དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་པ — Ālambanaparīkṣā-vṛtti
Ālambanaparīkṣā-vṛtti. Written by Ācārya Dignāga (c. 480–540 CE), the founder of Buddhist logic and epistemology. This auto-commentary explicates his root verses on the nature of perceptual objects — a foundational text of Buddhist epistemology that shaped centuries of philosophical debate. The argument proceeds by elimination: neither atoms nor their aggregates can serve as the true object of perception, and therefore the object must be internal to consciousness itself. Translated from the Tibetan for the first time.
Homage to all Buddhas and Bodhisattvas.
Those who claim that the object of cognition of the eye and other senses is an external entity must hold either that it consists of atoms — since atoms are its cause — or that it consists of aggregates of atoms — since cognition arises appearing as them. Regarding this, first:
Though atoms are the cause of sensory cognition,
since they do not appear as such, their object
is not the atoms — just as with the sense faculty.
The “object” (ālambana) is that by which cognition determines its own nature, since cognition arises in the form of that object. Though atoms are indeed the cause of cognition, they are not its object — just as the sense faculty is not the object, even though it too is a cause. Thus, first: atoms are not the object of cognition.
The aggregate, though indeed appearing as such —
What appears as such does not come from that.
Whatever entity generates cognition in the form of its own appearance — that is what should properly be called the object of cognition, for it is explained as being the condition for cognition’s arising. The aggregate, however, is not even that:
Because it is not substantially real — like seeing double moons.
Seeing two moons due to a defective sense faculty — though the double moon indeed appears as such, it is not the object of that cognition. Similarly, since the aggregate is not substantially real and therefore is not a cause, the aggregate is not the object of cognition.
Thus neither of the two external candidates
is fit to be the object of cognition.
Since one essential requirement is lacking in each case, neither the external atoms nor what is called the aggregate qualifies as the object of cognition.
Here, some object:
Some claim that the forms of aggregates
are what establish the object.
Since all objects possess many forms, by certain of those forms they are held to be directly perceived. Even atoms, they say, possess the cause for generating cognition that appears as an aggregate. But:
The atom’s form is not the object of that cognition —
just as hardness and the like are not.
Just as hardness and the like, though they exist, are not objects of visual cognition, so too are atoms.
If it were so, cognition of pots,
cups, and the like would be identical.
Among the atoms of pots, cups, and the like — though they are numerous — there is no difference whatsoever.
If they are distinguished by differentiation of form —
If one thinks there exists a distinction arising from the particular forms of the neck, the rim, and so forth, which causes a difference in cognition — this distinction belongs to pots and the like, but:
It does not exist in atoms as real substances,
because they have no differentiation of measure.
Though atoms are distinct substances, being spherical, they have no differentiation. Therefore:
Differentiation of form exists only in what is not substantially real.
Differentiation of form exists only in what is conventionally real, not in atoms. Pots and the like exist only conventionally.
If atoms are entirely removed,
the cognition appearing as such would change.
For substantially real things, even when their correlates are removed, they still produce their own cognition — as with colour and the like. Therefore, the objects of sensory cognition are established as not being external.
The internal knowable nature
that appears as if external — that is the object.
Though there is no external object, what appears as if external — existing only internally — that alone is the objective condition (ālambanapratyaya).
Because it has the nature of consciousness,
and because it is also the condition.
The internal consciousness both appears as the object and arises from it. Possessing both characteristics, only what is internal is the objective condition.
But how can something simultaneous serve as a condition?
Even in one moment, because of non-confusion, it is a condition.
Though simultaneous, because there is no confusion, it becomes a condition for arising from another. For the presence and absence of reasons, being associated with the existence and non-existence of the result, are also stated to be the defining characteristics of causes that produce results sequentially.
Alternatively:
Because capacity is posited, it operates sequentially.
It also operates sequentially: appearing as an object, it has the capacity to generate a result conforming to its own appearance. Since it serves as the basis for consciousness, there is no contradiction.
If the internal form alone is the objective condition, how does visual consciousness arise depending on it and the eye?
That whose nature is the capacity
for cooperative production — that too is the sense faculty.
The sense faculty is inferred as having the nature of capacity from its own result — it is not constituted by the physical elements.
This too is not contradicted by consciousness-only.
Whether the capacity exists within consciousness or within its own imperceptible nature — there is no difference in producing the result.
Thus the nature of the object
and the capacity, each being the cause of the other,
operate from beginningless time.
Depending on the capacity called “eye” and the internal form, consciousness arises appearing as an object in a manner not directly evident. These two are each other’s causes, and their operation is beginningless in time. Sometimes, from the ripening of capacity, consciousness produces the form of the object; and sometimes, from that form, the capacity arises. Whether these two are the same as or different from consciousness may be stated as one wishes.
Thus the internal object of cognition, possessing both characteristics, is seen to be the true object.
Commentary on the Examination of the Object of Cognition, composed by Ācārya Dignāga.
Colophon
Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Rinchen (Life 180), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, March 2026. First known English translation.
Source text: Degé Tengyur, Pramāṇa section, folios 86a.5–87b.2. Esukhia Unicode etext (github.com/Esukhia/derge-tengyur, file 174), CC0 license.
The translation is independently derived from the Tibetan. The root verses (D4205, Ālambanaparīkṣā) published in this archive were consulted for verse identification. No existing English translation was consulted — this text has not previously been translated into English.
Scribal note: This is the first text from the Pramāṇa (Epistemology) section of the Tengyur to enter the Good Work Library. The Pramāṇa section contains 66+ texts by Dignāga, Dharmakīrti, and other Buddhist logicians. Virtually all remain untranslated.
Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.
Companion text: Examination of the Object of Cognition (Ālambanaparīkṣā) (D4205) by Dignāga — the root verses on which this auto-commentary is based.
Other works by Dignāga in the Good Work Library: Entering into Yoga (Yogāvatāra) (D4074) · Engaging in Reasoning (Nyāyamukha) (D4208) · Examination of the Three Times (D4207) · Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Verses on the Meaning of the Praise of Limitless Qualities
🌲
Source Text: དམིགས་པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་པ
Classical Tibetan source text from the Degé Tengyur, Esukhia Unicode etext (CC0). Presented for reference and verification.
༄༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱ་ལཾ་བ་ན་པ་རཱིཀྵ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། དམིགས་
[86a.6]པ་བརྟག་པའི་འགྲེལ་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཡིན་པའམ་དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་
[86a.7]འདུས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག །དབང་པོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དག་ཡིན་མོད་ཀྱི། །དེར་མི་སྣང་ཕྱིར་དེ་ཡུལ་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་དབང་པོ་བཞིན། །ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པས་གང་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་
[86b] [86b.1]ཕྲ་མོ་དག་གི་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དག་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ལྟར་སྣང་དེ་དེ་ལས་མིན། །དོན་གང་ཞིག་རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ།
[86b.2]འདི་ལྟར་དེ་ནི་(སྐྱ་,སྐྱེ་)བའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བཤད་པས་སོ། །འདུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་ཕྱིར་ཟླ་གཉིས་བཞིན། །དབང་པོ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བ་ནི་དེར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་པ་
[86b.3]དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གཉིས་ཀར་ཡང་། །བློ་ཡི་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡན་ལག་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི། ཁ་ཅིག་འདུས་པའི་རྣམ་པ་དག །སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱེད། །དོན་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་
[86b.4]ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་རྣམ་པར་རྣམ་རིག་གི །དོན་མིན་སྲ་ཉིད་ལ་སོགས་བཞིན། །ཇི་ལྟར་སྲ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་མིག་གི་བློའི་ཡུལ་མ་
[86b.5]ཡིན་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ལྟར་ན་བུམ་པ་དང་ཁམ་ཕོར་སོགས་བློ་མཚུངས་པར་འགྱུར། བུམ་པ་དང་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་ནི་མང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་དབྱེ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མགྲིན་པ་ལ་
[86b.6]སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་གང་གིས་ནི་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཁྱད་པར་འདི་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་རྫས་ཡོད་ལ། །མེད་དེ་ཚད་དབྱེ་མེད་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྫས་གཞན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་
[86b.7]མེད་དོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་རྫས་མེད་ལ་ཡོད། །རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །རྡུལ་ཕྲན་ཡོངས་སུ་བསལ་ན་ནི། །དེར་སྣང་ཤེས་པ་ཉམས་འགྱུར་ཕྱིར། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་འབྲེལ་
[87a] [87a.1]པ་ཅན་བསལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་བློ་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོའི་བློ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་མ་ཡིན་པར་འཐད་དོ། །ནང་གི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ནི། །ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་གང་ཡིན་དེ། །དོན་ཡིན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ལྟ་
[87a.2]བུར་སྣང་བ་ནང་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ངོ་བོའི་ཕྱིར། །དེ་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནང་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་
[87a.3]དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་ནི་རག་ལ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གོ་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན། གཅིག་ནའང་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར་ན་རྐྱེན། །ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་
[87a.4]དག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གི་དེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ན་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དག་གི་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །ཡང་ན། ནུས་པ་འཇོག་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཡིན། །རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་སྣང་བས་དེ་ནི་རང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ། རྣམ་པར་
[87a.5]ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་བྱེད་པས་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་འོ་ན་ནི་ནང་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་དང་མིག་ལ་བརྟེན་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་བྱེད་དབང་ནུས་པ་ཡི། །ངོ་བོ་གང་ཡིན་དབང་པོའང་ཡིན། །དབང་པོ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ནུས་
[87a.6]པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་གི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་རིག་ལ་མི་འགལ། །ནུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་རུང་། བསྟན་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དང་། །ནུས་པ་ཕན་ཚུན་
[87a.7]རྒྱུ་ཅན་དང་། །ཐོག་མ་མེད་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། །མིག་ཅེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་དང་། ནང་གི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དུ་སྣང་བ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་སྐྱེའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་ན་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་
[87b] [87b.1]སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་འབྱུང་ལ་རེས་འགའ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ལ་ནུས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་གཉིས་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཅི་དགར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནང་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་མཐོང་ངོ་། །དམིགས་
[87b.2]པ་བརྟགས་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པའོ།།
Source Colophon
Degé Tengyur, Pramāṇa section, folios 86a.5–87b.2. Tohoku catalogue number D4206. Esukhia Unicode etext from github.com/Esukhia/derge-tengyur (file 174), CC0 license. The text is the auto-commentary (vṛtti) on the root verses of the Ālambanaparīkṣā (D4205), both composed by Dignāga. Sanskrit title: Ālambanaparīkṣā-vṛtti. Tibetan title: dmigs pa brtag pa'i 'grel pa. Translated into Tibetan at an unknown date; the Tibetan tradition assigns the work to Dignāga.
Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Examination of the Three Times (D4207) · Dignāga — Engaging in Reasoning (D4208) · Dignāga — Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Dharmakīrti — A Drop of Logic (D4212) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Examination of Relations (D4214) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)
Other works by Dignāga in the archive: Engaging in Reasoning — Dignaga (D4208) · Entering into Yoga — Dignaga (D4074) · Establishing the Wheel of Reasons — Dignaga (D4209) · Examination of the Object of Cognition — Dignaga (D4205) · Examination of the Three Times — Dignaga (D4207) · Verses on the Meaning of the Praise of Limitless Qualities — Dignaga.
🌲