by Dharmakīrti

The Sambandhaparīkṣā-prakaraṇa (འབྲེལ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ, 'Brel pa brtag pa'i rab tu byed pa) is a philosophical verse treatise by Dharmakīrti (ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ, Chos kyi grags pa, c. 600—660 CE), one of the greatest logicians in Buddhist history and author of the Pramāṇavārttika, the most influential treatise on Buddhist epistemology and logic after Dignāga's foundational work.

In twenty-five tightly argued verses, Dharmakīrti subjects the concept of "relation" (sambandha) to rigorous philosophical analysis, examining every proposed definition — dependence on another, mingling of essences, causal connection, conjunction, aggregation — and demonstrating that none can be established as ultimately real. His conclusion is that cause and effect are established only through direct perception and non-observation, while the conceptual framework of "relation" is a conventional designation, like inferring an ox from seeing its dewlap.

The text was translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Jñānagarbha and the translator-monk Namkha (Nam mkha'), and later revised by the paṇḍita Subhūtiśānta (Rab 'byor zhi ba) and the translator Samādhibhadra (Ting nge 'dzin bzang po). No prior freely available English translation is known to exist.

I.

If relation is established
solely through dependence on another,
what dependence could there be?
Therefore, the relation of all things
does not exist in reality.

II.

If relation is the mingling of essences,
how could there be two?
Therefore, things of different natures
have no relation in reality.

III.

If dependence on another is relation,
yet it does not exist — how depend?
And even if it exists, since it does not
depend on all things, how is a thing dependent?

IV.

If two things are connected
by a single relation,
then that relation and those two —
whatever connects them has no end.
Likewise, understand there is no relation.

V.

Those two things and all else besides
abide each in their own nature.
Therefore their own natures are not mixed —
it is conceptualization that makes them seem so.

VI.

In order to understand different things,
speakers, following convention,
establish the words
for "action" and "agent."

VII.

Even the relation of cause and effect —
since those two do not coexist,
how can what abides in both be established?
And what does not abide in both — how is it relation?

VIII.

Sequentially, it abides in one thing alone
and does not depend on another.
Since it exists even without the other,
abiding in one alone is not relation.

IX.

When this exists elsewhere,
why should it depend on that one?
If dependence were to bring benefit —
without it, how can there be benefit?

X.

If those two are cause and effect
because a single purpose relates them,
then by the same reasoning of "two related things,"
even left and right horns would obtain that status.

XI.

Some say relation is abiding in two things —
its characteristic is no other than that.
But if conjunction is characterized
by presence and absence, how is it cause and effect?

XII.

If that which is characterized by conjunction
is indeed cause and effect here,
then this word called "different" —
does it not depend upon the speaker?

XIII.

When something is seen, the unseen becomes seen.
When it is not seen, there is non-seeing.
Know that there is no person
who demonstrates that something is "an effect."

XIV.

Apart from seeing and not-seeing,
cognition of "effect" is impossible.
Here, words like "effect" and so forth
are established merely for the ease of convention.

XV.

"Because that exists, this exists" —
thus one conceives of "effect."
Following common speech,
one designates within the domain of signs,
just as from a dewlap one infers an ox.

XVI.

If what will exist exists,
and in its existence it will exist —
from direct perception and non-observation alone,
cause and effect are thoroughly established.

XVII.

For now, this much is the ultimate truth:
the domains of cause and effect
are displayed by conceptual thought —
displayed like the objects of erroneous cognition.

XVIII.

If different, what relation could there be?
If not different, what cause and effect?
If a third thing exists — two unrelated things:
how do those two create a relation?

XIX.

Conjunction, aggregation, and all the rest —
all are subject to this very analysis.
Since they do not benefit each other,
among such things there is no relation.

XX.

Even if some aggregate
produces an effect,
at that time this aggregate does not exist —
because of absurd consequence, those two are not related.

XXI.

If those two, the aggregate, and all else
are "related" without benefiting each other,
then everything whatsoever
would be mutually related.

XXII.

Since things possessed of conjunction and so forth are established,
although conjunction is produced, those two
are not accepted as "possessors of conjunction" —
this is stated as what merely sustains them.

XXIII.

If the locus of conjunction and so forth
were a thing capable of bearing it,
and if that capable thing were permanent,
separation from it would be contradictory.

XXIV.

Therefore, when speaking of "possession" and "separation"
and capability of going and so forth,
one speaks definitively of this very nature —
what need is there for other marks?

XXV.

Even if those qualities exist among them,
since the relation "of this" is not established,
it is reasonable that these are different things
arising momentarily, each separately.

Colophon

The Examination of Relations, a treatise composed by the great and learned master Dharmakīrti, is complete.

Translated by the Indian paṇḍita Jñānagarbha and the translator-monk Namkha. Later revised and finalized by the paṇḍita Subhūtiśānta and the translator Samādhibhadra.

Good Works Translation from Classical Tibetan (Toh. 4214, Dege Tengyur, Volume 174, Epistemology section). Translated by Dorje, Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, March 2026. MITRA was not consulted — this translation was produced directly from reading the Tibetan source text.

This is the first freely available English translation of Dharmakīrti's Sambandhaparīkṣā from any source language.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

Companion text: Commentary on the Examination of Relations (Sambandhaparīkṣāvṛtti, D4215) — Dharmakīrti's own auto-commentary, expanding each verse argument into detailed philosophical prose.

Other works by Dharmakīrti in the Good Work Library: A Drop of Logic (Nyāyabinduprakaraṇa, D4212) · A Drop of Reason (Hetubindunāmaprakaraṇa, D4213) · Commentary on the Examination of Relations (Sambandhaparīkṣāvṛtti, D4215) · Praise of the Buddha's Nirvāṇa (D1158, Dharmakīrti of Suvarṇadvīpa)

🌲

Source Text: འབྲེལ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur digital edition (github.com/Esukhia/derge-tengyur), Volume 174, Toh. 4214. CC0. Presented for reference and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཾ་བནྡྷ་པ་རཱིཀྵ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། འབྲེལ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཞན་དབང་ཁོ་ནར་འབྲེལ་པ་ནི། །གྲུབ་ན་གཞན་དབང་ཅི་ཞིག་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །འབྲེལ་པ་
ཡང་དག་ཉིད་དུ་མེད། །ངོ་བོ་འདྲེས་པ་འབྲེལ་ཡིན་དུ། །གཉིས་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ། །འབྲེལ་པ་ཡང་དག་ཉིད་དུ་མེད། །གཞན་ལྟོས་པ་ནི་འབྲེལ་པར་ཡང་། །མེད་ན་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྟོས། །ཡོད་ནའང་ཀུན་ལ་རག་མ་ལས། །དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པ་ཡིན། །གཉིས་
ནི་འབྲེལ་པ་གཅིག་པུ་ཡིས། །ཅི་སྟེ་འབྲེལ་ན་དེ་དང་གཉིས། །འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཐུག་པ་མེད། །དེ་བཞིན་འབྲེལ་མེད་ཤེས་པར་བྱ། །དངོས་པོ་དེ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་གནས། །དེ་བས་རང་དངོས་མ་འདྲེས་ལ། །དེ་དག་རྟོགས་པས་འདྲེས་པར་བྱེད། །
དངོས་པོ་ཐ་དད་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིས། །བྱ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡི་ཚིག །སྨྲ་བ་པོ་དག་འགོད་པར་བྱེད། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཡང་། །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པས། །གཉིས་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟར་གྲུབ། །གཉིས་ལ་མི་གནས་ཇི་ལྟར་འབྲེལ། །རིམ་
ལས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གནས། །གཞན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་ཡིན། །དེ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་ལ་གནས་པ་འབྲེལ་པ་མེད། །གཞན་དུ་འདི་ནི་འདུག་པ་ན། །ཅི་སྟེ་དེ་ནི་གཅིག་ལ་ལྟོས། །ལྟོས་པ་ཕན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར། །མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཕན་པར་བྱེད། །ཅི་སྟེ་དོན་གཅིག་
འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ཡིན་ན། །གཉིས་ཉིད་ལ་སོགས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །གཡས་གཡོན་རྭ་ཡང་དེ་ཉིད་འཐོབ། །འགའ་ཞིག་གཉིས་གནས་འབྲེལ་པ་ཡིན། །དེ་མཚན་དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན། །སྦྱོར་བ་ཅི་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་

ན། །སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཅན་དེ་ཉིད། །འདིར་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཅི་ཕྱིར་མིན། །ཐ་དད་ཅེས་བྱའི་སྒྲ་འདི་ནི། །སྨྲ་བྱེད་ལ་བརྟེན་མ་ཡིན་ནམ། །གང་ཞིག་མཐོང་ན་མ་མཐོང་མཐོང་། །དེ་མ་མཐོང་ན་མ་མཐོང་བ། །འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །སྟོན་པའི་སྐྱེ་བོ་མེད་པར་ཤེས། །མཐོང་དང་མ་མཐོང་
མ་གཏོགས་པར། །འབྲས་བུའི་བློ་ནི་མི་སྲིད་ཕྱིར། །འདི་ལ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་སྒྲ། །ཐ་སྙད་སླ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་དོ། །དེ་ཡོད་ཡོད་ཕྱིར་དེ་འབྲས་རྟོགས། །གང་ཡང་རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཡི། །བརྡ་ཡི་ཡུལ་དུ་དེ་བརྗོད་དེ། །ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་གླང་རྟོགས་བཞིན། །ཡོད་འགྱུར་
ཡོད་ན་དེ་ཡོད་ཅིང་། །ཡོད་པ་ཉིད་ནའང་ཡོད་འགྱུར་བ། །མངོན་སུམ་མི་དམིགས་པ་དག་ལས། །རྒྱུ་འབྲས་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་གྲུབ། །རེ་ཞིག་དེ་ཙམ་ཡང་དག་དོན། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྟོན་པ་ནི། །དོན་ལོག་པ་ཡི་དོན་བཞིན་སྟོན། །
ཐ་དད་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་འབྲེལ། །ཐ་དད་མིན་ན་རྒྱུ་འབྲས་གང་། །གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་མ་འབྲེལ་གཉིས། །དེ་གཉིས་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་བྱེད། །སྦྱོར་དང་འདུ་བ་ལ་སོགས་པ། །ཐམས་ཅད་དེས་ཀྱང་དཔྱད་པ་ཡིན། །ཕན་ཚུན་ཕན་པ་མི་བྱེད་ཕྱིར། །དེ་འདྲ་བ་ལ་འབྲེལ་པ་མེད། །
འདུ་བ་ཅན་ནི་འགའ་ཞིག་གིས། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡང་། །དེ་ཚེ་འདུ་བ་ཅན་འདི་མེད། །ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཕྱིར་དེ་གཉིས་མིན། །དེ་གཉིས་དང་ནི་འདུ་བ་དང་། །གཞན་ཡང་ཕན་པ་མི་བྱེད་པར། །ཅི་སྟེ་འབྲེལ་ན་མཐའ་དག་ཀྱང་། །ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །
ལ་སོགས་སྦྱོར་བ་ཅན་གྲུབ་ཕྱིར། །སྦྱོར་བ་སྐྱེད་ཀྱང་དེས་དེ་གཉིས། །སྦྱོར་བ་ཅན་དུ་མི་འདོད་དེ། །གནས་པར་བྱེད་པའང་རབ་ཏུ་བརྗོད། །སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གནས། །རུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་འགྱུར་ན། །རུང་བའི་དངོས་པོ་རྟག་ན་ནི། །དེ་དང་བྲལ་བར་འགལ་ཕྱིར་རོ། །དེ་
བས་བྲལ་དང་ལྡན་པ་དང་། །འགྲོ་སོགས་རུང་བ་བརྗོད་པ་ན། །ངོ་བོ་འདི་ལ་ངེས་པར་བརྗོད། །འགྲོ་སོགས་གཞན་རྟགས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཡོད་ན་ཡང་། །འདིའི་ཞེས་འབྲེལ་པ་མི་འགྲུབ་ཕྱིར། །སྐད་ཅིག་སོ་སོར་སྐྱེ་བ་ཡི། །དངོས་པོ་ཐ་དད་འདི་ཡིན་རིགས། །

འབྲེལ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛྙཱ་ན་གརྦྷ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ནམ་མཁས་བསྒྱུར། སླད་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་རབ་འབྱོར་ཞི་བ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
བཟང་པོས་བཅོས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur digital edition, Volume 174 (Epistemology section, ཚད་མ་ tshad ma). GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 174_ཚད་མ།_ཅེ.txt. Tohoku catalogue number 4214. License: CC0 (public domain dedication).

The Dege (sDe dge) xylograph edition is the standard critical edition of the Tibetan Buddhist canon, carved in the 18th century at Dege Parkhang in Kham, eastern Tibet. The Esukhia project, led by Elie Roux, digitized the complete Dege Tengyur into Unicode Tibetan.

Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Commentary on the Examination of the Object of Cognition (D4206) · Dignāga — Examination of the Three Times (D4207) · Dignāga — Engaging in Reasoning (D4208) · Dignāga — Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Dharmakīrti — A Drop of Logic (D4212) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)

🌲