by Dignāga

A foundational text on Buddhist logic by the Indian master Dignāga (c. 480—540 CE), establishing the ninefold classification of logical reasons. Composed as a verse mnemonic for the famous Hetucakra — the "Wheel of Reasons" — a 3×3 matrix demonstrating that of nine possible combinations between a logical reason and its target classes, only two yield valid inference. Preserved in Tibetan translation in the Tengyur. No published English translation from the Tibetan is known to exist.

In the language of India: Hetucakranirṇaya

In the language of Tibet: Establishing the Wheel of Reasons

Homage to Mañjuśrī, the Youthful One!

I.

Having bowed to the Omniscient One
who destroys the net of confusion,
I shall explain the establishment
of the wheel of the triple-characterised reason.

II.

Regarding that which is to be inferred:
the reason may be present, absent, or both.
When present in the subject, it is correct;
when absent or both, it is unestablished.

III.

The doubtful are two, like the unestablished;
likewise for the unestablished combination.
In the similar class: present,
absent, or both —
in the dissimilar class, likewise.

IV.

Three times three makes nine aspects.
At the top and bottom are the two correct reasons.
At the sides are the two contradictory.
At the four corners, the common indeterminate.
At the centre, the uncommon.

V.

Knowable, produced, and impermanent;
produced, audible, and effort-born;
impermanent, effort-born, and incorporeal —
proving respectively:
permanent, impermanent, and effort-born;
permanent, permanent, and permanent;
not effort-born, impermanent, and permanent —
thus the proofs are set forth.

VI.

When top and bottom are paired against
the dissimilar class and the sides:
two correct reasons.
When the sides are paired against
the dissimilar class and top and bottom:
two contradictory reasons.
The four corners, each combined separately:
four common indeterminate.
When the two sides are combined directly:
the uncommon indeterminate.

VII.

With the nine types of the wheel of reasons,
the illustrations are as follows:
like space and pot; like pot and space;
like pot and lightning, and like space.
Like space and pot, and like lightning;
like lightning and space, and like pot;
like pot and lightning, and like space;
like space — from atoms, like pot.

VIII.

This is established by the power of certainty.
In the method of resolving doubt:
present, absent, and present-and-absent —
by applying all to each side.

The Wheel of the Nine Properties of Reasons, composed by Master Dignāga, is complete.

Translated and revised by the Indian scholar Bodhisattva of Zahor and the monk Dharmāloka.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Rinchen (Tibetan Translator, life 107 of the NTAC tulku lineage), 2026. Source text: Dege Tengyur, Volume 174 (Tshad ma / Epistemology section), Tohoku catalogue number D4209, from the Esukhia digital etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0).

No published English translation from the Tibetan is known to exist. Scholarly discussions of the Hetucakra in English (Katsura, Hayes, Oetke) have been based on the Chinese version preserved in Dignāga's Nyāyamukha or on reconstructed Sanskrit fragments. This is the first English rendering of the Tibetan Tengyur recension.

The Hetucakra is a compressed mnemonic text designed to accompany a 3×3 diagram. Dignāga classifies logical reasons (hetu) by their presence or absence in the similar class (sapakṣa) and the dissimilar class (vipakṣa). Three possibilities in each class — present in all, absent from all, present in some — yield nine combinations. Of the nine, only two produce valid inference; two are contradictory, four are commonly indeterminate, and one is uncommonly indeterminate. The examples in Verses V and VII use three paradigmatic objects — space (permanent, incorporeal), a pot (impermanent, produced), and lightning (impermanent, momentary) — to illustrate the nine relationships.

MITRA (dharmamitra.org) was consulted for verification of technical terminology. The translation is independently derived from the Tibetan source text.

Formatted and published by the Good Works Project — New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཏན་ལ་དབབ་པ

Classical Tibetan source text from the Dege Tengyur, Volume 174 (Tshad ma), Tohoku D4209. Esukhia digital etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0). Presented for reference and verification.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཧེ་ཏུ་ཙཀྲ་ཧ་མཱརྠ། བོད་སྐད་དུ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཏན་ལ་དབབ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་
ལོ། །འཁྲུལ་པའི་དྲ་བ་འཇོམས་མཛད་པའི། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །གཏན་ཚིགས་ཚུལ་གསུམ་འཁོར་ལོ་ཡི། །གཏན་ལ་དབབ་པ་བཤད་པར་བྱ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་དང་གཉིས་ཀ་ཡི། །ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་སྟེ། །མེད་དང་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་
ཡིན། །ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཏེ་མ་གྲུབ་བཞིན། །མ་གྲུབ་སྦྱར་བ་དེ་བཞིན་དུ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་དེ་བཞིན་གཉིས་ཀ་དང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། །སྟེང་འོག་གཉིས་ལ་ཡང་དག་གོ། །ལོགས་ལ་འགལ་བ་གཉིས་
ཡིན་ཏེ། །ཟུར་བཞི་ཐུན་མོང་མ་ངེས་བཞིན། །དབུས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །གཞལ་བྱ་བྱས་དང་མི་རྟག་དང་། །བྱས་དང་མཉན་བྱ་རྩོལ་བྱུང་དང་། །མི་རྟག་རྩོལ་བྱུང་ལུས་ཅན་མིན། །རྟག་དང་མི་རྟག་རྩོལ་བྱུང་དང་། །རྟག་དང་རྟག་དང་རྟག་པ་དང་། །རྩོལ་བྱུང་མིན་དང་མི་རྟག་དང་། །རྟག་པ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པ་བཀོད། །སྟེང་འོག་
མི་མཐུན་ལོགས་དང་སྦྱར། །ཡང་དག་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ལོགས་དང་མི་མཐུན་སྟེང་འོག་སྦྱར། །འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཟུར་བཞི་ཐ་དད་སྣོལ་མར་སྦྱར། །ཐུན་མོང་མ་ངེས་རྣམ་པ་བཞི། །ལོགས་གཉིས་ཐད་ཀར་སྦྱར་བས་ནི། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་མ་ངེས་པའོ། །གཏན་ཚིགས་
འཁྲུལ་འཁོར་རྣམ་དགུ་ཡིས། །དཔེ་ཡི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་བུམ་དང་བུམ་མཁའ་དང་། །བུམ་པ་གློག་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན། །མཁའ་དང་བུམ་པ་གློག་བཞིན་དང་། །གློག་དང་ནམ་མཁའ་བུམ་བཞིན་དང་། །བུམ་དང་གློག་དང་མཁའ་བཞིན་དང་། །ནམ་མཁའ་རྡུལ་ཕྲན་ལས་བུམ་བཞིན། །དེ་ནི་ངེས་པའི་དབང་
བྱས་ཡིན། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ལུགས་ལ་ནི། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་དག་སྦྱོར་བས་སོ། །ཕྱོགས་ཆོས་དགུའི་འཁོར་ལོ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཟ་ཧོར་གྱི་མཁས་པ་བོ་དྷི་སཏྭ་དང་། དགེ་སློང་དྷརྨ་ཨཱ་ལོ་ཀས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།

Source Colophon

Dege Tengyur, Volume 174 (Tshad ma / Epistemology), Tohoku catalogue D4209. Digital etext from Esukhia/derge-tengyur (GitHub, CC0 license). The Esukhia etexts were prepared from the Dege xylographic prints held at the Library of Tibetan Works and Archives, Dharamsala. Variant readings are preserved using curly brace notation; primary readings are used in this translation.

Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Commentary on the Examination of the Object of Cognition (D4206) · Dignāga — Examination of the Three Times (D4207) · Dignāga — Engaging in Reasoning (D4208) · Dharmakīrti — A Drop of Logic (D4212) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Examination of Relations (D4214) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)

🌲