by Vinītadeva

This is the first English translation of Vinītadeva's Santānāntara-siddhi-ṭīkā (D4238), a word-by-word commentary on Dharmakīrti's short but foundational proof that other conscious beings exist. The root text establishes, from within the Yogācāra framework of consciousness-only, that behavioral and verbal appearances in our experience are caused by the mental activity of other mind-streams — that we are not alone.

Vinītadeva (Tib. Dul ba lha, fl. 8th century) was an Indian Buddhist logician at Vikramaśīla who specialized in making the compressed logical treatises of Dignāga and Dharmakīrti accessible. His commentarial method is patient and thorough: he explains each word and phrase, introduces the opponent's objection, then gives the author's response, then notes what the passage teaches.

The text was translated from Sanskrit into Tibetan by the Indian paṇḍita Viśuddhasiṃha and the Tibetan translator Pal-tsegs Rakṣita (dPal brtsegs Rak-ṣi-ta). It is preserved in the Degé Tengyur (Toh. 4238) in the Pramāṇa (Logic and Epistemology) section.

Homage and Prologue

Homage to the glorious Mañjuśrī.

To the guide of beings who taught
that all of this is mind-only —
having bowed most deeply to that one,
I shall analyze the proof of other mind-streams.

By this verse beginning "In one's own body, cognition preceding," the author indicates the commentary on this treatise, its subject matter, and its purpose. The subject matter is the very existence of other mind-streams. The purpose is establishing that other mind-streams exist. Since this treatise accomplishes that purpose, the treatise and its purpose are connected through the relation of means and what is to be accomplished. Relations of cause and effect, and so forth, are subsumed within this very relation and are therefore not stated separately.

The Externalist Objection

It is widely known that the Externalists — those who assert external objects — raise the following objection: "Under the position of consciousness-only, the existence of other mind-streams cannot be established."

They argue as follows: "Under the view that only mind exists and there are no external objects, there is no valid direct perception for ascertaining other sentient beings, since all cognitions apprehend only their own aspects — or more precisely, since there is no apprehension at all. Furthermore, there is no inference either, because there are no bodily and verbal actions. For if one infers other sentient beings through expressions of body and speech, under the position of consciousness-only, bodily and verbal action-expressions do not exist."

"Scripture also cannot serve, since it belongs within the aggregate of form — and if form is rejected, scripture becomes simply impossible. For scripture would have to be either of the nature of sound or of the nature of letters — yet neither of these exists in your system. And even as an object of the sort that form would be, it would not be accepted as a valid means of knowledge, since you hold that its object transcends the objects of both valid means of knowledge. Therefore, through scripture too, other sentient beings cannot be ascertained."

Response: On Scripture, Inference, and the Root Verse

To the Externalist who has thus wrongly understood, the following should be said:

We too do not accept that other sentient beings are known through direct perception. Those who see only what is before them do not come to know other sentient beings through direct perception.

Regarding scripture: scripture is not of the nature of letters. Rather, it is the arising of cognition in which, through the power of the teacher, distinctive speech, words, and letters appear. Although it exists in the mind-stream of the one who comprehends, it is conventionally designated as "the words of the Tathagata" or "the words of a śrāvaka" or "the words of a brahmacārin" — designated as belonging to the speaker through the convention of imputation.

All that is Buddhist teaching is understood to be cognition bearing the aspect of the universal of expressive sound — not the particular sound itself, since the particular is refuted by the reasoning "because it was not previously seen," and so forth.

We too do not accept that other sentient beings are ascertained through scripture. Rather, it is through inference.

To show how this inference operates even without bodily and verbal actions, the verse beginning "In one's own body, cognition preceding" is stated. This is the compressed meaning. The detailed meaning must now be explained.

The Argument from Actions Preceded by Cognition

"Cognition" means awareness. Here it is understood as having the nature of wishing to go, wishing to come, and wishing to speak — for that is the cause of action. An action preceded by such cognition is one where cognition comes first. The word "preceding" here indicates being a cause, since a cause exists prior.

Suppose the Externalist says: "Since we observe in our own mind-stream that actions preceded by cognition are apprehended through direct perception and inference, and then we attribute similar cognition to another's mind-stream — this is how we come to know the mind-stream of another that has the nature of wishing to express." In that case, this method is equal for consciousness-only as well. The word "action" here is merely illustrative. Opening the mouth, blood rising to the face, and such things are also means of ascertaining another's mind — they are expressions too.

By stating "If," the method to be explained shows that the opponent's own position lacks inference. To show the equality when inference is accepted, the passage beginning "If in oneself" is stated.

"Mental activity" is the stirring of the mind. Here, the word "stirring" refers to the agent — the one who acts. The words "action" and "speech" refer to the expressions of body and speech. The meaning is therefore this: If, seeing in oneself that actions and speech — going and speaking — are preceded by intention, one then infers mental activity in another's mind-stream from observing those same actions and speech, this method is equal for the proponent of consciousness-only. Therefore that one too will infer another's mind.

Here, although "stirring" is stated without qualification, the context is one where mental stirring is discussed. Therefore, through the force of context, the general term applies to the particular.

The Equality of Inward and Outward Appearances

Now one might think: "The Externalist accepts that bodily and verbal actions serve as signs of another's mind, and that these signs genuinely exist. But for one who asserts that knowable objects are internal, those signs do not exist — so how is it equal?"

Therefore the passage beginning "That too, because of another's cognition" is stated. Even for the proponent of internal knowable objects, without any distinction in the stirring of another's mind, there are cognitions appearing as bodily and verbal expressions — but one does not accept that these appearances exist externally. A cognition other than one's own is "another cognition." The stirring associated with that is "stirring by another cognition." The distinctive quality of that is expressed by the word "distinction." By stating "distinction," the passage encompasses both wishing to act and wishing to speak.

To address the doubt of the Externalist system, the passage beginning "If the action of another's cognition" is stated: "You have never observed cognitions bearing the aspect of actions and words that are preceded by another's cognition. Therefore how do you infer?" — this is the opponent's prior doubt.

The proponent of internal knowables says: "Because it is equal, there is no fault." The difficulty here is equal for you as well. To show that equality: "The opponent too" has never observed actions and speech preceded by the stirring of another's mind. Therefore neither does the opponent ascertain another's mind.

This objection is not very acute. Although one need not seek a famous connection for what is to be proven, nevertheless, because the fault is equal, the opponent is defeated by this equal fault alone — no other fault need be stated.

The Argument from Interrupted and Uninterrupted Appearances

Here, to address the doubt of the Externalist who thinks there is a means of inferring another's mind, the passage beginning "If the mind of oneself existing in another" is stated.

The opponent's prior doubt is: Since one's own mind cannot serve as the cause of the actions and speech existing in another's mind-stream, therefore one infers another's mind.

The proponent of the philosophical system says: "You must explain why one's own mind existing in another cannot serve as one's own cause." The opponent shows it is impossible because "there is no distinct personal experience of the mind that motivates." Actions and speech existing in another's mind-stream are to be investigated in two ways: are they caused by one's own mind or by another's mind? First, they are not caused by one's own mind, because the motivating mind has not been personally experienced in one's own mind-stream.

To gather the reasoning: "Those which have the support of one's own mind also" — the actions of body and speech caused by one's own mind, "I shall go, I shall speak," are observed in one's own mind-stream. The word "support" here means "cause."

Even though those caused by one's own mind are seen in one's own mind-stream, what follows from this? Therefore "those also" — if the actions and speech existing in another were also supported by one's own mind, then they too would be seen as one's own. But how are they seen? "As not being thus" — they are seen as spatially interrupted objects: "this one goes, this one speaks."

The opponent's prior doubt is that the absence of being caused by one's own mind implicitly establishes the existence of another mind. The proponent says: "In another also" — for the proponent of internal knowables too, cognitions appearing as actions and speech in one's own mind-stream that appear spatially interrupted have no personal experience of a motivating mind. The gathering of the reasoning is also shown to be equal: cognitions appearing as actions and words that are caused by the stirring of one's own mind are also understood as inward-facing appearances — "I go, I speak," appearing as expressions connected with oneself.

Those existing in another's mind-stream are understood as outward-facing appearances — "this one goes, this one speaks." Therefore it is established that the cause is another. The stirring of one's own mind is one's own mental stirring — this is how the syntactical construction is to be understood.

The Arrow and Stone Analogy

Because the Externalist doubts whether outward-facing cognitions have stirring as their cause, the passage on causeless outward appearances is stated.

Why not accept that outward-facing cognitions are causeless — that they simply lack the cause of stirring? The word "outward-facing" here refers to interrupted apprehension. The meaning: why not accept that they are causeless with respect to stirring?

The proponent says: If cognitions appearing as actions and words in interrupted form can exist without stirring, then inward-facing ones too would not have stirring as their cause. For if some can arise as the form of actions and words without stirring, then through lack of distinction, all cognitions bearing the form of actions and words would also arise without stirring.

One might think there is a distinction made by the difference between interrupted and uninterrupted, so that interrupted appearances are causeless and the others are caused.

Therefore the passage on appearances interrupted and uninterrupted is stated. The distinction of interrupted appearance — that is, the specific characteristic by which outward-facing appearances would lack the cause of stirring while others would have the characteristic of stirring — cognitions do not differentiate in this way. "Differentiate" here means to distinguish, to separate, or to exclude.

If there is no differentiation of cause: then, since there is no distinction in the appearance of actions and words itself that would make the cognitions different, either both lack the cause of stirring or both have the cause of stirring.

Having thus established the equality of the two types of cognition, to conclude: "Therefore, the distinction of appearance, that which has the distinction of being uninterrupted" — since the two cognitions are thus equal, it is not the case that only those appearing as actions and words with the distinction of being uninterrupted have stirring as their cause.

Then what? Even those appearing as interrupted, merely by appearing as distinct actions, have stirring as their cause — where the distinction of interruption is present.

Therefore, the compressed meaning here is: regardless of the distinction of interrupted and uninterrupted, the mere appearance of actions and speech in general has stirring as its cause. Some appear interrupted yet are seen to be preceded by stirring, and some appear uninterrupted yet are not seen to be preceded by one's own stirring.

To demonstrate this fallacious reasoning by example: "Arrows and stones thrown" — arrows and stones that are both arrows/stones and thrown. Also chariots, magical creations, and things set in motion by others. "And so forth" encompasses illusions and the like.

The distinct actions of these are, respectively: for stones and chariots, the characteristic of moving to another place; for magical creations, the characteristic of action and speech; for those set in motion by others, the characteristic of stirring. Cognitions in which these distinct actions appear — these appear interrupted yet are preceded by stirring.

Likewise, uninterrupted appearances are shown to also be fallacious: "Stirring made by another and so forth that is uninterrupted also" — the passage is compressed as "stirring made by another." "And so forth" encompasses spinning and the like. These too, though appearing uninterrupted, are not seen to be preceded by one's own stirring. That is to say: though these are connected with one's own body, they are not preceded by one's own stirring.

Having thus established that both types have error, to conclude: "Therefore, here by mere distinct action" — since both types have been shown to have error, one can infer another's mind from the mere appearance of actions and words, not from the mere appearance of being interrupted or uninterrupted.

The General Principle

If some interrupted appearances that appear as distinct actions of arrows and such are preceded by stirring while other interrupted appearances are not, then: if any of them — whether interrupted or uninterrupted cognitions — are not accepted as having stirring as their cause, then none would be preceded by stirring. Why? Because there is no distinction. This is easy to understand.

To conclude: since if any are not preceded, all would absurdly not be preceded, therefore, abandoning the distinct action, one infers the general of stirring from the general of distinct action. "Distinct action" indicates actions and speech. The word "general" abandons the distinction made by inward- and outward-facing. "Distinct stirring" encompasses the wish to speak. The word "general" abandons the distinctions made by desire, hatred, delusion, and so forth — for one cannot infer "speaks out of desire" or "speaks out of hatred" or "speaks out of delusion."

Therefore the compressed meaning here is: from mere actions and speech, one infers mere stirring. The sign is fallacious with respect to particulars, so one does not infer particular stirring.

The Dream Argument

To show equality with the Externalist, the passage beginning "In that case, just as actions are apprehended" is stated: If the Externalist apprehends actions and, not apprehending stirring in oneself, implicitly infers stirring in another, then equally, for the proponent of internal knowables, appearances of actions are apprehended and, not apprehending actions in oneself, one implicitly infers stirring in another.

Where the Externalist claimed that interrupted appearances are causeless, the equality is shown: "This is equal" — the Externalist too has no reason to deny that actions and speech appearing as connected with other sentient beings are causeless. Since the Externalist does not accept them as causeless, to show what must necessarily be accepted: "Therefore necessarily" — because the Externalist argues and ascertains in this way, the opponent must necessarily state the reasoning that those two — action and speech — are of a nature produced by stirring, and that without stirring, those two do not arise.

But even granting this reasoning, what follows? "The opponent too, similarly regarding those appearances" — the proponent of internal knowables also, regarding cognitions appearing in interrupted form, will similarly say: because they are of a nature produced by stirring, without stirring they do not arise. Therefore between the Externalist and the proponent of internal knowables, there is no distinction.

The Dream Objection and Response

To address the Externalist's doubt, the passage beginning "If those appearances" is stated: The Yogacarin — who asserts that cognitions appearing as actions and speech have stirring as their cause — why does he not say that even in the dream state, those two have stirring as their cause?

The proponent of the system says: "All is equal" — not only the former is equal, but this too, together with the former — everything is equal.

To show this equality, "The opponent too in dreams" — the Externalist too, in the dream state, observes actions and speech connected with others. Why does the Externalist not say those are caused by another's mind?

To address the Externalist's counter-objection: "If because they do not exist" — if the Externalist says that in dreams, actions and speech themselves do not exist, so how could they have stirring as their cause? — the proponent of internal knowables says: "If equally apprehended, why nonexistent?" — just as one apprehends actions and speech in the waking state, so too in the dream state one apprehends them. Therefore, since the apprehension of actions and speech is equal, why are they nonexistent?

To address the Externalist system's doubt: "If by sleep" — because corrupted by sleep, one is deluded; therefore cognitions empty of objects arise — and so in dreams those do not exist. This is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "According to the opponent's own position also" — according to the proponent of internal knowables as well, precisely because of that delusion of sleep, cognitions bearing the aspect of actions and speech arise without the power of others. This has first been explained as equal with the Sautrāntikas.

Conditions, Latent Impressions, and the Dream State

"In a state of delusion" means the state of being corrupted by sleep and such. "As one truly is" indicates that the specific condition of dreams is sleep. "Hells and such" subsumes the state of karmic maturation. "The distinct condition" is sleep and such. "Relying upon" means closely relying upon. "Depending on a distinct condition" means conditioned by the distinct condition.

"Another's stirring" is the stirring associated with another's mind. "And so forth" encompasses the mind that produces a good complexion, blood rising to the face, and such. Since this is both the stirring of another and also a condition, the words combine as "the condition of another's stirring and so forth." Here, "condition" should be understood as referring to the dominant condition.

A cognition appearing as actions in which there exists the nature of arising through the condition of stirring other than one's own is a "cognition arising through the condition of another's stirring." Its latent impressions are potencies. "Another's application" is the activity of another's mind. "And so forth" encompasses other conditions existing at that time. "Interrupted" means separated by time. "Also" encompasses the case where dreams are seen through the blessings of devas and such.

"Their engaging" means being situated in a nature capable of producing cognitions appearing as actions. That is to say: in a state of delusion, because of depending on distinct conditions, the latent impressions of cognitions arising through the condition of another's stirring — although the application of others is interrupted — come to engage.

Where there is absolutely no application of others, those latent impressions do not engage.

Having thus established that even in the dream state cognitions appearing as actions have stirring as their condition, to conclude: "Therefore, in all states" — because this has been established without delusion, in both the waking and sleeping states, from appearances of actions, one should infer mental stirring. "And so forth" encompasses speech, blood rising, and other expressions.

Refutation of the Externalist on Action and Stirring

Having thus shown one's own position to be faultless, to demonstrate that the opponent's position has faults: "If from actions one ascertains stirring" — whoever holds that from actions one ascertains stirring, in their system, even in dreams, from actions one would ascertain stirring. But if one does not accept that in dreams actions ascertain stirring, then even in the waking state, one will never ascertain stirring from actions.

Why? "Therefore, even without the stirring of another" — in dreams too, without the stirring of another's mind, actions are apprehended. That which arises even without something present is not a valid reason for ascertaining that thing.

The Externalist, wishing to counter: "Apprehension arises, but" — apprehension arises even without stirring, but actions themselves do not. We hold that actions ascertain stirring, and those actions do not exist in the state of delusion.

Why do they not exist? "Because cognitions empty of objects arise" — in the state of delusion, cognitions empty of objects arise, therefore there is no fault. This is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "Since the designation is in all ways equal" — whatever designation exists in all ways, that is "the designation in all ways." Since designation is in all ways equal between waking and dreaming, one cannot say that in dreams cognitions arise empty of objects while in the waking state they possess objects. By what authority is this distinction made?

That is to say: just as in the waking state there are all forms of apprehension — visual appearance and so forth — so too in the dream state. Then how can it be said that cognitions in dreams are empty of objects?

To address the opponent's further doubt: "If by sleep and such" — if by sleep and such, the state is so transformed that cognitions empty of objects arise — this is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "If such a possibility exists" — if one accepts that through the power of delusion, from a transformed state, cognitions empty of objects arise, then since the great sovereign of delusion — ignorance itself — exists, by its power one should accept that all cognitions whatsoever arise empty of objects.

Then what benefit would be gained? "Then the Externalist" — the Externalist's position would be ruined. The Externalist who asserts external objects would decline and become untenable, because one would fall from the virtuous qualities of that position.

The Externalist, in whom there are many faults that cannot be concealed by any number of replies, is one "whose faults cannot be concealed." That which involves great difficulty is "greatly troublesome." "By a single reply" means by one response alone. "Necessarily defeated" means eliminated.

That the faults cannot be concealed is because when one fault is answered, other and further faults arise. For this very reason, the position is greatly troublesome.

That is to say: when one accepts that all cognitions are empty of objects because corrupted by ignorance, then the Externalist — whose many faults cannot be concealed and who is greatly troublesome — is clearly defeated by a single reply.

Completing the Proof: Expressions and Other Mind-streams

Having thus completed the proof of other mind-streams and wishing to eliminate the remainder of the opponent's objection: "How is it that, seeing those, from bodily and verbal expressions" — "how is it" expresses impatience. Is it not reasonable to infer the mind that motivates, from appearances of bodily and verbal expressions?

One might think this too is equal. Therefore: "connected with another mind-stream" — the cognitions appearing as expressions in the listener's mind-stream that you hold as ascertaining stirring — how can they serve as expressions of the speaker? Here, "mind-stream" refers to the listener's mind-stream. In relation to that, "other" designates the speaker.

Why are they not suitable? "Because they do not arise from appropriation and non-appropriation" — the appearances of expressions connected with the listener's mind-stream do not have the entity of co-existing appropriation and what arises from appropriation together with the speaker's intention to express, because they belong to different mind-streams. This is the opponent's prior doubt.

Here the proponent of the system says: We do not say that cognitions appearing as expressions — which have the nature of being motivated by another's mind — ascertain the motivating mind because they appear in that cognition. "Another's mind" here means motivated by another's mind. This is both motivated by another's mind and also an expression, so it is "an expression motivated by another's mind." Where there exists such a nature in the cognition appearing as that — that is what is meant.

That is to say: we do not accept the claim that because the cognition appearing as an expression has the nature of an expression motivated by another's mind, it therefore ascertains the nature of the motivating expression.

If one does not accept this, then what does one accept? "Because it is an effect of that" — because the cognition appearing as an expression is an effect of another's mind, therefore it ascertains another's mind. Here, "another's mind" is held to be the speaker's mind.

Even if one does not accept that cognitions of the aspects of actions and speech arising in the listener's mind-stream are expressions, what other expression is there? "Expressions are" — those cognitions of the aspects of actions and speech arising in the mind-stream of the motivating mind are designated as expressions. That is to say: only the cognitions of the speaker's speaking, going, and acting — the aspects of actions and speech — are called expressions.

To show how the motivating mind serves as a cause of cognitions of actions and speech in both one's own and another's mind-stream: "The motivating mind also, of those" — the appropriating cause is the uncommon cause. The motivating mind is solely the appropriating cause of cognitions of the aspects of actions and speech belonging to one's own mind-stream. For those connected with another's mind-stream, it serves as the dominant condition.

This appropriating cause is presented in relation to the opponent's system. In one's own system, the appropriating cause is held to be the foundation consciousness. It is not the intention to express.

Having thus shown that cognitions of the aspects of actions and speech belonging to one's own mind-stream are expressions, to establish those connected with another's mind-stream as well: "Those too, produced by the appropriating cause of expression" — the appropriating cause of expression produces the cognitions of the aspects of actions and speech connected with another's mind-stream. Those produced by that connected cause are designated as expressions.

The Vaibhasika Objection

To address the Vaibhasika's doubt, the passage beginning "If even in dreams cognition possesses objects" is stated: If even in dreams cognition possesses objects, and the sentient beings apprehended as living beings in the dream state also truly exist — then how is the situation equal? This is the prior side's doubt.

The proponent of the system says: the passage beginning "If, in order to refute the opponent, it is devoid of scripture and reasoning" is stated. That which is devoid of scripture and reasoning is indeed devoid of scripture and reasoning. Because it is devoid of scripture and reasoning, this objection is inferior — it is not a proper objection.

If the Vaibhasikas accept this in order to refute the Yogacarin, then since it would be improper for them to be defeated by this, the Yogacarin too would not be refuted at all from asserting that cognitions have such a power from other sentient beings. Indeed, the Vaibhasika would be led to say: "My appearances of expression arise solely from the power of those whom you accept as sentient beings in the dream state."

Therefore, that the Vaibhasika position is devoid of reasoning and scripture and unequal should be understood as follows: From scripture — from no source does the existence of dream-forms arise as established. From reasoning too it is not tenable, for dream-forms would be resistant and demonstrable. Elephants and such would pass through keyholes and such, which is untenable, and those dwelling in the same area would also see them. But if one does not accept them as demonstrable and resistant, then at that time they would not even be form.

Because they are not expressions, there is no certainty either, since one does not accept that. When one sees oneself going out, it would follow that one's mind-stream becomes two. When seeing other sentient beings, it would follow that previously nonexistent sentient beings are spontaneously generated. If one committed sexual misconduct in a dream, it would follow that one actually incurs the defeat — accepting the existence of dream-forms leads to these and many other absurd consequences.

The Yogacara Response: Dreams and Influence

Having thus first established the equality, to abandon the charge that one's own position lacks reasoning and scripture, the passage beginning "According to this alone" is stated: This is stated summarily — according to the Yogacarin alone, in dreams too, just as in the waking state, there exist cognitions bearing the aspect of actions and speech that possess the power of another's mind-stream. The distinction is just this: in the waking state, the influence is direct; in the dream state, it is mostly mediated.

To show that direct engagement is also possible in dreams, the passage beginning "Sometimes even in dreams" is stated. This is easy to understand. To show direct engagement itself, the passage beginning "Through the blessings of gods and such" is stated: Through the blessings of gods and such, cognitions appearing as expressions of great joy arose for the merchant captain. The phrase "and such" includes the blessings of yogins, rakshasas, and the like.

To conclude one's own position, the passage beginning "Therefore, for this" is stated: Therefore, what is said to the Yogacarin — that this does not rely on an improper objection.

Against the Sautrantika: What Constitutes Making-Known

Furthermore, to establish equality in another way, questioning the Sautrantika, the passage beginning "For the time being, by those very actions" is stated: Setting aside the intention, which is that appearing as expression is itself what makes known — let us briefly examine you yourself. Why do those very actions you have examined make the mind of another known?

Having thus examined, the Sautrantika says: "Because it is the fruit of mind" — because it is the fruit of mind, therefore it makes that known.

The proponent of the system says the passage beginning "That it is its fruit": If actions make mind known because they are the fruit of mind, then the quality of being the fruit of mind equally applies to cognitions appearing as actions; yet those cognitions too do not make the mind of another known. Why?

The proponent of the system, by the method of gathering the reason, compels the opponent to accept that only cognition appearing to the opponent is the sign itself. Therefore, the passage beginning "Furthermore, if those actions" is stated: Does the mere existence of an action make the mind of another known, or only if it is known? If it is by mere existence, then sentient beings who do not apprehend actions would also come to know the mind of another.

To address the opponent's systematic doubt, the passage beginning "If because the sign" is stated: The sign does not make known by mere existence. Then what? If known — therefore there is no fault in this.

The proponent of the system says the passage beginning "In that case, at that time": If one accepts that knowing the sign makes the mind known, then this chain of reasoning is not needed at all. To show the chain itself, the passage beginning "From the mind of another, actions" is stated: The chain is: from the mind of another, actions arise; from actions, cognitions arise; from cognitions, that mind is known.

Furthermore, what reasoning is this? The passage beginning "Only cognition appearing as action, having the nature of arising from the mind of another" is stated: Accept that only cognition appearing as action, having the nature of arising from the mind of another, is what makes known. Whether it be an action or a cognition appearing as action — what distinction is there in this? Therefore, the passage beginning "Understanding that is, in the end too" is stated: Since even accepting actions, understanding the mind of another depends solely on the cognition appearing as action — it is just that. What use is examining actions?

The Speaker and the Listener

Does one's own motivating mind ascertain the expressions? Since both the speaker and the listener experience only their own respective appearances, how then can those which are not apprehended by the other serve as expressions ascertaining the motivating mind?

"For oneself and others" — "oneself and others" means the speaker and the listener. "Experiencing one's own appearances" means each experiencing their own respective appearances. The example is "like two persons with blurred vision" — like two persons with blurred vision seeing two moons. When one person with blurred vision says to the other, "Look — another moon!" and from that, the other sees it. In this case, the one who shows it also thinks proudly, "I showed this to him," and the listener too thinks, "I have seen."

A cognition that is determined as grasping a single object is held to be such a cognition. Its cause is the prior cognition that experiences the appearance of grasping a single specific object. The latent impressions produced by that have the nature of potencies. Their arising comes about through the succession of arising and ceasing. "The nature of arising" should be understood as the essential nature. Its specific quality is being situated in a nature capable of producing cognitions determined as grasping the same object.

This is both beginningless and temporal — "beginningless time." From that: "from beginningless time." This is both an object and a single one — a "single object." Going, speech, and such — the expressions of oneself and others — are mentally gathered as one. "Grasping a single object" means grasping the same object. "Determined as grasping a single object" is the cognition of certainty.

That is: the speaker too thinks, "What I have said, the listener will understand," and the listener too thinks, "What he has said, I have understood." This is what is meant by "determined as grasping a single object."

Those arising from a single cause — the motivating mind — are "arising from a single cause." Both the speaker's and the listener's cognitions of the aspects of actions and speech — the cognitions serving as expressions of each other — are designated as expressions.

That is to say: although the speaker and the listener each experience their own respective appearances, nevertheless, because cognitions of the aspects of actions and speech arise from a single cause and are determined as knowing the same object, they are designated as expressions. The determination of grasping a single object arises from the specific quality of the nature of the arising of latent impressions caused by such cognitions from beginningless time.

Here too, the example is like two persons with blurred vision seeing two moons: when one person with blurred vision tells another to look at the other moon and that person sees it, the one who shows thinks "I showed him," and the one who sees thinks "I have seen." It is like this.

Inference, Universals, and Valid Cognition

Now one might think: since the sign pervades only the universal and not the particulars, one knows only the universal and not the particulars. This is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "What is that universal?" — is the universal identical with another's mind, or different from it, or inexpressible? These are the three investigations.

To eliminate two of the three: "If either otherness or inexpressibility" — if the universal is other than another's mind, then only the universal is grasped and not another's mind. Therefore how would that cognition come to know the mind of the other? The same reasoning applies to the inexpressible option.

To eliminate the option of non-difference: "The universal is also not the nature of another's mind" — the universal is not of the same nature as another's mind. Why? "If it were" — if one accepts grasping a universal that is not other than another's mind, then it would absurdly follow that one would also know the aspects of another's mind, as was explained previously.

One might think: granted this is so, but what fault is there? Therefore: "This is also not the method of inference" — if one knows another's mind's aspects, this is not the method of inference.

To explain this: "Inference does not apprehend the intrinsic nature of the object" — inference is not held to apprehend particular characteristics. Direct perception is the dissimilar example. If it were held to apprehend particular characteristics, then "because it would absurdly be indistinguishable from perception" — if inference apprehended the particular characteristics of its object, it would absurdly become like direct perception. Moreover, inference would not apply to past and future objects, nor to objects that lack substantial nature. As appearance functions in direct perception, conceptual appearance in inference would also become functional.

One might think: the inference of another's mind lacks even non-deceptiveness. Therefore: "Even for the inference of another's mind" — to show the means of establishing non-deceptiveness: "Through engagement, by means of other sentient beings" — through the inference that other sentient beings exist, having ascertained this, if one repeatedly engages in conventional activity — intending, striving, going to different places, and such — one obtains things like conversation arising through the power of other sentient beings.

Alternatively: through repeated engagement in conventional activity — intending, striving, going to other places, and such — from conversation. Alternatively: through repeated engagement in conventional activity — after conversation, entering a house; after that, arranging a seat; after that, offering food and drink; after that, preparing bedding and cushions; offering water for washing feet; massaging the feet; and so forth.

And why is it held to be valid because it accomplishes subsequent convention? "The world is concerned with just that much result" — the result has just that much — the word "that" refers to accomplishing a purpose. "Just" indicates a measure. The world that is concerned with just that much result is concerned with just that much result — that is, engaging.

That is to say: the world's inference that other sentient beings exist is concerned with obtaining the purposeful activity that arises through the power of other sentient beings.

The word "also" serves to establish that the worldly engagement's result is just that much and nothing more.

The Nature of Stirring and Its Effects

Having thus defeated the opponent, to state the position of one's own system, the passage beginning "The universal of mere stirring is the universal of cognitions of actions and speech" is stated: The universal of cognitions of actions and speech is the universal of cognitions of actions and speech. The cause of that is accepted as mere stirring without distinction. Therefore, the universal of cognitions appearing as action makes known the universal of mere stirring — this is explained as the effect making the cause known.

"Because of knowing that, 'universal'" — here the word "universal" confers the distinction made by interrupted and uninterrupted appearances. "Mere stirring" — here the word "mere" confers the distinction of stirring qualified by desire and such.

Having thus shown the nature of cause and effect in general, to show the distinction in effects, the passage beginning "That which has one's own stirring as its basis" is stated: Whatever cognition is impelled by one's own stirring enters as appearing inward-facing, while that impelled by the stirring of another appears as outward-facing. The word "face" here refers to the apprehended object.

"In terms of the majority" shows the arrow fired and such, and stirring produced by another and such.

Now one might think: in the waking state, the nature of cause and effect exists, granted — but how is it understood in the dream state? Therefore, the passage beginning "The nature of cause and effect of these" is stated: The nature of cause and effect just explained is equal in both the waking and the sleeping states. The phrase "and such" includes states impaired by desire, grief, and so on.

Is there not an absence of the very stirring that impels in dreams? How then is the nature of cause and effect equal? Therefore, the passage beginning "In the state of delusion" is stated: The state of delusion is the state impaired by sleep and such. "By its own nature" — for dreams, the distinctive factor is sleep. The hells and such include the state of karmic ripening. The distinctive condition is sleep and such.

"Support" means support. "Supported by a distinctive condition" means supported by a distinctive condition. The stirring of another is the stirring of the mental associates concomitant with another's mind. The phrase "and such" includes the mind that produces complexion, blood, and such.

That is both the stirring of another and such, and also a basis — the syntax is thus gathered. "Basis" here should be understood as the dominant condition. Whatever consciousness appearing as action and such has the nature of arising from the basis of stirring of another and so on — that is the consciousness arising from the basis of the stirring of another. Its latent impressions are its potencies. The activity of another is the functioning of another's mind.

The phrase "and such" includes other conditions present at that time. "Interrupted" means separated by time. The word "also" refers to interruption that is mediated — as when seeing dreams through the blessings of gods and such.

"Their engagement obtained" means abiding in a nature capable of producing the consciousness appearing as action. This means: in the state of delusion, because of relying on distinctive conditions, the latent impressions of consciousness arising from the basis of the stirring of another and such, even though sometimes the activity of another is interrupted, will obtain engagement.

Where there is absolutely no activity of another, those do not obtain engagement.

The Conclusion on Dreams and Stirring

Having thus established that even in the dream state, cognitions appearing as action have stirring as their basis, to conclude, the passage beginning "Therefore, in all states" is stated: Because it has thus been established without error, in both waking and sleeping states, from appearances of action, the stirring of mind is to be inferred — this is established. The phrase "and such" includes speech, blood, and such expressions.

Refuting the Externalist on Actions and Stirring

Having thus shown one's own system to be faultless, to show the fault in the other's system, the passage beginning "If actions are used to know stirring" is stated: If one accepts that actions are used to know stirring, then even in dreams and such, actions would be used to know stirring. But if one does not accept that in dreams actions are used to know stirring, then even in the waking state — never would actions be used to know stirring.

Why? Therefore, the passage beginning "Even without the stirring of another" is stated: For even in dreams, without the stirring of another's mind, actions are apprehended. Whatever arises even without that which it would make known — that is not reasoning for making that known.

The Externalist, wishing to counter-argue, states the passage beginning "Apprehension will arise": Apprehension arises even without stirring, but actions do not. We use actions, not mere apprehension, to know stirring — and those do not exist in the state of delusion.

If they do not exist, why? Therefore, the passage beginning "Because consciousness empty of objects arises" is stated: Because in the state of delusion, cognitions empty of objects arise — therefore this has no fault. This is the prior side's doubt.

The proponent of the system states the passage beginning "Since convention is equal in every respect": A convention that possesses all aspects is convention in every respect. Since convention is equal in every respect — in the dream state, cognitions arise empty of objects; in the waking state, they possess objects — such knowledge, or: from where did you obtain this authority? This means: since in the sleeping state too, all aspects such as the form of seeing exist just as in the waking state, how can one say cognition is empty of objects in that state?

To address the other system's doubt, the passage beginning "If by sleep and such" is stated: That sleep and such transform the state such that cognitions empty of objects arise — this is the prior side's doubt.

The proponent of the system states: "If such a possibility exists" — if one accepts that through the power of delusion, from a transformed state, cognitions empty of objects arise, then since the great king of delusions, ignorance itself, exists, accept that through its power all cognitions arise empty of objects.

What quality is then obtained? The passage beginning "In that case, the proponent of external objects" is stated: The proponent of external objects is one who asserts external objects. The proponent of external objects himself is undone and becomes untenable, because the wholesome qualities of this system would be undone.

The proponent of external objects who has many faults that cannot be concealed by responding — these are many faults that cannot be concealed. That which has great difficulty — that has great difficulty. "By a single response" — by a single counter-argument. "Will certainly be defeated" — will be eliminated. The inability to conceal its flaws is because when one responds to one fault, other and still other faults arise. For that very reason, this has great difficulty.

This means: when one accepts that all cognitions are empty of objects because tainted by ignorance, then the proponent of external objects — who has many unconcealable flaws and great difficulty — will be clearly defeated by a single response.

The Dream State and Valid Cognition Revisited

Why is it that? "A person's cognition appearing as a subsequent distinct purpose" — "a subsequent distinct purpose" is burning, cutting, and such. A cognition in which the nature of such an appearance exists is so called. "Experiencing that" is experiencing the cognition appearing as a subsequent distinct purpose. "Its mere arising" is the mere arising. Here, being without hope, this is "without hope." Its nature is that very thing — the nature of being without hope.

That is to say: when a person, after non-apprehension, experiences the arising of a cognition appearing as burning and such — at that very moment, this becomes without hope.

Though the person may be without hope to that extent, how is the prior cognition itself valid to that extent? "The prior cognition" — because the prior cognition, through the method described, accomplishes convention completely and thereby accomplishes a purpose, it is established as valid.

Here, to show the opponent is deluded: "Even in dreams" — even in dreams, cognitions appearing as subsequent purposeful activity arise, conditioned by the prior cognition. Yet to that extent, the prior cognition is not reasonably valid. Why is it not reasonable? "At that time, all cognitions" — in dreams, all cognitions are nothing but delusion. This is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "Here, the cognition of expressions" — the cognitions of the aspects of actions and speech do not arise without the power of stirring, therefore those cognitions infer stirring.

The specific distinction is: in a corrupted state, because the power is broken, they arise in succession. In the waking state, the power arises directly. This is the distinction. All of this has been explained previously.

Having thus established that cognitions of expressions depend on stirring in both states, and having shown in the dream state how cognitions subsequent to the cognition of expressions depend on stirring: "In that case, how the prior cognitions of expressions" — just as in the dream state the prior cognitions of expressions arise through the power of stirring in succession, so too the subsequent states are similar.

The succession is as follows: in the waking state, first, through the power of another's stirring, cognitions of expressions arise. From those, one infers that other sentient beings exist. Having inferred that other sentient beings exist, cognitions of engagement arise. Following those, cognitions of greeting and bowing arise. Following those, cognitions of conversation, arranging a seat, and such arise — and likewise cognitions of conferring empowerment, recitation, disputation, and such.

Then, for a time, cognitions of sleep arise. Then sleep comes. Upon sleeping, through the power of previous habituation, cognitions of expressions arise. Then again, the inference that other sentient beings exist arises. Then again, cognitions of engagement, conversation, and such arise.

To show that the cognitions of engagement and such arise in succession: "The basis of the cognition of expressions" — in the waking state, the stirring that exists in another's mind-stream as the basis of the cognition of expressions — its subsequent state being capable of producing cognitions of convention such as conversation following in sequence after the explicating inference.

The mind existing in their mind-stream — the subsequent state of the stirring that serves as the basis of the cognition of expressions — from that mind-stream, in the manner described, in the dream state, cognitions of engagement and such arise in succession.

One might think: granted they arise in succession, but delusion is simply what is there. Therefore: "What kind of inference is that?" — in the dream state too, the inference of another's mind — to whatever extent it is non-deceptive, to that very extent the nature of conversation and such also exists. The mutual convention too exists for just that long — therefore there is not the slightest fault of delusion.

Others explain this same point differently: even in the dream state, the inference arising in succession by the very nature of the prior cognition — to whatever extent the sign of the effect is non-deceptive regarding the cause — even for the sleeping mind, there exists just such a nature of non-deceptiveness, the characteristic of producing an appearance of purposeful activity. Convention too, having the character of temporal interruption, exists only as long as the non-deceptiveness of inference exists — therefore it cannot be refuted in any way.

The Speaker-Listener Problem

Thus, to complete the proof of other mind-streams and to dispel the remainder of bad objections, to address the opponent's systematic doubt, the passage beginning "Indeed, from the expressions of body and speech" is stated: "Indeed" indicates impatience — from appearances as bodily and verbal expressions, is it not proper to infer the mind that impels them?

If one thinks "this too is equal," therefore the passage beginning "Connected with another mind-stream" is stated: The cognitions that appear to you as expressions, connected with the listener's mind-stream — how do they become expressions of the speaker? "Mind-stream" here is the listener's mind-stream. In relation to that, the word "other" refers to the speaker.

Why is this not fitting? The passage beginning "Because they do not arise from appropriating and non-appropriating" is stated: The appearances of expressions connected with the listener's mind-stream do not have a substantial entity from appropriation or that which arises from appropriation together with what the speaker wishes to express — because they belong to different mind-streams. This is the prior position.

Here the proponent of the system says the passage beginning "We do not say": Having the nature of expression impelled by another's mind — because the cognition appearing as such has that nature, we do not say that the cognition appearing as such makes the impelling mind known.

What then? "Then what? Because it is its fruit" — because the cognition appearing as expression is the fruit of another's mind, therefore it makes the mind of another known. Here "the mind of another" is accepted as the speaker's mind.

If cognitions bearing the aspect of actions and speech born from the listener's mind-stream are not accepted as expressions, then what else is expression? Therefore, the passage beginning "Expressions are" is stated: Those born from the mind-stream of the mind that impels cognitions bearing the aspect of actions and speech — those are designated as expressions. This means: only the speaker's own speech, the actions of going, and the cognitions bearing the aspect of speech — those are called "expressions."

How the impelling mind is the causal nature of cognitions bearing the aspect of actions and speech belonging to both self and other is shown by the passage beginning "The impelling mind also, of those": The appropriating cause is the uncommon cause. The impelling mind is solely the appropriating cause of actions and cognitions bearing the aspect of speech belonging to one's own mind-stream, while for those connected with another's mind-stream, it is the dominant condition.

And that appropriating cause is presented with reference to the opponent's system, but according to one's own system, the appropriating cause is accepted as the foundational consciousness, not the mind intending to express. Thus, for the time being, actions belonging to one's own mind-stream too have been shown to be expressions together with cognitions bearing the aspect of speech.

To establish those connected with another's mind-stream as well, the passage beginning "Those too, produced by the appropriating of expression" is stated: That which is the appropriating cause of expression — by that, cognitions of actions and speech connected with another's mind-stream are produced; those produced by the connected cause are designated as appropriated expressions.

Does the impelling mind itself make its own expressions known? The actions and cognitions appearing as speech born from the speaker's mind-stream are not apprehended by the listener — for both speaker and listener merely experience their own respective appearances. How then, since those are not apprehended, do those two count as expressions of that speaker's mind, if one accepts that the impelling mind makes known?

Therefore, the passage beginning "For self and other" is stated: "Self and other" means speaker and listener. "Self and one's own appearances experienced" means their respective appearances experienced. "As experienced by two persons with cataracts" means two persons with cataracts seeing two moons. Being similar to that: "likewise."

Consciousness with the certainty of apprehending one object is accepted as such consciousness. Its cause is the prior cognition knowing the aspect of the experience of the certainty of apprehending one object. The latent impressions it produces are of the nature of potency. Its arising has the nature of coming through the succession of arising and ceasing. The nature of arising refers to the essence. Its distinction is abiding in a nature capable of producing consciousness with the certainty of apprehending one object.

This is both beginningless and temporal, hence "beginningless time." From that existing, it is beginningless time. "Of beginningless time" means of beginningless time. This is both object and one, hence "one object." Going, speech, and such — the expressions of self and other are gathered into one by the mind. "Consciousness apprehending one object" means apprehending one object.

"Certainty of apprehending one object" means the cognition of certainty — for the speaker too thinks "what I have said, the listener will understand," and the listener too thinks "what this one has said, I have understood" — such is the certainty of apprehending one object.

"Impelling" — those that arise from one cause are "arising from one cause." The speaker too, regarding the cognitions bearing the aspect of actions and speech of the listener — the cognitions of expressions of self and other — designates them as expressions.

This means: although speaker and listener each experience only their own respective appearances, nevertheless, because the actions and cognitions bearing the aspect of speech of both of them arise from one cause, and because they are certain of knowing one object, they designate them as expressions. The certainty of apprehending one object is because of the distinction of the arising nature of latent impressions of the cause of such consciousness, arisen from beginningless time.

Here too the analogy is like two persons with cataracts seeing two moons. When one person with cataracts says to another person with cataracts "Look!" and points out another moon, and the other says "I see it" — the one showing too thinks proudly "I have shown this one," and the listener too thinks "this one has shown me." Nevertheless, both merely experience their respective appearances individually. Similarly here too, because of the certainty of knowing one object, they designate the cognitions of expressions of self and other as expressions.

The Externalist Defeated

Though the Externalist has been thus defeated, still not abandoning his position, he raises another objection: "The inference of another's mind" — if the inference of another's mind, though not grasping the intrinsic nature of the other's mind, is valid because of non-deceptiveness, then granted this may be so. But what about those who know another's mind through direct perception?

If this direct perception too does not grasp the intrinsic nature of another's mind, then the object apprehended by that perception would be something other than the intended object. But if it does not know, then how are those yogins held to be ones who know directly?

To gather the reasoning: "How is direct perception?" — direct perception is held to apprehend the intrinsic nature of the object. If it does not apprehend the intrinsic nature of the object, then what kind of direct perception is it? If it does not apprehend the intrinsic nature of the object, then how is it valid? This is the opponent's prior doubt.

The proponent of the system says: "Because the basis has not been transformed, those yogins who have not abandoned the conceptual elaboration of subject and object" — those yogins in whom the conceptual elaboration of grasping and grasped has not been abandoned are so called. Their knowledge of another's mind is valid through non-deceptiveness in conventional designation alone — just as our seeing forms and such connected with ourselves and others — and not because of grasping the intrinsic nature.

"Because the basis has not been transformed" — those yogins have not transformed the characteristic of the foundation consciousness. That transformation is the abandonment of the latent impressions of the conceptual elaboration of subject and object. Since the knowledge of another's mind does not grasp the intrinsic nature, then how does it have a clear aspect?

"Through the power of yogic practice" — through the power of meditation, for such yogins there arises a clear following of the specific aspects of another's mind in knowing it. Just as through the power of karma and the blessings of devas and such, for those who see true dreams, cognitions arise with aspects made clear by the object — it is like that.

One might think: then, through the power of meditation alone, could not such yogins' knowledge of another's mind apprehend the intrinsic nature of that mind? Therefore: "For them too, by having the object of knowledge of another's mind" — though it arises from the power of meditation, it cannot take the intrinsic nature of another's mind as its object, because those yogins have not abandoned the conceptual elaboration of subject and object.

If the yogins do not know the intrinsic nature of another's mind, how then is it determinately grasped as "knowledge of another's mind"? "They too, from the appearance of their own mind" — the yogins too, solely from the appearance of their own mind being similar in aspect to another's mind, determinately grasp and designate it as "knowledge of another's mind."

If it does not grasp the intrinsic nature, how then is it direct perception? How is it valid? "That direct perception follows the aspect of that" — because it clearly follows the aspect of another's mind, it is held to be direct perception. Because it is non-deceptive, it is held to be valid.

The Buddha's Omniscience

Then what about the Tathagatas who have abandoned the conceptual elaboration of subject and object — their knowledge of another's mind: does it take the intrinsic nature of another's mind as its object, or does it not? If it does, then the object of that knowledge too would be other than the intended object. But if it does not, then the Blessed One's knowledge too would not accord with reality.

Therefore: "For the Blessed Ones, the knowledge of all objects is inconceivable" — the supreme among yogins, the Tathagatas — the domain of the Buddhas is inconceivable. Not only is their knowledge of another's mind inconceivable, but without distinction, their knowledge of all objects in every aspect is also inconceivable.

Why? "Because that state transcends all knowledge and expression" — because no cognition other than the Tathagata's own knowledge can definitively apprehend it, it transcends the domain of knowledge. For this very reason, because its intrinsic nature has not been realized as it is, it transcends the domain of expression.

Furthermore, the Tathagatas' knowledge of all objects has two aspects: through mirror-like wisdom, knowing the suchness that is the essential nature of all phenomena; and through discriminating wisdom, knowing all entities.

Mirror-like wisdom — completely free from the conceptual elaboration of subject and object — knows the suchness that is the essential nature of all phenomena. This is ultimately omniscient, because its nature is supramundane wisdom.

Discriminating wisdom — obtained subsequent to supramundane wisdom, possessing the conceptual elaboration of subject and object — knows subtle, hidden, and all things in every aspect across all eons. This is worldly omniscience, because its nature is mundane wisdom obtained subsequent to supramundane wisdom.

Therefore, for discriminating wisdom, the manner of knowing all objects is not contradictory. And since conceptual elaboration of subject and object is accepted as present, this is not erroneous, because it is seen as non-erroneous.

The wisdom of equality has as its object merely the entities of dependent origination. Mirror-like wisdom is its objective condition. The wisdom of accomplishing activities has as its object both particular and universal characteristics.

Thus the Tathagata has the nature of four wisdoms: mirror-like wisdom is supramundane; the other three, obtained subsequently, are mundane. Therefore, the Blessed One's knowledge of all objects should be applied to these four wisdoms as appropriate.

Concluding Verse

Whatever merit I have gained
from explaining the Proof of Other Mind-streams
by separating the syllables —
may all beings thereby attain realization.

The word-by-word commentary
on the True Proof of Other Mind-streams,
aspiring to buddhahood itself,
was composed by Vinitadeva.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. First English translation. Translated by Lotsawa (Tibetan Translator tulku, NTAC), directly from the Tibetan text of the Esukhia Digital Dege Tengyur (CC0). No existing English translation of this text exists anywhere. No AI translation tools (MITRA or other) were consulted. The translation was produced independently from reading the Classical Tibetan.

The translation was completed in two sessions: the first translator produced the opening sections through the Dream Argument; Lotsawa completed the remaining sections from the Conditions and Latent Impressions through the Buddha's Omniscience, the concluding verse, and this colophon.

Source: Esukhia Digital Dege Tengyur (Tohoku D4238), file190_raw.txt, lines 538-792. CC0 public domain.

Original translation team: Indian pandita Visuddhasimha and the Tibetan chief editor-translator dPal-brtsegs Raksita.

NTAC Good Works Translation. Scribed by Lotsawa. April 2026.

Inference Does Not Grasp Own-Nature

The Externalist, like one stepping onto kusha grass, states the passage beginning "If cognitions appearing only as actions and such": Whatever consciousness has the appearance of only actions and such — that is consciousness appearing as actions and such. That itself is the sign as an effect; born from that — from the sign that is the effect of consciousness appearing as actions and such.

Do those cognitions that know the mind of another take the own-nature of another's mind as their object, or do they not? Two examinations.

To show the fault of the first examination, the passage beginning "If they take it as object" is stated: If they take it as object, then the object of that cognition would exist separately — and one would know the aspects of another's mind as well.

To present the second examination, the passage beginning "If they do not take it as object" is stated: If they do not take it as object, then how does one know that another's mind even exists? If one thinks it would not be known, then the passage beginning "Without knowing its own nature" is stated: Since designation of existence depends on knowing the own-nature of that, without that, it would not exist. This is the prior position.

The proponent of the system says: "This too is an absurd consequence that is equal" — showing the equality, the passage beginning "By actions and speech" is stated: The Externalist too, knowing the mind of another through the signs of actions and speech — does he take the own-nature of another's mind as his object or not? If he takes it as object, then he would know even the consciousness of another's mind. If he does not take it as object, then how does the knower or cognizer know?

To address the Externalist's systematic doubt, the passage beginning "If because the sign apprehends the universal" is stated: Because signs pervade the universal but not particulars, therefore one knows only the universal, not the particular. This is the prior side's doubt.

The proponent of the system states: "What is that universal?" — Is the universal the mind of another itself, or something different, or something inexpressible? Three examinations.

To eliminate two examinations, the passage beginning "If they are different or inexpressible" is stated: If different, then only that universal is apprehended, not the mind of another — so how would one's cognition know the mind of the other? The same reasoning applies to the inexpressible position.

To eliminate the position of non-difference, the passage beginning "The universal is also not the nature of the mind of another" is stated: The universal is also not the own-nature of the mind of another. Why? The passage beginning "If that existed" is stated: If one accepts apprehending a universal not different from the mind of another, it would follow that one also knows the aspects of another's mind — as was already explained.

If one thinks "granted that is so, but what fault is there?" — therefore the passage beginning "This is also not the way of inference" is stated. To explain that very point, the passage beginning "Inference does not grasp the own-nature of the object" is stated: Inference is not accepted as grasping own-characteristics. Direct perception is the dissimilar example.

If one asks why it is not accepted as grasping own-characteristics: "Because it would follow that appearances are without distinction and such" — inference too would appear clearly like direct perception. The phrase "and such" also entails that it would not have the nature of arising from direct perception, and would not apprehend past objects and such.

If one thinks "I simply accept that appearances are without distinction and such" — therefore: "Or is this perhaps a means of valid cognition?" — if one accepts that appearances are without distinction, then because inference grasps the own-nature of the object, it would perhaps become valid cognition — but this is unreasonable.

If one does not accept that valid cognition has grasping own-characteristics as its cause, then how is it valid cognition? Therefore: "Even not grasping its own-nature" — although inference does not grasp the own-nature of the object, because it does not deceive regarding the desired purpose, it is accepted as valid cognition.

In some manuscripts it reads: "Therefore this is not valid cognition at all." In that case, the syntax should be: when appearances are distinct and such, this is not valid cognition — because inference grasps own-nature, it is not accepted as valid cognition. Why? "Even not grasping its own-nature" — because even though it does not grasp its own-nature, it does not deceive regarding the desired purpose, therefore it is valid cognition — not because of grasping own-characteristics.

If one thinks: "Other inferences do not grasp own-characteristics, but why should inference of the mind of another not grasp them?" — therefore: "Even that born from signs such as smoke" — inference born from signs such as smoke is not accepted as grasping the own-nature of fire and such. Why? "Because it would follow that there is no distinction from seeing" — if inference grasped the own-characteristics of the object, the absurd consequence of being like direct perception would follow, and inference would not apprehend past and future objects or objects without substantial nature.

🌲

Source Text: རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པའི་འགྲེལ་བཤད

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Dege Tengyur (Tohoku D4238). CC0 public domain. Presented for reference and verification.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སནྟ་ནནྟ་ན་སིདྡྷི་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པའི་འགྲེལ་བཤད། དཔལ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འགྲོ་བའི་བླ་མ་གང་ཞིག་གིས། །འདི་ཀུན་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་དབྱེ་

བར་བྱ། །རང་ལུས་བློ་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འགྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་དེ་

ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་སྒྲུབ་པས་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཁོ་ནའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་

ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ན་སེམས་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་དེའི་ལྟར་ན་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་མེད་དེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རང་གི་

ཆ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡང་དག་པར་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་གི་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་

ལ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་མེད་དོ། །ལུང་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་ན་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལུང་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་དམ་ཡིག་འབྲུའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འདི་གཉི་ག་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ། །ལུང་

ཡང་གཟུགས་ནི་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་འདིའི་ཡུལ་ནི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལ་རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ་འདི་སྐད་

ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལུང་ཡང་ཡིག་འབྲུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སྟོན་པ་པོའི་དབང་གིས་ངག་དང་ཚིག་

དང་ཡི་གེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་ཉེ་བར་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འམ་སེར་སྐྱའི་འམ། གཟེགས་ཟན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱེད་པ་པོའི་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །འདི་ལྟར་སངས་

རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ལུང་གི་

སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མེད་ཀྱང་འཇུག་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་ལུས་བློ་སྔོན་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་

གི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་འདིར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་ཀུན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་སྟེ། དེ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་གང་ལ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་

བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། རྒྱུ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་དག་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དམིགས་ནས་ཕྱིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་

བློ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཚུལ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཁ་གདངས་པ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་

བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁས་བླངས་ནས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའོ། །འདིར་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེད་པ་

ལ་བྱའོ། །བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བྱའོ། །དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་སྨྲ་བར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་

དག་དམིགས་ནས་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ན། ཚུལ་དེ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བཤད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གང་དུ་སེམས་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་

དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་སྤྱིའི་སྒྲ་ཡང་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མར་བྱ་བ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་

ན་ཇི་ལྟར་མཚུངས་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་(ཞས་,ཞེས་)བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་

བ་དག་ཡོད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །བདག་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཡོ་བ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཡོ་བ་སྟེ་དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱེད་པར་འདོད་པ་དང་སྨྲ་བར་འདོད་པ་

ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དག་མི་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་

ཁྱེད་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཀླན་ཀ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །(གླན་,ཀླན་)ཀ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣར་མི་འོང་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་འབྲེལ་པ་གྲགས་པ་

བཙལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉེས་པ་མཚུངས་པ་ཁོ་ནས་ཕ་རོལ་པོ་ཆོམས་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་གཞན་མི་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཐབས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་ལ་ཡོད་པ་དག་གི་

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་གཞན་པ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་

བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་ལ་ཡོད་པ་བདག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཕ་རོལ་པོས་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་

ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་ལ་བརྟག་པ་གཉིས་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་གཅིག་པའམ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་

དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ང་འགྲོའོ་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་

རྒྱུད་ལ་དམིགས་སོ། །འདི་ལ་བརྟེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུ་མཚན་ལ་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ཡང་དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་འགྲོའོ་འདི་སྨྲའོ་ཞེས་

བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་མེད་ན་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་གཞན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཞན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་

པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བ་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་

གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་སྣང་བ་སྟེ། ང་འགྲོའོ་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བར་

རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་ནི་འདི་འགྲོའོ། །འདི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་སྟེ་གང་ལ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡོད་

པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཤེས་པ་དག་གི་རྒྱུ་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བ་དག་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཚན་

མེད་པར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་དེ། གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་མ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་བྱའོ། །གང་དག་ལ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བ་དག་གོ། །འདི་

དག་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཙམ་བཀག་པར་གྲག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་གཡོ་བ་ཙམ་བཀག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་

པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་དག་ཀྱང་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་མེད་པས་བྱ་

བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཡོ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།

ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བའོ། །དེས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་

གང་གིས་ན། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བ་དག་ནི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་བ། ཤེས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་གཡོ་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་འཇོག་པའམ་

འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེས་ན་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་གང་གིས་ན་ཤེས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་

གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་

གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་འབའ་ཞིག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ལ་ཡང་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་ཙམ་གཡོ་བའི་རྒྱུ་

མཚན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཙམ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་

རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྤྱིར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པར་སྣང་བ་ཙམ་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་ལ། ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཆད་པར་སྣང་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དུ་མ་

མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདའ་དང་རྡོ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདའ་རྣམས་དང་རྡོ་རྣམས་ནི་མདའ་རྡོ་དང་། མདའ་དང་རྡོའོ། །དེ་དག་ནི་མདའ་དང་རྡོ་ཡང་ཡིན་ལ། འཕངས་པ་

ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །མདའ་དང་རྡོ་འཕངས་པ་རྣམས་དང་། སྒྱོགས་དང་སྤྲུལ་པ་དང་གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྡུའོ། །དེ་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཅི་རིགས་པར་

ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་དང་སྒྱོགས་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་

ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་གང་དག་ལ་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་གཡོ་

བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་

གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །འདི་སྐད་དུ་འདི་དག་ནི་རང་གི་ལུས་

དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་

ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་

ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགའ་ཞིག་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཆད་

པའི་ཤེས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་འགའ་ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་

ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་བོར་ཏེ། བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱིས་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་

བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁ་ནང་དང་ཕྱིར་བལྟས་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི། སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །སྤྱི་ཞེས་

བྱ་བ་སྨོས་པས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྡང་བའམ། རྨོངས་ཏེ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་བྱ་བ་

དང་བརྗོད་པ་ཙམ་ལས་གཡོ་བ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྟགས་ནི་ཁྱད་པར་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དམིགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་

ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་བྱ་བ་དམིགས་ལ། བདག་ཉིད་ལ་གཡོ་བ་མི་དམིགས་པས་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ན། དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བ་དམིགས་ལ་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མི་དམིགས་པས་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་

གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་དུ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་གླེངས་པ་དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་སྲོག་ཆགས་གཞན་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་

བའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་དེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་དག་ཏུ་ཁས་མི་ལེན་པས། གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་ཞིང་རྟོགས་པས་གདོན་མི་ཟ་

བར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་ན་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་འདི་བརྗོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་རིགས་པ་འདི་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་ཡང་དེར་སྣང་བ་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་

པར་སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དག་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཁ་ཕྱིར་

བལྟས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ནི་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ། དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གཉིས་ལ་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་དེར་སྣང་

བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་གཉིས་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་ཅི་སྟེ་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་

མཐའ་སྨྲ་བས། །ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོང་མ་འབའ་ཞིག་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ཡང་གོང་མ་དང་བཅས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཕ་རོལ་པོ་ཡང་རྨི་ལམ་

ན། །གཞན་གྱི་བྱ་བ་དང་ཚིག་དམིགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན། གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དམིགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པ་ཅི་སྟེ་མི་སྨྲ། ཕྱི་རོལ་གྱི་

དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དག་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བས། དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་མཚུངས་ན་ཅི་སྟེ་

མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དམིགས་པར་མཚུངས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མེད། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་

དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་མི་གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་གཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་རྨི་ལམ་ན་དེ་དག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་

གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཕ་རོལ་པོའི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ཡང་གཉིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བར་འདོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་བ་དང་ལྷན་

ཅིག་མཚུངས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཤེས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཤེས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྲོག་ཆགས་དམིགས་པ་གང་

དག་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བདེན་པར་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ག་ལ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་

བྲལ་བ་དེ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་འདི་ནི་མི་བཟང་བ་ཡིན་པས་རྒོལ་བ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་འདིས་བདག་ཕམ་པར་གྱུར་ན་ནི་མི་

རུང་བས་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་ཅན་དུ་འདོད་པ་ལས་སུ་ཡང་ཟློག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་དུ་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དབང་ཁོ་ནས་ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་འབྱུང་བར་

འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་མི་མཚུངས་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལུང་ནི་འགའ་ལས་ཀྱང་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །རིགས་པས་ཀྱང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་

ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྐར་ཁུང་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། ཡུལ་འདྲ་བ་ན་གནས་པ་དག་གིས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་མི་འདོད་ན་ནི་

དེའི་ཚེ་དེ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་མ་ཡིན་པས་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཕྱིར་བྱུང་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་གཉིས་སུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ཆགས་གཞན་མཐོང་བ་ན་སྔོན་མེད་པའི་

སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བྱས་པས་ཕས་ཕམ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མཚུངས་པར་

བསྒྲུབས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདི་འབའ་ཞིག་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བརླམས་ཏེ་སྨྲས་པར་ཟད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་གི་ལྟར་ན་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་བྱ་བ་

དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ཅན་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དབང་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་མངོན་སུམ་

དུ་འཇུག་པ་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་འགའ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་གོ་སླའོ། །མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེད་དཔོན་ཤིན་ཏུ་

དགའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་བྱུང་ངོ་། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་བསྡུའོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་

འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ། འདིའི་ནི་རྒོལ་བ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དུ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་ལ་འདྲི་བར། རེ་ཞིག་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བསམ་པ་ནི་རེ་

ཞིག་གཞག་ལ། ཐང་ཅིག་ཁྱེད་ཉིད་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱེད། དེ་ལྟར་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་

སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དེ་ནི་བྱ་བར་སྣང་

བའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འདྲ་བས་བྱ་བར་སྣང་བ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མི་བྱེད། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱ་བ་དེ་ཞེས་

བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་ཤེས་ན་ཡིན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྱ་བ་མ་དམིགས་པའི་སྲོག་ཆགས་དག་གིས་ཀྱང་། གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་པོའི་

གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་རྟགས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟགས་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་ན་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས།

དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྟགས་ཞེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཀྱེ་མ་འོ་ན་ནི་བརྒྱུད་པ་འདི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་སོ། །བརྒྱུད་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སེམས་ལས་ནི་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

བརྒྱུད་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་ནི་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བྱ་བ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་པ་ལས་ནི་དེ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རིགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བྱ་བར་སྣང་བ་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པར་གྱིས་ཤིག །འདི་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བྱ་བ་ཡིན་ཡང་རུང་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་

ཡིན་ཡང་རུང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་པ་ནི་ཐ་མར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཁས་བླངས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ནི་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།

དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་ཕམ་པར་བྱས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཡོ་བ་ཙམ་སྤྱི་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱི་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་གཡོ་བ་ཙམ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད།

དེས་ན་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་སྤྱི་གཡོ་བ་ཙམ་གྱིས་སྤྱི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པས་འབྲས་བུས་རྒྱུ་རྟོགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་བསྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །

གཡོ་བ་ཙམ་ཞེས་པ་འདིར་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཡོ་བ་བསྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྤྱིར་བསྟན་ནས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་

སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པར་སྣང་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་གཡོ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཕལ་ཆེའི་དབང་དུ་བྱས་

ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཡོད་ལ་རག་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་

གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྟན་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པའི་

གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །རྨི་ལམ་ན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་གཡོ་བ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མཚུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གཉིད་ཀྱིས་

ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ནི་གཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བར་

བརྟེན་པ་ནི་ཉེ་བར་བརྟེན་པའོ། །རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་སྟེ། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་གཡོ་བའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བཞིན་མདངས་བཟང་

བ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་བསྡུའོ། །རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱ་བ་ལ་སོགས་

པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་ནི་ནུས་པ་དག་གོ། །གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་

གྱི་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྐལ་པའོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བར་དུ་མཆོད་པ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་དག་གི་

འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་བྱ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་

པའི་བག་ཆགས་རྣམས་རེས་འགའ་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་འཇུག་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་གཏན་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། དེ་དག་འཇུག་པ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བའི་

ཤེས་པ་རྣམས་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་གཉི་

ག་ན་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བ་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བརྗོད་པ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྐྱོན་མེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་

གཞུང་ལུགས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡང་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་

མི་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རུང་སྟེ། ནམ་ཡང་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་རྨི་ལམ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་

མེད་པར་ཡང་བྱ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་གང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་བརྒལ་བར་འདོད་ནས། དམིགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་དམིགས་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་

འགྱུར་གྱི་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ན། དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དོན་གྱིས་སྟོང་

པའི་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐ་སྙད་གང་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །

རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མཚུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པའམ། ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་འདི་ག་ལས་ཐོབ། འདི་སྐད་དུ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་

གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ན་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་གཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གཉིད་ལ་སོགས་པས་འདིའི་གནས་སྐབས་གང་གིས་ན་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་སྲིད་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་

འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས། དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟར་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་

ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བའོ། །དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདིའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་

ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ལ་ཉེས་པའི་གླགས་དུ་མ་ལན་གདབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཡོད་པ་འདི་ན་ཉེས་པ་དུ་མས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཅན་ནོ། །གང་ལ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་ནོ། །གདབ་པ་གཅིག་གིས་

ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལན་གདབ་པ་གཅིག་གིས་སོ། །ངེས་པར་ཆོམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །གླགས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ནི་གཅིག་ལན་བཏབ་པ་ན་ཉེས་པ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་འདི་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་

པས་བསླད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གླགས་དུ་མ་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཅན་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་གང་ཡིན་པ་འདི་ལན་ཅིག་བཏབ་པས་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་

རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀླན་ཀ་ངན་པའི་ལྷག་མ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། ཇི་ག་དེ་དག་མཐོང་ནས་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ག་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་བཟོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལུས་དང་ངག་

གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་ལས། དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་པ་པོའི་

རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་དག་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་སྨྲ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རྒྱུད་ནི་འདིར་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་དོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་འོས་པ་

མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་པའི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་

མེད་དེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་

པའི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའིའོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་

ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་ལ་དེའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་རིག་

བྱེད་དུ་སྣང་བ་ཡོད་པས་ནི་འདི་ནི་དེར་སྣང་བའོ། །འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གཞན་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་

བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁས་མི་ལེན་ན་འོ་ན་ཅི་ཞིག་ཁས་ལེན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་

གཞན་གྱི་སེམས་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་སེམས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་མི་འདོད་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་

སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་པོ་ཁོ་ན་སྨྲ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་

རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་། དེ་དག་གི་

ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དག་གི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དག་གི་ནི་དབང་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཉེ་

བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཚིག་གི་

རྣམ་པ་ཅན་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་

བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་དག་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བསྐྱེད་པ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་དེས་ཉེ་བར་གདགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་འགྱུར་རོ། །རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནམ།

སྨྲ་བ་པོའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ནི་ཉན་པ་པོས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་གཉི་ག་ཡང་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་ནས། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་མི་དམིགས་པ་དག་གང་གིས་ན་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་པར་

འགྱུར་བ་རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོའོ། །བདག་དང་བདག་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །

རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བའོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་བཞིན་དུའོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་

པ་ངེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ནི་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཅན་

གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་རུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དུས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ནས་ཡོད་པས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་དེ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་འདུས་པའོ། །ཐོག་མ་

མེད་པའི་དུས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པའོ། །འདི་ནི་དོན་ཡང་ཡིན་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས་དོན་གཅིག་གོ། །འགྲོ་བ་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་བློས་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །

དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉན་པ་པོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་ཉན་པ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འདིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་

ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བའོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོ་དག་གི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་

དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཉན་པ་པོ་དག་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བར་རང་གི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་

དེ་དག་དོན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུའི་བག་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་དཔེ་

ནི་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གཅིག་གིས་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཞེས་ཟླ་བ་གཞན་ཞིག་སྟོན་པ་ལས་དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། དེ་ལ་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདི་ལ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ་ཉན་པ་པོ་

ཡང་འདིས་བདག་ལ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་སྣང་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་དོན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་

པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྩྭ་ཀུ་ཤ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཇི་སྟེ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འབྲས་

བུའི་རྟགས་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་སོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པ་དང་པོ་ལ་ཉེས་

པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཡུལ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འོན་ཏེ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་

གྱི་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས། ཇི་སྟེ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པར་གདགས་པ་ནི་དེའི་རང་གིས་ངོ་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་དེ་མེད་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་

མཐའ་སྨྲ་བས། འདི་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚུངས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་དང་ཚིག་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་བྱ་བ་དང་ཚིག་དག་གི་རྟགས་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ན་ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་

ཡུལ་དུ་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཤེས་པའམ། རྟོགས་པ་པོ་དེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་གལ་ཏེ་རྟགས་ཀྱིས་ནི་སྤྱི་

རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟགས་ནི་སྤྱིས་ཁྱབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྤྱི་དེ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྤྱི་དེ་ཅི་གཞན་

གྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཐ་དད་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པ་གསུམ་མོ། །བརྟག་པ་གཉིས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ནི་སྤྱི་དེ་ཁོ་ན་

གཟུང་གི་གཞན་གྱི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དེས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།

སྤྱི་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་སྤྱི་འཛིན་པར་ཁས་ལེན་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཤེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་

སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རང་གི་

མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །མངོན་སུམ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། །ཇི་སྟེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་

སུ་དཔག་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མངོན་སུམ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་

ཁས་ལེན་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འདིའི་ཚད་མ་ཡིན་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་ཉིད་རང་གི་མཚན་

ཉིད་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་མི་འདོད་ན། འོ་ན་འདི་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་པས་ན་ཚད་མ་ཡིན་

པར་འདོད་དོ། །གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེར་ནི་འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་དེའི་ཕྱིར་

ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ།

རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེས་འཛིན་པ་གོ་ཇི་སྟེ་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་

སུ་དཔག་པ་ནི། མེ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མཐོང་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ན་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།

རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བས་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ། གཞན་གྱི་

སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མི་སླུ་བ་དེ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་ཐབས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས། དེའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇུག་པའི་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས། གལ་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ན་སྲོག་

ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ན་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་ཀུན་དུ་སྨྲ་

བ་ལས་སོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྨྲ་བའི་རྗེས་ལ་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་སྟན་འདིང་བ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་མལ་ཆ་དང་སྟན་ཤོམ་པ་དང་། རྐང་པ་བཀྲུ་བའི་ཆུ་སྦྱིན་པ་དང་།

རྐང་པ་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཕྱི་མ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་ཤིང་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་ལ་

དེ་ཙམ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚད་ལ་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གང་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་པ་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྲོག་

ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་བྱ་བ་འཐོབ་པ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་

བུའི་དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་ནི་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤེས་པ་གང་ལ་དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་མྱོང་བ་ནི་དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་མྱོང་བའོ། །དེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་

པ་ཙམ་མོ། །འདིར་རེ་བ་དང་བྲལ་བས་ན། འདི་ནི་རེ་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དེ། རེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུས་མི་དམིགས་པའི་རྗེས་ལ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་མྱོང་བ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་འདི་རེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །

སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་རེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་སྔ་མ་གོ་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སྔ་མས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་སྙད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དོན་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མར་

རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོས་འཁྲུལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་ཕྱི་མ་བྱེད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་སྐྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཚད་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་

ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ། རྨི་ལམ་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་འདིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་གཡོ་

བའི་དབང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེ་དག་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དབང་ཆོད་པའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་ལ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དབང་ཆོད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྔར་

བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམས་གནས་སྐབས་གཉི་གར་ཡང་གཡོ་བ་ལ་རག་ལུས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ནས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་གཡོ་བ་ལ་རག་ལུས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་

བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་གཡོ་བའི་དབང་གིས་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་

བརྒྱུད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོར་གཞན་གྱིས་གཡོ་བའི་དབང་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ལས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་

དག་གོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་མངོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྱག་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ཡང་རྗེས་ལ་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྟན་འདིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུང་འབོགས་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཁ་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་

ནས་དུས་རེ་ཞིག་མནའ་བའི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་ནས་གཉིད་ལྡོག་གོ། །གཉིད་ལྡོག་པ་དང་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཡང་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་

ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་གཞན་

གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་འོག་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ན་ཡོད་པའི་སེམས་

གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེས་བ་ལ་ནི་རག་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ནི་

སོ་ན་འདུག་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དུས་ཇི་སྲིད་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་སླུ་བ་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡང་དུས་དེ་སྲིད་ཙམ་དུ་

ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་དུས་དེ་སྲིད་ཙམ་ཡོད་པ་ཉིད་པས་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཡང་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་

ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་རྒྱུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིད་མ་སད་པའི་སེམས་ལ་ཡང་མི་སླུ་བ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བར་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱང་དུས་ཀྱིས་ཆོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་སླུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་

ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཅིས་ཀྱང་མི་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ཡང་སྲན་མི་འདོར་ཞིང་། ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་

ཉིད་ཡིན་ན་ཡིན་པ་ལ་ནི་རག་ན། གང་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཇི་ལྟར། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་འདིའི་གཟུང་བ་གཞན་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣལ་

འབྱོར་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་སུ་བསྡུ་བར་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་ནི་དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ན་ནི་མངོན་སུམ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།

དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ན་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མི་འཛིན་ན་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་ཚད་མ་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གནས་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་

གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་

གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་ན་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་གནས་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་

སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་གྱུར་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གསལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན།

རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་

ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་གསལ་བ་ཅན་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འོ་ན་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེས། སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་སྟེ་མི་འཛིན་སྙམ་དུ་སེམས་ན།

དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་

པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་

ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་དང་སྣང་བ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་

ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མི་སླུ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་མཛད་དམ། འོན་ཏེ་མི་མཛད་གལ་ཏེ་མཛད་ན་ནི་དེའི་དོན་ཡང་དོན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་

མི་མཛད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དོན་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་

པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཁྱད་པར་མེད་པར་དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་

སྐབས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་

རྟོགས་པས་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མཁྱེན་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་

པའོ། །དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་བྲལ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རིག་པས་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དོན་དམ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཕྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་

ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་

པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་

ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཞན་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་

མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་ནི། །ཡི་གེ་རྣམ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པའི། །དགེ་བ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་དེས། །འགྲོ་བས་གྲུབ་པ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག། རྒྱུད་གཞན་ཡང་དག་གྲུབ་པ་ཡི། །འགྲེལ་བཤད་

ཚིག་ཙམ་རྣམ་འགྲེལ་པ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འདོད་པ་ཡི། །དུལ་བའི་ལྷས་ནི་བྱས་པ་ཡིན། །རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པའི་འགྲེལ་བཤད་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བི་ཤུདྡྷ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་

Source Colophon

Edition: Esukhia Digital Dege Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), file190_raw.txt, lines 538-792.
Catalog number: Tohoku 4238 (Pramana section).
License: CC0 public domain.
Original: Santanantara-siddhi-tika by Vinitadeva (Dul ba lha). Translated from Sanskrit into Tibetan by the Indian pandita Visuddhasimha (Bi shuddha sim ha) and the Tibetan chief editor-translator dPal-brtsegs Raksita.

🌲

Yogic Cognition

If one thinks: "Inference of other minds does not deceive — granted — but what of those who know other minds directly?" Therefore the Externalist, having been defeated but not letting go, states the passage: If inference of other minds does not grasp own-nature but is valid cognition because it does not deceive — granted. But those who know the mind of another directly — how do they fare? If they too do not know the own-nature of another's mind, then the object of this direct perception would be something other. But if they do not know, then how can those yogins be accepted as knowing directly?

As a formal argument, the passage beginning "In what way is it direct perception?" is stated: Direct perception is accepted as grasping the own-nature of the object. If it does not grasp the own-nature of the object, then what sort of direct perception is this?

"If it does not grasp the own-nature of the object, it is clearly valid cognition" — "But if it does not grasp, how is it valid cognition?" — that the valid cognition of this has grasping own-nature as its cause is the prior side's doubt.

The proponent of the system says: "Because the basis is untransformed, even the knowing of other minds by yogins who have not abandoned the conceptualization of apprehended and apprehender" — yogins who have not abandoned the conceptualization of apprehended and apprehender are so designated. Their knowing of the mind of another is valid cognition through non-deceptiveness in convention, like seeing forms connected with us and such — not because of grasping own-nature.

"Because the basis — not having abandoned the conceptualization of apprehended and apprehender — is untransformed" — for those have not transformed the character of the foundational consciousness. That which is transformed is that which has abandoned the latent impressions of conceptualizing apprehended and apprehender.

If the knowing of other minds does not grasp own-nature, then how does it have clear aspects? The passage beginning "Through the power of yoga" is stated: Through the power of meditation, yogins come to have the clear discernment of the particular aspects of another's mind in knowing other minds — like those who see true dreams through the power of karma or the blessings of gods and such, in whom cognitions with clearly aspected objects arise.

If one thinks: "Then, solely through the power of meditation, why does the knowing of other minds by yogins not grasp the own-nature of mind?" Therefore: "For them too, knowing other minds with the nature of having another's mind as object" — although it arises from the power of meditation, it is not able to take the own-nature of another's mind as its object, because such yogins have not abandoned the conceptualization of apprehended and apprehender.

If yogins do not know the own-nature of another's mind, how do they come to firmly designate "knowing other minds"? Therefore: "They too, from the similarity of aspect between their own mind and appearance and the mind of another" — yogins too, solely from the similarity of aspect between their own mind's appearance and the mind of another, firmly designate and apply the convention "knowing other minds."

If it does not grasp own-nature, then how is it direct perception? How is it valid cognition? Therefore: "That direct perception follows the aspects of that" — because it clearly follows the aspects of another's mind, therefore it is accepted as direct perception; and because it does not deceive, therefore it is accepted as valid cognition.

The Buddha's Omniscience and the Four Wisdoms

Then what of the Tathagatas who have abandoned the conceptualization of apprehended and apprehender — their knowing of other minds? Do they take the own-nature of another's mind as their object or not? If they do, then the object of that would also be something external. If they do not, then the Blessed One's knowing too would not be in accord with reality.

Therefore: "For the Blessed Ones, comprehending all objects is inconceivable" — the domain of the Buddhas, who are the foremost among yogins, is inconceivable. For them, not only the knowing of other minds is inconceivable, but their knowing of all objects without distinction, in all aspects, is also inconceivable. Why? "Because that state completely transcends the domain of all cognition and expression" — because it cannot be definitely apprehended by cognition other than the Tathagata's knowing, it transcends the domain of cognition. For that very reason, because the own-nature has not been understood as it truly is, it transcends the domain of expression.

Furthermore, the Tathagatas' knowing of all objects is of two kinds: through mirror-like wisdom, knowing the suchness that is the own-nature of all dharmas; and through discriminating wisdom, knowing all entities in all aspects.

Mirror-like wisdom, completely free from the conceptualization of apprehended and apprehender, knowing suchness — the own-nature of all dharmas — is omniscience in the ultimate sense, the truly all-knowing, because it is of the nature of supramundane wisdom.

Discriminating wisdom, obtained subsequent to supramundane wisdom, possessing conceptualization of apprehended and apprehender, knowing all subtle, obscured, and eon-spanning objects in all aspects — is mundane omniscience, because it is of the nature of mundane wisdom obtained subsequent to supramundane wisdom.

Therefore, for discriminating wisdom, the manner of omniscience is not contradictory. And accepting conceptualization of apprehended and apprehender for it is not error, because it sees that conceptualization as non-erroneous. The wisdom of equality has as its object merely the entities of dependent arising. It takes mirror-like wisdom as its basis. The wisdom of accomplishing activities has as its object both particular and universal characteristics.

Thus the Tathagata has the nature of four wisdoms, of which mirror-like wisdom is supramundane, and the others obtained subsequent to it are mundane. Therefore, the Blessed One's knowing of all objects should be applied to these four wisdoms as appropriate.

Dedicatory Verse

By whatever virtue I have gained
In explaining the Proof of Other Mind-streams
Through careful analysis of each syllable,
May beings attain realization!

This Commentary, an elucidation in mere words
Of the Genuine Proof of Other Mind-streams,
Was composed by Vinitadeva,
Who aspires to Buddhahood itself.

Commentary on the Proof of Other Mind-streams (Santanantara-siddhi-tika). Composed by Acarya Vinitadeva (Dul ba'i lha). Translated from Classical Tibetan by the New Tianmu Anglican Church, 2026. Source: Esukhia Digital Dege Tengyur (CC0), Toh. 4238, file190_raw.txt, lines 538–792. The Indian pandita Visuddhasimha and the chief translator dPal brtsegs Raksita translated the text from Sanskrit into Tibetan. No prior English translation of this text exists. This is a Good Works Translation: translated independently from the Tibetan source text. The Meyer-Falk English (2020) of the root text was consulted as reference for Dharmakirti's verses only. The Blood Rule is observed.

🌲

Source Text

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སནྟ་ནནྟ་ན་སིདྡྷི་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པའི་འགྲེལ་བཤད། དཔལ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འགྲོ་བའི་བླ་མ་གང་ཞིག་གིས། །འདི་ཀུན་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་དབྱེ་

བར་བྱ། །རང་ལུས་བློ་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འགྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་དེ་

ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་སྒྲུབ་པས་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཁོ་ནའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་

ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ན་སེམས་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་དེའི་ལྟར་ན་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་མེད་དེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རང་གི་

ཆ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡང་དག་པར་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་གི་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་

ལ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་མེད་དོ། །ལུང་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་ན་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལུང་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་དམ་ཡིག་འབྲུའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འདི་གཉི་ག་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ། །ལུང་

ཡང་གཟུགས་ནི་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་འདིའི་ཡུལ་ནི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལ་རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ་འདི་སྐད་

ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱིས་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལུང་ཡང་ཡིག་འབྲུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སྟོན་པ་པོའི་དབང་གིས་ངག་དང་ཚིག་

དང་ཡི་གེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་ཉེ་བར་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འམ་སེར་སྐྱའི་འམ། གཟེགས་ཟན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱེད་པ་པོའི་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །འདི་ལྟར་སངས་

རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡོད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ལུང་གི་

སྲོག་ཆགས་གཞན་རྟོགས་པར་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མེད་ཀྱང་འཇུག་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་ལུས་བློ་སྔོན་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་

གི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་འདིར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་ཀུན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་སྟེ། དེ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་གང་ལ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་

བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། རྒྱུ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དེ་དག་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དམིགས་ནས་ཕྱིས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་

བློ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཚུལ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཁ་གདངས་པ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་

བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁས་བླངས་ནས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའོ། །འདིར་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེད་པ་

ལ་བྱའོ། །བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་བྱའོ། །དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་སྨྲ་བར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་

དག་དམིགས་ནས་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ན། ཚུལ་དེ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བཤད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གང་དུ་སེམས་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་

དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་སྤྱིའི་སྒྲ་ཡང་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མར་བྱ་བ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ནི་དེ་དག་མེད་

ན་ཇི་ལྟར་མཚུངས་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་(ཞས་,ཞེས་)བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་

བ་དག་ཡོད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །བདག་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཡོ་བ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཡོ་བ་སྟེ་དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱེད་པར་འདོད་པ་དང་སྨྲ་བར་འདོད་པ་

ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་ནམ་ཡང་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དག་མི་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་

ཁྱེད་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཀླན་ཀ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །(གླན་,ཀླན་)ཀ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣར་མི་འོང་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་འབྲེལ་པ་གྲགས་པ་

བཙལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉེས་པ་མཚུངས་པ་ཁོ་ནས་ཕ་རོལ་པོ་ཆོམས་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་གཞན་མི་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཐབས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་ལ་ཡོད་པ་དག་གི་

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་གཞན་པ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་

བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་ལ་ཡོད་པ་བདག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཕ་རོལ་པོས་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་

ཏེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་ལ་བརྟག་པ་གཉིས་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་གཅིག་པའམ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་

དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ང་འགྲོའོ་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་

རྒྱུད་ལ་དམིགས་སོ། །འདི་ལ་བརྟེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུ་མཚན་ལ་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ཡང་དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་འགྲོའོ་འདི་སྨྲའོ་ཞེས་

བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་མེད་ན་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་གཞན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཞན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་

པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་མེད་དོ། །གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བ་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་

གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་སྣང་བ་སྟེ། ང་འགྲོའོ་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བར་

རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་ནི་འདི་འགྲོའོ། །འདི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་སྟེ་གང་ལ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡོད་

པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཤེས་པ་དག་གི་རྒྱུ་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བ་དག་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཚན་

མེད་པར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་དེ། གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དག་མ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་བྱའོ། །གང་དག་ལ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་སྣང་བ་དག་གོ། །འདི་

དག་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཙམ་བཀག་པར་གྲག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་གཡོ་བ་ཙམ་བཀག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་

པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་དག་ཀྱང་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གཡོ་བ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་མེད་པས་བྱ་

བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཡོ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།

ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བའོ། །དེས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་

གང་གིས་ན། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བ་དག་ནི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་བ། ཤེས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་གཡོ་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་འཇོག་པའམ་

འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེས་ན་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་གང་གིས་ན་ཤེས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་

གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་

གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་འབའ་ཞིག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ལ་ཡང་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་ཙམ་གཡོ་བའི་རྒྱུ་

མཚན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཙམ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་

རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྤྱིར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པར་སྣང་བ་ཙམ་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་ལ། ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཆད་པར་སྣང་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དུ་མ་

མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདའ་དང་རྡོ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདའ་རྣམས་དང་རྡོ་རྣམས་ནི་མདའ་རྡོ་དང་། མདའ་དང་རྡོའོ། །དེ་དག་ནི་མདའ་དང་རྡོ་ཡང་ཡིན་ལ། འཕངས་པ་

ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །མདའ་དང་རྡོ་འཕངས་པ་རྣམས་དང་། སྒྱོགས་དང་སྤྲུལ་པ་དང་གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྡུའོ། །དེ་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཅི་རིགས་པར་

ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྡོ་དང་སྒྱོགས་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་གཡོ་བའི་མཚན་

ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་གང་དག་ལ་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་དག་གི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་གཡོ་

བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་

གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །འདི་སྐད་དུ་འདི་དག་ནི་རང་གི་ལུས་

དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཚིག་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་

ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཁྱད་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་

ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འགའ་ཞིག་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཆད་

པའི་ཤེས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་འགའ་ཡང་གཡོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་

ན་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་བོར་ཏེ། བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱིས་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྤྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་

བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁ་ནང་དང་ཕྱིར་བལྟས་པས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི། སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །སྤྱི་ཞེས་

བྱ་བ་སྨོས་པས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྡང་བའམ། རྨོངས་ཏེ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་བྱ་བ་

དང་བརྗོད་པ་ཙམ་ལས་གཡོ་བ་ཙམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྟགས་ནི་ཁྱད་པར་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དམིགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་

ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་བྱ་བ་དམིགས་ལ། བདག་ཉིད་ལ་གཡོ་བ་མི་དམིགས་པས་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ན། དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བ་དམིགས་ལ་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མི་དམིགས་པས་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་ལ་

གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་དུ་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་གླེངས་པ་དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་སྲོག་ཆགས་གཞན་དང་འབྲེལ་པར་སྣང་

བའི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་དེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་དག་ཏུ་ཁས་མི་ལེན་པས། གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་ཞིང་རྟོགས་པས་གདོན་མི་ཟ་

བར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་ན་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་འདི་བརྗོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་རིགས་པ་འདི་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་ཡང་དེར་སྣང་བ་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་

ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་

པར་སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དག་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཁ་ཕྱིར་

བལྟས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ནི་གཡོ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ། དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གཉིས་ལ་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་དེར་སྣང་

བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་གཡོ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་གཉིས་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་ཅི་སྟེ་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་

མཐའ་སྨྲ་བས། །ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོང་མ་འབའ་ཞིག་མཚུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ཡང་གོང་མ་དང་བཅས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཕ་རོལ་པོ་ཡང་རྨི་ལམ་

ན། །གཞན་གྱི་བྱ་བ་དང་ཚིག་དམིགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན། གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དམིགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པ་ཅི་སྟེ་མི་སྨྲ། ཕྱི་རོལ་གྱི་

དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དག་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བས། དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་མཚུངས་ན་ཅི་སྟེ་

མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དག་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པ་དམིགས་པར་མཚུངས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མེད། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་

དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་མི་གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་གཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་རྨི་ལམ་ན་དེ་དག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་

གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་ཕ་རོལ་པོའི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ཡང་གཉིད་ཀྱིས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བར་འདོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་བ་དང་ལྷན་

ཅིག་མཚུངས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཤེས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཤེས་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྲོག་ཆགས་དམིགས་པ་གང་

དག་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བདེན་པར་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ག་ལ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་

བྲལ་བ་དེ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དང་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་འདི་ནི་མི་བཟང་བ་ཡིན་པས་རྒོལ་བ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་འདིས་བདག་ཕམ་པར་གྱུར་ན་ནི་མི་

རུང་བས་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་ཅན་དུ་འདོད་པ་ལས་སུ་ཡང་ཟློག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་དུ་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དབང་ཁོ་ནས་ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་འབྱུང་བར་

འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་མི་མཚུངས་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལུང་ནི་འགའ་ལས་ཀྱང་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །རིགས་པས་ཀྱང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་

ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྐར་ཁུང་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། ཡུལ་འདྲ་བ་ན་གནས་པ་དག་གིས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་མི་འདོད་ན་ནི་

དེའི་ཚེ་དེ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་མ་ཡིན་པས་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཕྱིར་བྱུང་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་གཉིས་སུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ཆགས་གཞན་མཐོང་བ་ན་སྔོན་མེད་པའི་

སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བྱས་པས་ཕས་ཕམ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མཚུངས་པར་

བསྒྲུབས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདི་འབའ་ཞིག་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བརླམས་ཏེ་སྨྲས་པར་ཟད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་གི་ལྟར་ན་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་བྱ་བ་

དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ཅན་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དབང་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་མངོན་སུམ་

དུ་འཇུག་པ་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་འགའ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་གོ་སླའོ། །མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེད་དཔོན་ཤིན་ཏུ་

དགའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་བྱུང་ངོ་། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་། སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་བསྡུའོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་

འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ། འདིའི་ནི་རྒོལ་བ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དུ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་ལ་འདྲི་བར། རེ་ཞིག་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བསམ་པ་ནི་རེ་

ཞིག་གཞག་ལ། ཐང་ཅིག་ཁྱེད་ཉིད་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱེད། དེ་ལྟར་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་

སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དེ་ནི་བྱ་བར་སྣང་

བའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འདྲ་བས་བྱ་བར་སྣང་བ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མི་བྱེད། གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཏན་ཚིགས་བསྡུ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་པོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྟགས་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱ་བ་དེ་ཞེས་

བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་ཤེས་ན་ཡིན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྱ་བ་མ་དམིགས་པའི་སྲོག་ཆགས་དག་གིས་ཀྱང་། གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་པོའི་

གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་རྟགས་ནི་ཞེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟགས་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་ན་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས།

དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྟགས་ཞེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཀྱེ་མ་འོ་ན་ནི་བརྒྱུད་པ་འདི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དགོས་སོ། །བརྒྱུད་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སེམས་ལས་ནི་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

བརྒྱུད་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་ནི་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བྱ་བ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་པ་ལས་ནི་དེ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རིགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བྱ་བར་སྣང་བ་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པར་གྱིས་ཤིག །འདི་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བྱ་བ་ཡིན་ཡང་རུང་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་

ཡིན་ཡང་རུང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྟོགས་པ་ནི་ཐ་མར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཁས་བླངས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ནི་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ།

དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་ཕམ་པར་བྱས་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུགས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཡོ་བ་ཙམ་སྤྱི་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱི་ནི་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་གཡོ་བ་ཙམ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད།

དེས་ན་བྱ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་སྤྱི་གཡོ་བ་ཙམ་གྱིས་སྤྱི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པས་འབྲས་བུས་རྒྱུ་རྟོགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྤྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་རྣམ་པར་ཆད་པར་སྣང་བས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་བསྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །

གཡོ་བ་ཙམ་ཞེས་པ་འདིར་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཡོ་བ་བསྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་སྤྱིར་བསྟན་ནས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་

སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པར་སྣང་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་གཡོ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཕལ་ཆེའི་དབང་དུ་བྱས་

ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདའ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཡོད་ལ་རག་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་

གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་བསྟན་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པའི་

གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །རྨི་ལམ་ན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་གཡོ་བ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མཚུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གཉིད་ཀྱིས་

ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ནི་གཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བར་

བརྟེན་པ་ནི་ཉེ་བར་བརྟེན་པའོ། །རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་སྟེ། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་གཡོ་བའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བཞིན་མདངས་བཟང་

བ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་བསྡུའོ། །རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱ་བ་ལ་སོགས་

པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་ནི་ནུས་པ་དག་གོ། །གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་

གྱི་སེམས་ཀྱི་བྱེད་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པ་དག་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་དུས་ཀྱིས་བསྐལ་པའོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བར་དུ་མཆོད་པ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱིས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་དག་གི་

འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་བྱ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་

པའི་བག་ཆགས་རྣམས་རེས་འགའ་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་འཇུག་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་གཏན་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། དེ་དག་འཇུག་པ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བའི་

ཤེས་པ་རྣམས་གཡོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་གཉི་

ག་ན་ཡང་བྱ་བར་སྣང་བ་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བརྗོད་པ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །དེ་ལྟར་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྐྱོན་མེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་

གཞུང་ལུགས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡང་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་

མི་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རུང་སྟེ། ནམ་ཡང་བྱ་བས་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་རྨི་ལམ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་

མེད་པར་ཡང་བྱ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་གང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་བརྒལ་བར་འདོད་ནས། དམིགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་དམིགས་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་

འགྱུར་གྱི་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ན། དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དོན་གྱིས་སྟོང་

པའི་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐ་སྙད་གང་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །

རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མཚུངས་པ་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པའམ། ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་འདི་ག་ལས་ཐོབ། འདི་སྐད་དུ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་

གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ན་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། གལ་ཏེ་གཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།

གཉིད་ལ་སོགས་པས་འདིའི་གནས་སྐབས་གང་གིས་ན་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་སྲིད་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་

འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས། དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་དབང་གིས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟར་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་

ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བའོ། །དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདིའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་

ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ལ་ཉེས་པའི་གླགས་དུ་མ་ལན་གདབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཡོད་པ་འདི་ན་ཉེས་པ་དུ་མས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཅན་ནོ། །གང་ལ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་ནོ། །གདབ་པ་གཅིག་གིས་

ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལན་གདབ་པ་གཅིག་གིས་སོ། །ངེས་པར་ཆོམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །གླགས་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ནི་གཅིག་ལན་བཏབ་པ་ན་ཉེས་པ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་འདི་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་

པས་བསླད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། དོན་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གླགས་དུ་མ་སྦ་བར་མི་ནུས་པ་ཅན་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་གང་ཡིན་པ་འདི་ལན་ཅིག་བཏབ་པས་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་

རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀླན་ཀ་ངན་པའི་ལྷག་མ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར། ཇི་ག་དེ་དག་མཐོང་ནས་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ག་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་བཟོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལུས་དང་ངག་

གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་ལས། དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་པ་པོའི་

རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་དག་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་སྨྲ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རྒྱུད་ནི་འདིར་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་དོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་འོས་པ་

མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་པའི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བ་དག་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་

མེད་དེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་

པའི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའིའོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་

ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །དེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གང་ལ་དེའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་རིག་

བྱེད་དུ་སྣང་བ་ཡོད་པས་ནི་འདི་ནི་དེར་སྣང་བའོ། །འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གཞན་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་

བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁས་མི་ལེན་ན་འོ་ན་ཅི་ཞིག་ཁས་ལེན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་

གཞན་གྱི་སེམས་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་སེམས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་མི་འདོད་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་

སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་པོ་ཁོ་ན་སྨྲ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་

རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་། དེ་དག་གི་

ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དག་གི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དག་གི་ནི་དབང་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཉེ་

བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཚིག་གི་

རྣམ་པ་ཅན་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་

བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་དག་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བསྐྱེད་པ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་དེས་ཉེ་བར་གདགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པར་འགྱུར་རོ། །རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནམ།

སྨྲ་བ་པོའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དག་ནི་ཉན་པ་པོས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་གཉི་ག་ཡང་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་ནས། དེ་ཇི་ལྟར་དེ་མི་དམིགས་པ་དག་གང་གིས་ན་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་པར་

འགྱུར་བ་རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོའོ། །བདག་དང་བདག་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །

རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བའོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་བཞིན་དུའོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་

པ་ངེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ནི་ནུས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཅན་

གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པར་རུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དུས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ནས་ཡོད་པས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་དེ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་འདུས་པའོ། །ཐོག་མ་

མེད་པའི་དུས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་པའོ། །འདི་ནི་དོན་ཡང་ཡིན་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས་དོན་གཅིག་གོ། །འགྲོ་བ་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དག་བློས་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །

དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉན་པ་པོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་ཉན་པ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འདིས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་

ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བའོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོ་དག་གི་བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་

དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཉན་པ་པོ་དག་རང་རང་གི་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བར་རང་གི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྒྱུ་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་

དེ་དག་དོན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུའི་བག་ཆགས་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་དཔེ་

ནི་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གཅིག་གིས་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཞེས་ཟླ་བ་གཞན་ཞིག་སྟོན་པ་ལས་དེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། དེ་ལ་ནི་སྟོན་པ་པོ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདི་ལ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ་ཉན་པ་པོ་

ཡང་འདིས་བདག་ལ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ནི་རང་རང་གི་སྣང་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་དོན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་

པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྩྭ་ཀུ་ཤ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཇི་སྟེ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འབྲས་

བུའི་རྟགས་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་གཉིས་སོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པ་དང་པོ་ལ་ཉེས་

པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཡུལ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འོན་ཏེ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་

གྱི་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས། ཇི་སྟེ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པར་གདགས་པ་ནི་དེའི་རང་གིས་ངོ་ཤེས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་དེ་མེད་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་

མཐའ་སྨྲ་བས། འདི་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚུངས་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་དང་ཚིག་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་བྱ་བ་དང་ཚིག་དག་གི་རྟགས་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ན་ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་

ཡུལ་དུ་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཤེས་པའམ། རྟོགས་པ་པོ་དེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན། ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་གལ་ཏེ་རྟགས་ཀྱིས་ནི་སྤྱི་

རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟགས་ནི་སྤྱིས་ཁྱབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་སྤྱི་དེ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྤྱི་དེ་ཅི་གཞན་

གྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཐ་དད་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བརྟག་པ་གསུམ་མོ། །བརྟག་པ་གཉིས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ནི་སྤྱི་དེ་ཁོ་ན་

གཟུང་གི་གཞན་གྱི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དེས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།

སྤྱི་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་སྤྱི་འཛིན་པར་ཁས་ལེན་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཤེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་

སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རང་གི་

མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །མངོན་སུམ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། །ཇི་སྟེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེ་ན། སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་

སུ་དཔག་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མངོན་སུམ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་

ཁས་ལེན་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འདིའི་ཚད་མ་ཡིན་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྣང་བ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་ཉིད་རང་གི་མཚན་

ཉིད་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་མི་འདོད་ན། འོ་ན་འདི་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་པས་ན་ཚད་མ་ཡིན་

པར་འདོད་དོ། །གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེར་ནི་འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་དེའི་ཕྱིར་

ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ།

རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེས་འཛིན་པ་གོ་ཇི་སྟེ་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་

སུ་དཔག་པ་ནི། མེ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མཐོང་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ན་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།

རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་སུམ་ལ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བས་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ། གཞན་གྱི་

སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མི་སླུ་བ་དེ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱི་འཐད་པ་ཐབས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པས། དེའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་

སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇུག་པའི་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས། གལ་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ན་སྲོག་

ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ན་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་ཀུན་དུ་སྨྲ་

བ་ལས་སོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྨྲ་བའི་རྗེས་ལ་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་སྟན་འདིང་བ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་མལ་ཆ་དང་སྟན་ཤོམ་པ་དང་། རྐང་པ་བཀྲུ་བའི་ཆུ་སྦྱིན་པ་དང་།

རྐང་པ་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཕྱི་མ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་ཤིང་སྲོག་ཆགས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་ལ་

དེ་ཙམ་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚད་ལ་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གང་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་པ་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ་འཇུག་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྲོག་

ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་བྱ་བ་འཐོབ་པ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་

བུའི་དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་ནི་སྲེག་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤེས་པ་གང་ལ་དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་མྱོང་བ་ནི་དོན་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་མྱོང་བའོ། །དེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་

པ་ཙམ་མོ། །འདིར་རེ་བ་དང་བྲལ་བས་ན། འདི་ནི་རེ་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་དེ། རེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུས་མི་དམིགས་པའི་རྗེས་ལ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་མྱོང་བ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་འདི་རེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །

སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་རེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་སྔ་མ་གོ་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སྔ་མས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་སྙད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དོན་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མར་

རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདིར་ཕ་རོལ་པོས་འཁྲུལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་ཕྱི་མ་བྱེད་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་སྐྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཚད་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་

ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ། རྨི་ལམ་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་འདིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་གཡོ་

བའི་དབང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེ་དག་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དབང་ཆོད་པའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་ལ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དབང་ཆོད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྔར་

བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམས་གནས་སྐབས་གཉི་གར་ཡང་གཡོ་བ་ལ་རག་ལུས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་ནས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་གཡོ་བ་ལ་རག་ལུས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་

བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམས་གཡོ་བའི་དབང་གིས་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་

བརྒྱུད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རེ་ཞིག་དང་པོར་གཞན་གྱིས་གཡོ་བའི་དབང་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ལས་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་

དག་གོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་མངོན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྱག་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ཡང་རྗེས་ལ་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྟན་འདིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུང་འབོགས་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། ཁ་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་

ནས་དུས་རེ་ཞིག་མནའ་བའི་ཤེས་པ་དག་གོ། །དེ་ནས་གཉིད་ལྡོག་གོ། །གཉིད་ལྡོག་པ་དང་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཡང་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་

ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཉིད་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་གཞན་

གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་འོག་རོལ་དུ་འབྱུང་བར་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ན་ཡོད་པའི་སེམས་

གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྟེན་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེས་བ་ལ་ནི་རག་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ནི་

སོ་ན་འདུག་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དུས་ཇི་སྲིད་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་སླུ་བ་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡང་དུས་དེ་སྲིད་ཙམ་དུ་

ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་དུས་དེ་སྲིད་ཙམ་ཡོད་པ་ཉིད་པས་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཡང་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་

ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་རྒྱུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིད་མ་སད་པའི་སེམས་ལ་ཡང་མི་སླུ་བ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བར་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱང་དུས་ཀྱིས་ཆོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་སླུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་

ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཅིས་ཀྱང་མི་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ཡང་སྲན་མི་འདོར་ཞིང་། ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་

ཉིད་ཡིན་ན་ཡིན་པ་ལ་ནི་རག་ན། གང་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཇི་ལྟར། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཡང་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་འདིའི་གཟུང་བ་གཞན་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣལ་

འབྱོར་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་སུ་བསྡུ་བར་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་ནི་དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ན་ནི་མངོན་སུམ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན།

དོན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ན་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་མི་འཛིན་ན་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་ཚད་མ་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་དོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས། གནས་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་

གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་

གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་ན་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་གནས་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་

སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་གྱུར་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གསལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན།

རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་

ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་གསལ་བ་ཅན་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འོ་ན་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེས། སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་སྟེ་མི་འཛིན་སྙམ་དུ་སེམས་ན།

དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་

པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་

ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་དང་སྣང་བ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་

ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མི་སླུ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་

གཤེགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡུལ་དུ་མཛད་དམ། འོན་ཏེ་མི་མཛད་གལ་ཏེ་མཛད་ན་ནི་དེའི་དོན་ཡང་དོན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་

མི་མཛད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དོན་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་

པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཁྱད་པར་མེད་པར་དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་

སྐབས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་

རྟོགས་པས་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་མཁྱེན་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་

པའོ། །དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་བྲལ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རིག་པས་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དོན་དམ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་ཕྲ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་

ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་

པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་

ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཞན་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་

མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པ་ནི། །ཡི་གེ་རྣམ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པའི། །དགེ་བ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་དེས། །འགྲོ་བས་གྲུབ་པ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག། རྒྱུད་གཞན་ཡང་དག་གྲུབ་པ་ཡི། །འགྲེལ་བཤད་

ཚིག་ཙམ་རྣམ་འགྲེལ་པ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འདོད་པ་ཡི། །དུལ་བའི་ལྷས་ནི་བྱས་པ་ཡིན། །རྒྱུད་གཞན་གྲུབ་པའི་འགྲེལ་བཤད་སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བི་ཤུདྡྷ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. First English translation of Vinītadeva's commentary on Dharmakīrti's Proof of Other Mind-streams. Translated for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026. The translation was produced directly from the Tibetan etext; no existing English translation was consulted because none exists.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Digital Dege Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), Toh. 4238, Pramana section. File 190, lines 538–792. CC0 Public Domain. Sanskrit title: Santanantara-siddhi-tika. Tibetan title: rgyud gzhan grub pa'i 'grel bshad.

The original Tibetan translation was made by the Indian pandita Visuddhasimha (བི་ཤུདྡྷ་སིཾ་ཧ) and the chief translator-editor Pal-tsegs Rakshita (དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏ).

🌲