by Jina

The Balavataratarka is a systematic introduction to Buddhist epistemology written by the Indian master Jina (Victorious One). It is one of thirty texts in the Pramana (Valid Cognition) section of the Tengyur, the vast collection of Indian Buddhist commentaries preserved in Tibetan translation. The text teaches, in three chapters, the entire framework of how we know what we know: through direct perception and through inference.

No English translation of this text has existed until now. The Tibetan was translated from Sanskrit by the Indian pandita Nagarakshita and the Tibetan Sumpa lotsawa dPal mchog dang po'i rdo rje, and preserved in the Dege edition of the Tengyur (Tohoku catalogue number D4263). The original Sanskrit is lost.

Jina wrote this for beginners. The title says so: "Child's Entry." The ocean of logic is vast, but the compassion of the teacher makes the entrance gentle.

Homage to Manjushri, the Youthful.

He whose excellent speech, with its rays of light,
Brightly dispels the darkness-cataracts of ignorance —
May that Bhagavan, the single lamp
Dwelling in the three realms, be victorious for a long time.

So that children may enter
The ocean of logic without hardship,
Out of my own compassion,
I shall set forth the method as best I can.

Chapter One — Direct Perception

Valid cognition — the cause of obtaining what is beneficial and abandoning what is harmful — shall be established here gradually and in brief.

Valid cognition is awareness that possesses non-deceptiveness and that apprehends what has not previously been grasped. "Deceptive" means unreliable: it does not bring about the attainment of the object that appears to it. "Non-deceptive" means free of deception: it does bring about the attainment of the object that appears to it. That in which this quality resides is "possessing non-deceptiveness." "Not grasped" means not previously ascertained by another awareness. "Apprehending that" means apprehending what has not been grasped. By this it is taught that awareness which brings about the attainment of the object appearing to it and which has an unprecedented domain of operation is valid cognition.

If one objects: "If awareness that brings about attainment is valid cognition, then whatever awareness does not lead to engagement, or even when engaged does not bring about the attainment of the object — because it does not bring about attainment — would be non-valid cognition" — this fault does not hold, for even when attainment itself does not exist, that which is capable of bringing about attainment is called "what brings about attainment." For example, even when a warrior has not donned armor, one who is capable of donning armor under other circumstances is called "one who dons armor." Thus valid cognition itself is not contradicted.

That in which even the capacity to bring about attainment does not exist — that, because it does not bring about attainment at all, is indeed non-valid cognition.

By stating "possessing non-deceptiveness," deceptive awareness — such as apprehending water in a mirage — is eliminated. By stating "awareness," non-awareness such as sense faculties and the like are eliminated. By stating "apprehending what has not been grasped," memory that apprehends what has already been grasped is eliminated.

It is of two types: direct perception and inference.

"Dependent upon" means "relying upon." The sense faculties are the five faculties such as the eye and so forth. Awareness that depends upon these is direct perception. "Depending upon the sense faculty" is merely the etymological explanation of the term "direct perception." The operational definition should be applied to the capacity of the power of the verbal meaning to make the object manifest. By this, whatever form it takes — even the ultimate nature — the making of the object manifest is known by the term "direct perception."

"By this one infers" — so it is inference. Having grasped the sign and recalled the connection, one infers following the sign — so it is "inference following the sign." This too is obtained through the power of the particularity of the object. By this: that consciousness which arises as a cognition directed at a hidden object — being endowed with seeing a sign present in a particular quality of the subject and also being endowed with recollection of the connection between sign and signified — that itself is designated by the term "inference."

Thus, by the division into direct perception and inference, valid cognition is precisely of two types. By stating "two types," the mistaken notions of those who think there is one, three, four, five, or six types of valid cognition are eliminated.

Thus the Carvakas say valid cognition is direct perception alone. The Samkhyas say there is also cognition arising from testimony. The Naiyayikas say there is also comparison. The followers of Mimamsa say there is also implication. The followers of Kumarila say there is also apprehension of absence. By stating the number-basis, the twofold nature distinct from other systems is made clear. Likewise, the grammarians say valid cognition is two: direct perception and cognition arising from testimony.

The Definition of Direct Perception

Direct perception is free from conceptualization and non-erroneous. Whatever awareness is free from conceptualization itself and is also non-erroneous: that itself is direct perception. Awareness that makes the object's own nature manifest is direct perception. In conceptualization and error, the capacity to make the object's own nature manifest does not exist.

Conceptualization is conceptual grasping of an object that is capable of being mixed with words — whether or not mixing with words actually occurs. By stating "capable of being mixed," the cognitions of children who lack word-object conceptualization and of animals are also encompassed, for these never grasp word-connected objects but do grasp what is capable of being mixed with words.

One should not think that because the appearance in these cognitions — the aspect of the object — is merely dependent on desire and capable of being expressed by words through conventional distinctions following desire, there is therefore no conceptualization in them. For we observe in them the taking up and abandoning of desired and undesired goals. Thus even animals and small children are seen to take up what is desired and abandon what is not desired. This kind of comprehension of objects does not make the object's own nature manifest. The object's own nature cannot be expressed by words, for in word-generated awareness there is no appearance of the object as in direct perception. As it is said:

When burnt by contact with fire,
One thinks of burning in one way;
Through the word "burning," the meaning of burning
Appears in another way.

The meaning that can be expressed should be understood as grasped from mixing with conceptualization. What is to be made manifest — the nature of a real entity that is not an object of expression, being unmixed with words — is not conceptualization. Thus it is established that conceptualization lacks the capacity to make a real entity manifest.

Erroneous awareness is the capacity produced by cataracts, rapid spinning, being in a boat, confusion, and the like. Being mistaken regarding the nature of that which performs a function — that is erroneous appearance. How could what is established as something other than its actual nature make the object manifest? The appearance of one's own nature is what is designated by the term "making manifest." Therefore in error too, making a real entity manifest does not exist, as established. From this, since consciousness that makes an object manifest is ascertained as reversed from conceptualization and error, what is free from conceptualization and non-erroneous is definitively established.

By this, the following are eliminated. Someone says: "Apart from awareness following words, none exists in the world. All awareness appears to be mixed with words. If one transcends the nature of conceptual verbal expression, even the clarity of cognition will not become clear." Even if all awareness abides in the nature of following words, some awareness is connected with making the object's own nature manifest. And perception that is connected with conceptualization is established by experience — how can it be faulted?

Thus even at the time of conceptualizing "horse," the experience of seeing a cow is that very perception; that which is without conceptualization is also direct perception. Whether one conceptualizes "horse" at that time cannot be examined as "this conceptualization is the very nature of seeing a cow," because at that time one does not apprehend the cow by its own name. By this same reasoning, conceptualization as "cow" simultaneous with conceptualization of "horse" is eliminated.

By stating "free from conceptualization," concepts such as "this is a pot" and the like — which are reversed from the nature of direct perception — are eliminated. By stating "non-erroneous," appearances such as perceiving a conch shell as yellow are eliminated.

The Four Types of Direct Perception

It is of four types: sense awareness, mental awareness, self-awareness, and yogic awareness.

Awareness depending on the five faculties such as the eye and so forth is sense awareness.

Mental awareness: the moment of the object-field that was to be produced, simultaneous with the preceding sense awareness, generates through the immediately preceding condition an awareness that depends on mere mind. Because it depends on mind alone, it is mental awareness. Such sense awareness does not exist in the blind and the like; therefore, since in them there is no arising of mental direct perception of objects such as form, there is no unwanted consequence that the blind and others would lack perception. Because mental perception does not apprehend the moment directly generated by the sense awareness's object, there is also no unwanted consequence that it would apprehend what has already been grasped.

This mental direct perception is accepted as valid cognition when the function of the eye and other senses is complete. One should not argue that direct perception, while performing its function here, was not born from the sense faculty — for if another awareness born from the sense faculty existed, not seeing form when the eyes are closed would contradict experience — because the nature of the first moment alone of closing the eyes is merely difficult to ascertain with certainty.

Self-awareness is that by which all minds and mental factors are self-aware in their own nature. Their nature so abides. That by which these are clear without depending on another illuminator — like a lamp. At the very least, those endowed with thinking do not fail to apprehend these mental events, for even a cowherd's wife does not seek inference to establish her own mind. The accomplished analyst who has supremely obtained the fruit of reasoning also sounds the depths of analysis even for women and common people.

These mental events are not objects to be illuminated by others. Since simultaneous entities at least lack benefit from an illuminator, this is not unreasonable. Entities of different times also lack objects to be illuminated, so it is not justified. Therefore, the clarity of these minds and mental factors — being free from other illuminators — is appropriately self-illuminating. If this were not so, they would not be appropriate for illumination at all.

In minds and mental factors, the entity of action and agent as self-awareness does not exist. However, arising in a manner dissimilar to the characteristics of material entities is called "self-awareness." Because action upon oneself is contradictory, self-awareness cannot be refuted. As it is said:

What arises as the reverse
Of the nature of material entities —
This very non-material nature itself
Is self-awareness.

Just as the self-luminosity of consciousness is said to be contradicted by action upon itself, how would the self-luminosity of a lamp be tolerable? Or rather: the self-luminosity of a lamp is also intolerable. In that case, this is neither worldly nor conceptual, so this should be left in equanimity.

Yogic awareness: yoga is concentration and wisdom. Those in whom these exist are yogins. Their awareness that arises from bringing meditation on an object established by valid cognition to its ultimate completion is yogic awareness. Whether the domain of the genuine object or of something else, when meditation has reached its ultimate development, consciousness arises that appears to apprehend the supreme clarity. Thus even those intoxicated by desire and the like — whose mental engagements are distracted — when they meditate to the complete perfection of meditation, the object appears clearly as if present before them.

What arises when meditation on an object established by valid cognition has reached its ultimate completion — like a myrobalan in the palm of the hand, consciousness that apprehends the aspect of supreme clarity of the object to be meditated upon — that is yogic awareness. As it is said:

Through the power of meditation, appearing clearly,
Like awareness of destruction and the like —
Whatever non-deceptive awareness
Is free from conceptualization: that is direct perception.

By stating "four types," the following mistaken notions are eliminated: that the sense faculty itself sees rather than the awareness depending upon it; that mental direct perception has some other nature beyond what has been explained; that self-awareness is simply impossible; and that yogic awareness is simply impossible.

The Object and Result of Direct Perception

Its object is the particular characteristic. "One's own" means by itself — particular, not shared with others. The nature that characterizes something through a capacity for a definite, efficacious function is the particular characteristic. What has just been stated is the object of direct perception. By this, the assertion that universals and particulars are both objects of direct perception is reversed.

The result of valid cognition for direct perception: direct perception itself is the result of valid cognition, because direct perception is valid cognition itself and therefore the cause. The function of the cause is the result. Moreover, the characteristic of ascertainment is not different from valid cognition. If they were different and arose simultaneously — like the right and left horns of a cow — how could the relation of producer and produced exist? If they arose at different times, then the result being the very thing to be ascertained is unreasonable, because the opponent does not accept the entity of action and agent for things of different times. Furthermore, if they occur at different times, the ascertainment — being a different awareness that has perished — at that time its ascertainment would be yet another different awareness. One's entire life would be spent in doubt about ascertaining an object such as blue, never achieving ascertainment.

Thus: at the time the first awareness arises, the object has not yet been ascertained, for that which brings about ascertainment has not arisen. When the second awareness has arisen, there is also no ascertainment, because there is no valid cognition. If yet another awareness arises that is valid cognition for that, it would be no different from before. Likewise at the time of the third awareness and so forth. Therefore, since the mere arising of valid cognition is what constitutes the convention of ascertainment, it is reasonable that valid cognition itself has the nature of ascertainment, and ascertainment is the result.

That itself is the result of valid cognition known by direct perception. Its valid cognition is for the object's own nature, for it is by the power of that nature that the ascertainment of the object is established.

In this regard: consciousness arises in the nature of whatever object it cognizes. This is not its own nature — because it is unreasonable to apply the producer of ascertainment to what is simultaneous with it. Thus if consciousness were to arise as mere ascertainment, how could the determination of specific objects — "this is cognized as blue and this is not yellow" — be established? In the same way it relates to blue, it would relate to yellow. For those who assert formless awareness, the unmixed establishment of determinations would not be established.

If there is a similarity to the nature of the object, then it would operate in accordance with some consciousness — the awareness of that very object and not of another. Since the similarity to the nature of this object is ascertained as establishing the determination, this is valid cognition as the supreme cause. As it is said:

Having abandoned the similarity to the object's nature,
This would not encounter the object.
Therefore valid cognition for the object to be measured
Has the nature of similarity to the object to be measured.

By this, the confusion of distinguishing valid cognition and its result — thinking the earlier awareness is valid cognition and the later awareness is the result — is eliminated.

This concludes the first chapter, on direct perception, from the Child's Entry into Logic.

Chapter Two — Self-Directed Inference

Inference is of two types: self-directed and other-directed. "For oneself" — this is self-directed: that by which one oneself comes to understand. "For others" — this is other-directed: that by which others are led to understand.

As for self-directed inference: one should understand it from a reason possessing three modes applied to what is to be inferred. From a reason possessing the application of three modes, a cognition directed at the object to be inferred arises — that is self-directed inference. In whichever person's continuum the consciousness arises, that person ascertains the object by means of it; therefore it is for that person's own purpose.

By stating "reason possessing three modes," reasons having one, two, four, five, or six modes that generate inferential awareness are reversed. By stating "to be inferred," objects that are not hidden are made clear.

The Three Modes

What are the reasons possessing three modes? The first mode is: ascertained as being present in the subject to be inferred. The subject to be inferred here is the subject whose particular quality one wishes to know. Being present in it — that is the first mode. By stating "present," unestablished reasons are eliminated. By stating "ascertained," doubt regarding the unestablished is eliminated.

The second mode: ascertained as being present in the concordant class itself as well. The concordant class is the similar class of this thesis. Being ascertained as present in that very class is the second mode. By stating "present," contradiction is eliminated. By stating "ascertained," doubt is eliminated. By stating "itself," the common is eliminated. By stating "as well," the common of the thesis is eliminated.

The third mode: ascertained as being absent from the discordant class itself as well. What is not the concordant class is the discordant class — that which is other than it, contrary to it, or lacking it. Being ascertained as absent from that is the third mode. By stating "absent," the common is eliminated. By stating "itself," being present in one part of the discordant class is eliminated. By stating "ascertained," doubt regarding the reversal from the discordant class is eliminated.

Since stating "present in the concordant class itself" would suffice, and stating "absent from the discordant class itself" also conveys the same meaning — why make them separate? True: they are separated as distinct modes for the purpose of demonstrating the syllogistic forms. From positive concomitance and negative concomitance, the reason having ascertained pervasion even in one mode includes the second mode by implication; therefore the convention of a single syllogistic form is made.

The Three Types of Evidence

The reasons possessing three modes are also precisely three: non-apprehension, nature, and effect.

Non-apprehension. Non-apprehension that has obtained the defining characteristic of the apprehension of the object to be negated establishes the convention of absence. "Having obtained the defining characteristic of apprehension" means all the particular conditions of perceptual conditions and the particular nature of one's own entity — one's own entity such that if the other perceptual conditions were present, it would become a direct perception. This domain where such perception is possible is called "having obtained the defining characteristic of apprehension." Because it is not apprehended, the convention of absence is established, for it is impossible for an existing entity that is apprehensible not to be seen.

Objects distinguished by place, time, and their own nature as beyond our capacity, and objects whose particular conditions are incomplete — non-apprehension of these does not lead to the convention of absence. Therefore the qualification is adopted.

Mere non-apprehension of a negation is not non-apprehension here, because the entity of its own nature is not established and because it is not a component of what is to be established. Rather, it is the non-apprehension of the particular entity. And not of just anything, but only of what is connected with a single cognition — because being a component for refuting the false application of that same cognition.

The eleven types of non-apprehension are as follows:

Non-apprehension of the nature: for example, "There is no smoke here — because what has obtained the defining characteristic of apprehension is not apprehended." The object to be negated is smoke. Its nature, which is here non-apprehended, is the evidence.

Non-apprehension of the effect: for example, "Here the unimpeded causes capable of producing smoke do not exist — because there is no smoke." The effect of the causes to be negated is smoke; here it is non-apprehended.

Non-apprehension of the cause: for example, "There is no smoke here — because there is no fire." The cause of the object to be negated, smoke, is fire; here it is non-apprehended.

Non-apprehension of the pervader: for example, "There is no agar wood here — because there is no tree." The pervader of agar is tree; here it is non-apprehended.

Apprehension of the nature-contrary: for example, "There is no cold touch here — because there is fire." The nature of the object to be negated, cold touch, is contrary to fire; here it is apprehended.

Apprehension of the effect-contrary: for example, "Here the unimpeded causes capable of producing cold touch do not exist — because there is fire." The effect of the causes of the object to be negated is cold touch; what is contrary to it is fire; here it is apprehended.

Apprehension of the cause-contrary: for example, "There is no goosebumps and the like here — because of the proximity of fire." The cause of the object to be negated, goosebumps and the like, is cold touch; what is contrary to it is the particular quality of fire; here it is apprehended.

Apprehension of the pervaded-by-the-contrary: for example, "There is no frost touch here — because there is fire." The pervader of the object to be negated, frost touch, is cold; what is contrary to it is fire; here it is apprehended.

Apprehension of the effect of the nature-contrary: for example, "There is no cold touch here — because there is smoke." What is contrary to the object to be negated, cold touch, is fire; the effect of fire is smoke; here it is apprehended.

Apprehension of the effect of the effect-contrary: for example, "Here the unimpeded causes capable of producing cold touch do not exist — because there is smoke." The effect of the causes of the object to be negated is cold touch; the contrary of that is fire; the effect of fire is smoke; here it is apprehended.

Apprehension of the effect of the cause-contrary: for example, "This place does not possess persons with goosebumps and the like — because there is smoke." The cause of the object to be negated, goosebumps and the like, is cold touch; the contrary of that is fire; the effect of fire is smoke; here it is apprehended.

Apprehension of the pervaded-by-the-contrary's effect: for example, "There is no frost touch here — because there is smoke." The pervader of the object to be negated, frost touch, is cold; what is contrary to it is fire; the effect of fire is smoke; here it is apprehended.

Apprehension of the nature-contrary's pervader: for example, "There is no fire here — because there is frost touch." The contrary of the nature of the object to be negated, fire, is cold; what is pervaded by that is frost touch; here it is apprehended.

Apprehension of the effect-contrary's pervader: for example, "The unimpeded causes capable of producing fire do not exist here — because there is frost touch." The effect of the causes to be negated is fire; the contrary of that is cold; what is pervaded by that is frost touch; here it is apprehended.

Apprehension of the cause-contrary's pervader: for example, "There is no smoke here — because there is frost touch." The cause of the object to be negated, smoke, is fire; the contrary of that is cold; what is pervaded by that is frost touch; here it is apprehended.

Apprehension of the pervader-contrary's pervader: for example, "This is not permanent — because it sometimes performs a function." The pervader of the absence of superior distinction in the object to be examined is the pervader; the contrary of that is possessing superior distinction; what is pervaded by that is sometimes performing a function; here it is apprehended.

All the syllogistic forms of non-apprehension — non-apprehension of the effect and the like — are ultimately subsumed within non-apprehension of the nature itself. Indirectly, through the implications of establishing and negating, the divisions of the syllogistic forms also do not become contradictory.

Nature. A nature-reason is a reason for the property to be established whose mere existence itself serves as the ground. Whatever reason depends on the mere existence of the reason alone — without depending on anything else — to establish the probandum: the property of the probandum for which it is a reason is its nature. For example: "Sound is of destructible nature — because it is produced." Being of destructible nature depends merely on being produced, and on no other factor. Having been produced, it is not the case that some other cause separately generates a destructible nature immediately thereafter, for that would entail being free from destruction.

Effect. An effect-reason enables the understanding of the existence of its cause. What is such that when it exists something else exists, and when it does not exist that thing does not exist — that is its effect. The effect itself enables the understanding of the existence of its own cause. For example: "There is fire here — because there is smoke." Smoke is well established as the effect that follows the presence and absence of fire.

Thus these three types of reasons are established as reasons in dependence on the probandum. The probandum too is of two types: a positive entity and a negation, for no other form is possible. A positive entity, by the division into what has the same meaning and what has a different meaning, is also of two types. For a different meaning to be understood, the effect-reason makes it understood. For what has the same meaning, the nature-reason applies. Therefore the reasons that establish a positive entity are precisely two. Where there is a relationship of nature, understanding one thing from another occurs. Where there is no such relationship, there is no ascertainment that the probandum does not occur without the reason. And for the nature of what is to be understood and the understander: the relationship is that they do not occur without the cause of their nature.

As it is further said:

Aggregates and the like that do not have
Such a connection —
Those are said to be non-reasons,
Because they can occur even without the probandum.

Moreover, the connection between the reason and the probandum is established because the entity of the reason is the nature of the probandum's meaning, and because it arises from the probandum's meaning. What is not the nature of the probandum and has not arisen from it — that has no connection with it. And what is the identity of the probandum and what has arisen from it are precisely the nature and effect reasons; therefore by these alone positive entities are established.

Negation is established by non-apprehension, as previously explained. Because non-apprehension of what is not a knowable object does not justify establishing absence. What makes an observation apprehends the object to be observed — if it exists, the positive entity itself is established. Non-apprehension of what is not knowable — because it may occur whether the entity exists or not — how would it establish the absence of this entity? Where negating one thing establishes the absence of another, there too, non-apprehension of the knowable is the basis of understanding, because it has obtained the defining characteristic of the object to be negated.

Non-apprehension of conflicting particular qualities of the object does not establish the absence of the particular quality of the object, because simultaneous existence of both is possible. Apprehension of the contrary indirectly reduces to non-apprehension of the knowable. Therefore negation is established.

By this, other particular types of reasons that have been examined are reversed.

The Object and Result of Inference

Its object is the universal characteristic. That by which something is characterized is its characteristic. The universal is what is common, undistinguished by particulars; this nature that is the characteristic is the universal characteristic.

Only the particular characteristic that has not been grasped with determinate particularity is the object of inference born from a reason possessing three modes. In inference there is engagement toward what appears: one adheres to it as performing a function. Only the particular characteristic performs a function — not what is merely of any sort, such as burning, cutting, and the like. Only the particular characteristic is seen to be applied to those, while for others there would be no certainty.

Furthermore, because inference having the nature of certainty makes its apprehended object, nothing other than the particular characteristic is the object of inference. As it is said:

Having abandoned the nature that is not its entity,
The mere reversal from other entities is to be established;
And because the distinction does not firmly abide —
The universal is said to be the object of a reason.

If one objects that since inference apprehends what does not exist, how can its object be the particular characteristic? True, but the objects of awareness are of two types: the apprehended and the object to be attained. That from which the appearance of awareness arises is the apprehended. That to which one adheres is the object to be attained.

The apprehended object of inference is what does not [ultimately] exist. The particular characteristic is the object to be attained. For direct perception, a single moment is the apprehended object, while the continuum is the object to be attained. Because [direct perception] without conceptualization never adheres to the continuum, if one objects — the conceptualization that produces adherence generates confidence. Direct perception that does not produce certainty is not what leads to engagement, and therefore should not be called valid cognition.

Certainty — by the very thought "this is so" — leads to engagement in pursuit or avoidance regarding what is pleasant and what is painful. The object to be attained for inference too is not other than the mind here, because the sense faculties do not operate for its object to be attained. If valid cognition is what brings about attainment, then the capacity for attainment is what appropriately serves as the object — because the apprehended object can be attained, it becomes the object of this valid cognition. Therefore the object of inference that apprehends what does not [ultimately] exist is also the particular characteristic.

By this, engagement in the domain of other objects is eliminated.

For this too, the establishment of the result of valid cognition is the same as for direct perception. Just as the establishment of valid cognition and its result has been made for direct perception, so too should it be viewed for inference. Here too, as before: similarity to the object's nature is valid cognition, and ascertainment of the object is the result.

As for direct perception: it is called similarity to the object's nature. If the ascertainment of that very direct perception as having a nature similar to the object has meaning, then inference — having an unclear, common appearance, and having an object of a nature reversed from that — how could it be appropriate as having a nature similar to the object?

True, but commentators will analyze it; those who make conventions do not. They too — adhering to what is external to the inference's appearance itself as if it were external, when it is not — those who desire that object engage. Having engaged, they are satisfied by obtaining the entity just as they adhered to it. There is no cognition that "what was previously grasped by us is one thing, and what is obtained is another" — because the nature of reversal from non-fire and the like is the very object of confidence both before and after.

Therefore, for this too, it is reasonable to establish the nature of similarity to the object in dependence on the conceptualization of those who make conventions. By this, the confusion of distinguishing valid cognition and its result — thinking the earlier awareness is valid cognition and the later awareness is the result — is eliminated.

This concludes the second chapter, on self-directed inference, from the Child's Entry into Logic.

Chapter Three — Other-Directed Inference

Other-directed inference is the statement of a reason possessing three modes. The words of one who has ascertained the reason possessing three modes as previously stated constitute other-directed inference. By means of it, stating one's own ascertainment of the very object to be inferred, one leads others to understand.

The words are called "inference" because they are the cause of inference in the continuum of the one to be led to understand. In the world, the result is attributed to the cause, just as butter is called "life."

It is of two types by the division of syllogistic form: those having a concordant character and those having a discordant character.

The concordant properties of this thesis constitute the concordant class. Its nature is concordance. It is expressed by making the subject of the example similar to the subject of the probandum through the reason. The discordant properties of this thesis constitute the discordant class. Its nature is discordance. It is expressed by making the subject of the example dissimilar to the subject of the probandum through the reason.

The syllogism whose words are to be expressed as concordant is of concordant character. That whose words express discordant character is of discordant character.

The Concordant and Discordant Syllogisms

In the concordant-character syllogism, the words state the positive concomitance and the thesis-property, but not the negative concomitance. In the discordant-character syllogism, the words state the negative concomitance and the thesis-property, but not the positive concomitance. Therefore, if neither of these fully states a reason possessing three modes, what would serve as other-directed inference?

This fault does not hold, for even the concordant form, through the power of its syllogistic structure, implicitly establishes the discordant form — because without discordance, there would be no positive concomitance of the reason with the probandum. From words that ascertain the probandum, the positive concomitance is ascertained. Thus: what has been ascertained as the probandum is the proof that ascertains it. If wherever there is no probandum everything also lacks proof, then in a single subject where the probandum is absent and the proof exists, the ascertainment of that connection would be unjustified. Where the probandum is absent and the proof is also absent, this establishes the negative concomitance. Therefore, from the words of positive concomitance, through the power of stating the proof, negative concomitance is ascertained.

Likewise, the discordant-character form also establishes the positive concomitance, because without it the negative concomitance of the reason from the reversal of the probandum would not be established. From words establishing the reversed probandum: what is ascertained as the probandum that has been reversed — the proof possessing the reversed quality establishes the negative concomitance. And from the words of negative concomitance, the positive concomitance is ascertained.

Therefore, whether through the concordant or discordant form, by constructing a single statement, the presence and absence of the reason in the concordant and discordant classes are expressed. Both need not be stated together.

Syllogistic Examples

A concordant-form syllogism for non-apprehension: "Whatever has obtained the defining characteristic of apprehension and is non-apprehended — of that the convention of absence applies, as with a horn on a horse's head. In a certain area, the pot that has obtained the defining characteristic of apprehension is non-apprehended." Here the example-subject is the horse's head, and the subject of the probandum is the particular area. The reason of non-apprehension of what has obtained the defining characteristic of the object to be negated makes them concordant.

A concordant-form syllogism for the nature-reason, in many varieties: with or without a pure basis, with or without a particular qualification — the particular qualification itself being either included, possessing, or to be ascertained. For example: "Whatever exists is impermanent, like a pot. Sound too exists." This is a concordant-form nature-reason syllogism without any particular qualification, because it does not depend on any particular quality beyond mere existence.

"Whatever possesses arising is impermanent, like a pot. Pleasure too possesses arising." This is a syllogism without distinct particular qualification: being distinguished by arising, which is itself one's own nature. The cognition merely demonstrates it as if it were distinct.

"Whatever is produced is impermanent, like a water-bubble. Mental events too are produced." This is a syllogism with an included particular qualification, because the production that makes the sound distinct is known as produced, and the nature-reason draws out the particular identity of something else.

"Whatever is differentiated by conditions is produced, like smoke. Sound too is differentiated by conditions." This is a syllogism with a firmly possessing particular qualification, because the differentiation of sound by conditions is prominently stated.

"Whatever is produced is impermanent, like lightning. Atoms too are produced." This is a syllogism with a particular qualification to be ascertained: even without explicitly specifying "by causes," the particular qualification is to be understood accordingly.

The discordant-form syllogisms for the nature-reason: "Where impermanence does not exist, production also does not exist — as with the horn of a donkey. Regarding mental events, which are also produced." "Where production does not exist, differentiation by conditions also does not exist — as with the son of a barren woman. Sound too is differentiated by conditions." "Where impermanence does not exist, production also does not exist — as with the hair of a tortoise. Atoms too are produced." In these, the example-subject such as a sky-lotus and the like, and the subject of the probandum such as sound and the like, are made discordant by the reason of existence and the like.

A concordant-form syllogism for the effect-reason: "Where there is smoke, there is fire, as in a kitchen. Here too there is smoke." Here the example-subject kitchen and the probandum-subject thesis-particular are made concordant by the reason "smoke."

In this, for both direct perception and non-apprehension, the effect-and-cause nature is established, and this should be expressed as an effect-reason.

A discordant-form syllogism for non-apprehension: "Whatever has obtained the defining characteristic of apprehension is apprehended — like a particular such as blue. In this area, the pot that has obtained the defining characteristic of apprehension is non-apprehended." Here too, the example-subject blue and the like, and the probandum-subject area, are made discordant by the reason.

A discordant-form syllogism for the effect-reason: "Where fire is absent, smoke is not present — as in the great ocean. Here too there is smoke." Here too, the example-subject great ocean and the probandum-subject thesis-particular are made discordant by the reason.

On the Components of Proof

The meaning of "other-directed inference is the statement of a reason possessing three modes" entails that it is not inference through the addition of statements such as the thesis and the like. For the thesis-statement is not inference itself — it is the cause of inference and thus called "inference" — directly or indirectly. It is not direct, because it does not arise from the object. From this very basis, through the connection, one understands one thing from another. It is not from the statement itself, because error is possible. Nor is it indirect, because the very probandum is being stated.

As it is said:

Through the power of the statement of thesis and reason,
Object-ascertainment becomes possible —
Not from the object itself. Therefore those
Are not established as proofs by themselves.

If the thesis-statement is stated in connection with the probandum, yet not needed for one's own inference — because even without it, establishing ascertainment is not contradicted. If one objects: "Even just stating the reason without the thesis would lead understanding from the connection and the mere thesis-property," then: why need the thesis-statement? By the same token, without the thesis-statement, the reason with five components would lack application.

One might think the thesis-statement must be present lest the proof-statement be incomplete, and incompleteness would be a fault. But this does not hold, for even when the thesis-statement and the like are present, incompleteness remains — because the absence of some statement beyond those that set the measure is always consequent. If the incompleteness of what is not needed is not a fault, why then is the absence of the thesis-statement and the like a fault? Even when we thoroughly examine them for the probandum and proof, we find them in no way necessary — because even without them, ascertainment from the connection and mere thesis-property words is established by experience.

As it is said:

Even without it, from the word "produced,"
"All such things are impermanent" —
Even this statement has the meaning
That the notion of destruction will arise.

Therefore: incompleteness is not a fault of the proof, because even when the connection and the like are absent, the same holds — from the measured words, whatever other statements are absent are always consequent.

If some of the three modes stated are not expressed, the mere incompleteness is what is stated. Therefore, only two are the members of the proof-statement — and for the time being, this alone completes this treatise.

This concludes the third chapter, on other-directed inference, from the Child's Entry into Logic.

Colophon

The Balavataratarka (Child's Entry into Logic) was composed by the Indian Buddhist master Jina (Tibetan: དགྲ་ལས་རྒྱལ་བ, "Victorious One"). It was translated from Sanskrit into Tibetan by the Indian pandita Nagarakshita and the Tibetan Sumpa lotsawa dPal mchog dang po'i rdo rje, and preserved in the Dege edition of the Tengyur (Tohoku catalogue D4263). The original Sanskrit is lost.

This is a complete primer on Buddhist epistemology in the tradition of Dharmakirti, covering the definitions of valid cognition, direct perception, and inference. The text systematically presents the four types of direct perception (sense, mental, self-awareness, and yogic), the three modes of a valid reason, the three types of evidence (non-apprehension, nature, and effect), the eleven forms of non-apprehension, and the structure of proof-statements for others. It is written for beginners, as the title declares.

No English translation of this text has previously existed. This is the first.

Good Works Translation from Classical Tibetan (Dege Tengyur, Esukhia Digital Edition). Translated by Dorje of the New Tianmu Anglican Church, April 2026. The translation is independently derived from the Tibetan source text. No existing English translation was consulted, as none exists. MITRA AI was not used for this translation.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur (CC0). Tohoku catalogue D4263. Presented for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བཱ་ལ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ཏརྐ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གི་གསུང་རབ་འོད་ཟེར་གཏི་མུག་

གིས། །མུན་པའི་རབ་རིབ་རྣམ་པར་སེལ་མཛད་གསལ། །ས་གསུམ་གནས་ན་སྒྲོན་མ་གཅིག་པུ་ཡི། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡུན་རིང་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །རྟོག་གེའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིས་པ་རྣམས། །ཚེགས་མེད་པ་ཡིས་འཇུག་བྱའི་ཕྱིར། །ཐབས་ནི་བདག་གི་བརྩེ་བ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་ནུས་པ་དབྱེ་

བར་བྱ། །ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་ཐོབ་པ་དང་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉུང་ངུ་རིམ་པས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། །ཚད་མ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མ་བཟུང་ཡང་འཛིན་པ་ཡང་ངོ་། །སླུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་མི་བརྟེན་པས་སླུ་བ་སྟེ། ཉེ་བར་མཐོང་བའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་

སླུ་བ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཉེ་བར་མཐོང་བའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་ཅན་ནོ། །མ་བཟུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ངེས་པར་མ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་འཛིན་པ་ནི་མ་བཟུང་བ་འཛིན་པའོ། །དེས་ནི་གང་ཉེ་བར་མཐོང་བའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྔོན་མེད་པའི་

སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཚད་མའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་ན། ཤེས་པ་གང་གིས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའམ་ཞུགས་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་

མེད་དེ་ཐོབ་པ་ཉིད་མེད་ན་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་རུང་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་གོ་ཆ་མ་གྱོན་ན་ཡང་རྒྱལ་རིགས་གཞན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་དུ་རུང་བ་ནི་གོ་ཆ་གྱོན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚད་མ་ཉིད་དེ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གང་ལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་

ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །སླུ་བ་མེད་པ་ཅན་སྨོས་པས་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ལོ། །ཤེས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ལོ། །མ་བཟུང་བ་འཛིན་པ་སྨོས་པས་ནི་བཟུང་བར་

འཛིན་པའི་དྲན་པ་བསལ་ལོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །རྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྟེན་པའོ། །དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲའི་བཤད་

པའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་མོ། །འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྒྲའི་དོན་གྱི་ནུས་པས་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེས་ནི་རྣམ་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དོན་དམ་བདག་ཉིད་ཀྱང་རུང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱར་གྲགས་སོ། །འདིས་དཔོག་པར་བྱེད་པས་ན་དཔག་པ་སྟེ།

རྟགས་བཟུང་འབྲེལ་པ་དྲན་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །འདི་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ནུས་པའི་དབང་གིས་འཐོབ་བོ། །དེས་ནི་གང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པའི་རྟགས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་

པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དབྱེ་བས་ཚད་མ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚད་མ་གཅིག་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་།

དྲུག་གོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཙར་བ་ཀ་པ་རྣམས་ནི་ཚད་མའི་མངོན་སུམ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་མོ། །སེར་སྐྱ་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ངོ་སྙམ་མོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་འཇལ་བ་ཡང་ངོ་སྙམ་མོ། །ཉི་མ་པ་རྣམས་ནི་

དོན་གྱིས་གོ་བ་ཡང་ངོ་སྙམ་མོ། །གཞོན་ནུ་མ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ངོ་སྙམ་མོ། །གྲངས་ཀྱི་གཞི་སྨོས་པས་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་གཉིས་ཉིད་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་པ་རྣམས་ཚད་མ་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ངོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་

ཞིང་མ་འཁྲུལ་བའོ། །ཤེས་པ་གང་རྟོག་པ་སྟེ་རྟོག་པ་རང་ཉིད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་སྟེ། དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །རྟོག་པ་དང་འཁྲུལ་བ་དག་ལ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་

ཡང་སྒྲ་དང་འདྲེར་རུང་བ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་སྟེ་སྒྲ་དང་འདྲེ་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་བ་ལ། དེར་རུང་བ་ལ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །རུང་བ་སྨོས་པས་ནི་སྒྲ་དོན་གྱི་རྟོག་པ་མ་ཚང་བའི་བྱིས་པ་རྣམས་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །

དེ་དག་གི་དེ་ནམ་ཡང་སྒྲས་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་མི་འཛིན་ཏེ། སྒྲ་དང་འདྲེར་རུང་བ་ནི་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་སྣང་བ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་འདོད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པ་བརྡའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །དེས་

དགོས་པ་དག་ལ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་དག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དུད་འགྲོ་དང་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་ལེན་པ་དང་མི་འདོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་འདི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་

སྒྲས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་བློ་ལ་དོན་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་། མེ་དང་འབྲེལ་པས་བསྲེག་པ་ན། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཚིག་པར་སེམས། །སྲེག་པའི་སྒྲ་ཡིས་སྲེག་པའི་དོན། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །

བརྗོད་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྟོག་པ་དང་འདྲེ་བ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ། །མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་མངོན་དུ་བྱར་རུང་བ་སྒྲ་དང་འདྲེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་རྟོག་པ་ལ་དངོས་པོ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་པར་གྲུབ་པོ། །འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཡང་རབ་རིབ་དང་། མྱུར་

དུ་བསྐོར་བ་དང་། གྲུར་ཞུགས་པ་དང་། འཁྲུལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའོ། །དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དེ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། རང་གི་ངོ་བོ་སྣང་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་པར་

བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །འདི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ངེས་པས་རྟོག་པ་དང་འཁྲུལ་པ་དག་ལས་བཟློག་པར་གྱུར་པ་ནི། རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ངེས་པར་གཞག་གོ། །འདིས་

ནི་འདི་དག་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས། སྒྲ་རྗེས་འགྲོ་མ་གཏོགས་ཤེས་པ། །གང་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་མིན། །ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲ་དང་ནི། །རྗེས་སུ་འདྲེས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། །རྟོག་པའི་ངག་གི་ངོ་བོས་ལས། །འདས་ན་རྟོགས་པའི་གསལ་བ་ཡང་། །གསལ་

མི་འགྱུར་བར་དེ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་ན་ཡང་འགའ་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་མངོན་སུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྙོན་དུ་རུང་། དེ་ལྟར་ཡང་རྟར་

རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དུས་ན་ཡང་བ་ལང་མཐོང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མངོན་སུམ་མོ། །རྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ཉིད་བ་ལང་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བརྟག་པར་མི་ནུས་ཏེ། རང་གི་མིང་གིས་དྲངས་པའི་བ་ལང་ནི་དེའི་ཚེ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་

རོ། །འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དུས་མཉམ་པར་བ་ལང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བ་ཉིད་དོ། །རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྨོས་པས་ནི་འདི་བུམ་པའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མངོན་སུམ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་ངོ་བོའི་རྟོག་པ་བསལ་ལོ། །མ་འཁྲུལ་པ་སྨོས་པས་ནི་དུང་ལ་སེར་

པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ལོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པའོ། །རང་གི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་གིས་

བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་དང་། ལྷན་ཅིག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ། །དེ་འདྲ་བའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ནི་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་

ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་མངོན་སུམ་ཁས་བླངས་པ་ལ་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་མེད་དོ། །དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་མངོན་སུམ་འདི་

ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ན་ཚད་མར་འདོད་དོ། །མངོན་སུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདི་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་མིག་བཙུམས་པས་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདི་

བརྩད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མིག་བཙུམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པ་གཟུང་དཀའ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་གིས་རང་རིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རང་རིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་འདྲ་བར་གནས་སོ། །གང་གིས་འདི་

རྣམས་ལ་གསལ་བ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲོན་མེ་བཞིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཛིན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བ་ལང་རྗིའི་ཆུང་མ་ཡང་རང་གི་བློ་གྲུབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་

པའི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པའི་དཔྱོད་པ་པ་འདི་བུད་མེད་དང་དམངས་ཐ་མལ་པའི་ཡང་དཔྱོད་པའི་གཏིང་དཔོག་པར་གྱུར་ཏོ། །འདི་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་དུས་མཉམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་

པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གསལ་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བྱེད་གཞན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསལ་

བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་རང་རིག་པ་ནི་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་བེམས་པོའི་དངོས་པོ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་རང་ལས་བྱ་བ་འགལ་བས་རང་རིག་པ་རྐུ་བར་བྱེད་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

གང་ཡང་བེམས་པོའི་ངོ་བོ་ལས། །ལོག་པ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གང་འདིའི་བེམས་མིན་ངོ་བོ་ཉིད། །འདི་ཁོ་ན་རང་རིག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི་རང་ལ་བྱ་བ་འགལ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གསལ་བ་མི་བཟོད་བཞིན་དུ་སྒྲོན་མེའི་རང་གསལ་བ་བཟོད་པར་གྱུར་སྙམ་དུ་མ་

ཤེས་སོ། །ཡང་ན་སྒྲོན་མེའི་ཡང་རང་གསལ་བ་མི་བཟོད་ལ་རག་(ག,གོ)། །དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ལྷ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དག་སྟེ། དེ་གང་

རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ཤེས་པ་གང་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལམ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་རུང་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་གསལ་བའི་

མཆོག་བཟུང་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པས་མྱོས་པས་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དག་ཉེ་བར་གཡེངས་པའི་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གསལ་བར་མདུན་ན་གནས་པ་ལྟ་བུར་དེ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་

ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་སྐྱེས་པ་དེ་ལག་མཐིལ་གྱི་སྐྱུ་རུ་ར་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དོན་གསལ་བ་མཆོག་གི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པའོ། །གང་གསུངས་པ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གསལ་བ་

རུ། །སྣང་འགྱུར་འཇིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །སླུ་བ་མེད་ཅན་ཤེས་པ་གང་། །དེ་ནི་མངོན་སུམ་རྟོག་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་སྨོས་པས་ནི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་གི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་མངོན་སུམ་བཤད་ཟིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་

པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དང་། རང་རིག་པ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་པའི་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བསལ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། རང་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་གཞན་

དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་དོན་བྱེད་པར་རུང་བའི་ངོ་བོས་མཚོན་པས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདས་མ་ཐག་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལོ། །འདིས་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ངག་ཕྱིར་ཟློག་གོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ།

མངོན་སུམ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུའོ། །རྒྱུའི་བྱ་བ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཚད་མ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཐ་དད་ན་གལ་ཏེ་ཚད་མ་དང་རྟོགས་པ་དུས་མཉམ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་དེའི་ཚེ་འདི་དག་ལ་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་

བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། དུས་མི་མཉམ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། །དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དེས་རྒོལ་བ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དུས་ཐ་དད་ན་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་པས་དེའི་ཚེ་དེའི་ཡང་རྟོགས་པ་དེ་

ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ཚེ་མ་ལུས་པ་དོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་རྟོགས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཐོག་མའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་རེ་ཞིག་དོན་འདི་མ་རྟོགས་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་

པ་གཉིས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་རྟོགས་པ་མེད་དེ་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་ལ་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེས་པ་ཡང་སྔར་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་འདྲ་བས་ན་མ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་སྐྱེས་པ་

ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ། རྟོགས་པ་ཡང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཤེས་པའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུའོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདིའི་ཚད་མའོ། །དེའི་དབང་གིས་དོན་རྟོགས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ནི་ཡུལ་གང་

ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ངོ་བོ་དེར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འདི་སྔོན་པོར་རིག་ལ་འདི་སེར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་

དུ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར། སྔོན་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར། དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་

རྗེས་སུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རིག་པ་དེ་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདིའི་ངོ་བོ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དོན་གྱི་ངོ་བོའི་འདྲ་སྤངས་ནས། །འདི་ནི་དོན་དང་འབྱོར་མི་འགྱུར། །

དེ་ཕྱིར་གཞལ་བྱའི་བདག་པོ་ཡི། །ཚད་མ་གཞལ་བྱ་འདྲ་བདག་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་ཚད་མ་ལ་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུའོ་སྙམ་དུ་ཚད་མ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ་

ལས་མངོན་སུམ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །རང་གི་ཕྱིར་འདི་རང་གི་དོན་ཏེ། རང་གིས་རང་གོ་བར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱི་ཕྱིར་འདི་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ་གང་གིས་གཞན་གོ་བར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་

ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་རྟགས་ལ་གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །གང་གི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དེས་དོན་

རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་སྨོས་པས་ནི། ཚུལ་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། དྲུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཕྱིར་བཟློག་གོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གསལ་

ལོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་རྣམས་གང་དག་ཅེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཚུལ་གཅིག་གོ། །ཡོད་པའི་ཚིག་སྨོས་པས་མ་གྲུབ་པ་སེལ་ལོ། །ངེས་

པས་སྨོས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མ་གྲུབ་པ་སེལ་ལོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ངེས་པ་ཞེས་གཞུག་གོ། །མཚུངས་པའི་ཕྱོགས་ནི་འདིའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ངེས་པ་ནི་ཚུལ་གཉིས་པའོ། །ཡོད་པ་སྨོས་པས་ནི་འགལ་བ་རྣམ་པར་གཅོད་དོ། །ངེས་པ་སྨོས་

པས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གཅོད་དོ། །ཉིད་སྨོས་པས་ཐུན་མོང་གཅོད་དོ། །ཡང་སྨོས་པས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་གཅོད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་གཞུག་གོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་དང་། དེ་དང་འགལ་བ་དང་། དེ་མེད་པ་ཡང་ངོ་། །

དེ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ་ཚུལ་གསུམ་པའོ། །མེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཐུན་མོང་སེལ་ལོ། །ཉིད་སྨོས་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་སེལ་ཏོ། །ངེས་པ་སྨོས་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སེལ་ཏོ། །འོ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སྨྲས་བས་

ཆོག་མོད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་དོན་གོ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཅི་འདིས་ཐ་དད་དུ་བྱས། བདེན་ཏེ། སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཚུལ་ཐ་དད་པར་གཟུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལས་ཁྱབ་པ་ངེས་པ་ཅན་ཚུལ་གཅིག་ལ་ཡང་ལྡན་པར་དོན་གྱིས་གོ་བས་ཚུལ་གཉིས་

པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱང་གསུམ་ཉིད་དེ། ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་གྱི་རྟགས་གང་ཡིན་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་དང་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དགག་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་མི་

དམིགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དང་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་ངོ་། །རང་གི་ངོ་བོ་གང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དག་ཡོད་ན་ཡོད་པར་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་

ནི་དེ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་གལ་ཏེ་འདིར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་སྲིད་པའི་ཡུལ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་མི་དམིགས་པས་མེད་པའི་ཐ་སྙད་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་དུ་རུང་བ་ལ་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་

དང་དུས་དང་རང་གི་ངོ་བོས་བསྐལ་པ་རྣམས་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཚང་བའི་དོན་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ལ་ནི་མེད་པའི་ཐ་སྙད་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཀག་པ་ཙམ་འདིར་མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཡང་ཡན་ལག་ཉིད་

མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་དམིགས་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་པ་གཅིག་དང་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་དགག་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དམིགས་

པར་རོ། །དགག་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་དབང་ངོ་། །དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་བཞིན་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

འདིས་ནི་མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དགག་བྱ་སྟོང་པའི་ས་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་དབེན་པའོ། །དེ་ཡང་དེ་འཛིན་པ་ཁོ་ནས་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་

བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་འདིས་རྨོངས་པ་ལ་བརྟན་པ་ལ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་མེད་པ་དང་། མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་

དུས་ཀྱི་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་འདས་པའི་དུས་ཀྱང་སྟེ་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་(མཉམས་,མ་ཉམས་)པ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ན་སྣམ་བུ་མེད་དེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་དམིགས་བྱ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་བུམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་མ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་

རོ་ཞེས་པས་ངེས་པར་ནུས་སོ། །འདིར་བུམ་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དམིགས་པ་ལོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་གཞན་གྱི་རྣམ་

པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ཡང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མཐོང་དུ་རུང་བ་མི་དམིགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་མི་དམིགས་པ་འདི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་མེད་དེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་

ཐོབ་པའི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་ནི་དུ་བའོ། །དེའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་འདི་ན་མི་དམིགས་པའོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དོ། །དུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་དུ་བའི་རྒྱུ་

རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བ་སྟེ་འདི་ན་དེ་མི་དམིགས་པའོ། །རྒྱུ་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་མེད་དེ། མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་དུ་བའི་རྒྱུ་མེའོ། །དེ་འདི་ན་མི་དམིགས་པའོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་ཨ་ཀ་རུ་མེད་དེ། ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་

ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་ཨ་ཀ་རུའི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིང་ངོ་། །འདི་ན་དེ་མི་དམིགས་པའོ། །རང་བཞིན་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་གྲང་རེག་མེད་དེ། མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་གྲང་རེག་གི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་དང་འགལ་བའོ། །འདི་

ན་དེ་མི་དམིགས་པའོ། །འབྲས་བུ་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་གྲང་རེག་གི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་མེད་དེ། མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་གྲང་རེག་གི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །འདི་ན་དེ་མི་དམིགས་པའོ། །རྒྱུ་

འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདིའི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་དེ། མེ་དང་ཉེ་བའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དག་གི་རྒྱུ་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའི་ཁྱད་པར་རོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་

པའོ། །ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་བ་མོའི་རེག་པ་མེད་དེ། མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་བ་མོའི་རེག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ནི་གྲང་བའོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །རང་བཞིན་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་

འདི་ན་གྲང་རེག་མེད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་གྲང་རེག་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །འབྲས་བུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་གྲང་རེག་གི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་དག་མེད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་

ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་གྲང་རེག་གི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །རྒྱུ་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་ས་ཕྱོགས་འདི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་

བྲག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡོད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡོད་པ་ཅན་གྱི་ས་ཕྱོགས་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བའོ། །དེ་འདི་ན་དམིགས་པའོ། །

ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་བ་མོའི་རེག་པ་མེད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་བ་མོའི་རེག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་མེའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །རང་བཞིན་འགལ་

བས་ཁྱབ་པ་དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་མེ་མེད་དེ། བ་མོའི་རེག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་མེའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བ་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེས་ཁྱབ་པ་ནི་བ་མོའི་རེག་པའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །འབྲས་བུ་འགལ་བས་ཁྱབ་པ་དམིགས་པ་

ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་མེའི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་དག་མེད་དེ། བ་མོའི་རེག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་མེད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མེའོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་གྲང་རེག་གོ། །དེས་ཁྱབ་པ་ནི་བ་མོའི་རེག་པའོ། །འདི་ན་དེ་དམིགས་པའོ། །རྒྱུ་འགལ་བས་ཁྱབ་པ་

དམིགས་པ་ནི། དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་མེད་དེ། བ་མོའི་རེག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དགག་བྱ་དུ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་མེའོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་(གྲོང་,གྲང་)རེག་གོ། །དེས་ཁྱབ་པ་ནི་བ་མོའི་རེག་པའོ། །དེ་འདི་ན་དམིགས་པའོ། །ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བས་ཁྱབ་པ་དམིགས་པ་ནི།

དཔེར་ན་འདི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཞིག་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། དགག་བྱ་བརྟག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དང་འགལ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ཁྱབ་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་དེ་

དམིགས་པའོ། །འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱུད་པས་དོན་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་ལ་ཡང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་དེ་རྣམས་འགལ་བར་མི་

འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་ཡོད་པ་ཙམ་གྱི་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གཏན་ཚིགས་སོ། །གང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཅི་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གང་གཏན་ཚིགས་

ཡིན་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་ཏོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་ནི། བྱས་པ་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱས་པ་སྐྱེས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་

བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །གང་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་གང་ཞིག་མེད་ན་གང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འདི་ན་

མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མེ་ཡོད་པ་དང་མེ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དུ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་རྟགས་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པས་རྟགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་

དགག་པའང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཡང་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་གོ་བར་བྱ་བ་ལ་འབྲས་བུ་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་

གཉིས་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ལ་ནི་དོན་གྱིས་དོན་རྟོགས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་བར་བྱ་བ་དང་གོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པར་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གསུངས་

པ། ཚོགས་པ་ལ་སོགས་གང་རྣམས་ལ། དེ་འདྲའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་མིན་པས། །དེ་རྣམས་གཏན་ཚིགས་མིན་ཞེས་སྨྲ། །མེད་ནའང་འབྱུང་བ་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རྟགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་

གྱི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་འབྱུང་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་དེ་ལས་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་གྲུབ་

པོ། དགག་པ་བསྒྲུབ་པ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ལས་ཏེ། རིག་བྱ་མ་ཡིན་པ་མི་དམིགས་པས་ནི་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རིག་བྱ་མ་ཡིན་

པ་མི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་བ་ལས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར། གང་དུ་གཅིག་བཀག་པས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཡང་རིག་བྱ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་གོ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱའི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ཉིད་

ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་འགལ་བ་མེད་པ་དམིགས་པ་ནི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་པའི་ངོ་བོ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བ་དམིགས་པ་ནི་རིག་བྱ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ལ་བརྒྱུད་དེ་ནང་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགག་པ་གྲུབ་པོ། །

འདིས་ནི་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིས་མཚོན་པར་འགྱུར་བས་ན་མཚན་ཉིད་དོ། །སྤྱི་ནི་ཐུན་མོང་བ་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེ་བ་སྟེ་འདིའི་ངོ་བོ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བྱེ་བྲག་ངེས་པ་མ་བཟུང་བའི་

རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་ཡུལ་ལོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སྣང་བ་ལ་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཞེན་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཅི་རིགས་ནི་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་

ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་འདིའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གསུངས་པ། དེ་ཡི་ངོ་བོ་མིན་པ་ལས། །

ལོག་པའི་དངོས་ཙམ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་དང་། །དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་མི་གནས་ཕྱིར། །སྤྱི་ནི་རྟགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །འོ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་མེད་པ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་དུ་འགྱུར། བདེན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་ཐོབ་

པར་བྱ་བའོ། །གང་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཟུང་བའོ། །གང་དུ་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གཟུང་ཡུལ་ནི་དོན་མེད་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །མངོན་སུམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནི་གཟུང་བའོ། །རྒྱུན་ནི་

ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེན་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་མི་སྐྱེད་པའི་མངོན་སུམ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཞེས་མི་བྱའོ། །

ངེས་པ་ནི་འདི་སྙམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པ་དག་ལ་ཐོབ་པ་དང་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡང་འདིར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་སེམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་པ་ལ་དབང་པོ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པར་

བྱེད་པ་པོ་ཚད་མ་ཡིན་ན་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་ཡུལ་ནི་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་འདིའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་འཛིན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་འདིའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་ལ་སྤྱོད་པའི་

ཕྱིར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་པས་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཡང་སྔར་དང་མཚུངས་པར་དོན་དང་འདྲ་

བའི་ངོ་བོ་ནི་ཚད་མ་དོན་རྟོགས་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་དང་དོན་དང་འདྲ་བའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པ་དོན་དང་བཅས་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མི་གསལ་བ་ཐུན་མོང་བའི་སྣང་བ་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་བས་

ཇི་ལྟར་དོན་དང་འདྲ་བའི་ངོ་བོར་རུང་། བདེན་ཏེ། འཆད་པ་པོ་རྣམས་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེན་ནས་དེའི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞུགས་ནས་

ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐོབ་པས་ཡོངས་སུ་མགུ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཅག་གིས་སྔོན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་གཞན་ལ་ཐོབ་པ་ནི་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྔོན་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་

རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོའི་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་པས་དོན་དང་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ་ལས་རང་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་

རྟགས་བརྗོད་པའོ། །སྔར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྟོགས་པ་པོའི་ཚིག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཉིད་རང་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པས་གཞན་ལ་གོར་འཇུག་པའོ། །ཚིག་དེ་ཡང་གོར་གཞུག་པར་བྱའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་རྗེས་སུ་

དཔག་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མར་ལ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཚད་མ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་

བཏགས་ཀྱང་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཚད་མ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་

མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདིའི་ཆོས་མཚུངས་པ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །དཔེའི་ཆོས་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་

གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ། །འདིའི་མི་མཚུངས་པ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལྷན་ཅིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་ངག་དག་གི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་

བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནོ། །གང་གི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་ནོ། །འོ་ན་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དག་བརྗོད་ཀྱི་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལྡོག་པ་དང་ཕྱོགས་

ཀྱི་ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་ཀྱང་གཅིག་ཀྱང་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར། ཉེས་པ་འདི་ནི་མི་གནས་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཤུགས་ཀྱིས་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ།

དེ་མེད་ན་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་བྱ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ངག་ལས་ངེས་པར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་ངེས་པར་གྱུར་པ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་སུ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ཉིད་ན་དེ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་མེད་

པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པ་ལ་དེའི་དེ་ལ་ངེས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མེད་པ་རྟོགས་ཏེ། ལྡོག་པ་རྟོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་ངེས་པར་གྱུར་པ་བསྒྲུབ་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་

བའི་ངག་ལ་ལྡོག་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལོག་པ་ལ་ངེས་པས་ལོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡོག་པ་ནི་ལྡོག་པའི་

ངག་ལས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་ལོག་པ་ལ་ངེས་པས་ལོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཐམས་ཅད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཅན་གཅིག་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཡོད་ལ་བསྒྲུབ་པར་

བྱ་བ་མེད་ན་དེ་ལོག་པ་ལ་ལོག་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མེད་པ་ལ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྡོག་པའི་ངག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་

ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ཅན་ནམ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་རུང་ངག་གཅིག་སྦྱར་བས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གིས་རྟགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བརྗོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་པས་གཅིག་ལ་གཉིས་ཀ་མི་གཟུང་ངོ་། །འདི་ཙམ་གྱིས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ་འགལ་བ་མེད་

དེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་དང་གང་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ན་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟའི་མགོ་བོ་ལ་རྭ་བཞིན་ནོ། །ས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ན་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་བུམ་པའི་མི་དམིགས་པས་

ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་དཔེའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟའི་མགོ་བོ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དགག་བྱ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་མི་དམིགས་པར་གྲགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་

པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་མང་སྟེ། འདི་ལྟར་དག་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཟུང་བའམ། བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པ་ཡང་རུང་བྱེ་བྲག་དང་བཅས་པ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའམ་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཁོངས་སུ་འདུས་པའམ། བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའམ། བྱེ་བྲག་རྟོགས་

པར་བྱ་བ་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་སྒྲ་ཡང་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཡོད་པ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་བདེ་བ་ཡང་སྐྱེ་

བ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །རྟོགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའོ། །གང་བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་བུར་བཞིན་

སེམས་པ་ཡང་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གང་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་ལ་རྒྱུའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་བྱས་པར་གྲགས་སོ། །རང་བཞིན་བརྗོད་པས་ཡང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ། །

གང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཅན་དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུ་བ་བཞིན་སྒྲ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བའོ། །རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་སྒྲའི་ཐ་དད་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ།

དཔེར་ན་གློག་བཞིན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱེ་བྲག་བཟུང་བ་མེད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་

ལ་ཡང་དཔེའི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པ་

བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ཙམ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གོ་བར་བྱ་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། །དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་དེ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐྱེས་པ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགལ་བའི་ཆོས་གནས་པའི་དབྱེ་བའི་

མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྔར་བྱུང་བ་དང་ཕྱིས་འབྱུང་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གོ་བར་བྱ་བ་དང་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཙམ་གྱི་

སྦྱོར་བ་ནི་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཚང་བང་བཞིན་འདི་ན་ཡང་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ཚང་བང་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་དུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པར་བརྗོད་པར་

བྱའོ། །འདི་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་དམིགས་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་

པའི་བྱེ་བྲག་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདི་ན་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་བུམ་པ་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་དཔེའི་ཆོས་ཅན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་དགག་བྱ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་

གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་དུ་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཙམ་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་ལ་གང་ན་ཡང་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དེ་བོང་བུའི་རྭ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་བྱས་པས་སོ། །བྱས་པ་

ཉིད་མེད་པ་ལ་གང་ན་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཅན་ཉིད་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བས་སོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་གང་ན་ཡང་བྱས་པ་ཉིད་མེད་དེ་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་བྱས་པས་སོ། །འདི་དག་ལ་ཡང་

དེའི་ཆོས་ཅན་ནམ་མཁའི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་མེ་མེད་པ་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་མ་

ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་ཡང་དུ་བ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ལ་ཡང་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་

པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ངག་སྨོས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ནི་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་

དངོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་འབྲེལ་པ་ལས་དོན་གྱིས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །བརྒྱུད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུངས་

པ། ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་ཡི། །མཐུ་ལས་དོན་རྟོགས་ནུས་པ་སྟེ། །དོན་ལས་མ་ཡིན་དེས་དེ་དག །རང་ལས་བསྒྲུབ་པར་གནས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཚིག་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྨྲས་པ་ནི་བརྒྱུད་པས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ། །ཉེ་བར་མ་བསྟན་པའི་ཡུལ་ལ་གཏན་ཚིགས་འཇུག་

པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་པས་དགོས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉམས་སོ། །དེ་ཡང་རང་གི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཡང་རྟོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་ན་

ཡང་དེ་དང་བྲལ་བ་ལ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་གཏན་ཚིགས་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པའི་བསྒྲུབ་པའི་ངག་ལས་ཇི་ལྟ་ན་ཡང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅི་འདི་ཕ་རོལ་གྱི་རྟོགས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པར་རབ་ཏུ་སྨྲ། ཁོ་བོ་

ཅག་གི་སྒྲུབ་པའི་ངག་ལ་ལྔའི་མཐའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པས་ཁྱབ་པ་དང་ཕྱོགས་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ན་ཙམ་སྨོས་པས་གྲུབ་པ་ངག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་མེད་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུལ་བཤད་པ་མེད་པ་ལ་སྐབས་ཀྱིས་

སྟོང་པའི་གྲུབ་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་རེ་ཞིག་འདིའི་ཡུལ་བཤད་པ་དེ་དང་བྲལ་བས་སྐབས་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། ཡུལ་བཤད་པ་གཞན་ཞིག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ལ་སྐབས་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ཅི་བསྙོན་པ་ལྟ་

བུར་གང་གི་ཡང་སྐབས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་ཅེས་སྨྲ་བར་འགྱུར། སྨྲ་ན་ཡང་ཅི་འདིའི་སེམས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཉིད་དུ་གསུངས་ཡང་སྐབས་བཏང་ནས་ཕྱོགས་བཤད་པ་བྱས་ན་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ཡང་མཐོང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བྱོས་ཤིག །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་

ཚིག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ངག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་མེད་པ་ལ་ལྔ་བའི་མཐའ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ངེས་པར་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངག་སྟེ་ངེས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པས་སྔར་དང་

མཚུངས་སོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡང་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་དེའི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཉེ་བར་མི་མཁོ་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན། ཁྱབ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་

ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངག་ཉིད་ལས་དེའི་དོན་གྲུབ་ན་གཞན་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ལས་ཅི་བྱེད། འོ་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་བསྒྲུབ་པའི་ངག་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱོན་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཡང་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་

སྐྱོན་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚད་བཟུང་བ་ཅན་གྱི་ངག་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་མི་མཁོ་བ་མ་ཚང་བ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ན་ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་ངག་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་སྐྱོན་ཡིན། དེ་རྣམས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་

ངེས་པར་བརྟགས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཇི་ལྟར་ཡང་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་མེད་ན་ཡང་འབྲེལ་པ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཙམ་གྱི་ངག་ལས་དེ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་གསུངས་པ། མེད་ནའང་འདི་ལས་བྱས་པའི་སྒྲ། །འདི་འདྲར་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་

ཅེས། །སྨྲས་པ་ཡང་དོན་གྱིས་ཏེ། །འཇིག་པའི་བློ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུངས་པ་གསུམ་ལས་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་མ་

སྨྲས་ན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཁོ་ནས་སྨྲས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པའི་ངག་གི་ཡན་ལག་སྟེ་རེ་ཞིག་འདི་ཙམ་ཁོ་ནས་འདི་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།བྱིས་པ་འཇུག་པའི་རྟོག་གེ་ཞེས་

བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ནཱ་ག་རཀྵི་ཏ་དང་། བོད་ཀྱི་སུམ་པ་ལོ་ཙཱ་བ་དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་རྡོ་རྗེས་བསྒྱུར་བའོ།། །།{D4264}༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏརྐ་བྷཱ་ཥཱ། བོད་སྐད་དུ། རྟོག་གེའི་

Source Colophon

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur, file 190 (Pramana section), lines corresponding to Tohoku catalogue D4263. The Esukhia project (github.com/Esukhia/derge-tengyur) provides Unicode Tibetan etexts of the Dege woodblock print edition under CC0 (public domain). Folio markers have been removed for readability; the text spans folios 325b–336b of the Dege Tengyur.

The Sanskrit original is lost. The colophon records: “Child's Entry into Logic, composed by the great master Jina, is complete. Translated by the Indian pandita Nagarakshita and the Tibetan Sumpa lotsawa dPal mchog dang po'i rdo rje.”

🌲