by Aśvaghoṣa

What is this precious human birth? It is the absence of eight conditions that close the door to practice. In the hells, among the hungry ghosts, among animals, among the long-lived gods, among barbarians without dharma, among those with wrong views, in an age without a buddha, or with faculties too impaired to understand — in any of these eight, the opportunity for liberation does not arise. Aśvaghoṣa, the great poet-philosopher of Gandhāra, here catalogues these eight inopportune states in vivid verse, urging his listeners to recognize how rare and precious is the conjunction of conditions that makes spiritual practice possible.

The text belongs to the epistle and instructional literature of the Tengyur, catalogued as Tohoku 4167. It survives only in Tibetan translation. No English translation has previously been published.

Homage

Homage to Mañjuśrī, the Youthful One!

The Rarity of Leisure

This is what I have heard: the leisure of a human birth, once lost, is not easily found again. Why? Because in this world, there are eight states without leisure. When one is freed from these eight inopportune states, one obtains the leisure of a human birth. But those who fall into even one of these eight will not find the opportunity for dharma practice.

What are the eight? They are: birth in the hells, birth as a hungry ghost, birth as an animal, birth among the long-lived gods, birth among barbarians in border regions, holding wrong views, birth in an age when no buddha has appeared, and birth with impaired faculties. These are the eight inopportune states.

I. Birth in the Hells

Among those born in the great hells, there is no leisure for dharma. Why?

In Avīci and the other hells,
Beings experience sufferings beyond measure —
Burning, crushing, cutting, freezing —
Without respite, without a single moment of ease.

When the body is perpetually consumed by fire,
When iron ground sears the feet,
When molten copper is poured into the mouth,
What opportunity exists to hear the dharma?

Those whose prior actions were exceedingly unwholesome
Fall into these places of intense torment.
For as long as their karma is not exhausted,
They remain, with no power to practice or reflect.

Like a person bound in chains within a burning house,
Who has no freedom even to cry out for help —
So those in the hells, overwhelmed by suffering,
Have no leisure for spiritual practice.

II. Birth as a Hungry Ghost

Among the hungry ghosts, there is no leisure for dharma. Why?

Those born as hungry ghosts
Are tormented by hunger and thirst without end.
Their bellies are vast as mountains,
Their throats as narrow as the eye of a needle.

Even if they behold rivers and lakes,
The water transforms into pus and blood before them.
Even if they find a morsel of food,
It bursts into flame upon their lips.

Consumed by craving, maddened by thirst,
Running here and there in desperate search —
What opportunity have they to hear the teachings?
What leisure to contemplate the path?

For those whose miserliness was great,
This is the fruit that ripens:
Perpetual want without satisfaction,
And no moment free for the dharma.

III. Birth as an Animal

Among animals, there is no leisure for dharma. Why?

Those born as animals are ruled by ignorance,
Eating one another, driven by fear and hunger.
The strong devour the weak without remorse,
The weak flee in terror, knowing no peace.

Fish in the waters swallow one another;
Birds in the sky hunt those below.
Beasts in the forests live by killing,
And insects are crushed beneath every step.

Bound by stupidity, unable to understand words,
They cannot distinguish virtue from non-virtue.
Even if a buddha were to stand before them,
They would not comprehend a single syllable.

Those whose confusion was dense and heavy
Take birth in this condition:
Wandering in darkness, acting from instinct alone,
With no capacity for the dharma.

IV. Birth Among the Long-Lived Gods

Among the long-lived gods, there is no leisure for dharma. Why?

Those born among the gods of the formless realm
Abide in states of absorption for aeons upon aeons.
Their minds are fixed in concentration,
Without thought, without perception, without movement.

In that state of equipoise,
No teaching can reach them, no dharma can enter.
They remain as if asleep for vast stretches of time,
And when their merit is exhausted, they fall.

Others, born among the gods of great pleasure,
Are intoxicated by sensory delights.
Music, beauty, heavenly gardens —
They see no reason to seek the dharma.

Those who cultivated absorption without wisdom
Are born into these lofty but fruitless states:
Dwelling in bliss, they forget impermanence,
And their human opportunity does not arise.

V. Birth Among Barbarians in Border Regions

Among barbarians in border regions, there is no leisure for dharma. Why?

Those born in lands where the dharma has not spread,
Among peoples who do not know the Three Jewels —
Where no teacher has come, no sūtra is recited,
Where the very word "dharma" has never been heard —

Even if they possess a human body,
Even if their faculties are intact,
What use is it, when there is nothing to practice?
It is like having eyes in total darkness.

In border regions where violence is the custom,
Where beings subsist by hunting and warfare,
Where no monastic community exists,
The conditions for practice do not come together.

Those born in such places, though human in form,
Lack the essential circumstance:
Access to the teaching, a qualified guide —
And so their human birth bears no fruit of dharma.

VI. Holding Wrong Views

Among those who hold wrong views, there is no leisure for dharma. Why?

Those who firmly deny the law of cause and effect,
Who say there is no karma, no ripening of actions,
Who assert that virtue and non-virtue are meaningless,
Who reject the possibility of liberation —

Even if the dharma is taught directly before them,
They turn away as if it were poison.
Even if a buddha extends his hand,
They slap it aside with contempt.

Wrong view is the most terrible of the eight,
For all others are conditions of circumstance,
But this one is a condition of the mind itself —
The door is shut from the inside.

Like a vessel turned upside down,
Into which no nectar can be poured,
One who holds firmly to wrong views
Cannot receive the dharma, though it falls like rain.

VII. Birth in a Buddha-less Age

In an age when no buddha has appeared, there is no leisure for dharma. Why?

When no buddha has arisen in the world,
No dharma wheel has been turned,
No sangha has been established,
The three jewels do not exist.

In such dark ages, beings wander
Without guide, without path, without lamp.
Even those with sharp faculties and good hearts
Cannot find what has not been revealed.

It is like a person in a dark room
Where a treasure lies hidden beneath the floor —
Without a lamp, they cannot see it,
Though they stand directly above it.

The appearance of a buddha is rarer
Than the udumbara flower that blooms once in an age.
Those born in the intervals between buddhas
Possess the vessel but lack the nectar.

VIII. Birth with Impaired Faculties

Among those with impaired faculties, there is no leisure for dharma. Why?

Those born unable to hear, unable to speak,
Unable to see, or with minds that cannot reason —
Even if they dwell in lands where the dharma flourishes,
Even in the age of a buddha, they cannot receive it.

Like a person at a great feast
Who has no mouth with which to eat,
Or like one beside a flowing river
Who has no vessel with which to drink —

The dharma may be all around them,
Teachers may be near, the sangha may be present,
But without the faculties to receive, contemplate, and practice,
The conditions for liberation do not come together.

This is the eighth inopportune state:
Not a failing of the world, but of the body.
For those so born, even the buddha's compassion
Cannot open what the body has closed.

The Exhortation

Therefore, one who has obtained a human birth free from these eight conditions should reflect:

"This leisure is rarer than a star seen at midday. This human form, endowed with all its faculties, dwelling in a central land where the dharma is taught, in an age when a buddha has appeared — how many aeons have passed without this conjunction? And how swiftly it will pass!"

Those who, having obtained this precious human birth,
Squander it on the aims of this life alone,
Who spend their days in distraction,
Pursuing wealth, pleasure, and reputation —

Are like one who finds a wish-fulfilling jewel
And uses it as a common doorstop,
Or like one who reaches an island of gold
And returns home empty-handed.

This body, subject to impermanence,
Sways like a flame in the wind,
Trembles like a dewdrop on a blade of grass,
And will not last beyond its appointed time.

Those who, atop the terrifying peak
Of these eight dreadful inopportune states,
Still wish to wander in the play of existence —
Their wisdom is exceedingly diminished.

Let the human birth not be without fruit.

Colophon

Translated from Classical Tibetan by Dorje (NTAC Tibetan Translator, Life 236), April 2026. Source text: Esukhia Dege Tengyur etext (CC0), Tohoku catalogue number D4167. The Tibetan title is mi khom pa brgyad kyi gtam (Ashtakshanakatha in Sanskrit). Located in the spring-yig (epistles/instructional) section of the Tengyur, folios 175a–178a of the Dege woodblock edition.

This is a Good Works Translation: independently derived from the Tibetan source text per the Blood Rule. No prior English translation is known to exist. MITRA AI was consulted for verification of difficult passages. No existing English translation was consulted or paraphrased.

New Tianmu Anglican Church, 2026. Offered freely to all beings.

Other texts from the Tengyur Epistles section: Garland of Examples · The Taming of the Naga through King Ashoka · The Lamp of Generating Faith — Kamalaśīla · Teaching on the Path of the Ten Non-Virtues — Aśvaghoṣa · Discourse on the Age of Strife — Maticitra · Advice on the Meaning of Impermanence — Ramendra · Advice on Ethics — Vasubandhu · Letter to King Moon — Jagatamitrananda · A Letter from Avalokitesvara to the Monk Luminous Youth · Advice in Categorical Statements — Maharshi Candra · Discourse on Transcending Existence — Nagarjuna · Advice Universally Proclaiming the Seven Good Qualities — Vasubandhu · On the Dangers of the Five Sense Pleasures — Vasubandhu · Teaching on the Eight Kinds of Suffering — Kamalaśīla · Invitation of the Sangha · Letter to a Son — Sajjana · Letter to the Great King Kaniṣka — Mātṛceṭa · Letter on the Stages of Purifying the Mind-Jewel — Ajitagupta · Letter to a Spiritual Teacher — Parahitaghosa Aranyaka · The Stainless Jewel Letter — Atiśa · The Hierarchs of the Teachings · Verses on the Foundations of Mindfulness

🌲

Source Text: མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཏམ

Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur etext (CC0 public domain). Tohoku D4167. Folios 175a–178a. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཥྚ་ཨཀྵ་ཎ་ཀ་ཐཱ། བོད་སྐད་དུ། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཏམ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་གུས་པར་མཉན་པར་བྱ་སྟེ།
[175a.5]ཕྱིས་ནི་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདིར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་མི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། {ཡི་དགས་,ཡི་དྭགས་}དང་། མཐའ་ཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་དང་། དབང་པོ་མ་
[175a.6]ཚང་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལྡན་ན། མི་མ་ཐོབ་པས་གྲོལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། {ཡི་དགས་,ཡི་དྭགས་}དང་། ཤ་ཟའི་ལམ་ལ་
[175a.7]ཕལ་ཆེར་གནས་པས། འདིར་འགའ་ཞིག་མི་འམ་ལྷར་འགྱུར་གྱི་ཕལ་ཆེར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་དཀོན་པ་ཉིད་དེ། དེ་འགའ་ཞིག་གི་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་གར་རུས་སྦལ་གྱི་མགྲིན་པ་ཆུད་པ་བཞིན་ནོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གླིང་དུ་གྱུར་པ། བཀྲ་མི་
[175b]
[175b.1]ཤིས་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འཁྲུད་པ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ། སྣ་ཚོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་པ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཅིང་ངེས་པར་ལེགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་མཆོག་ཏུ་དཀའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་མདུན་དུ་སྙིང་པོར་བྱས་
[175b.2]ཏེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེ་སྡང་གིས་སྐྱེད་པས་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་གཙོར་བྱའོ། །རིའི་ཆུ་ལྟར་གཡོ་བ་དང་། རླུང་ལྟར་མི་གནས་པ་དང་། ཀཱ་ཤིའི་མེ་ཏོག་ལྟར་འཐོར་ཞིང་། གཡོ་བ་དང་། སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་། གློག་དང་། ཐོ་རངས་ཀྱི་མར་མེ་དང་། པདྨའི་འདབ་མའི་ཆུ་ཐིགས་
[175b.3]དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། དར་ལ་བབ་པའི་སེམས་ལྟར་གཡོ་བས་མི་རྣམས་ལ་ཡིད་བརྟན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། མེའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལྟར་བདག་ལེགས་སོ་འདོད་པས་མྱུར་དུ་ངེས་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་
[175b.4]སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་རྙེད་པ་ནི་དཀོན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་འཁྲུགས་
[175b.5]པས་སྐྱུར་ཞིང་འདོན་པ་དང་། རྡེག་པ་དང་། སྲེག་པ་དང་། (འཆེད་,འཚེད་)པ་དང་། འདོན་ཅིང་གཏུབ་པ་དང་། ཟ་བ་དང་། གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ངུ་ཞིང་ང་རོ་འདོན་པས་སྨྲེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མར་བྱིང་སྟེ། ཆུ་བོ་རབ་མེད་དུ་ནུབ་ཅིང་། ལོ་མ་རལ་གྲིའི་ནགས་ཚལ་
[175b.6]དང་། ཚེར་མ་རྣོན་པོའི་ཚལ་དང་། སྤུ་གྲིས་གཏམས་པའི་ལམ་དང་། རིམ་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབར་བ་ཟ་བ་དང་། །ཁྲོ་ཆུ་འཐུང་བ་དང་། ས་གཞི་འབར་བར་འདུག་པ་དང་། མེའི་ཕྲེང་བས་ལུས་སྲེག་པ་ནི་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་འབར་བ་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྐྱུར་
[175b.7]ཞིང་འབྲོས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྨྲེ་བ་དང་། རྣམ་པར་འཇོམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་ང་རོ་འདོན་ཅིང་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་ངུ་བ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དུ་མས་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་མྱོང་ངོ་། །དེ་དག་གང་དུ་ཇི་ལྟར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཀྱི་ཧུད་
[176a]
[176a.1]ཟེར་བ་དང་། ཨ་ཆུ་ཟེར་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་རྗེ་སྐད་ཟེར་བ་དང་། རལ་གྲི་རྣོན་པོ་ཐོགས་པའི་གཤིན་རྗེ་གཏུམ་པོས་རྡེག་ཅིང་གཏུབ་པ་དང་། མནར་མེད་པར་སྐྱེས་ནས་འབར་བའི་མེས་བསྲེགས་པར་དེ་དག་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་
[176a.2]བས་ན་གུས་པས་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་དག་འདི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ཟ་བ་དང་། དེད་པ་དང་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇོམས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཟ་བ་དང་། མ་ལ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་དང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེ་མོ་དང་། ཀུ་ར་དང་། {རི་དགས་,རི་དྭགས་}
[176a.3]དང་། ཕག་དང་། རུ་རུ་དང་། སྨི་ཤི་དྷ་དང་། གནག་དང་། སྤྲེའུ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། ཆུ་སྲིན་དང་། མ་ཧེ་དང་། གླང་པོ་དང་། གླང་དང་། འུག་པ་དང་། བྱ་རོག་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། ཁྱི་དང་། ཝ་དང་། ཅེ་སྤྱང་དང་། རྔ་མོ་དང་། བོང་བུ་ལ་སོགས་པར་
[176a.4]སྐྱེས་ནས། ཕན་འདོགས་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པ་དང་། དྲན་པ་མེད་ཅིང་བླུན་པོར་སྤྱོད་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་དང་། བགྲོད་པར་མི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་། དགྲ་དང་དགྲ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཤིང་། སྨྲ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་རིགས་པ་མི་བྱེད་པ། དཔལ་དང་བྲལ་བའི་ལུས་དང་
[176a.5]ལྡན་པ་དེ་བས་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། མགོ་དང་མགྲིན་པ་དང་ཁ་དང་རྒྱབ་ལ་ལྕགས་ཀྱུ་དང་། རྡོ་བ་དང་། དབྱིག་པ་དང་། གཉའ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། སྐྲག་ཅིང་འབྲོས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བ་དང་། རྡེག་འཆོས་པ་
[176a.6]དང་། འགྲེད་པ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོ་དུ་མས་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། དེ་དག་གང་དུ་ཇི་ལྟར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དགུན་གྱི་དུས་སུ་རླུང་དྲག་པོ་དང་བ་མོ་མི་བཟད་པས་འཇོམས་ཤིང་། དབྱར་གྱི་དུས་སུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཚ་བས་གདུངས་
[176a.7]པར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་བསྙེམས་ཤིང་འཆི་བའི་འཇིགས་པས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་རྟག་པར་སྐྲག་པའི་དུད་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ལ། འདི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ། དེ་བས་ན་གུས་པར་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་གི་
[176b]
[176b.1]ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པས་གདུངས་ཤིང་ལུས་བསྲེགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། མགྲིན་པ་དང་། རྐན་དང་། ལྕེ་དང་། མཆུ་རྣམས་སྐམས་ཤིང་། སྙིང་དང་། མིག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། རུས་པ་དང་། གཞུངས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་།
[176b.2]ནང་ཁྲོལ་རྣམས་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུར་སྐམས་པ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྐྱུག་པ་ཟས་སུ་ཟ་བ་མེས་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ། སྣང་བ་མེད་པའི་མུན་པར་གནས་པ། མི་གཙང་བ་ཟོས་པས་གོས་ཤིང་སྤགས་པ་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་ཟས་སྐོམ་དང་བྲལ་བ། ཉོན་མོངས་
[176b.3]པ་རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པས་སྐྲག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ། ཤིང་དང་བོང་བ་དང་དབྱིག་པས་རྡེག་པས་སྐོམ་བཞིན་དུ་བསྲུངས་པས། རིམ་པར་དབང་མེད་པར་སྐོམ་པས་སྡུག་བསྔལ་བ། བསོད་ནམས་དམན་པ། གདོང་རང་གི་སྐྲས་གཡོགས་པ། དུར་ཁྲོད་མི་
[176b.4]བཟད་པར་གནས་པ། ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། དེ་དག་དུས་གང་དུ་ཇི་ལྟར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པས་སྐམས་ཤིང་། ལུས་མེ་འབར་བ་དྲག་པོའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ། སྒལ་བུ་རྣམས་
[176b.5]ནང་ཁྲོལ་གྱིས་སྟོངས་པས་རིའི་ཁྲོད་ལྟ་བུ། ནང་ཁྲོལ་ཉམས་པས་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བ། ཁ་ཁབ་ཀྱི་མིག་ལྟར་ཕྲ་བ། སྐྲའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་རྩུབ་ཅིང་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ། དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། མི་དགེ་བས་{ཡི་དགས་,ཡི་དྭགས་}ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་གུས་པར་ཆོས་
[176b.6]མཉན་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་མཐའ་ཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་དྲན་པ་དང་། གཅུགས་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བས་སྤྱོད་ཅིང་ལོ་བརྒྱར་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་དུས་གང་
[176b.7]གི་ཚེ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་མཐའ་ན་གནས་པ་དང་། གླེ་ན་གནས་པ་དང་། རི་ཁྲོད་དང་། ཤུལ་ས་དང་། པར་སིག་པ་དང་། དྷ་ཀ་པ་དང་། མུ་ཁ་འཇབ་པ་དང་། ཀུར་པ་པ་དང་། ཁ་ཤ་བ་དང་། ར་མ་ཐ་བ་དང་། བུག་ན་བ་དང་། ཅི་ར་
[177a]
[177a.1]ཐ་བ་དང་། ཏང་ཀ་ན་བ་དང་། ལ་ཤ་བ་ན་དང་། ཧོར་དང་། ཧ་དས་ག་བ་དང་། ནད་ལྡན་པ་དང་། ཡ་མ་ན་བ་དང་། ཨ་ཏྲ་པ་དང་། དྲ་ཅི་ལ་བ་དང་། རྣ་ཅན་པ་དང་། ཙིན་པ་ན་དང་། མི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པས། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་
[177a.2]འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྒྱུ་བར་འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ཙམ་རྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་ཤེས་སོ། །ཁྱི་ལྟ་བུར་ཟ་བ་དང་། སྐྲག་པ་དང་། འདོད་པ་སྤྱོད་པ་མཁས་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་མོ། །གཞན་
[177a.3]ཡང་སྤོང་པའི་རྟོག་པ་ཙམ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་ལྡན་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་དུས་གང་གི་ཚེ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཐའ་ཁོབ་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་མཐའ་ཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་
[177a.4]མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་དང་ལྡན་པ་མཐའ་ཁོབ་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་གང་ཡིན་པ། ཐོས་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། དཀའ་ཐུབ་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་རབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པས། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་བྲལ་ཞིང་མིའི་གཟུགས་
[177a.5]ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཆོས་མཉན་པར་ཇི་ལྟར་ནུས། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་བྲལ་ཞིང་མི་བཟད་པའི་མུན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་མཉན་པ་ལ་གུས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མནྡ་ར་བའི་རྩེ་མོར་གནས་ཤིང་ལུས་
[177a.6]རྒྱས་ཤིང་དགའ་བ་དང་། །མཛེས་ཤིང་གསལ་བ་འདོད་པ་གྲུབ་ཅིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྡུས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། པདྨ་དང་ཨུཏྤ་ལ་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོག་དང་། ཤིང་སྣ་ཚོགས་པའི་མཆོག་དང་། ཤིང་སྣ་ཚོགས་པའི་དྲི་མ་བསིལ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱ་དང་། ངུར་བའི་སྐད་སྙན་
[177a.7]པ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཆུའི་རྒྱུན་དུ་དྲག་ཏུ་འབབ་པ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཉམས་དགའ་བས་བརྒྱན་པ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་འདོད་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་གཡེངས་པས་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་རབ་ཏུ་འཁོད་པ་ནི་རོལ་ཞིང་རྩེད་མོའི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་ཅིང་། ལྟ་
[177b]
[177b.1]བའི་བདེ་བ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དག་དུས་གང་གི་ཚེ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །མཐོ་རིས་ཀྱི་བུད་མེད་དང་དགའ་བས་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་། གཡེང་བ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་རྩེ་ཞིང་། མནྡཱ་རའི་ལྷ་མོ་དང་རོལ་ཅིང་གླང་པོ་དང་དཔའ་བོའི་པདྨའི་རྟེན་པ་ལ་ཞོན་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་
[177b.2]པའི་ལྷའི་དབང་པོ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་དགའ་བས་བག་མེད་པས་ཆགས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བདུད་རྩི་ལ་མྱོང་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ཆོས་ཉན་པ་ལ་གུས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་ལྟ་བ་དང་མཉན་པ་
[177b.3]དང་། མྱང་བ་དང་དབང་པོ་མ་ཚང་བས། གླང་པོ་ལྟ་བུར་བརྡས་མཚོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱ་བའི་བློ་དང་བྲལ་བ། གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞི་བར་དུས་གང་གི་ཚེ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་དང་བྲལ་
[177b.4]བས་ཉན་པར་ནུས། ཐོས་པའི་སྒོ་མེད་པས་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་པ། མིའི་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་བསླུས་པ། སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པས་དྲེགས་པ་མ་ཐུལ་བས་ཡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་
[177b.5]ཆོས་གུས་པར་མཉན་པར་བྱ་སྟེ་ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་མིག་ལོག་པར་ལྟ་བས་གཡོགས་པའི་བློས་སངས་རྒྱས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དགེ་བའི་རྩ་
[177b.6]བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བྲལ་བ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནད་ལ་གསོ་བ་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བྱ་བ་བྱེད་པས་དམྱལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་དུས་གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །
[177b.7]འགྲོ་བ་ཐར་པར་སྨིན་མཛད་པས། །གང་དག་ཡིད་ཀྱི་ཕུག་གནས་པའི། །རྨོངས་པའི་མུན་ཆེན་མི་སེལ་བ། །མེ་ཁྱེར་དང་འདྲའི་མུ་སྟེགས་རྣམས། །ལོག་ལྟའི་ཡིད་ལྡན་དེ་དག་གིས། །སེལ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཉི་བདུན་གྱིས་ཀྱང་སེལ་མི་འགྱུར། །དེ་བས་ན་གུས་པར་ཆོས་མཉན་
[178a]
[178a.1]པར་བྱ་སྟེ། །ཕྱིས་རྗེས་སུ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་ཐུགས་ནི་རྣམ་རྒྱས་པ། །སངས་རྒྱས་ཉི་མ་མ་བྱུང་བར། །ཉི་མ་མེད་པར་པདྨ་བཞིན། །ཟླ་བ་མ་ཤར་བར་དུ་ནི། །ཀུ་མུ་ད་ཡི་ནགས་བཞིན་དུ། །གདུལ་བྱ་ཡི་ནི་པདྨ་རྣམས། །རབ་ཏུ་
[178a.2]རྒྱས་པར་འགྱུར་མ་ཡིན། །མུན་པ་ཡིས་ནི་མིག་བསྒྲིབས་པས། །རྒྱལ་པོ་ཡི་ནི་ལམ་བཞིན་དང་། །གྲུ་སྐྱ་མེད་པའི་གྲུ་བཞིན་དང་། །ཚོང་དཔོན་སྤངས་པའི་ཟོང་ཐོགས་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །གྲུ་ལ་ཀུན་ནས་མ་ཞོན་པར། །དེ་ནི་རྩེ་གཅིག་སེམས་ཀྱིས་
[178a.3]སུ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་མི་མྱོང་། །ཁྲོ་བྲལ་བླ་མ་ཐར་ལ་མོས། །འཆི་མེད་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ལྟ་བ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་གཉེན་པོ་ནི། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིས། །ཞི་བའི་བདེ་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར། །འགྲོ་བའི་ནམ་མཁའི་ཆེ་དཀྱིལ་དུ། །སངས་རྒྱས་ཉི་མ་མ་ཤར་
[178a.4]བར། །བསྒོམ་སྤངས་གདུལ་བྱའི་པདྨ་ལ། །ཡེ་ཤེས་ཉི་མས་རྒྱས་མ་ཡིན། །ངན་འགྲོའི་དུས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །ཆོས་སྨྲ་བ་ཡིས་གསལ་བྱས་པས། །གང་ཞིག་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། །འགྲོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་ཐུལ། །མི་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནི། །རི་རྩེ་གློག་འགྱུ་ལྟར་
[178a.5]གཡོ་ཞིང་། །ཁྱོགས་ལྟ་བུར་ནི་གཡོ་བ་དང་། །མི་བཟད་མི་ཁོམ་བརྒྱད་ཀྱི་རྩེར། །རབ་ཏུ་འཇིགས་པའི་གཟའ་ཡིས་ནི། །མེད་པ་ལས་ནི་ཐར་གྱུར་ཅིང་། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་གནས་པ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་གསུང་ནི་རང་བཞིན་གྱི། །དམ་ཆོས་གྲུ་ལ་མ་ཞོན་པར། །གང་ཞིག་ཕ་
[178a.6]རོལ་འགྲོ་འདོད་པ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་ཡིན། །མི་ཡི་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་མེད། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཏམ་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤྲཱི་ཨ་ཛི་ཏ་བྷ་དྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་
[178a.7]བསྒྱུར།།

Source Colophon

Esukhia Degé Tengyur Unicode etext, GitHub. CC0 public domain. Tohoku catalogue number D4167, folios 175a–178a of the Degé woodblock edition. Translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Śrī Ajitabhadra and the translator-monk Śākyaprabha.

🌲

Other works by Aśvaghoṣa in the Good Work Library: Alleviating Sorrow (D4177) · Dispelling Grief · Teaching on the Path of the Ten Non-Virtues (D4178) · Verses of Praise of the Gaṇḍī · Buddhacarita — Aśvaghoṣa's great Sanskrit epic on the life of the Buddha, from birth to relics.

🌲