by Dignāga

The Nyāyamukha ("Gateway to Reasoning") is one of the foundational texts of Buddhist formal logic, composed by Dignāga (c. 480—540 CE), the Indian philosopher who systematised Buddhist epistemology and logic. This short treatise presents the complete architecture of proof and refutation: the definition of thesis, reason, and example; the classification of pseudo-thesis, pseudo-reason, and pseudo-example; and the two means of valid cognition — direct perception and inference.

The Sanskrit original is lost. The text survives in two recensions: a Chinese translation by Xuanzang (唐三藏, 7th century) and this Tibetan translation. The Tibetan version was first rendered from the Chinese by Sing-gyang-jus and Ston-gzhon, then later revised by the monk Chos-kyi-rin-chen at the glorious Sakya monastery, who carefully compared both the Chinese and Tibetan copies to produce an accurate translation. It is preserved in the Degé Tengyur as Tohoku catalogue number D4208.

This text stands alongside Dignāga's Hetucakranirṇaya (D4209, "Establishing the Wheel of Reasons") as one of the two key introductory works to his logical system. Where the Hetucakra classifies the nine possible logical reasons into a 3×3 matrix, the Nyāyamukha teaches the reader how to construct and evaluate complete proofs. Together they form the foundation of Buddhist formal logic.

Homage to Mañjuśrī.

Proof and refutation,
Together with their apparent forms, make others understand.
Direct perception and inference,
Together with their apparent forms, make oneself cognize.

On Proof

Here, these words are a compilation of the essential meanings from all the treatises. In this, terms such as classification and the like establish proof — thesis, reason, and so forth. Though they are divided into many kinds, they are set forth explicitly because opponents do not understand the meaning of what they are familiar with.

The Thesis

The definition of the thesis is that which establishes a particular property upon the subject of proof. What one oneself wishes to establish — that is the thesis. For example, proving that sound is impermanent.

The Reason

The definition of the reason is possessing the three modes. What are the three modes? Being a property of the thesis-subject, being present in the similar class, and being absent from the dissimilar class.

What are the similar and dissimilar classes? Whatever shares the general property of what is to be proven is called the "similar class." For example, in proving impermanence, since pots and so forth are also impermanent, they are the similar class. The dissimilar class is what does not share the general meaning of the property to be proven. For example, whatever is permanent is pervaded by being unproduced — like space and so forth.

These — being produced or arising from effort — are properties of the thesis-subject, ascertained as present in the similar class, and absent from the dissimilar class. They are reasons for impermanence.

The Example

There are two kinds of examples: first, the concordant example, and second, the discordant example.

The concordant example is one in which the reason is present in the similar class with respect to the meaning to be proven. For example, whatever is produced is seen to be impermanent, like pots and so forth.

The discordant example demonstrates that the reason is not present wherever the thesis-property is absent. For example, whatever is permanent is seen to be unproduced, like space and so forth.

Here, in conventional terms, the word "impermanent" can indicate "not permanent," the word "produced" can indicate "not unproduced," and the word "absent" indicates "not present."

The Complete Proof

These many statements make the opponent understand and are called "proof." For example: "Sound is impermanent" is the thesis-statement. "Because it is produced" is the reason. "Whatever is produced is seen to be impermanent, like pots and so forth" is stated as the concordant example and is a positive concomitance. "Whatever is permanent is seen to be unproduced, like space" is stated as the discordant example. These three components together constitute genuine proof.

On Pseudo-Thesis

Though something may be wished to be proven, because it is contradicted by direct perception and so forth, it is a pseudo-thesis.

Contradicted by direct perception: For example, saying "Sound is not audible."

Contradicted by inference: For example, saying "Pots and so forth are permanent."

Contradicted by authority: For example, the Vaiśeṣikas proving that sound is permanent.

Contradicted by convention: For example, saying "The moon is not marked by the hare, because it exists," or saying "A human skull is pure because it is a part of a sentient being, like a conch shell."

Contradicted by one's own words: For example, saying "My mother is barren."

Unestablished property: For example, a follower of the discursive school proving to a Buddhist that sound possesses decay.

Unestablished subject: For example, a Sāṁkhya saying to a Buddhist: "The self is sentient."

Both unestablished: For example, a Vaiśeṣika saying to a Buddhist: "The self is the doer of conditioned, dependent arising."

Mutually established: For example, saying "Sound is audible."

These many types — because their nature is already manifest, because they need not be proven, or because even if proven they yield no result — are faults of the thesis and are therefore pseudo.

The pseudo-thesis has been explained.

On Pseudo-Reason

Now the pseudo-reason shall be explained.

The unestablished, the inconclusive, and the contradictory — these are pseudo-reasons.

Unestablished Reasons

There are four kinds of unestablished reasons.

Unestablished for both parties: For example, in proving "Sound is impermanent," stating "because it is an object of naming" — this is not accepted by either party.

Unestablished for one party: For example, regarding a treatise that wishes to establish that sound is manifest, stating "because it is produced" — where the opposing treatise does not accept this.

Unestablished due to doubt: For example, upon seeing signs of mist and similar gray vapours, claiming "The aggregation of great elements contains fire" — while one doubts whether the sign is truly mist or steam.

Unestablished basis: For example, saying "Space exists as a substance because it supports qualities" — addressed to a treatise that holds that space does not exist. This is an unestablished basis.

Inconclusive Reasons

There are six kinds of inconclusive reasons.

Common: For example, "Sound is permanent because it is a knowable" — since "knowable" pervades both the permanent and impermanent classes, it is inconclusive. The sign of being a knowable is present in both pots and so forth, like this: sound may be impermanent because it is a knowable, like pots — or sound may be permanent because it is a knowable, like space and so forth. Therefore it produces doubt.

Uncommon: For example, "Sound is permanent because it is audible" — since there is nothing besides sound in either the permanent or impermanent class that is audible, this reason produces doubt.

Present in part of the similar class, pervading the dissimilar class: For example, "Sound is not arisen from effort because it is impermanent." Here the property to be proven is "not arisen from effort." The similar class includes lightning and space and so forth — impermanence is found in lightning but not in space. The dissimilar class includes pots and so forth, where the reason pervades it. Since impermanence is found in some similar instances (like lightning) but also in the dissimilar instances (like pots) — one doubts whether "impermanent" proves "arisen from effort like pots" or "not arisen from effort like lightning."

Present in part of the dissimilar class, pervading the similar class: For example, "Sound is arisen from effort because it is impermanent." Here the similar class is pots and so forth, where impermanence pervades all. The dissimilar class is lightning, space, and so forth — in part (lightning) the reason is found, and in part (space) it is not. As before, this is inconclusive.

Present in part of both classes: For example, "Sound is permanent because it is unobstructed." Here, in proving permanence, the similar class includes space and atoms and so forth — the reason "unobstructed" is found in space but not in atoms. The dissimilar class includes pots and pleasures and so forth — "unobstructed" is found in pleasures and so forth but not in pots. Therefore, treating both pleasures and space as examples in one's favour is still inconclusive.

Not confused about the contradictory: For example, "Sound is impermanent because it is produced, like pots and so forth." And: "Sound is permanent because it is audible, like sound itself." Since both produce doubt, this too is inconclusive.

Contradictory Reasons

There are four kinds of contradictory reasons.

Contradicting the nature of the property: For example, saying "Sound is permanent because it is produced" or "because it arises from effort." Since this reason is found in the dissimilar class, it is contradictory.

Contradicting a particular quality of the property: For example, saying "The eyes and so forth serve another's purpose because they are composites, like beds and so forth." This reason can prove that the eyes serve another's purpose, but alternatively it proves what contradicts the particular quality of the thesis — since beds and so forth, being composites, are enjoyed by others. [The reason could also prove the opposite particular quality.]

Contradicting the nature of the subject: For example, saying "Existence is neither substance nor quality, because substance, quality, and activity exist — like differentiae." This reason could prove "not substance" or alternatively prove "non-existence" — since both are necessitated, it contradicts.

Contradicting a particular quality of the subject: For example, the very same reason above, applied to the thesis-subject "existence," can prove a particular quality of existence or alternatively prove the contradictory — that "existence does not exist" — and since both are necessitated as substance and so forth are negated, it contradicts.

The pseudo-reason has been explained.

On Pseudo-Example

Now the pseudo-example shall be stated.

Concordant Pseudo-Examples

There are five kinds of concordant pseudo-examples.

Proving property unestablished: For example, "Sound is permanent because it is unobstructed. Whatever is unobstructed is seen to be permanent — like atoms." But atoms, while having the thesis-property (permanence), lack the proving property (unobstructedness), since atoms are obstructed.

Thesis-property unestablished: For example, "Like feelings" — feelings have the proving property (unobstructedness) but lack the thesis-property (permanence), since all feelings are impermanent.

Both unestablished: This has two subtypes — present and absent. If one says "like a pot," both properties are unestablished in the present example. If one says "like space" — addressed to a treatise that holds space does not exist — both are unestablished in the absent example.

Unapplied: When there is no connection stated between the example and the meaning — merely showing the two properties in the example, such as pots, without connecting them — for example, "A pot has the property of being produced and the property of being impermanent."

Applied in reverse: When what should be stated as "whatever is produced is impermanent" is instead stated as "whatever is impermanent is produced."

These are concordant pseudo-examples.

Discordant Pseudo-Examples

There are five kinds of discordant pseudo-examples.

Thesis-property not excluded: For example, "Things that are not impermanent are not seen to be unobstructed, like atoms" — but atoms, while permanent, are obstructed. The thesis-property "permanence" is not excluded from atoms. [The example should exclude permanence but doesn't.]

Proving property not excluded: For example, "Like others' actions" — where the thesis-property is excluded, but the proving property (unobstructedness) is not excluded from others' actions, since others' actions are unobstructed.

Neither excluded: Regarding a treatise that holds space exists: "Like space" — space excludes neither permanence nor unobstructedness, since space is both permanent and unobstructed.

Exclusion not demonstrated: For example, "Like a pot" — a pot is seen to be impermanent and obstructed, so the exclusion works. [But if one fails to state the exclusion explicitly, it is a fault.]

Exclusion applied in reverse: For example, "All that is obstructed is impermanent" — instead of the correct form.

Thus thesis, reason, and example, when in these [faulty] apparent forms, are pseudo. They are not genuine proofs.

On Valid Cognition

Therefore one should cognize for oneself. There are only two means of valid cognition: direct perception and inference.

Direct Perception

Direct perception as valid cognition is free from conceptual construction and unerring. It sees the specific characteristics of forms and so forth — distinct from conceptual constructions such as conventional designations — as directly manifest. This is called valid direct perception.

Inference

Inference as valid cognition is seeing meanings through reliance on signs. The reason possessing the three modes has been explained above. Based on signs, one infers meanings. Possessing genuine ascertaining knowledge — such as knowing "fire exists" or knowing "impermanent" and so forth — this is called valid inference.

The fruit of these two valid cognitions is true knowledge, because one realizes the specific characteristic. Because it can effectively engage actual objects, it is also valid cognition.

Pseudo-Perception

Conceptual cognition is pseudo-direct-perception. When conceptual thought arises in the mind regarding pots and so forth, that is pseudo-perception, because the specific characteristic of the object does not appear in that cognition.

Pseudo-Inference

If a pseudo-reason is taken as the antecedent and from it a cognition arises that apprehends the meaning as if it were real, that is pseudo-inference. Having taken many pseudo-reasons as signs, the cognitions arising from inference upon them are pseudo-inference, because they do not truly realize their objects.

On Refutation

Genuine Refutation

If one correctly states the faults of the opponent's proof, that is genuine refutation — specifying: incompleteness of proof-members, faults in the thesis, unestablished reason, inconclusive reason, contradictory reason, and clearly showing the faults in the examples — making the opponent's questions well understood. That is genuine refutation.

Pseudo-Refutation

If one does not clearly state the faults in the proof, or states what are not faults, that is pseudo-refutation. Specifically: saying that complete proof-members are incomplete; saying a faultless thesis has faults; saying an established reason is unestablished; saying a conclusive reason is inconclusive; saying a non-contradictory reason is contradictory; saying a faultless example is faulty — all of these are pseudo-refutation.

These, because they cannot clearly show the faults in the opponent's position, are merely stating what are not faults.

Let this matter rest here.

This brief explanation of the meaning of words
Is merely the beginning of the approach to proof.
Their correct and incorrect applications
Should be understood from the supreme master's other works.

Colophon

Engaging in Reasoning — A Treatise on Valid Cognition (Tibetan: ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ; Chinese: 因明正理門論, Yīnmíng Zhènglǐ Ménlùn; Sanskrit reconstruction: Nyāyamukha), composed by the great master Dignāga (Tibetan: ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ, Phyogs kyi glang po). Tohoku catalogue number D4208.

Originally translated from India into Chinese by the translator Xuanzang (唐三藏, Thang Sam-tsang). Later translated from Chinese into Tibetan by the Chinese scholar Sing-gyang-jus and the Tibetan kalyāṇamitra Ston-gzhon. Subsequently revised by the monk Chos-kyi-rin-chen (Dharmaratna), ordained in the Sarvāstivāda tradition and from the great country of China, at the glorious Sakya temple, who carefully compared both the Chinese and Tibetan copies and produced an accurate translation.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Lodro (བློ་གྲོས), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, with independent reading of the Tibetan source. The translation is derived from the Tibetan text; no existing English translation was consulted as a primary source. First free English translation from the Tibetan version.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

Other works by Dignāga in the Good Work Library: Entering into Yoga (Yogāvatāra) (D4074) · Examination of the Three Times (D4207) · Examination of the Object of Cognition (Ālambanaparīkṣā) (D4205) · Commentary on the Examination of the Object of Cognition (Ālambanaparīkṣā-vṛtti) (D4206) · Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Verses on the Meaning of the Praise of Limitless Qualities

🌲

Source Text: ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur etext project (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, Volume 174). CC0. Presented for reference and verification alongside the English translation above.

། །རྒྱའི་སྐད་དུ། གཡིན་མིང་གཞཻའ་ཅིང་ལིའི་ལུན། བོད་སྐད་དུ། ཚད་མའི་
བསྟན་བཅོས་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྒྲུབ་ནུས་པ་དང་སུན་འབྱིན་ནུས། །ལྟར་སྣང་བཅས་པས་གཞན་གོ་བྱེད། །མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག །ལྟར་སྣང་བཅས་པས་བདག་རིག་བྱེད། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་པ་བསྟན་
བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རྣམ་གཞག་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དེ་རྣམས་དུ་མར་དབྱེ་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་རྣམས་འདྲིས་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདིར་བསྒྲུབ་བྱའི་མཚན་
ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའོ། །ཚུལ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཕྱོགས་ཀྱི་
ཆོས་ཀྱི་ལྟོས་བཞི་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའོ། །མཐུན་ཕྱོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱིས་མཐུན་པ་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའང་མི་
རྟག་པ་ཡིན་པས་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱིས་དོན་མཐུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གང་རྟག་པ་ཡིན་པ་དེ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་བྱས་པ་ཉིད་དམ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་།
ཕྱོགས་ཆོས་ཡིན་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ཡང་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་། གཉིས་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། །ཆོས་མཐུན་
པའི་དཔེ་ནི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །
དཔེར་ན་གང་རྟག་པ་དེ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཐ་སྙད་དུ་མི་རྟག་པའི་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་མཚོན་རུང་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པའི་སྒྲ་ནི་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མཚོན་རུང་ཡིན་ལ། མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཡོད་པ་མ་
ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་དུ་མར་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཕྱིར་རྒོལ་རྣམས་གོ་བར་སྟོན་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བྱས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །གང་བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ་
བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བརྗོད་ལ་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །གང་རྟག་པ་དེ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པར་བརྗོད་ལ་ཡ་གྱལ་གསུམ་པོ་ནི་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་གོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་འདོད་ཀྱང་མངོན་
སུམ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་དང་། རྗེས་དཔག་གིས་བསལ་བ་དང་། ཡིད་ཆེས་པས་བསལ་བ་དང་། གྲགས་པས་བསལ་བ་དང་། རང་ཚིག་གིས་བསལ་བ་དང་། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་དང་།
བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཕན་ཚུན་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་ནི། དཔེར་ན་སྒྲ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་དཔག་གིས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །
ཡིད་ཆེས་པས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །གྲགས་པས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་རི་བོང་ཅན་ཟླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའམ། གཞན་ཡང་མིའི་ཐོད་པ་གཙང་བ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུང་ཆོས་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་
པ་ལྟ་བུའོ། །རང་ཚིག་གིས་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་བདག་གི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་པ་རྣམ་གྲངས་ཅན་པ་ལ་སྒྲ་འཇིག་ཡོད་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་པས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་
བདག་ནི་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པས་སངས་རྒྱས་པ་ལས་བདག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་ཤིང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་སྦྱོར་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་ཚུན་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མཉན་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་
བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་སྐད་དུ་དུ་མར་བརྗོད་པ་དག་ངོ་བོ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་ནུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱའི་སྐྱོན་ཡིན་པས་ལྟར་སྣང་ངོ་། །བསྒྲུབ་བྱ་ལྟར་སྣང་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བཤད་པར་བྱའོ། །
མ་གྲུབ་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། འགལ་བ་འདི་རྣམས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་ངོ་། །མ་གྲུབ་པའང་བཞི་ཡོད་དེ། གཉིས་ཀ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་། གང་རུང་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་མ་གྲུབ་པ་དང་། །གཞི་མ་གྲུབ་པའོ། །གཉིས་ཀ་ལ་མ་
གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མིང་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་རུང་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ནི་སྒྲ་མངོན་པར་གསལ་བར་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་
པའི་རླངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱ་བོའི་རྫས་ཀྱི་རྟགས་མཐོང་བའི་ཚེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདུས་པའི་མེ་ཡོད་ཅེས་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞི་མ་གྲུབ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དངོས་པོར་ཡོད་དེ་ཡོན་ཏན་རྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ན། །ནམ་མཁའ་མེད་པར་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་ནས་གཞི་
མ་གྲུབ་པའོ། །མ་ངེས་པ་ལ་དྲུག་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་དང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་དང་།
གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་རེ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འགལ་བ་ལ་མི་འཁྲུལ་བའོ། །ད་ནི་ཐུན་མོང་བ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་མི་རྟག་གི་ཕྱོགས་དག་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་
པའི་རྟགས་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་པའི་རྟགས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་རྟག་མི་
རྟག་ཕྱོགས་དག་ལ་རྟག་མི་རྟག་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འདིས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ན་མི་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་མཐུན་ཕྱོགས་གློག་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དེ་ཉིད་ནི་གློག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་དོ། །བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་
ཡིན་པ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དེ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཁྱབ་པར་ཡོད་ལ་གློག་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཐུན་ཆོས་བྱས་ན་མ་ངེས་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ། མི་རྟག་པ་ནི་གློག་ལ་
སོགས་པ་བཞིན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པས་སོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བརྗོད་པའི་ཚེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་
བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་འདི་མཐུན་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁྱབ་པར་ཡོད་ལ་གློག་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་གློག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མེད་པས་དེ་ཡང་སྔར་
བཞིན་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་རེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ན་མཐུན་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་དང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་ལ་
རྡུལ་ཕྲན་ལ་མི་འཇུག་གོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་བུམ་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་དཔེ་མཐུན་པར་བྱས་པ་དེའང་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་ལ་མི་འཁྲུལ་
བ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། སྒྲ་སྒྲུབ་པ་དེ་རྟག་སྟེ་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྒྲ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་ལ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་།
འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཆོས་ཅན་རང་ལྡོག་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པ་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་
ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བརྗོད་ན་གཏན་ཚིགས་འདི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་
གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། གཏན་ཚིགས་འདིས་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་སྒྲུབ་པའམ། གཞན་དུ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་
འགྱུར་ཏེ། མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དཔེར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་གཅིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་དང་
ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། གཏན་ཚིགས་འདི་རྫས་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའམ། གཞན་དུ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་དཔེར་ན་
སྔར་གྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཅན་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དུ་ན་འདི་དང་འགལ་བའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫས་ལ་སོགས་པ་འགོག་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་
ཚིགས་ལྟར་སྣང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་ལའང་ལྔ་ཡོད་དེ། སྒྲུབ་བྱེད་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མ་སྦྱར་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །ཆོས་མི་
མཐུན་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་ལ་ཡང་ལྔ་ཡོད་དེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྡོག་པ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལྡོག་པ་མེད་པ་དང་། ལྡོག་པ་མ་བསྟན་པ་དང་། ལྡོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱར་བའོ། །སྒྲུབ་བྱེད་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་
ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐོགས་པ་མེད་པ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཐོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
རོ། །བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་ཚོར་བ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་རྟག་པ་ཉིད་མེད་དེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པ་ནི་དེ་ལའང་གཉིས་ཡོད་དེ།
ཡོད་པ་དང་། མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། ཡོད་པ་ལ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པའོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། ནམ་མཁའ་མེད་པར་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་ནས་མེད་པ་ལ་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པའོ། །མ་སྦྱར་བ་ནི་དོན་དེ་ལ་
དཔེ་སྦྱོར་བ་གཏན་མེད་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་སྟོན་པ་སྟེ་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱར་བ་ནི་གང་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་
བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་མི་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་མཐུན་དཔེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལྡོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་བཅས་མཐོང་བ་མིན་ཏེ་
རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་རྟག་པ་ཉིད་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་བྱེད་དེའི་ཆོས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་གཞན་གྱི་ལས་བཞིན་ཞེས་བསྒྲུབ་བྱ་ལྡོག་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མི་ལྡོག་པ་
སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་ལས་རྣམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་ནས་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་ཞེས་ནམ་
མཁའ་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་བསྟན་པ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། མི་རྟག་པ་མཐོང་བ་ཉིད་དང་། ཐོགས་བཅས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱར་བ་ནི་ཐོགས་བཅས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་
པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རང་གིས་མངོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་ཁོ་ནར་
རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སོ་སོར་མངོན་གྱུར་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་ཚད་མར་བརྗོད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ནི་རྟགས་རྣམས་ལ་ལྟོས་
ནས་དོན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་རྣམས་དཔོག་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མེ་ཡོད་ཤེས་པའམ་མི་རྟག་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་
པའི་ཚད་མར་བརྗོད་དོ། །ཚད་མ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་སུ་གཞལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚད་མའང་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པར་ཤེས་པའང་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །ཤེས་
པ་རྣམས་ཀྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་དེ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དེ་ལ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་དོན་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་
ལྟར་སྣང་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་དུ་མ་རྟགས་སུ་བཟུང་ནས་དོན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དཔག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་ལྟར་སྣང་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོའི་སྐྱོན་རྣམས་ཡང་དག་རྗོད་པར་
བྱེད་པ་ནི་སུན་འབྱིན་ཡང་དག་པའོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ཉིད་དང་། བསྒྲུབ་བྱའི་སྐྱོན་ཉིད་དང་། མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཕྱིར་རྒོལ་གྱི་འདྲི་
བ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་སུན་འབྱིན་ཡང་དག་གོ། །གལ་ཏེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་གསལ་བར་མི་བརྗོད་པའམ། སྐྱོན་མ་ཡིན་པ་ནི་སུན་འབྱིན་ལྟར་སྣང་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་ཡན་ལག་ཚང་བ་ལ་མ་ཚང་བར་བརྗོད་པ་ཉིད་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་པར་
བརྗོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ངེས་པ་ལ་མ་ངེས་པར་བརྗོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་མ་འགལ་བ་ལ་འགལ་བར་བརྗོད་པ་དང་། དཔེ་སྐྱོན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་དཔེ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དང་། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་སུན་
འབྱིན་ལྟར་སྣང་ངོ་། །དེ་དག་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སྐྱོན་རྣམས་གསལ་བར་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །དོན་འདི་རེ་ཞིག་གཞག་གོ། །ཚིག་དོན་ཅུང་ཟད་བཤད་པ་འདི། །ཐོག་མར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཡིན། །དེ་དག་ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་ཡང༌། །
མཆོག་གི་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་རིག་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་ལས་རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐང་སཾ་ཙང་གིས་བསྒྱུར་ཅིང་སླད་ཀྱིས་རྒྱའི་དགེ་བཤེས་སིང་གྱང་ཇུས་དང་། བོད་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་
གཉེན་སྟོན་གཞོན་གྱིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྒྱ་ནག་ཆེན་པོའི་ལའི་བཙུན་པ་ཆོས་ཀྱི་རིན་ཆེན་གྱིས། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱའི་དཔེ་དང་བོད་ཀྱི་དཔེ་གཉིས་པོ་ལེགས་པར་གཏུགས་ཤིང་བཅོས་ཏེ་དག་པར་བསྒྱུར་བའོ།། །།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), Volume 174 (́174), pages 88b—93a. The Esukhia project provides Unicode Tibetan etexts of the Degé (sDe dge) edition of the Tengyur, released under CC0 (public domain). Folio markers, hash continuation marks, and variant readings have been cleaned; the primary reading is preserved throughout.

The Degé Tengyur was carved at Degé Printing House (sDe dge par khang) in Kham, eastern Tibet, between 1737 and 1744 CE.

Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Commentary on the Examination of the Object of Cognition (D4206) · Dignāga — Examination of the Three Times (D4207) · Dignāga — Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Dharmakīrti — A Drop of Logic (D4212) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Examination of Relations (D4214) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)

Other works by Dignāga in the archive: Commentary on the Examination of the Object of Cognition — Dignaga (D4206) · Entering into Yoga — Dignaga (D4074) · Establishing the Wheel of Reasons — Dignaga (D4209) · Examination of the Object of Cognition — Dignaga (D4205) · Examination of the Three Times — Dignaga (D4207) · Verses on the Meaning of the Praise of Limitless Qualities — Dignaga.

🌲