེ་ཏོག་རྒྱས། །ཤིང་གཅིག་གིས་ཀྱང་ནགས་སུ་ནི། །ནགས་དེ་ཐམས་ཅད་བསྒོས་པར་འགྱུར། །རིགས་ལ་བུ་བཟང་དེ་དང་འདྲ། །རང་བཞིན་བཟང་ཞིང་རིགས་ལྡན་པ། །བུ་ནི་བཟང་པོ་གཅིག་པ་ཡིས། །རིགས་ནང་སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་དེ། །ཟླ་བ་ལྟ་བུར་གསལ་བྱེད་
ཡིན། །ཤིང་སྐམ་སྡོང་བུ་གཅིག་པུ་ཞིག །མེ་ཡིས་ཚིག་པར་གྱུར་པ་ན། །ནགས་དེ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པ་ཡིན། །རིགས་ནང་བུ་ངན་དེ་དང་འདྲ། །ཚིག་ཙམ་ཀླག་པ་ཉིད་དང་ནི། །གང་གཞན་བསྟན་བཅོས་ལ་དཔྱོད་དང་། །ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་ལྡན་པ་སྟེ། །བྱ་བར་
མ་རྨོངས་གང་དེ་མཁས། །ལ་ལ་མི་ཤེས་བས་ཉམས་ལ། །ཁ་ཅིག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས། །ཁ་ཅིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཉམས་ལ། །ལ་ལ་ཉེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས། །ཤེས་ལྡན་མཁས་པ་གཞན་ཡིན་ལ། །བསྟན་བཅོས་མཁས་པའང་གཞན་ཡིན་ཞིང་། །
གཞན་དག་གནས་དེ་མི་ཤེས་པས། །གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཉོན་མོངས་སོ། །གང་གིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཙམ་ཞིག །བླ་མས་སློབ་མ་ལ་བསླབས་ན། །གང་བྱིན་བུ་ལོན་མེད་གྱུར་པའི། །རྫས་དེ་ས་སྟེང་ཡོད་མ་ཡིན། །བླ་མ་གང་ནི་ཡི་གེ་གཅིག །སྟེར་ལ་ཕྱག་ནི་མ་བྱས་ན། །ཁྭ་
ཡི་སྐྱེ་གནས་བརྒྱར་སྐྱེ་ནས། །སྨེ་ཤ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རིག་པ་གླེགས་བམ་ལ་བསླབས་ཤིང་། །བླ་མའི་ཐད་ནས་མ་བསླབས་ན། །འཕྱོན་མའི་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་བཞིན། །ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་མཛེས་མ་ཡིན། །བྲམ་ཟེའི་བླ་མ་མེ་ཡིན་ལ། །རིགས་
ཀྱི་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་ཡིན། །ཆུང་མའི་བླ་མ་ཁྱིམ་ཐབ་ཡིན། །ཀུན་གྱི་བླ་མ་གློ་བུར་ལྷགས། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ཕྲེང་བ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ཤིང་བལ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ལྷུན་པོ་འདྲ། །མཛའ་བོ་ལ་ལ་ས་གཞི་འདྲ། །མཛའ་བོ་ཕྲེང་བ་འདྲ་སྤང་ཞིང་། །ཤིང་བལ་དང་འདྲའི་མཛའ་
བོ་དང་། །ལྷུན་པོ་དང་འདྲའི་མཛའ་བོའང་སྤང་། །ས་གཞི་དང་འདྲའི་མཛའ་བོ་བསྟེན། །པདྨ་དམར་བ་ཉིད་དང་ནི། །དམ་པ་གཞན་དོན་བྱེད་ཉིད་དང་། །དམ་པ་མིན་པའི་བརྩེ་མེད་ཉིད། །གསུམ་པོ་རྣམས་གསུམ་ངང་གིས་འགྲུབ། །ཚེར་མ་རྣོ་བར་གྱུར་པ་སུ་ཡིས་བྱས། །རི་དྭགས་བྱ་
ཡི་རི་མོ་སུ་ཡིས་བྲིས། །བུ་རམ་ཤིང་མངར་ནིམ་པ་ཁ་བ་དག །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འགྲུབ། །གང་ན་སྐྱེ་བོ་གླང་པོ་མྱོས་ལྟར་དྲེགས། །གང་ན་རྟ་དང་བོང་བུ་ཁྱད་པར་མེད། །གང་ན་མཆིད་བུ་མ་རྒད་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་རུ་ཡོན་ཏན་ཅན་གནས་ཅི་རུ་རུང་། །ཡུལ་
གང་ན་ནི་ཡོངས་རྟོགས་མཁས་པ་མེད། །རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་ནོར་བུ་དེར་མི་བྲིན། །ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་རིན་ཐང་ཆེ་བ་ལ། །བ་ལང་རྫི་ནི་ཕུལ་གསུམ་སྦྱིན་ཞེས་ཟེར། །ཁྭ་ཡི་ཚོགས་ནང་ངང་པ་མཛེས་མ་ཡིན། །ཝ་ཡི་ཚོགས་ནང་སེང་གེ་མཛེས་མ་ཡིན། །བོང་བུའི་ཚོགས་ནང་རྟ་མཆོག་
མཛེས་མ་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་བླུན་ནང་མཁས་པ་མཛེས་མ་ཡིན། །ཡོན་ཏན་ཤེས་པའི་ནང་དུ་ཡོན་ཏན་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་མེད་ལ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཆུ་བོའི་ཆུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དག །རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ན་བཏུང་དུ་མི་རུང་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་འབད་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །འབད་པ་
བདག་ཉིད་ལ་གནས་པས། །འབད་ནས་ཡོན་ཏན་མི་སློབ་པར། །གཞན་དག་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞེས་སྒྲོགས། །ཡོན་ཏན་ཀུན་ཏུ་མཆོག་བྱེད་ཀྱི། །ཕ་མེས་རིགས་ནི་དོན་མེད་ཡིན། །ཁྱབ་འཇུག་ལ་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །ཕྱག་འཚལ་ནོར་ལྷ་ལ་མ་ཡིན། །ཆོས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །ཆོས་
རྩ་དགེ་སློང་བྲམ་ཟེ་ཡིན། །རྩ་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །དེ་བས་རྩ་བ་གནོད་མི་བྱ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱལ་པོ་ཡིན། །མེ་ཏོག་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ཡིན། །མེ་ཏོག་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །དེ་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ལ་མི་གཙོ། །རྒྱལ་པོ་ཤིང་དེ་དགེ་སྦྱོང་རྩ་བ་ཡིན། །བློན་པོ་ཡལ་ག་གྲོང་མི་
འདབ་མ་ཡིན། །རྩ་བ་བསྲུངས་ན་ཤིང་དེ་མི་ཉམས་པ། །དེ་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལེགས་པར་བསྲུང་། །ཐམས་ཅད་གཞན་ལ་རག་ལས་གྱུར་ཀྱང་ན། །མི་ཡི་དབང་པོས་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་བསྲུང་། །ཆོས་དང་ནོར་དང་གྲོགས་དང་སྙན་པ་དག །དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་ལེགས་པར་
བསྐྱངས་ལས་འཐོབ། །རྒྱལ་པོ་ཙ་ན་ཀ་ཡི་བློས། །བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལེགས་བརྟགས་ནས། །ལོངས་སྤྱོད་ལྷ་ཡིས་བསྟངས་པ་དང་། །ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བློ་ལྡན་མཁས་པ་ཐར་པའི་ཕྱིར། །གང་གིས་བསྟན་བཅོས་འདི་བསླབ་ཅིང་། །བསླབས་པས་འདི་
ལ་གནས་གྱུར་ན། །དབལ་དང་དགེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་དགྲ་ཡིས་མི་ཚུགས་ཤིང་། །ནད་ཀྱིས་འཇིགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ནང་པར་དང་ནི་དགོངས་ཀའི་ཚེ། །རྒྱལ་པོས་འདི་ནི་བཟླ་བར་བྱ། །གང་གིས་འདི་དོན་ལེགས་བསམས་ནས། །ཇི་བཞིན་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་
གྱུར་ན། །དེས་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཡུལ་འཁོར་ཡང་། །རྟག་ཏུ་འཕེལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དཔལ་ལྡན་བ་ལ་ཀ་ཏྱའི་བུས། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཏུས་པ། །ཐོས་པའི་ནོར་མེད་ས་སྟེངས་ན། །ལོང་པ་ཡིན་སྙམ་བསམས་ཏེ་བྱས། །ཙ་ན་ཀའི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia digital edition of the Dege Tengyur, file 203. Based on the Dege woodblock prints held at the Dege Printing House, Sichuan, China. The Dege Tengyur was carved in 1737-1744 CE under the patronage of the Dege king Tenpa Tsering.

Digital text input by Esukhia (esukhia.net), freely available under CC0 license at GitHub: Esukhia/derge-tengyur.

Tohoku catalogue: D4334. Sanskrit title: Canakya Rajaniti Sastra. Tibetan title: Tsa na ka'i rgyal po'i lugs kyi bstan bcos. Translator colophon: translated by the Indian pandita Prabhakara Sri Mitra and the great lotsawa monk Rinchen Zangpo.

🌲