by Ratnakarasanti

Internal Pervasion (Sanskrit: Antaravyapti; Tibetan: nang gi khyab pa) is a treatise on Buddhist epistemology by Ratnakarasanti (c. 970-1050 CE), also known as Santipa, one of the great philosophers of Vikramasila monastery. In approximately five folios of dense philosophical argument, Ratnakarasanti defends the position that logical pervasion (vyapti) — the universal relationship between a logical reason and what it proves — can be grasped directly from the subject under debate, without requiring an external example.

The text opens with a compact proof of momentariness through the concept of causal efficacy (arthakriya): whatever exists must perform a function, functions require momentary entities, and therefore existence is pervaded by momentariness. The bulk of the treatise then argues that this pervasion is "internal" — apprehended within the very subject being proved — rather than "external," dependent on a separate illustrating example like the classic kitchen-and-smoke analogy. External examples, Ratnakarasanti concludes, are pedagogical concessions for confused minds; the intelligent grasp pervasion directly.

Ratnakarasanti was a contemporary of Jnanasrimitra and Ratnakirti at Vikramasila, and one of the teachers of Atisa Dipamkarasrijnana. His philosophical synthesis of Yogacara and Madhyamaka influenced Tibetan Buddhist thought for centuries. This text is preserved in the Dege edition of the Tengyur (Toh 4260), in the Pramana (Valid Cognition) section. It has never before appeared in English.

Homage to noble Manjusri in youthful form!

The Proof of Momentariness

Here, what exists is what performs a function. There is no other reasonable definition of existence. Moreover, this is pervaded by both the sequential and the simultaneous, since those two are mutually exclusive by nature and no third mode is possible.

What is not momentary cannot perform a function either sequentially or simultaneously. A single nature that does not change between earlier and later times cannot reasonably possess the two contradictory properties of being an agent and not being an agent.

First, it is not sequential. Because each individual in a sequence would absurdly be both an agent and a non-agent at earlier and later times. Therefore, since there is no sequence in anything, all functions abide only simultaneously in the present — and there, being an agent and not being an agent at earlier and later times would be extremely contradictory, an absurd consequence. Because being an agent and being a non-agent are contradictory and cannot coexist in a single subject.

Moreover, even what has a single nature is momentary for as long as it exists. Therefore, for this entity, it is established that there is no connection with either sequential or simultaneous function.

Thus, since the non-apprehension of what would perform pervasion in the non-momentary negates existence itself — and since things abide in momentariness — there is pervasion by momentariness. Wherever such pervasion is established in a subject, it establishes momentariness in that subject.

From Which Subject Is Pervasion Grasped?

Now this should be investigated: is pervasion grasped here from the example-subject or from the subject to be proved?

Some say it is from the example-subject, like smoke. They argue that otherwise the proof would be purposeless, and that since pervasion is established only when both properties are established, it cannot arise without them. For when the pervasion of fire and smoke is established in a kitchen and fire is established there, one does not seek an inference through the sign of smoke.

This is presented differently, as follows:

By seeing both properties in the example,
one grasps the pervasion in the example.
By seeing merely the reason,
one grasps the pervasion in the thesis.

Moreover, by including all universally,
one focuses on the universal itself.
Since that applies to the subject,
one understands through inference.

When fire and smoke are established by direct perception as having the nature of cause and effect, the pervasion of those two is established. When the presence of fire is established together with fire by direct perception, the inference is without fruit.

Before the pervasion is established, momentariness is not established in the subject by another valid cognition. Here, by seeing merely this proving property alone, when reversed, by the force of the contradicting valid cognition, the pervasion by momentariness is understood in that subject.

The Purpose of Proof

With respect to that, how is the proof purposeless?

[Objection:] It is indeed purposeless. Where there is pervasion by momentariness, if existence is understood in the subject, momentariness is also understood.

[Reply:] This is not so. Pervasion that includes all universally is a component of establishing what is to be proved. Therefore, this focuses merely on the proving property without depending on the particular subject — just as one says "wherever there is smoke, there is fire," but one does not say "wherever there is kitchen-smoke, there is fire."

Similarly here, when one understands the pervasion "whatever exists is momentary" — if even the proving property is not included within what exists in the subject, how much less the property to be proved!

Therefore, the universal of existence, the proving property, the property of the thesis, and the pervasion are understood separately. By the power of those two, one engages with the subject to be proved. How then is inference without fruit?

[Objection:] If one grasps pervasion without attaching to any specific subject, where is the pervasion of existence grasped? Just as one grasps the pervasion of fire and smoke by seeing them in a kitchen — the pervasion is not grasped independently of the example-subject.

[Reply:] It is taught that grasping the pervasion does not attach specifically to the kitchen. Moreover, by recognizing both the property of the thesis and the pervasion separately — since wherever the property of the thesis is recognized, the pervasion with what is to be proved is also recollected — does not inferential knowledge arise implicitly? How then is the proof not purposeless?

However, recognizing the property of the thesis does not directly recognize what is to be proved, because it has not touched the property to be proved. And recognizing the pervasion alone also does not establish what is to be proved, because focusing on the universal does not determine the particular properties of the subject. Otherwise, the particular properties would absurdly be pervaded.

Therefore, the scope of pervasion implicitly indicates the reason.

[Objection:] If by recognizing the three modes of the reason one implicitly recognizes what is to be proved —

[Reply:] Then for you too the reason is purposeless, because by the certainty of its own nature it generates certainty about what is to be proved. Beyond that, the sign has no further function.

Moreover:

From grasping the property of the thesis,
by recollection of the connection too,
if you wish to make an inference,
then accept internal pervasion likewise.

For the proponent of external pervasion too, forgetting the pervasion means no engagement through inference. Since wherever the property of the thesis is recognized, the pervasion with what is to be proved is recollected — why then is all inference not purposeless? Because it does not attach specifically to the subject to be proved, the pervasion is recollected.

Internal Versus External Pervasion

[Objection:] Since the subject to be proved is recognized by seeing itself, the pervasion is recollected. How then does it not attach to the subject to be proved? Since the pervasion focuses on the universal, it does not determine the particular subject.

[Reply:] Having seen in that, does it not determine? If it determines, then since it is uncommon, how is there pervasion? Since the characteristic of excluding what is unrelated is uncommon, it is not truly uncommon.

[Objection:] Then it still does not attach to the subject to be proved. Wherever there is mountain-smoke, there is fire — like a kitchen. If there is pervasion that grasps the universal, it is not a component of attaching to the particular subject.

[Reply:] This is correct. The exclusion of what is unrelated to the subject to be proved, and the other-nature of the proving property, are stated as the property of the thesis — not as a component of the pervasion. Without that, the pervasion focusing on the universal is still established as determining. Otherwise, the grasping of pervasion in the example-subject would never be possible, because the property of the thesis is not grasped at that time.

If the property of the thesis is grasped, then at that very moment what is to be proved is also implicitly established — and all inferences would absurdly be purposeless. The later cognition arising from the sign is mere recollection, not valid cognition.

Therefore, since it is not a component of pervasion, the property of the thesis does not fall within the grasping of the particular. By the distinct apprehension, the recollected property of the thesis, and the recollected pervasion, inferential knowledge arises implicitly.

Therefore, one should not maintain that proofs are purposeless, because inference has fruit.

Similarly, with the distinct apprehension, the recollected property of the thesis, and the implicit inference arising from recollection — this too is internal pervasion. Why then accept it?

If one accepts it, how is the proof purposeless? If by understanding the three modes one implicitly understands what is to be proved — one says this is so for all.

[Reply:] That is not the same. In internal pervasion, understanding the pervasion itself means understanding the property of the thesis, because without understanding the property of the thesis, one cannot understand the pervasion either. Therefore, in internal pervasion, the pervasion goes inside the verbal proof, and the property of the thesis in that statement is purposeless. But external pervasion is not like that, because it grasps the pervasion of the external itself.

Here it is said:

In whatever order
the proof is applied here —
by knowledge of the property of the thesis,
one subsequently understands the pervasion.

Just as with your thesis-subject, in the example —
how is the example any different?
If you say "by seeing both one knows" —
how does one see both before the pervasion?

The pervasion and the property of the thesis are presented by their own verbal expressions in whatever order the proof is applied. But this does not mean they are directly realized by the words — verbal expression itself is not a valid cognition.

As the master said:

Though it has no power in itself,
the reason demonstrates the power.

By these statements, for the first — the reason of existence — the valid cognition having the property of the thesis as its object becomes manifest. When that valid cognition establishes existence in the subject, afterwards the pervasion is grasped by another valid cognition. How then is it purposeless?

For your position too, in the example-subject, first the reason is grasped and afterwards the pervasion — this is the order. Otherwise, grasping pervasion from the example-subject would not apply, because the reason's pervasion is grasped without seeing the example-subject.

[Objection:] If that is so, when one grasps the pervasion, since the subject is grasped as the basis for grasping the pervasion, one would also grasp what is to be proved, just like fire and smoke.

[Reply:] This is not so. By merely seeing the reason there, the contradicting valid cognition having entered, the pervasion is established by that alone. Therefore, even before grasping the pervasion, momentariness is never established — because it is to be inferred; because without the pervasion being established, inference cannot be established; because no other proof follows from it; because even if it did, there would be an infinite regress; because even with a terminus, that much effort would be purposeless; and because when reversed, there is no fault in the pervasion being established by the force of the contradicting valid cognition.

Without seeing fire and smoke, the nature of cause and effect is not established. When that is established, the two — seeing and the contradicting valid cognition entering — together establish the pervasion of fire and smoke. But existence and momentariness are not like that, because they are established by the reasoning already shown.

Therefore, existence itself being established in the subject, the pervasion is established by the force of that, and one should accept that it is established thus. The same applies to internal pervasion.

The Statement of Pervasion

With respect to both pervasion and the property of the thesis: the verbal proofs that ascertain them through their respective valid cognitions should merely demonstrate certainty. Since a single statement cannot demonstrate both, how is the other statement purposeless?

Since by a single statement, through the property,
the three modes are ascertained in order —
because forgetting them means no inference —
why then is inference purposeless?

Moreover:

If the contradicting cognition establishes what is to be proved,
grasping another reason is purposeless.
If the contradicting cognition does not establish it,
grasping another property is purposeless.

If the pervasion being established in the subject itself means what is to be proved is included within it — is this not what is sought? Because what is to be proved is established from the very valid cognition that establishes the pervasion, and because it dispenses with the effort of the basis of the reason of existence. Since what is called "following the sign" is not mere attachment — yet if what is to be proved is not established from what establishes the pervasion, then at that point the reason of internal pervasion is not purposeless. Why then engage in the great suffering of hostility toward what is not the occasion?

Your property to be proved is twofold: engaging the example-subject and engaging the subject to be proved. Pervasion and the property of the thesis are established respectively in that order.

Moreover, for you, the pervasion grasped in the subject determined separately — in the subject outside the basis of the debate — that pervasion becomes purposeless at that point. And when the debate is about mere entities, the reason applies to all entities. Since both you and I must prove this, how is the reason applying to a particular subject purposeless for proofs?

How then is there universal pervasion? Since one proves pervasion in any subject other than the basis of debate — since the proving property is not defined by that alone — the contradicting valid cognition entering makes even the included subject external.

[Reply:] How would that be so? Since the contradicting valid cognition having entered establishes what is to be proved in that very subject, and since understanding the essence of what is to be proved would exceed the definition of the subject to be proved — this is not correct. Because by the contradicting cognition alone what is to be proved is not established — this is what was stated under this thesis, showing that grasping another property is purposeless.

Under the thesis that the contradicting cognition establishes what is to be proved, it has already been shown that the proof is purposeless. Therefore, if what is to be proved is established merely by the contradicting cognition, doubt would never be eliminated. If doubt is eliminated, it is neither made external, nor is it made external to the subject to be proved. The pervasion in that case is internal pervasion itself — there is now not even a statement of external pervasion.

Therefore, how does external pervasion stand under this thesis?

Moreover, even if the subject is determined separately from the subject under debate and the pervasion is grasped in a subject outside it — the command to clear the fault that grasping another property is purposeless applies here too: if what is to be proved is established merely by the contradicting cognition, grasping another reason is simply purposeless.

The Reason of Existence and Universal Pervasion

Moreover:

By the particular character of the reason "existence,"
external pervasion is impossible.
If existence in the subject is not established,
no debate can arise.

Since it is established there, if one grasps
the pervasion, why not grasp the pervasion
in the subject to be proved?
Otherwise, it would not apply to the example either.

It is shown that pervasion grasped by seeing the reason in some subject is grasped in that subject. The pervasion is also seen in the subject to be proved. Otherwise, false cognition would be unreasonable — how then is there external pervasion?

[Objection:] Even so, since the proof is purposeless, external pervasion alone should be grasped.

[Reply:] Then, according to your present desire, how is it possible not to see the reason in the subject? Or even if there is no difference in seeing, external pervasion alone is posited. Though the pervasion seen in both also has a component of external pervasion.

[Objection:] Why guard pervasion alone with effort? May inference not be without fruit! Since the basis of grasping the pervasion — the contradicting valid cognition having entered — establishes what is to be proved in the subject, is the proof not purposeless for internal pervasion?

[Reply:] That is not the same for internal and external pervasion. Therefore, grasping external pervasion is merely attachment to the particular reason of existence.

The formulation of proof dependent on examples brings delight only to confused minds.

To capture those minds, the master taught the example of the pot: "Whatever exists is momentary, like a pot." But the sharp-witted do not depend on the formulation with examples.

Therefore, for those attached to examples,
the master taught the example of the pot.
For those who do not need it, it is purposeless.
Internal pervasion is for the intelligent.

This is the intermediate verse.

The Three Modes

Now, how are the three modes — presence in the thesis, presence in the similar class alone, and ascertained absence in the dissimilar class — to be understood with respect to what is to be inferred?

The similar class and dissimilar class are asserted
based on possessing or not possessing the property to be proved.
Whether the reason is present or absent in them —
that is what should be grasped.

Everything that possesses the property to be proved is, in general, the similar class. What does not possess it is the dissimilar class. Presence in that similar class and absence in the dissimilar class are, in that order, positive concomitance and negative concomitance. These should be grasped in whichever subject they can be grasped.

Where, with respect to this — whatever exists that is reversed from everything non-momentary, by the force of the established contradicting valid cognition — the positive concomitance "whatever exists is momentary" is grasped in the proving subject, because the pervasion of the reason seen there is grasped, because no other property is possible, and even if possible, following it has a purpose.

Uncommon Indeterminacy

[Objection:] If that is so, how is there uncommon indeterminacy?

The fault of the uncommon reason
depends on confusion.
It is taught because one does not grasp the pervasion —
it does not apply when all is included.

This is explained: it is taught as uncommon indeterminacy in dependence on the presumption of confused minds who have entered upon another property. Since one does not accept pervasion in the subject to be proved, and since without grasping the pervasion both parties are in doubt, it produces indeterminacy — because there is no example, and because the pervasion in the subject to be proved is not accepted. Without grasping the pervasion, both parties doubt, producing indeterminacy.

Or the uncommonness of audibility itself is taught by the presumption of the confused. Since the manifestation of sound in the subject is itself the basis of debate — otherwise the subject would be unestablished — both heard and unheard sounds are the reason for audibility, which is the universal of smoke.

Therefore, since audibility is uncommon in relation to the confused, and since uncommonness does not apply when all is universally included, and since the property of the thesis recognizing the pervasion recognizes what is to be proved, the proof would become purposeless. Lest it be without fruit, one does not grasp the pervasion. Without grasping it, both parties doubt, producing indeterminacy.

When pervasion is grasped with universal inclusion, the proof of reasons such as "existence" is without fault, by the reasoning already shown. Thus, uncommon indeterminacy is shown in two ways. For the proponent of external pervasion too, the proof itself is the same.

[Objection:] If, from the perspective of the non-confused, the reason of audibility is without fault — like existence and the rest — and one applies oneself to sounds that bear certainty, other sounds are the example.

[Reply:] If all sounds also have false cognition, since there is no example, what example should be posited? Since the contradicting valid cognition has entered, how is there uncommon indeterminacy?

Colophon

The Antaravyapti (Internal Pervasion) by Ratnakarasanti (Toh 4260) is one of the most rigorous treatises on the nature of logical pervasion in the Buddhist epistemological tradition. In five folios of sustained argument, the author establishes that pervasion — the universal relationship between a logical reason and what it proves — is grasped internally within the subject itself, not externally through separate examples. External examples like the kitchen-and-smoke analogy, he concludes, are pedagogical concessions for confused minds; the intelligent grasp pervasion directly.

Ratnakarasanti (c. 970-1050 CE), also known as Santipa (Tibetan: mkhas pa chen po rin chen 'byung gnas zhi ba), was a leading philosopher at Vikramasila monastery and one of the teachers of Atisa Dipamkarasrijnana. The previous text in this section, D4259 (Establishing Cognition-Only), is also by Ratnakarasanti and was translated by a sibling translator.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated directly from the Dege Tengyur etext by Sherab (Tibetan Translator), New Tianmu Anglican Church, April 2026. No existing English translation was consulted, as none is known to exist. MITRA was not used.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: ནང་གི་ཁྱབ་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Dege Tengyur (CC0), Toh 4260. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

ཕབ་པ།། ༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨནྟ་ར་བྱཱ་བ་ཏི། བོད་སྐད་དུ། ནང་གི་ཁྱབ་པ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདིར་ཡོད་པ་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རིམ་དང་
ཅིག་ཅར་དག་གིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པ་མེད་དོ། །དུས་སྔ་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགལ་བའི་
ཆོས་གཉིས་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་དང་བཅས་པ་རེ་རེ་དུས་སྔ་ཕྱི་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིག་ཅར་འབའ་ཞིག་ཏུ་ད་ལྟར་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།
དེ་ལ་དུས་སྔ་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཤིན་ཏུ་འགལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་འགལ་བས་ཆོས་ཅན་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡང་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་འབྲེལ་
པ་མེད་པར་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེས་ཁྱབ་པར་ཆོས་ཅན་གང་ལ་གྲུབ་པ་དེར་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ད་ནི་འདི་
དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེའི་ཆོས་ཅན་ནམ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ལས་འདིར་ཁྱབ་པ་འཛིན་ཞེ་ན་ཁ་ཅིག་ནི་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལས་དུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དུ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པ་གྲུབ་པས་ཆོས་གཉིས་གྲུབ་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཚང་བང་
དུ་མེ་དང་དུ་བའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ན་མེ་གྲུབ་པ་ན། ཡང་མེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་དུ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །མི་འདྲ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། དེ་ལ་ཆོས་གཉིས་མཐོང་བ་ཡིས། །དཔེ་ལ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་ཡིན། །གཏན་ཚིགས་ཙམ་ནི་མཐོང་བ་ཡིས། །ཕྱོགས་
ལ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་ཡིན། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཉེར་བསྡུས་པས། །སྤྱི་ཉིད་ལ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ལ་འཇུག་པས། །རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པ་ཡིན། །མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་དག་གིས་མེ་དང་དུ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་འགྲུབ་སྟེ། མངོན་སུམ་
གྱིས་མེ་དང་ལྡན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཚད་མ་གཞན་གྱི་ཆོས་ཅན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདི་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་མཐོང་བས་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱིས་
ཁྱབ་པར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལ་གང་གིས་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དོན་མེད་པ་ཡིན། དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་ལ་རྟོགས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཡང་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་འགྲུབ་པའི་
ཡན་ལག་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཙམ་དམིགས་པ་སྟེ། གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གང་ན་ཚང་བང་གི་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་
ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱབ་པ་རྟོགས་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཆོས་ཅན་ལ་ཡོད་པའི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོད་པའི་སྤྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཁྱབ་པ་སོ་སོར་རྟོགས་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་
གང་གིས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱབ་པ་རྟོགས་ན་ཆོས་ཅན་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ཁྱབ་པ་འཛིན་ན་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ཡོད་པའི་ཁྱབ་པ་གང་དུ་རྟོགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཚང་བང་དུ་མཐོང་བས་མེ་དང་དུ་བའི་ཁྱབ་པ་གཟུང་བས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་
ཞེས་ཟེར་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པར་འཛིན་པ་ནི་ཚང་བང་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཁྱབ་པ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ཀྱང་། གང་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་ཁྱབ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་
ནམ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་མ་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་
དག་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དག་གིས་ཁྱབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་འདིས་ཤུགས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚུལ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་
འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཡང་གཏན་ཚིགས་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཙམ་ལས་རྟགས་ཀྱི་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟུང་བ་ལས། །འབྲེལ་པ་ཡང་ནི་དྲན་པ་ཡིས། །རྗེས་སུ་
དཔག་པ་བྱེད་འདོད་ན། །དེ་བཞིན་ནང་ཁྱབ་ཀྱང་འདོད་ཀྱིས། །ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ཁྱབ་པ་བརྗེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འཇུག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་དྲན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་
མ་ཡིན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པས་ཁྱབ་པ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པ་ཡིན། ཁྱབ་པ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་མཐོང་བས་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་དེས་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད། དེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ན་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཁྱབ། མ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་
ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན། གང་དང་གང་ན་རིའི་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་ཚང་བང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱི་ལ་འཛིན་པའི་ཁྱབ་པ་ཡོད་ན་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ན། འདི་
ནི་རིགས་ཏེ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་དང་མ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པས་ཀྱང་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་དཔེའི་
ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པའི་གཏན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འཛིན་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དུས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་རྟགས་ཅན་གྱི་
ཤེས་པ་ཡང་དྲན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཚད་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཁྱབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་དང་། དྲན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཁྱབ་པ་དག་གིས་ཤུགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་
ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་དོན་མེད་པར་འདོད་པ་མི་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྲས་བུ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་དང་། དྲན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། དྲན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འབྱུང་བ་ནང་གི་ཁྱབ་པ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་
འདོད། ཡང་དེ་འདོད་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་པ་ཡིན། ཚུལ་གསུམ་རྟོགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་རྟོགས་ཤེ་ན། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ལས་ཤུགས་ཞེས་བཤད་དོ། །ཚུལ་གསུམ་པ་རྟོགས་པའི་ནང་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་འདུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་
ཅད་མཚུངས་སོ། །མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་ཁྱབ་པ་ལ། ཁྱབ་པ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་ན་ཁྱབ་པ་ཡང་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ནང་གི་ཁྱབ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་
དོན་མེད་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། རིམ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་འདིར། །སྒྲུབ་བྱེད་རབ་ཏུ་སྦྱོར་གྱུར་ན། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིས། །ཕྱིས་ནི་ཁྱབ་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཕྱོགས་བཞིན་དུ་དཔེ་ལ་ནི། །
དེ་ལས་དེ་གཞན་ཇི་ལྟ་བུ། །གཉིས་མཐོང་ནས་ནི་ཤེས་ཤེ་ན། །ཁྱབ་སྔོན་གཉིས་མཐོང་ཇི་ལྟར་ཡིན། །ཁྱབ་པ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རིམ་པ་གང་ཡང་རུང་བས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་རང་གི་ཚིག་དག་གིས་བསྟན་གྱི། དེ་དག་མངོན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ནི་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ཉིད་
ནུས་པ་མེད་ན་ཡང་། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་ནུས་པ་སྟོན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་བརྗོད་པས་ཀྱང་དང་པོ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དེས་ཆོས་ཅན་ལ་ཡོད་པ་གྲུབ་ན་ཕྱིས་ཁྱབ་པ་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་འཛིན་ཏོ་
ཞེས་གང་གིས་ན་དོན་མེད་པ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་། དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལ་དང་པོ་གཏན་ཚིགས་འཛིན་ཅིང་ཕྱིས་ནི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱབ་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་མཐོང་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་འཛིན་
པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཁྱབ་པ་འཛིན་པའི་རྟེན་ཆོས་ཅན་འཛིན་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པ་ཅན་ཞུགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་
ཡང་ཁྱབ་པ་འཛིན་པའི་སྔོན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཞན་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་ན་ཡང་ཐུག་པ་མེད་(པོར་,པར་)ཐལ་
བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུག་པ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་རྩོལ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་གྱི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་དང་དུ་བ་མ་མཐོང་བར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་གྲུབ་པས་བཟློག་ན་གནོད་པ་ཅན་འཇུག་པ་གཉིས་
མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེ་དང་དུ་བའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པོ། །ཡོད་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡོད་པ་ཙམ་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་གྲུབ་པས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཁྱབ་པ་ལ་ཡང་
ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་། རང་རང་གི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ངག་གིས་ངེས་པ་འབའ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ངག་གཅིག་གིས་གཉི་ག་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས། གང་གིས་ན་ངག་གཞན་དོན་མེད་པ་ཡིན། གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་
ནི་གང་ཕྱིར་ཆོས། །རིམ་བཞིན་ཚུལ་གསུམ་ངེས་པ་ཡིས། །བརྗེད་པས་རྗེས་དཔག་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཅིས་རྗེས་དཔག་དོན་མེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཞན་ཡང་། གནོད་པས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་ཅེ་ན། །གཏན་ཚིགས་གཞན་གཟུང་དོན་མེད་ཡིན། །གནོད་པས་དེ་མ་
གྲུབ་ཅེ་ན། །ཆོས་གཞན་གཟུང་བ་དོན་མེད་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་ན། རྙེད་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་ལས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབད་པ་སེལ་
བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལས་བསྒྲུབ་བྱ་མ་གྲུབ་ན། དེའི་ཚེ་ནང་གི་ཁྱབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྡང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་མང་པོ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇུག །ཁྱེད་ཀྱི་
བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དཔེའི་ཆོས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁྱོད་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྩོད་པ་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཡང་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་
པ་འཛིན་པ་ནི་དེའི་ཚེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་རྩོད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་ནི་ཁྱོད་དང་བདག་གིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་དོན་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རེ་ཞིག་
ཇི་ལྟར་སྤྱིའི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྩོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ལས་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཙམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་འཇུག་པས་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཡང་ཆོས་ཅན་ཡང་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་དེ་
ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གནོད་པ་ཅན་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་ཅན་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་
པར་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་འདི་ལ་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པ་ཅན་གྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནོད་པ་ཅན་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་ན་འགའ་ལ་ཡང་ཐེ་
ཚོམ་མི་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ལོག་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱེད་པའང་མ་ཡིན་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ནང་གི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དེ། ད་ནི་ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། དེ་བས་ན་ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།
གལ་ཏེ་ཡང་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྩོད་པ་དང་། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བའི་བཀའ་སྟེ། གནོད་པ་ཅན་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་ན་གཏན་ཚིགས་གཞན་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །
གཞན་ཡང་། ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཕྱི་ཡི་ཁྱབ་པ་མི་སྲིད་དེ། །ཆོས་ཅན་ཡོད་པ་མི་གྲུབ་ན། །རྩོད་པ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གྲུབ་པས་ཁྱབ་པ་ཡང་། །འཛིན་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཅན་ལ། །ཁྱབ་པ་འཛིན་པར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཡང་ན་དཔེ་ལ་
འགྱུར་མ་ཡིན། །ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་དེའི་ཁྱབ་པ་འཛིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་ཁྱབ་པ་མཐོང་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་
མེད་པས་ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་ངོར་ཆོས་ཅན་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཡང་ན་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་། ཕྱི་རོལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་གཞག །གཉི་ག་ལ་མཐོང་བའི་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་ཡང་ཕྱི་
རོལ་གྱི་ཁྱབ་པའི་ཆ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་ཙམ་འབད་པས་སྲུང་། གཏན་ཚིགས་དོན་མེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ཏེ། གནོད་པ་ཅན་ཞུགས་པ་ཙམ་གྱི་ཁྱབ་པ་འཛིན་པའི་གཞི་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་ཁྱབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ནང་གི་དང་
ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཕྱིའི་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཞེན་པ་ཙམ་མོ། །དཔེ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྨོངས་པའི་བློ་ཅན་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ངེས་པར་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་
གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །བློ་གཡེར་བག་ཅན་ནི་ཡང་དཔེའི་སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་དཔེ་ལ་ཆགས་རྣམས་ལ། །བུམ་པའི་དཔེ་ནི་བསྟན་པ་མཛད། །དེ་མི་དགོས་ལ་དོན་མེད་ཡིན། །ནང་གི་ཁྱབ་པ་བློ་ལྡན་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་
ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལྡན་མི་ལྡན་ལས། །མཐུན་ཕྱོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་འདོད། །དེ་ལ་
གཏན་ཚིགས་ཡོད་མེད་ནི། །གང་ཡིན་དེ་རུ་གཟུང་བར་བྱ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དེ། རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་
རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་དེར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་གཟུང་བར་ནུས་པར་རོ། །གང་འདིར་ཡོད་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པར་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མའི་སྟོབས་གྲུབ་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་
རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱབ་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་ན་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་སྨྲ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་
གཏན་ཚིགས་ཀྱི། །ཉེས་པ་རྨོངས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན། །ཁྱབ་པ་མི་འཛིན་ཕྱིར་བསྟན་བྱའི། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བློ་རྨོངས་པ་དག་ཆོས་གཞན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་ལྟོས་ནས། མཉན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་
ངེས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱབ་པ་མ་བཟུང་ན་གཉི་ག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་མ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྨོངས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་
ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ལ་སྒྲའི་གསལ་བ་ཉིད་མཐོང་བ་ཉིད་རྩོད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་སྒྲའི་གསལ་བ་གཉིས་མཉན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་དུ་བའི་སྤྱི་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་ལྡན་པའི་
ཁྱབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྐྱོན་མེད་པར་བཤད་དོ། །འདིར་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ལ། མཉན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྨོངས་པ་ལྟོས་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་
ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁྱབ་པ་རྟོགས་པས་བསྒྲུབ་བྱ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་
སྨོས་པས་ཁྱབ་པ་མི་འཛིན་ནོ། །དེ་མ་བཟུང་ན་གཉི་ག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྡུས་པས་ཁྱབ་པ་བཟུང་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་
རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་རྨོངས་པའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བརྩོན་ན་སྒྲ་
གཞན་དཔེ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་ན། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དཔེ་གང་ཞིག་གཞག་པར་བྱ། གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཞུགས་པས་ཇི་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན། ནང་གི་ཁྱབ་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་མཁས་པ་དཔལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བའི་ཞལ་
སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ལ་ཤ་དང་། དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།། ༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཧེ་ཏུ་ཏཏྟྭ་ཨུ་པ་དེ་ཤ །བོད་སྐད་དུ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་

Source Colophon

ནང་གི་ཁྱབ་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་མཁས་པ་དཔལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྯོགས་སོ།། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ལ་ཤ་དང། དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།

The Internal Pervasion, composed by the great master, the learned, the glorious Ratnakarasanti, is complete. Translated by the Indian pandita Kumarakalasa and the monk Sakyaprabha.

🌲