by Ratnakarasanti

The Vijnaptimatratasiddhi ("Establishing Cognition-Only") is a short philosophical treatise by Ratnakarasanti (c. 970-1050 CE), also known as Santipa, one of the great Buddhist scholars of Vikramasila monastery in northeastern India. In approximately three folios of dense philosophical prose, Ratnakarasanti presents a rigorous proof that the three realms of existence are nothing but cognition (vijnaptimatra), the central thesis of the Yogacara tradition.

The argument proceeds through three major movements. First, whatever is cognized cannot be different from the cognizer, because consciousness is self-luminous --- it illuminates itself by its very nature, unlike a sword that cannot cut itself. Second, if blue, white, and all other sense-objects must be luminous in order to be objects of cognition at all, they must share the nature of consciousness itself --- and the appearance of subject and object as two is an illusion, like a second moon seen through diseased eyes. Third, all rival positions --- external objects, the Sautrantika mirror theory, and false-aspect cognition-only --- are systematically refuted.

Ratnakarasanti was a contemporary of Ratnakirti and Jnanasrimitra at Vikramasila, and one of the teachers of Atisa Dipamkarasrijnana, who brought Buddhism to Tibet during the second diffusion. His philosophical synthesis of Yogacara and Madhyamaka influenced Tibetan Buddhist thought for centuries. This text has never before appeared in English. The Tibetan is preserved in the Dege edition of the Tengyur (Toh 4259), in the Pramana (Valid Cognition) section.

Homage to Manjusri in youthful form.

The Yogacara practitioners assert: "These three realms are merely cognition." Regarding this, the term "Yogacara practitioners" appears in some translations.

The Proof from Cognition

Concerning this, the proof is set forth as follows: Whatever is cognized by something is not different from that cognizer --- like the essential nature of the cognizer itself. White, sound, pleasant fragrance, sweetness, roughness, and so forth --- these too are cognized by that consciousness. This is a reason based on essential nature.

This basis is not unestablished, because the subject --- white, sound, and so forth --- is established for both parties as the object of the proposition. Nor is the essential nature unestablished, because the reason --- that those are indeed objects of cognition of that subject --- is established for both parties. By saying "these," the author designates white and so forth as subjects precisely through their being objects of cognition.

Nor is there any contradiction, because the reason also applies to the concordant example --- the essential nature of what cognizes its own essential nature.

The Sword and the Sprout

[Objection:] Is this not an example lacking the probandum? One's own essential nature cannot cognize itself, because self-action upon itself is contradictory --- just as a sword's edge, however sharp, does not cut itself.

[Reply:] Is it not the case that expressions such as "a sprout attains itself" show that self-action is not contradictory?

Moreover, the sword analogy being directly applicable is itself contradictory. For a sword's edge that has entered the object to be cut is the cutter. But it cannot enter into itself, because it is unreasonable for a single thing to simultaneously possess both an outer and an inner nature.

Self-Luminosity

Consciousness, however, pervades its own nature as the agent of cognition, so there is no contradiction.

For what has the nature of luminosity is luminous --- that is to say, it individually appears. By that relation, being the agent of illumination is itself being the agent of cognition. And that too is related as being of the nature of that very thing.

What possesses the nature of luminosity is luminous; what is not of that nature would be contradictory. Therefore, that which has the nature of luminosity is itself the agent of cognition, because it accomplishes what is to be cognized. And it is exclusively the agent of cognition --- by the reasoning of the sword's cut and the arrow's penetration.

Therefore, the determination as agent of cognition and object of cognition is that very nature alone --- there is no distinction between them. Therefore there is no contradiction in its being the agent of cognition of itself.

For precisely this reason, self-luminosity is the defining characteristic of consciousness.

The Infinite Regress

If one says, "Consciousness too is illuminated by another consciousness" --- then if consciousness must be illuminated by yet another consciousness, there would be an infinite regress.

If, to answer the problem of infinite regress, one posits that some final consciousness is self-dependent --- then one should accept this of the first consciousness itself. There is no need to pass through intermediaries.

Furthermore, if consciousness illuminated by the power of another is the agent of cognition, then at that time objects too would be cognized. If not even by other-illumination, then not by consciousness either.

Therefore, self-luminosity is the defining characteristic of consciousness.

The Three Faults Eliminated

Therefore, from the luminous essential nature of consciousness itself, presently illuminating --- this consciousness is said to possess the agent of cognition.

Thus, by the example of consciousness's own essential nature, the reason --- "because it cognizes" --- is established as applying. Therefore the reason is not contradictory, nor is the example lacking the probandum.

The reason is also not uncertain, because in this very example the comprehensive pervasion is established. For what illuminates is itself the agent of cognition. Therefore, having a non-luminous nature is seen in the example to be contradictory with cognition. The non-luminous nature --- being reversed from everything of a non-luminous nature --- determines only the luminous nature. Through this comprehensive exclusion, the pervasion that gathers everything is established.

Therefore, from the reason "because it cognizes" --- free of the three faults --- those things are established as not different from the cognizer. There is no fault.

The Objection from Subject and Object

[Objection:] But this is uncertain, because there is doubt about the converse determination. For there is no certainty that the object of cognition must be of the same nature as the agent of cognition. Rather, there is merely a relation: the relation of object and possessor-of-object does exist.

Therefore it could also be thus: blue and so forth, being objects of cognition, are seen as objects; the agent of cognition is the possessor of the object.

[Reply:] That is not true. When comprehensive pervasion is established, the converse determination is also established.

For if blue and so forth were not presently luminous in that manner, how could they be objects at all? What has a non-luminous nature --- how could it be luminous?

But if they are of a luminous nature and therefore luminous, then that very luminosity determines them as objects of cognition. This also damages the subject-object relationship, because both abide in that very same nature.

For precisely this reason, the appearance of those two as different is an illusion --- like a second moon seen by one with diseased eyes.

The Authorities

The venerable Dharmottara also said:

From whatever prior aggregate,
Consciousness together with its object, in an instant,
Arises with appearance like form ---
Whatever it is, it cognizes simultaneously.

Therefore, consciousness alone is luminous, because it has the nature of luminosity. Objects are not, because they are not the reverse.

The venerable Dharmottara also said: "For example, pots and so forth --- mixing with external appearances is thereby luminous. Likewise, consciousness and appearance also."

The Impossibility of External Objects

From this it should be said: if consciousness arises internally and at that time abides in that very nature, then there is no mixing with pots and so forth.

But if, after arising, consciousness goes out to abide in the object, then at that time branches and moon and such could not be grasped simultaneously, and visual consciousness too would grasp all five sense-objects --- because mixing is without distinction.

Likewise, what is distant, subtle, and severed would also be grasped --- because there is no obstruction. Even what is bounded by the four oceans would not be far, because star-clusters too would be near.

But if consciousness arises only in the direction of what is suitable, then at that time there would be a contradiction with the established thesis --- that blue and so forth of the right kind are simultaneously experienced internally. This is their established position.

Consciousness and experience are not different.

The Resemblance Argument Refuted

Furthermore, that which resembles consciousness --- if it is a property of consciousness, then consciousness itself is luminous, not the object. But if it is a property of the object, then since that object is common to all sentient beings, the resemblance too would become common.

Therefore, whatever some being makes directly perceptible, all sentient beings would directly perceive it. When a dyer dyes one cloth, that very cloth becomes red --- but another white cloth, being different, does not become red.

This also refutes the Sautrantika, who says: "The luminosity of the object's property arises from consciousness; therefore the object is luminous through consciousness being luminous" --- because they assert this happens simultaneously.

Thus, luminous blue and so forth --- we too accept they are not different from consciousness.

Against the Mirror Theory

[Objection:] But having established this, would it not also negate objects? Just as in a mirror, cognizing the reflection of that form is itself cognizing the form --- so the Sautrantikas say: "In the mirror of consciousness, cognizing the aspect that has arisen is what is called cognizing the object."

That too is not true. By what reasoning is that object cognized? If because it resembles the object --- then when watching dance, sport, and the moon at one time, each consciousness would observe the others, because they all arise from the same source.

If because it arises from the object --- then the eye too would cognize.

If because of both --- arising from the object and resembling it --- then the immediately subsequent consciousness, also resembling the object, would obtain being the object as well.

If they are alike in all respects, then consciousness would cease to be consciousness. If alike in only some respects, then everything would cognize everything.

Therefore, from the reason "because it cognizes" --- with the pervasion established through reversal from all that is non-luminous --- the reason is also not uncertain.

Therefore, by that very cognition, blue and so forth are established as not different from the cognizer.

All Rival Positions Refuted

From non-difference, external things are unreasonable. Therefore all who assert the existence of external objects are refuted.

Since having the nature of both entity and non-entity is contradictory, those who assert false cognition-only are also refuted.

If one claims the false is still blue and so forth, and accepts that their luminosity depends on consciousness as an entity --- otherwise, there would be a contradiction with being an instance of consciousness, because:

Without cause and without depending on another,
It would be either permanent or non-existent.

Since having the nature of entity and non-entity is contradictory, blue and so forth are established as entities. Therefore those who assert that everything is false are also overturned.

The Unity of Consciousness

Here the following is examined: the consciousnesses that know the distinctions of blue and so forth, the distinctions of pillars and pots, the distinctions of earlier, later, and middle portions --- are they one consciousness or many?

The venerable Prajnakaragupta says they are one, because they appear simultaneously. For if they were different, self-awareness looking inward would have no mutual cognition of them --- like one's own consciousness and another's consciousness. How then could there be simultaneous cognition?

[Objection:] But if they are one, how do they appear as distinct?

[Reply:] What is distinction here?

[Objection:] The gathering of contradictory properties.

[Reply:] What is this contradiction?

[Objection:] Having the character of mutually excluding and abiding.

[Reply:] How can what appears simultaneously mutually exclude?

To assert duality while they appear simultaneously --- how can they mutually exclude? To say so is unreasonable. For blue, yellow, and so forth: whatever is the nature of one, the other lacks --- that indeed is distinction. For one thing to simultaneously be an entity and a non-entity is contradictory.

Yet this too is established by direct perception as different, so he accepts them as one. Therefore these are not presently one. "Because they simultaneously appear individually" --- that very reasoning is not sound.

Furthermore, appearing simultaneously is not a valid reason for being one. For if they were one, there would be no distinction --- so what would appear simultaneously with what? Not all can be cognized as one, yet if each is cognized individually, how could there be simultaneous appearance?

[Reply:] If the essential nature of the cognizer and those objects are not one --- yet if by non-difference they would become one, direct perception contradicts this. But if they are non-different in some respects, how can they be different? They are not fully non-different.

Therefore, setting aside the view that difference is unity, the reason for simultaneous appearance is examined. And the answer: because their bases are non-different. The basis of the objects to be cognized is non-different, and the basis of the cognizing agents is also the same. But one's own consciousness and another's consciousness do not share the same basis, so there is no simultaneous appearance between them.

Even though each does not cognize all,
Do not groups cognize groups?
Because the bases are of the same kind,
Assemblages are not arranged from outside.

Colophon

The Vijnaptimatratasiddhi (Establishing Cognition-Only) by Ratnakarasanti (Toh 4259) is one of the most compact and rigorous proofs of the Yogacara thesis in the Buddhist philosophical literature. In three folios, the author establishes that consciousness is self-luminous, that objects cannot exist apart from the cognizer, and that the appearance of duality is illusion --- systematically refuting external realism, the Sautrantika middle position, and false-aspect idealism.

Ratnakarasanti (c. 970-1050 CE), also known as Santipa, was a leading philosopher at Vikramasila monastery and one of the teachers of Atisa. His synthesis of Yogacara and Madhyamaka thought influenced Tibetan Buddhist philosophy for centuries. Previous Tibetan translators in the Good Works Library identified this text as being by Ratnakirti --- the colophon clearly reads Ratnakarasanti (mkhas pa chen po rin chen 'byung gnas zhi ba). The correction is noted here.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated directly from the Dege Tengyur etext by Dawa (Tibetan Translator), New Tianmu Anglican Church, April 2026. No existing English translation was consulted, as none is known to exist. MITRA was not used.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Dege Tengyur (CC0), Toh 4259. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བི་ཛྙཱ་པ་ཏི་མཱ་ཏྲ་ཏཱ་སིདྡྷ་ནཱ་
མ། བོད་སྐད་དུ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲ་བ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའོ་ཞེས་འགྱུར་ཁ་ཅིག་ལས་འབྱུང་ངོ་། །
དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་སྟོན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གིས་རྟོགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་ནོ། །དཀར་པོ་དང་ཀླུ་དང་དྲི་ཞིམ་པ་དང་མངར་བ་དང་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་དེའི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །འདི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་དེ་ལ་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་
གཏན་ཚིགས་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་དཔེ་མ་ཡིན་ནམ། རང་གི་ངོ་བོ་རིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ལ་མེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རལ་གྲིའི་སོ་ཇི་ལྟར་རྣོ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་མི་གཅོད་དོ་ཞེ་ན། མྱུ་གུ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འགལ་བ་མ་ཡིན་
ནམ། གཏད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་འགལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རལ་གྲིའི་སོ་གཅད་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ཅིག་ཅར་གཅིག་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་
པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གསལ་བ་སྟེ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་འབྲེལ་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། དེ་ཡང་དེས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འབྲེལ་ཏོ། །
གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་གསལ་བ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་དེའི་ངོ་བོར་མ་ཡིན་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རལ་གྲིས་བཅད་པ་དང་།
གཞུས་ཕུག་པའི་རིགས་པས་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བར་ངེས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་
ཉིད་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཡིན་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ལན་གདབ་པའི་ཆེད་དུ་འགའ་ཞིག་ཐ་མ་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན། དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་
འདོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དང་གཞན་བརྒྱུད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གསལ་བར་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དོན་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ན་ཤེས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རང་གི་ངང་གིས་གསལ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་ད་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་བཞིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་དཔེ་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཞུགས་པར་གྲུབ་
བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དཔེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གསལ་བ་
མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འགལ་བར་དཔེ་ལ་མཐོང་སྟེ། གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟ་བས་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་པའི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ལས་དེ་དང་དེ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ལྡོག་པས་ངེས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་མེད་
པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་འབྲེལ་པ་ཙམ་ཉིད་དེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ནི་བདེན་པ་མ་
ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་ན་ལྡོག་པའི་ངེས་པ་ཡང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་གསལ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གསལ། འོན་ཏེ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་
བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངེས་པར་བྱེད་ན། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ནི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །
བཙུན་པ་དགེ་བསྲུངས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཚོགས་པ་སྔ་མ་གང་ཡིན་ལས། །ཤེས་དང་ཡུལ་བཅས་སྐད་ཅིག་མ། །སྐྱེད་བྱེད་སྣང་བཅས་གཟུགས་བཞིན་དུ། །གང་ཡིན་པ་ཡིས་ལྷན་ཅིག་རྟོགས། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་ལྟར་ན་ཡང་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
དོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཟློག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ཆོས་མཆོག་གིས་ཀྱང་། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་འདྲེ་བ་ཉིད་ན་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེས་འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ནང་ནས་སྐྱེ་ན་
དེ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདྲེས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་ནས་ཡུལ་གནས་པར་འགྲོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡལ་ག་དང་ཟླ་བ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་ཡུལ་ལྔ་ཆར་འཛིན་ཏེ། འདྲེ་བར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིང་བ་
དང་ཕྲ་བ་དང་ཆོད་པ་ཡང་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་མཚོ་བཞིས་བཅད་པ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་རིང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱང་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རུང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ན། དེའི་ཚེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་
སོགས་པ་འདིས་རིགས་པ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ནང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་རིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡང་གཞན་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་དེ་དང་ཤེས་པའི་འདྲ་བ་ཡིན་པ་དེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཤེས་
པ་ཉིད་གསལ་བ་ཡིན་གྱི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དོན་གྱི་ཆོས་ཡིན་ན་དེའི་དོན་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་ཞིག་འགའ་ཞིག་གཅིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཙོ་
བླག་མཁན་གྱིས་གོས་གཅིག་བཙོས་པ་ན་དེ་ཉིད་དམར་པོར་འགྱུར་གྱི། དཀར་པོ་གཞན་ཐ་དད་པས་དམར་པོ་ཡིན་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་སྤྱོད་པ་པ་ཡང་བསལ་ཏེ། དོན་གྱི་ཆོས་གསལ་བ་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་གསལ་བ་ཉིད་ཤེས་པས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷན་ཅིག་པར་སྨྲ་
བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གསལ་བའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་བདག་ཅག་ཀྱང་འདོད་དོ། །དེ་བསྒྲུབས་པས་དོན་ཀྱང་བཀག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་རྟོགས་པ་ཉིད་གཟུགས་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མེ་ལོང་ལ་
བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་བྱུང་བ་རྟོགས་པ་ཉིད་དོན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་སྨྲའོ། །དེ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གིས་ན་དོན་དེ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། དུས་གཅིག་ལ་གར་དང་གྱད་དང་ཟླ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་ཤེས་པ་
རྣམས་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་མིག་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་དོན་དང་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། འོ་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དོན་དང་འདྲ་བས་ཡུལ་ཡིན་པ་འཐོབ་བོ། །བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདྲ་ན་
ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་ཤས་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་དང་འདྲ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པ་གྲུབ་པ་ན་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་
ནོ། །དེ་བས་ན་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་གྲུབ་བོ། །ཐ་མི་དད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པས་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་པའི་རྣམ་པར་རིག་
པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་བསལ་ཏོ། །པ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་། །དེའི་གསལ་བ་རྣམས་ཤེས་པ་དངོས་པོའི་དབང་གིས་ཡིན་པར་འདོད་ན། གཞན་དུ་ན་དེའི་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་འགལ་ཏེ། རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་
རིགས་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་སུན་ཕྱུང་ངོ་། །འདིར་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཀ་བ་དང་བུམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་དབུས་
ལ་སོགས་པའི་ཆའི་བྱེ་བྲག་གི་དངོས་པོར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ། ཅི་དུ་མ་ཡིན་པ་འདིར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བཙུན་པ་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་སྦས་པ་ནི་འདི་དག་གཅིག་ཉིད་དེ། ལྷན་ཅིག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ན་རང་རིག་པ་ནང་དུ་བལྟས་པས་ཕན་ཚུན་རྟོགས་
པ་མེད་དེ། རང་དང་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་རྟོགས་པར་ག་ལ་འགྱུར། འོན་ཏེ་གཅིག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་ཞེས་ཟེར་ན། འདིར་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཡིན། འགལ་བའི་ཆོས་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར། འགལ་བ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡིན། །ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་མཚན་
ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། ལྷན་ཅིག་པས་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ནི་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་རེ་ཞིག་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་
གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ལ་དེ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཡིན་པར་ཅིག་ཅར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་འདི་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་དག་ད་ལྟར་གཅིག་ཉིད་དུ་མེད་དོ། །ལྷན་
ཅིག་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣང་བ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཡང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྣང་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཉིད་མེད་ཅིང་།
རེ་རེ་རྟོགས་ན་ལྷན་ཅིག་སྣང་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན། རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་ཡང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐ་མི་དད་པས་དེ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་དོ། །འོན་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཐ་མི་དད་ན་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་མི་དད་
པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་གཅིག་ཡིན་པ་སྤངས་ནས་ལྷན་ཅིག་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དཔྱད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཉིད་ཡིན་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་ཉིད་དེ། རང་དང་གཞན་གྱི་
སེམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཅིག་པ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྣང་བ་མེད་དོ། །རེ་རེས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་མིན་ཡང་། །སྡེ་ཡིས་སྡེ་རྟོགས་མིན་ནམ་ཅི། །ཉེར་ལེན་ཐ་དད་ཅན་ཉིད་ཕྱིར། །ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཀོད་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་
མཁས་པ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།བལ་ཡུལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཤཱནྟི་བྷ་དྲའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འབྲོ་དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ། །སླད་ནས་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དང་། གློག་སྐྱ་ཤེས་རབ་བརྩེགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་

Source Colophon

Source: Esukhia Digital Derge Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur), file 190 (tshad ma), Toh 4259. Unicode Tibetan etexts transcribed from the Dege xylograph edition. Licensed CC0 (public domain). Folio range: 306b.4 to 309b.3. Folio markers have been removed from the source text above for readability.

Translated into Tibetan by the Nepali Pandita Santibhadra and the Tibetan translator 'Bro monk Sakyaprabha. Later finalized by that same great Pandita and gLog-skya Shes-rab-brtsegs.

🌲