The Ratnāsūkośa — "Precious Treasury of the Unborn" — is a Madhyamaka philosophical poem preserved in the Degé Tengyur (Tohoku 3839). In fifteen verses, an author identified in the colophon as Nāgārjunagarbha (ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ, "Heart of Nāgārjuna") weaves together devotional homage, systematic Madhyamaka emptiness teaching, vivid impermanence meditation, and a critique of desire into a single sweeping arc — from the Perfection of Wisdom to the hunter's melody that kills the deer.
The text blends Madhyamaka philosophical rigour — emptiness of emptiness, freedom from elaboration, non-establishment of phenomena — with terminology associated with later Indian Buddhist contemplative traditions: luminous emptiness, great bliss, the dharmakāya. The authorship is debated among Tibetan cataloguers, who have variously attributed the text to Nāgārjuna, Nāgārjunagarbha, or Āryadeva. The Sanskrit original is lost; the Tibetan translation, made at Lhasa by the Indian scholar Kanakavarman and the translator Sūryakīrti, survives as the sole witness.
No previous English translation is known to exist. This is the first.
Beautiful as a great peacock among peacocks — Mother of the Sugata,
Blessed Lady, I bow to you with devotion and prostrate.
By whose kindness, through emptiness, the unrealised is realised —
Sun of wisdom that sees the truth, lamp of the path to awakening.
Unborn, free from elaboration, non-dual, without any duality —
True guide of the path, source of bliss, eye of the dharmakāya in its true nature.
Free from grasping at form, island in the ocean,
Supreme captain with a compassionate mind,
White as pearls, adorned with jewels —
The main path, the fruition, the treasury of awakening.
Knowledge and abandonment, support and attainment — saṃsāra and nirvāṇa are empty.
Emptiness has the essence of saṃsāra and nirvāṇa.
Ground, path, and fruition are unborn;
The root foundation is beyond recollection, beyond the mind.
There is no mind, nor is there anything arisen from mind.
Free from action, the stream of hope and fear is cut.
From wood no tree is born; from wood, a snake appears.
From water, fire arises — uncertain and empty.
The container and contents are water bubbles, without essence.
Like a water wheel or a dancer, they transform.
Buddhas, sentient beings, and the six classes of beings —
Matter and mind, differences and appearances — all are free.
The instance, its foundation, and its defining characteristics
Are merely letters — free from elaboration itself.
Conceptualising nothing whatsoever — empty.
Without mental fabrication, there is no birth and death.
Appearances are illusion, free from virtue and vice.
Emptiness and compassion — saṃsāra and nirvāṇa are empty.
Illusion, luminous and empty, inexpressible —
The true nature, clear and actual, is without concepts.
In phenomena that are not established,
How could two, three, and so forth exist?
Appearances, mind, and assertions are free from elaboration.
The true nature, beyond the intellect — there is nothing to meditate on.
Things are mere appearance, and since
Appearances themselves are empty,
Phenomena are without appearance — emptiness itself.
Emptiness, conceptualising nothing whatsoever, is empty.
Appearances are illusion and mirage, devoid of truth.
Imputations are mist and water bubbles, without essence.
An echo — hollow sound, devoid of truth, empty of sound.
Impermanent, unstable, deceiving — illusory forms.
Kingdoms arisen from causes are impermanent through conditions.
Pleasing heavenly abodes, though glorious, come with destruction.
Even the unwavering night, dry land without trees —
Seven fires, water, and wind destroy. Impermanent.
Whatever exists is impermanent; because it deceives, it has no essence.
Desire flows like water — karmic debts lure like an enemy's child.
A coquette sells her beauty but does not repay kindness.
Drinking the salt water of desire, saṃsāra never turns back.
The hunter's melody is linked to the deer's very life.
In Death's ocean, an island —
Falling into the maw of sea monsters, devoid of happiness.
Self and other, container and contents, outer and inner — all change to impermanence.
This life deceives; the next comes with happiness.
Like a physician's words, the guru — the Buddha — has spoken:
Practice impermanence, see the truth — the course of illusion.
Illusion is devoid of truth; through impermanent illusion,
The illusion of emptiness is empty — therefore see the truth!
Seeing the truth of the unborn, the true nature free from elaboration —
Lamp of the Buddha-sun, the path of awakening,
Glorious precious treasury of the qualities of great bliss —
May we accomplish the benefit of self and others, seeing the truth without concepts!
The Precious Treasury of the Unborn is complete.
Colophon
The Ratnāsūkośa (Skt. reconstructed Ratnāsūkoṣa, Tib. སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད, sKye med rin po che'i mdzod) is a Madhyamaka philosophical poem of fifteen verses, attributed to Nāgārjunagarbha (ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ, "Heart of Nāgārjuna"), preserved in the Degé Tengyur, Madhyamaka section (དབུ་མ), Volume 096 (ཙ), Tohoku 3839, folios 150a.4–151a.1. The authorship has been debated among Tibetan cataloguers: Butön attributed the text to Nāgārjuna proper; other catalogues assign it to Āryadeva. Modern scholars note that the author may be a distinct figure bearing the name Nāgārjunagarbha.
The text opens with homage to Prajñāpāramitā, the Perfection of Wisdom personified as the Mother of the Sugata, then moves through systematic Madhyamaka teachings on the emptiness of ground, path, and fruition; the non-establishment of mind; and the illusory nature of all phenomena. Its middle section shifts to vivid impermanence meditation — water bubbles, echoes, mirages, the cosmic destruction by fire, water, and wind — before turning to a striking critique of desire: the salt water that never satisfies, the hunter's song that kills the listening deer. The final verses return to the philosophical register, declaring that through the illusion of impermanent illusion, emptiness itself is empty — and inviting the reader to see the truth.
The Sanskrit title has been reconstructed from the Tibetan transliteration (རཏྣ་ཨ་སཱུ་ཀོ་ཥ) but its exact form remains uncertain. The title literally means "Precious Treasury of the Unborn," where "unborn" (སྐྱེ་མེད, ajāta or anutpāda) refers to the Madhyamaka teaching that phenomena never truly arise.
Translated from Sanskrit into Tibetan by the Indian scholar Kanakavarman (ཀ་ན་ཀ་བརྨ) and the translator Sūryakīrti (སུརྱ་ཀཱིརྟི) at Rasa (Lhasa).
Good Works Translation from Tibetan. Translated by Lotsawa (Tibetan Translator tulku), New Tianmu Anglican Church, 2026. Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0). The translation was made directly from the Tibetan by the tulku, without consulting any existing English translation — no prior English translation is known to exist.
See also in the Good Work Library: One Hundred Letters — the Akṣaraśataka (D3834), the most compressed Madhyamaka treatise in the Tengyur. · The Treatise on Parts — Aryadeva — Āryadeva's Hastavālaprakaraṇa (D3844), another Madhyamaka text from the same Tengyur section. · Awakening the Unawakened — Nagarjuna — the immediately preceding text (D3838), using the rope-snake analogy for twofold selflessness. · Verses Distinguishing the Systems of the Sugata — Jetari — Jetāri's mapping of the four Buddhist philosophical schools (D3899).
🌲
Source Text: སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད
Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (Esukhia/derge-tengyur, GitHub, CC0). Volume 096 (དབུ་མ ཙ), folios 150a.4–151a.1. Editorial markers removed; folio references retained for scholarly cross-referencing.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། རཏྣ་ཨ་སཱུ་ཀོ་ཥ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ།
[150a.5] རྨ་བྱ་ཆེན་མོ་རྨ་བྱ་ལྟར་མཛེས་བདེ་གཤེགས་ཡུམ། །བཅོམ་ལྡན་མ་ལ་བདག་འདུད་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་འདུད། །གང་གི་དྲིན་གྱིས་མ་རྟོགས་རྟོགས་བྱེད་སྟོང་པ་ཡིས། །དོན་མཐོང་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན།
[150a.6] །སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་བྲལ་གཉིས་མེད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡི། །ཡང་དག་ལམ་མཁན་བདེ་འབྱུང་ཆོས་ཉིད་ཆོས་སྐུའི་སྤྱན། །གཟུགས་འཛིན་ཆགས་བྲལ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་། །སྙིང་རྗེའི་བློ་ཅན་དེད་དཔོན་མཆོག །མུ་ཏིག་ལྟར་དཀར་རིན་ཆེན་བརྒྱན། །གཞུང་ལམ་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་མཛོད།
[150a.7] །ཤེས་སྤངས་རྟེན་ཐོབ་འཁོར་འདས་སྟོང་། །སྟོང་ཉིད་འཁོར་འདས་སྙིང་པོ་ཅན། །གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི། །གཞི་རྩ་དྲན་མེད་བློ་ལས་འདས། །སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བའང་མེད། །བྱ་བྲལ་རེ་དོགས་རྒྱུན་ཐག་ཆད། །ཤིང་ལས་མི་སྐྱེ་ཤིང་ལས་སྦྲུལ། །ཆུ་ལས་མེ་བྱུང་ངེས་མེད་སྟོང་།
[150b.1] །སྣོད་བཅུད་ཆུ་ལྦུ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆུ་ཤིང་གར་མཁན་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་རིགས་དྲུག་ནི། །དངོས་ཡིད་ཐ་དད་སྣང་དང་བྲལ། །མཚན་གཞི་མོ་གཤམ་མཚན་ཉིད་ནི། །ཡི་གེ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་ཉིད།
[150b.2] །ཅིར་ཡང་མི་རྟོག་སྟོང་པ་སྟེ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་སྐྱེ་འཆི་མེད། །སྣང་བ་སྒྱུ་མ་དགེ་སྡིག་བྲལ། །སྟོང་དང་སྙིང་རྗེ་འཁོར་འདས་སྟོང་། །སྒྱུ་མ་གསལ་སྟོང་བརྗོད་མེད་ཀྱི། །ཆོས་ཉིད་གསལ་དངོས་རྟོག་པ་མེད།
[150b.3] །གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །གཉིས་དང་གསུམ་སོགས་ག་ལ་སྲིད། །སྣང་སེམས་ཁས་ལེན་སྤྲོས་དང་བྲལ། །ཆོས་ཉིད་བློ་འདས་བསྒོམ་དུ་མེད། །དངོས་རྣམས་སྣང་ཙམ་ཉིད་ན་ནི། །སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་རྣམས་སྣང་མེད་སྟོང་པ་ཉིད། །སྟོང་ཉིད་ཅིར་ཡང་མི་རྟོག་སྟོང་།
[150b.4] །སྣང་བ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བདེན་དང་བྲལ། །བརྟགས་པ་ན་བུན་ཆུ་ལྦུ་སྙིང་པོ་མེད། །བྲག་ཅ་གྲག་སྟོང་བདེན་བྲལ་སྒྲ་ཡིས་སྟོང་། །མི་རྟག་མི་བརྟན་སླུ་བྱེད་སྒྱུ་མའི་གཟུགས། །རྒྱུ་བྱུང་རྒྱལ་སྲིད་རྐྱེན་གྱིས་མི་རྟག་ཅིང་། །ཡིད་འོང་ལྷ་གནས་དཔལ་ལྡན་འཇིག་དང་བཅས།
[150b.5] །མཚན་མོ་གཡེང་མེད་སྐམ་ས་ཤིང་བྲལ་ཀྱང་། །མེ་བདུན་ཆུ་ལ་རླུང་གིས་གཏོར་མི་རྟག །གང་ཡང་མི་རྟག་སླུ་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད། །འདོད་ཆགས་ཆུ་ལྟར་དགྲ་བུ་ལན་ཆགས་སྙེགས །སྒེག་མོ་གཟུགས་འཚོང་བྱས་པ་དྲིན་མི་གཟོ །འདོད་པ་ལན་ཚྭའི་ཆུ་འཐུང་སྲིད་མི་ལྡོག
[150b.6] །རྔོན་པའི་གླུ་དབྱངས་རི་དྭགས་སྲོག་དང་འབྲེལ། །གཤིན་རྗེའི་གཤེད་མ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་། །ཆུ་སྲིན་ཁར་ཆུད་བདེ་དང་བྲལ། །བདག་གཞན་སྣོད་བཅུད་ཕྱི་ནང་མི་རྟག་འགྱུར། །ཚེ་འདི་སླུ་བྱེད་ཕྱི་མ་བདེ་དང་བཅས།
[150b.7] །སྨན་པའི་ངག་བཞིན་བླ་མ་སངས་རྒྱས་གསུངས །ཉམས་ལེན་མི་རྟག་དོན་མཐོང་སྒྱུ་མའི་འགྲོས །སྒྱུ་མ་བདེན་བྲལ་མི་རྟག་སྒྱུ་མ་ཡིས། །སྟོང་གི་སྒྱུ་མ་སྟོང་ཕྱིར་དོན་མཐོང་མཛོད། །སྐྱེ་མེད་དོན་མཐོང་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་གྱི། །སྒྲོན་མ་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་བྱང་ཆུབ་ལམ། །དཔལ་ལྡན་བདེ་ཆེན་ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་མཛོད། །བདག་གཞན་དོན་སྒྲུབ་རྟོག་མེད་དོན་མཐོང་ཤོག
[151a.1] །སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་ན་ཀ་བརྨ་དང་། ལོཙྪ་བ་སུརྱ་ཀཱིརྟིས་ལྷ་ས་ར་མོ་ཆེར་བསྒྱུར་བའོ།།
Source Colophon
Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition, maintained by Esukhia (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). Licensed CC0 (public domain). The Degé Tengyur is the standard critical edition of the Tibetan Buddhist Tengyur, originally printed from woodblocks at Degé Parkhang, Kham, Tibet. The digital text was transcribed and proofread by Esukhia under the direction of Émilie Arrago-Boruah.
Translated from Sanskrit into Tibetan by the Indian scholar Kanakavarman (ཀ་ན་ཀ་བརྨ) and the translator Sūryakīrti (སུརྱ་ཀཱིརྟི) at Rasa (Lhasa). Translator colophon from the Degé Tengyur, folio 151a, line 1.
This is believed to be the first English translation of this text.
🌲