by Dignāga

The Traikālyaparīkṣā (དུས་གསུམ་བརྐག་པ, Dus gsum brtag pa) — the "Examination of the Three Times" — is a philosophical verse treatise by Dignāga (ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ, Phyogs kyi glang po, c. 480—540 CE), the founder of Buddhist logic and epistemology. In thirty-two stanzas, Dignāga subjects the concept of the three times — past, present, and future — to rigorous logical analysis, demonstrating that temporal distinctions cannot be established as inherently real.

Building on his epistemological framework from the Pramāṇasamuccaya, Dignāga argues that the appearance of temporal sequence is a conceptual superimposition upon what is actually non-dual and without inherent nature — just as an eye afflicted by cataracts perceives floating hairs in clear space. The examination encompasses the nature of perception, the relationship between entity and non-entity, the limits of conceptual designation, and the ultimate non-duality of all phenomena.

The text was translated into Tibetan by the monk Tshul khrims rgyal mtshan under the guidance of the Indian paṇḍita Śāntākaragupta. Some modern catalogues attribute this text to Dharmapāla, but the Tibetan colophon names Dignāga as author. No prior free English translation is known to exist. A brief lacuna in the source text is noted in the translation.

I.

First it exists, then from that it exists,
Then it ceases — sequential yet contradictory.
The three times are apprehended thus,
But that is not their nature.

II.

Just as from the mere distortion of the senses
Superimposition arises,
So the mind that cognizes arising through indication,
Through conditions, upon objects —

III.

Perceives a domain that is not the whole.
Depending on conditions and words,
Objects are understood
Through their universal and particular natures.

IV.

Distinct in nature and exclusion,
Abiding on the worldly path,
In the power of cognition and in expression,
The child and the sage are alike.

V.

Not all is pure in the essence of objects:
Cognition depends on what lacks inherent nature.
That other, utterly pure —
Is without nature, expressed as one.

VI.

Because it is proximately distorted, cognition
Appears as if external.
Like turbid water, it takes on that nature —
From similar aggregates, diverse appearances arise.

VII.

Just as it is said to bestow the fruit of objects,
It abides in impurity.
Likewise, depending on that regarding objects,
By its own nature it is severed.

VIII.

Thus from objects, words,
And cognition arises error.
Without distinguishing entity and non-entity,
One engages in convention.

IX.

Just as by closely relying on an entity,
One subsequently cognizes non-existence,
So by closely indicating non-existence,
One subsequently cognizes the entity.

X.

If from an entity no entity arises,
An entity does not subsequently illuminate.
From a single thing the self is not other,
Yet entity and non-entity are conceptually analyzed.

XI.

Since non-existence has no subsequent appearance,
It is not a means of proof.
Even for that which has appearance,
What would a cause of an entity accomplish?

XII.

Therefore, either all is non-existent
Or all is held to be existent.
In any other state, not even slightly
Does one truly abide beyond the one.

XIII.

Here in non-duality itself,
All has a single characteristic by its own nature.
Through fully conceptual designations,
It is apprehended as manifold.

XIV.

Just as the four states
Are thoroughly analyzed upon what lacks nature,
Likewise the apprehension of three
Depends on entity and non-entity.

XV.

Whether non-contradictory or contradictory,
Existing or non-existing — that is not their reality.
Whether sequential or non-sequential,
They are not apprehended through entity and non-entity.

XVI.

Whether non-contradictory or contradictory,
Existing or non-existing — that is not the reality.
Whether sequential or non-sequential,
By these, entities are not apprehended.

XVII.

Without entities, distinction
In the three times is not possible.
Therefore, entities also
Are not tenable in the three times.

XVIII.

Having abandoned one's own identity,
It is not tenable from another.
One's own identity from another
And from oneself — both are untenable.

XIX.

Although there are various contradictions,
There is not the slightest benefit.
Having completely abandoned identity and otherness,
There is no engagement in convention.

XX.

Non-existence does not exist as an entity,
For the entity's own nature would diminish.
Regarding whatever subtle existence,
No harm comes from negation.

XXI.

"The variegated also does not exist" —
The dark need not be analyzed.
If non-existence were an entity,
This analysis would apply to it.

XXII.

Then at that time, the analysis
Would apply again to the entity as well.
Because the past is non-existent —
Yet because it is the domain of convention —

XXIII.

Regarding that, the different powers of entities
Cannot all be established by words.
A cause that abides by relying
On unsupported meaning is not apprehended.

XXIV.

If even a non-existent thing
Is said to be seen from its cause —
Whatever initial state
Is the support of this entity —

XXV.

In the initial state of non-existence,
Neither of those two exists.
"The later is existent and non-existent" —
Such words are the cause of expression.

XXVI.

The unsupported meaning abides...
[A lacuna occurs in the source text here.]
By this, the word is fully proclaimed.
Great wonder arises!

XXVII.

For what is partless and without sequence —
Things being primary —
Their self-nature is fully demonstrated.
Through the positing of conceptual thought,

XXVIII.

The conventions of all substances are expressed.
Therefore, the thought that asserts capacity —
When this is stated as permanent,
It is stated as the very sequence of entities.

XXIX.

Sequence is not other than entities.
Just as entity and non-entity
Are not at all conceived as other,
So sequential and simultaneous

XXX.

Are not at all different in reality.
Therefore, through the aspect of capacity —
Permanent, existent, non-existent, self:
Words that express a single meaning

XXXI.

Demonstrate many natures.
Just as an eye distorted by cataracts,
Gazing upon pure space,
Perceives it filled with floating hairs — as manifold —

XXXII.

Likewise here, consciousness,
Though unchanging, through ignorance,
Like entering turbid water,
Takes on diverse forms.

The Examination of the Three Times, composed by the great master Dignāga, is complete.

Translated from the instructions of the great paṇḍita Śāntākaragupta by the translator-monk Tshul khrims rgyal mtshan.

Colophon

The Traikālyaparīkṣā ("Examination of the Three Times") was composed by the Indian Buddhist logician Dignāga (c. 480—540 CE), the founder of the pramāṇa (epistemology/logic) tradition in Buddhist philosophy. Some modern catalogues attribute D4207 to Dharmapāla, but the text's own Tibetan colophon explicitly names Dignāga (ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ, Phyogs kyi glang po) as the author. This translation follows the colophon attribution.

The text represents a rigorous epistemological examination of temporal categories. Dignāga demonstrates that the apprehension of past, present, and future cannot be established as inherently real: entities cannot be located in the three times, and without real entities, temporal distinctions are mere conceptual superimpositions. The closing metaphor — an eye afflicted by cataracts perceiving floating hairs in clear space, and consciousness entering the turbidity of ignorance — encapsulates the Yogācāra-Sautrāntika synthesis that the phenomenal diversity of temporal experience is a distortion of what is actually non-dual and unchanging.

A brief lacuna occurs in the source text at verse XXVI, marked in both the translation and the source text. The scribal note reads: "from here, a break to the next [folio]" (འདི་ནས་མ་ཕྱི་ལ་ཆད). The translation marks this gap honestly.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Dawa (ཟླ་བ, Tulku Life 106) with AI assistance (Claude, Anthropic), working from the Esukhia Digital Dergé Tengyur etext (CC0). The translation is independently derived from the Tibetan source text. No existing English translation was consulted as the primary basis.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: དུས་གསུམ་བརྐག་པ (Traikālyaparīkṣā)

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Dergé Tengyur (github.com/Esukhia/derge-tengyur), Volume 174 (ཚད་མ།་, Tshad ma section), text D4207. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏྲི་ཀཱ་ལ་པ་རཱིཀྵ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། དུས་གསུམ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ། དང་པོར་ཡོད་དང་དེ་ལས་ཡོད། །དེ་ནས་མེད་དང་རིམ་འགལ་ཏེ། །དུས་གསུམ་དེ་ནི་
དེ་ལྟར་དམིགས། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མིན། །ཇི་ལྟར་དབང་པོ་བསླད་ཙམ་ལས། །སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་བསྟན་པས་སྐྱེ་བའི་བློ། །རྐྱེན་དག་གིས་ནི་དོན་རྣམས་ལ། །ཐམས་ཅད་མིན་པའི་ཡུལ་སྣང་བ། །རྐྱེན་དང་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དོན་ནི་སྤྱི་ཡི་ངོ་བོ་དང་། །རང་
གི་ངོ་བོས་རྟོགས་པར་བྱེད། །ངོ་བོ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དག །འཇིག་རྟེན་ལམ་ལ་གནས་ནས་ནི། །ཤེས་པའི་དབང་དང་མངོན་བརྗོད་པ། །བྱིས་དང་མཁས་པ་འདྲ་བ་ཡིན། །དོན་གྱི་ངོ་བོས་ཀུན་མ་དག །ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་བརྟེན་པ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་གཞན། །གཅིག་བརྗོད་རང་
བཞིན་མེད་པའོ། །ཉེ་བར་བསླད་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི། །ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན། །ཆུ་རྙོག་བཞིན་དུ་དེ་དེ་ཡིན། །ཚོགས་པ་འདྲ་བ་ཐ་དད་སྐྱེས། །ཇི་ལྟར་དོན་གྱི་འབྲས་བྱིན་ཞེས། །དག་པ་མིན་པར་རྣམ་པར་གནས། །དེ་ལྟར་དོན་ལ་དེར་རྟེན་ཅན། །རང་གི་ངོ་བོས་བར་དུ་ཆོད། །འདི་
ལྟར་དོན་དང་སྒྲ་དང་ནི། །ཤེས་པ་ལས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག །དངོས་དང་དངོས་མེད་མ་ཕྱེ་བས། །ཐ་སྙད་ལ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཉེར་བསྟེན་ནས། །དེ་ནི་དངོས་མེད་རྗེས་སུ་རྟོགས། །དེ་ལྟར་དངོས་མེད་ཉེར་བསྟན་ནས། །དེ་ནི་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་རྟོགས། །དངོས་ལས་
དངོས་པོ་སྐྱེ་མིན་ན། །དངོས་པོ་རྗེས་སུ་སྣང་བྱེད་མིན། །གཅིག་ལས་བདག་ཉིད་གཞན་མིན་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་པར་བརྟགས། །དངོས་མེད་རྗེས་སུ་སྣང་མེད་ཕྱིར། །རབ་ཏུ་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཡིན། །སྣང་ལྡན་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཡི། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་
འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་དམ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་འདོད། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །གཅིག་ལས་བདེན་པར་གནས་མ་ཡིན། །གཉིས་མེད་ཉིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་འདིར། །རང་གི་ངོ་བོས་མཚན་ཉིད་གཅིག །
ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་དམིགས། །གནས་སྐབས་བཞི་ཡང་ཇི་ལྟར་ནི། །རང་བཞིན་མེད་ལ་རབ་ཏུ་བརྟགས། །དེ་ལྟར་གསུམ་དམིགས་པ་ཡང་དེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་ཡིན། །མི་འགལ་བ་དང་འགལ་བའམ། །ཡོད་དང་མེད་བའང་
དེ་ཉིད་མིན། །རིམ་དང་རིམ་པ་མེད་པ་ཡང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ལ་དམིགས་མིན། །མི་འགལ་བ་དང་འགལ་བ་དང་། །ཡོད་དང་མེད་པའང་དེ་ཉིད་མིན། །རིམ་དང་རིམ་པ་མེད་པ་ཡང་། །དེས་ནི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པས་དུས་གསུམ་ལ། །ཐ་དད་སྲིད་པ་མ་
ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཡང་། །དུས་གསུམ་དུ་ནི་རིགས་མ་ཡིན། །བདག་གི་དེ་ཉིད་དོར་ནས་ནི། །གཞན་ལས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དེ་ཉིད་གཞན་ལས་དང་། །རང་ལས་ཀྱང་ནི་མི་རིགས་སོ། །འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་དེ་ནི། །ཕན་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །
དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་ཡོངས་བོར་བའི། །ཐ་སྙད་ལ་ནི་འཇུག་པ་མེད། །དངོས་མེད་དངོས་པོར་ཡོད་མིན་ཏེ། །དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཉམས་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་མོའི་ཡོད་ཉིད་གང་ལ་ནི། །ནག་མོས་གནོད་པ་གང་ཡང་མེད། །ཁྲ་མོ་ཡང་ནི་མེད་ཅེས་ཏེ། །ནག་མོ་ལ་ནི་བརྟག་བྱ་མིན། །དངོས་མེད་
གལ་ཏེ་དངོས་ཡིན་ན། །དེ་ལ་དཔྱད་པ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ཡང་དེ་ཚེ་དངོས་པོ་ཡང་། །ཡང་ནི་དཔྱད་པ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། །དངོས་མེད་ཕྱིར་ན་འདས་པ་ནི། །གང་ཕྱིར་ཐ་སྙད་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱིར། །དེ་ལ་དངོས་དབང་ཐ་དད་ནི། །མ་ལུས་ཚིག་གིས་རིགས་པ་མིན། །རྟེན་མེད་དོན་གྱིས་བརྟེན་
གནས་པ། །རྒྱུ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་། །རྒྱུ་ལས་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། །དེ་ཡི་དང་པོའི་གནས་སྐབས་གང་། །དངོས་པོ་འདི་ཡི་རྟེན་ཡིན་ཡང་། །དང་པོའི་གནས་སྐབས་དངོས་མེད་ལ། །དེ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་
པའི། །ཚིག་ནི་བརྗོད་པ་དག་གི་རྒྱུ། །རྟེན་མེད་དོན་གྱི་གནས་(འདི་ནས་མ་ཕྱི་ལ་ཆད)། །འདི་ཡིས་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྐྱེས། །གང་ཕྱིར་ཆ་མེད་གང་རིམ་མེད། །དངོས་རྣམས་དང་པོར་གྱུར་པ་ཡིས། །བདག་གི་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན། །རྣམ་རྟོག་གིས་ནི་ཡོངས་གཞག་པའི། །
སྒོ་ནས་རྫས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནི། །ཐ་སྙད་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ནུས་པར་འདོད་སེམས་པ། །འདི་ཡང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ན། །དངོས་ཉིད་རིམ་པར་སྨྲས་པ་ཡིན། །དངོས་ལས་རིམ་པ་གཞན་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །གཞན་དུ་ཅུང་ཟད་རྟོག་མེད་ལྟར། །
རིམ་དང་ཅིག་ཅར་ཅུང་ཟད་ནི། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཐ་དད་མེད། །དེ་ཕྱིར་ནུས་པའི་རྣམ་པའི་ཆས། །རྟག་པ་ཡོད་པ་མེད་པ་བདག །དོན་གཅིག་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ། །རང་བཞིན་དུ་མ་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྣམ་དག་ལ། །རབ་རིབ་ཀྱིས་ནི་བསླད་པའི་མིག །སྐྲ་ཤད་ཀྱིས་ནི་
ཀུན་གང་ལྟར། །སྣ་ཚོགས་སུ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས། །དེ་ལྟར་འདིར་ཡང་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པར་མི་འགྱུར་མ་རིག་པས། །ཆུ་རྙོག་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ནི། །ཐ་དད་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་འཇུག །དུས་གསུམ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པ་
རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཤཱན་ཏཱ་ཀ་ར་གུཔ་ཏའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Digital Dergé Tengyur, a CC0-licensed digital edition of the Dergé (sDe dge) woodblock prints. Repository: github.com/Esukhia/derge-tengyur. Volume 174 (ཚད་མ།, Tshad ma section), text D4207 (Traikālyaparīkṣā).

The Tibetan translation was produced from the original Sanskrit by the translator-monk Tshul khrims rgyal mtshan (ཚུལ་ཁྲིམས་རགྱལ་མཚན) under the guidance of the Indian paṇḍita Śāntākaragupta (ཤ་ན་ཏ་ཀ་ར་གུཔ་ཏ). The Sanskrit original is not known to survive.

Other texts from the Tengyur Epistemology (Pramāṇa) section in the Good Work Library: Dignāga — Examination of the Object of Cognition (D4205) · Dignāga — Commentary on the Examination of the Object of Cognition (D4206) · Dignāga — Engaging in Reasoning (D4208) · Dignāga — Establishing the Wheel of Reasons (D4209) · Dharmakīrti — A Drop of Logic (D4212) · Dharmakīrti — A Drop of Reason (D4213) · Dharmakīrti — Examination of Relations (D4214) · Dharmakīrti — Commentary on the Examination of Relations (D4215) · Candragomin — The Lamp of Established Reasoning (D4242) · Śīlagupta — Verses on Establishing Omniscience (D4243) · Śīlagupta — Verses on Examining Testimony (D4245) · Śīlarakṣita — Verses on the Destruction of Isvara (D4247) · Śaṅkarānanda — Establishing Relations (D4257) · Ratnavajra — The Application of Reasoning (D4265)

🌲