A concise meditation manual by the Indian Madhyamaka master Silarya (Tshul-khrims-'phags-pa), preserved in the Toh. 3906 section of the Derge Tengyur (Volume 109). In twenty verses, the author lays out the entire Buddhist path of mind-training: from understanding the afflictions and cultivating their antidotes, through developing bodhicitta and the immeasurable states, to the ultimate insight that mind is luminous and luminosity is emptiness itself. The second half of the text deploys five Madhyamaka reasonings to demonstrate that mind cannot be established through support, time, essence, cause, or means of proof—turning even the Yogacara "mind-only" position against itself. No English translation has previously existed.
Homage to the Omniscient One.
I bow with devotion to express the examination of mind.
Afflictions, karma, and suffering,
Faith and other virtues, happiness,
And all desire for liberation—
All arise from mind, it is taught.
Because the mind was not cultivated,
From beginningless time one has wandered
Constantly in cyclic existence.
To abandon that, to seek happiness and liberation,
One who strives for the goal should examine the mind.
Attachment, aversion, delusion, conceptuality,
Pride, and doubt—
All afflictions are subsumed in these, it is held.
From killing and other non-virtuous deeds
Come birth and other sufferings.
Through foulness, loving-kindness, dependent origination,
Breath-counting, and element-analysis—whichever is desired—
By these focal points, the afflicted mind
Is progressively abandoned.
How each meditation is practiced
With respect to each affliction
Is taught in other texts.
Because the affliction is absent, the suffering does not arise.
The antidote too becomes no longer needed.
By the whip of impermanence,
The mind should rest at the root of faith.
With shame and conscience as companions,
The driving force is held to be diligence.
The guardian is conscientiousness—one should cultivate it.
The abiding is through meditative absorption.
The essence is non-attachment and the like.
What is cultivated is bodhicitta,
Which has loving-kindness and compassion as its root.
It is the equalization and exchange of self and other.
One should cultivate the immeasurable mind-states.
From this, immeasurable merit arises.
The happiness of cyclic existence becomes immeasurable.
Non-virtue becomes distant.
And liberation sits nearby.
Mind is held to be luminous by nature.
Luminosity is emptiness itself.
One should always meditate on this.
Obscurations, together with their habitual patterns, are abandoned.
The accumulation of wisdom becomes immeasurable.
If one holds that mind is not luminous,
One falls into the view of things as real.
Through self and self-grasping and the like,
One wanders in cyclic existence.
Through the door of support, mind is also not established.
Through the reasoning of non-apprehension beyond what can appear,
And through the reasoning of analyzing atoms,
Mind is fully not established through its support.
Because the past and future do not exist,
And because the present does not abide for an instant,
Through the reasoning of the cessation of the three times,
When analyzed, mind too is not established.
Because it is not established as white, red, and so forth,
Its own essence too cannot be established.
From causes too mind is not established.
If it arises from objects, it becomes dual.
The first mind that arises from a prior moment—
That prior moment would be without cause.
Because it is without cause, there is no arising,
Just as space and the like do not arise.
Because there is no means of establishing it, mind is not established.
If it is established by something other, "mind-only" is compromised.
Even if one accepts this, through the with-aspect and without-aspect theories,
Establishment is thoroughly refuted.
Because it is non-dual, mind is not established—
Just as a fingertip cannot touch itself.
Through the reasoning that refutes external objects,
Why would it not also damage mind itself?
In the sutras too this is clearly taught.
Therefore, mind's emptiness is established.
In just this way, through the mode of both truths,
The mind should be well cultivated.
Taming the mind is excellent—
All trainings are thereby guarded.
By taming the mind, happiness is brought forth.
The buddha-field becomes perfectly pure.
From this mind all beings arise.
May all beings swiftly realize this meaning!
Colophon
Examining the Mind (Tibetan: sems brtag pa; Sanskrit: Citta-pariksha), composed by the Indian Madhyamaka master Silarya (Tibetan: Tshul-khrims-'phags-pa). Edited and finalized by the pandita Kanaka and the translator (lotsawa) Chobar (Chos-'bar).
Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Lotsawa (Tibetan Translator, life 116) of the New Tianmu Anglican Church, March 2026. The translation is independently derived from the Tibetan source text (Esukhia Derge Tengyur etext, Volume 109, Toh. 3906). No prior English translation is known to exist.
First free English translation.
Related Madhyamaka texts: Entering into the Two Truths by Atiśa (D3902) — a verse treatise on the two truths from the same volume of the Tengyur (Volume 109). · Compendium of the Essence of the Middle Way — Vidyakaraprabha (D3893) — a systematic Madhyamaka treatise that similarly turns Yogācāra arguments against consciousness. · Commentary on the Refutation of Objections by Nāgārjuna (D3832) — Nāgārjuna's prose defense of emptiness against the charge of self-refutation.
🌲
Source Text: སེམས་བརྟག་པ
Classical Tibetan source text from the Esukhia Derge Tengyur digital etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 109). CC0 public domain. Presented for reference and verification.
[305b.1] ༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཙིཏྟ་པ་རཱིཀྵ། བོད་སྐད་དུ། སེམས་བརྟག་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སེམས་བརྟག་བརྗོད་ཕྱིར་གུས་ཕྱག་འཚལ། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། །དད་སོགས་དགེ་དང་བདེ་བ་དང་། །ཐར་པ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །སེམས་ལས་
[305b.2]བྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས། །སེམས་མ་བསྒོམས་པས་ཐོག་མེད་ནས། །འཁོར་བར་རྟག་ཏུ་འཁྱམས་པར་གྱུར། །དེ་སྤང་བདེ་དང་ཐར་པ་ནི། །དོན་དུ་གཉེར་བས་སེམས་ལ་བརྟག །ཆགས་སྡང་རྨོངས་དང་རྣམ་རྟོག་དང་། །ང་རྒྱལ་ཆ་མཉམ་ཅན་གྱིས་ནི། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་འདོད། །སྲོག་གཅོད་
[305b.3]ལ་སོགས་མི་དགེ་ལས། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མི་སྡུག་བྱམས་པ་རྟེན་འབྲེལ་དང་། །དབུགས་བགྲང་ཁམས་དབྱེ་གང་འདོད་ཀྱི། །དམིགས་པས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྤོང་བར་འགྱུར། །གང་གིས་གང་ལ་ཇི་ལྟ་བུར། །སྒོམ་པ་གཞན་ལས་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་མེད་ཕྱིར་
[305b.4]ནི་དེ་མི་འབྱུང་། །དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །མི་རྟག་པ་ཡི་ལྕག་གིས་ནི། །དད་པའི་རྩ་ལ་སེམས་གནས་བྱ། །ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་གྲོགས་ཀྱིས་ནི། །འཕེན་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་འདོད། །བསྲུང་བ་བག་ཡོད་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། །གནས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི། །ངོ་བོ་མ་ཆགས་ལ་སོགས་ཀྱིས། །བསྒོམས་པ་བྱམས་
[305b.5]པ་སྙིང་རྗེ་ཡི། །རྩ་བ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བདག་གཞན་མཉམ་ཉིད་བརྗེ་བ་ཡིན། །སེམས་དཔག་མེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ། །དེ་ལས་བསོད་ནམས་དཔག་མེད་འབྱུང་། །འཁོར་བའི་བདེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད། །མི་དགེ་བ་ནི་ཐག་རིང་སྟེ། །ཐར་པའང་གམ་ན་འདུག་པ་ཡིན། །སེམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་
[305b.6]འདོད། །འོད་གསལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་བཅས་པ་སྤོང་། །ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད། །གལ་ཏེ་འོད་གསལ་མ་ཡིན་འདོད། །དངོས་པོར་ལྟ་བར་འགྱུར་བས་ན། །བདག་དང་བདག་འཛིན་ལ་སོགས་པས། །འཁོར་བར་འཁྱམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རྟེན་
[305b.7]གྱི་སྒོ་ནས་ཡང་མི་འགྲུབ། །སྣང་དུ་རུང་ལས་མ་དམིགས་དང་། །རྡུལ་ཕྲན་དཔྱད་པའི་རིགས་པ་ཡིས། །རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །འདས་དང་མ་འོངས་མེད་ཕྱིར་དང་། །ད་ལྟར་སྐད་ཅིག་མི་གནས་ཕྱིར། །དུས་གསུམ་འགག་པའི་རིགས་པ་ཡིས། །དཔྱད་ན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ། །དཀར་དམར་
[306a]
[306a.1]སོགས་སུ་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །རང་གི་ངོ་བོའང་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཡུལ་ལས་སྐྱེ་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར། །སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་དང་པོ་ནི། །སྔ་མ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །རྒྱུ་མེད་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་མེད། །ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་ཇི་བཞིན་ནོ། །སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཕྱིར་མི་
[306a.2]འགྲུབ་སྟེ། །གཞན་གྱིས་འགྲུབ་ན་སེམས་ཙམ་ཉམས། །འདོད་ནའང་རྣམ་བཅས་རྣམ་མེད་ཀྱིས། །འགྲུབ་པ་རབ་ཏུ་བཀག་པ་ཡིན། །གཉིས་མེད་ཕྱིར་ན་དེ་མི་འགྲུབ། །མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཡིས། །སེམས་ལའང་ཅི་ཡི་ཕྱིར་མི་གནོད། །མདོ་ལས་ཀྱང་ནི་
[306a.3]གསལ་པོར་གསུངས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་སྟོང་ཉིད་གྲུབ། །དེ་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །སེམས་ནི་ལེགས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ། །སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་སྲུང་བར་འགྱུར། །སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་རྣམ་དག་འགྱུར། །འདི་ལས་བྱུང་
[306a.4]སྟེ་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །འདི་དོན་མྱུར་དུ་རྟོགས་གྱུར་ཅིག །སེམས་བརྟག་པ་སློབ་དཔོན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཕགས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་ཀ་ན་ཀ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་འབར་གྱིས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།
Source Colophon
Source: Esukhia Derge Tengyur digital etext, Volume 109 (dBu ma, Madhyamaka section), Toh. 3906 (D3906). GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0 license. Based on the Derge (sDe dge) xylograph edition of the Tengyur.
The text occupies folios 305b—306a of the Madhyamaka volume in the Derge Tengyur.
🌲