by Ānandaśrī

The Nirākāraviṃśikā — "Twenty Verses on the Formless" — is a compact Madhyamaka treatise attributed to the Nepali paṇḍita Ānandaśrī (Tibetan: dGa' ba'i dpal, "Glorious Delight"), preserved in the Degé Tengyur (Tohoku 3894) in the Madhyamaka section. In twenty-one verses, the author launches a systematic attack on the nirākāravāda — the Buddhist philosophical position that ultimate consciousness is without form, aspect, or image (nirākāra), like space.

The nirākāra/sākāra debate was one of the great internal controversies of Indian Buddhist philosophy. The nirākāravādins — proponents of formless cognition, including some Yogācāra thinkers — held that at the deepest level, consciousness is pure, undifferentiated awareness, without the images and aspects that characterize ordinary perception. Their opponents argued that cognition without aspect is incoherent: if awareness has no content, it is indistinguishable from non-existence.

Ānandaśrī's attack is threefold: direct perception cannot establish the aspectless (since perception operates through aspects); inference cannot establish it (since its evidence is corrupted); and scripture does not teach it (the Buddha taught all phenomena are like dreams — not that consciousness is formless). The text culminates in a devastating dilemma: if all aspects are unclear, what use is your "aspectless"? If all aspects are clear, what use is your "aspectless"? Either way, the concept serves no purpose.

The Sanskrit original is lost. The author was a Nepali paṇḍita — one of the scholars from the last great Buddhist centres of the Indian subcontinent. The text has never been translated into English. This is the first.

Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta!

To the one whose maṇḍala is the light of wisdom,
Noble Mañjuśrī, the hero,
Protector who brings bliss to all the worlds —
I bow my head.

Cognition freed from all aspects,
like space itself —
certain other scholars hold this
to be the true ultimate, through scripture and reasoning.

The exhaustion of aspects is truth;
aspects themselves are false.
As long as aspects appear,
any cognition that arises is delusion.

In the endless continuum of delusion,
cognition grasping the aspectless —
the very ground of all delusion
is aspectless cognition itself.

But if cognition itself is delusion,
then even space cannot be free of delusion.
If delusion is causeless,
it would absurdly follow that it is permanent.

If it has a cause, it is not false —
it is clearly dependent.
They claim that direct perception or inference
establishes the aspectless.

Since the aspectless is the opposite of aspects,
it is not cognised by direct perception.
Cognition that appears falsely
is delusion itself — and therefore not a valid cognition.

Cognition like space
is not presently experienced.
Since delusion arises from its very nature,
direct perception is therefore not a valid cognition for it.

When the subject is not established through direct perception,
inference cannot engage with certainty.
Since the false aspects serve as the reason,
neither what is to be proved nor the proof can stand.

Since direct perception is connected to delusion,
inference too is corrupted.
Therefore, no valid cognition whatsoever
exists that could establish the aspectless.

Nor does scripture establish the aspectless;
no sūtra teaches it.
The Buddhas taught that all phenomena
are like dreams and illusions.

Well established by both scripture and reasoning,
the nature of cognition — pure, like a reflection —
when all luminous appearances are abandoned as a basis:
there is no clarity that appears without aspects.

Is it many, or one?
Since it can be analysed, it is not suchness.
Even if one says it does not pervade, it pervades.
Either it is unclear — or it is clarity itself.

To call the impermanent "permanent"
is like propounding a self.
If one says impermanence is momentary,
those moments have no mutual connection.

If cognition exists only in the context of aspects,
how can one speak of it "pervading"?
Since aspects are false,
the capacity to pervade cannot exist.

If cognition lacks the capacity to pervade,
how can one claim to be learned here?
If one says space is what it pervades —
do you even hold that space exists?

By the very refutation of space,
the refutation of cognition is obtained.
Being free of one and many,
cognition too becomes false.

Aspectless cognition appears as limitless.
As the ground of the two form-bodies —
Saṃbhogakāya and Nirmāṇakāya —
endowed with the two accumulations: such, they say, is the glorious Dharmakāya.

Aspectless cognition like space — the Dharmakāya.
When aspects are produced from that, how are they not a collection of delusions?
But if they are recognised as false, then established delusion does not exist —
and what cannot reasonably become false: is that not dependent?

If all aspects are unclear, what use is your "aspectless"?
If all aspects are clear, what use is your "aspectless"?
If aspects are burned away, how can aspects of cognition possibly exist?
And if they exist, how could their aspects have previously not existed?

Just as one free of desire does not again produce desire —
if it did arise, desire itself would be unobstructed.
But if those aspects are free of delusion because they are recognised as illusions,
then likewise, if they exist, what result does "aspectlessness" have?

The Verses on the Formless, composed by the Nepali Paṇḍita Ānandaśrī, is complete.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated from the Degé Tengyur (Tohoku 3894) by Lotsawa of the New Tianmu Anglican Church, 2026.

The Sanskrit title is given as Nirākāraviṃśikā; the Tibetan title is རྣམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ (rnam pa med pa'i tshig le'ur byas pa), "Verses on the Formless." The author is identified in the Tibetan colophon as "the Nepali Paṇḍita dGa' ba'i dpal" (བལ་ཡུལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་དགའ་བའི་དཔལ). The Sanskrit reconstruction Ānandaśrī ("Glorious Delight") is probable but not certain.

No translator colophon survives for this text — the Tibetan records only the author's name and provenance. The Indian paṇḍita and Tibetan lotsāwa who produced the Tibetan version are unidentified.

MITRA AI was consulted for verification of difficult passages. All English is independently derived from the Tibetan source text. The Esukhia Unicode etext of the Degé Tengyur was the sole source.

First English translation. No previous English translation is known to exist.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

🌲

Source Text: རྣམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།

Classical Tibetan source text from the Esukhia Unicode etext of the Dege Tengyur (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0). File 108 (དབུ་མ།_ཧ), D3894, folios 50a.6-51a.6. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་རཱ་ཀཱ་ར་བིཾ་ཤི་ཀཱ། བོད་སྐད་
དུ། རྣམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཤེས་རབ་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོ་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་བདེ་སྐྱེད་པའི། །མགོན་པོ་ལ་ནི་མགོས་ཕྱག་འཚལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ལས་
རྣམ་གྲོལ་བའི། །ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ། །ཡང་དག་དོན་དམ་ཡིན་པ་རུ། །ལུང་རིགས་མཁས་པ་གཞན་དག་འདོད། །རྣམ་པ་ཟད་པ་བདེན་པ་སྟེ། །རྣམ་པ་ཡང་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཇི་སྲིད་དུ་ནི་རྣམ་པ་སྣང་། །དེ་སྲིད་ཤེས་སྐྱེ་འཁྲུལ་པ་ཡིན། །ཟད་པ་མེད་པའི་འཁྲུལ་
རྒྱུད་ལ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་འཛིན་པ། །འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཞི། །ཤེས་པ་རྣམ་མེད་བདག་ཉིད་ཡིན། །འོན་ཏེ་ཤེས་ཉིད་འཁྲུལ་ཡིན་ན། །ནམ་མཁའ་འང་འཁྲུལ་པ་མེད་མི་སྲིད། །འཁྲུལ་པ་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ཞེ་ན། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒྱུ་དང་
བཅས་ན་བརྫུན་མིན་ཏེ། །དེ་ནི་གཞན་དབང་ཡིན་པར་གསལ། །མངོན་སུམ་མམ་ནི་རྗེས་དཔག་གིས། །རྣམ་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །རྣམ་པ་དེ་ལས་ལོག་པས་ན། །མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་རྟོགས་མ་ཡིན། །བརྫུན་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི། །འཁྲུལ་ཉིད་ཕྱིར་ན་ཚད་མ་མིན། །
ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ། །ད་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད། །རང་བཞིན་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཚད་མ་མིན། །ཆོས་ཅན་མངོན་སུམ་མ་གྲུབ་ལ། །རྗེས་དཔག་ངེས་པར་འཇུག་པ་མེད། །བརྫུན་པའི་རྣམ་པ་རྟགས་ཡིན་ཕྱིར། །བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་
གནས་པ་མེད། །མངོན་སུམ་འཁྲུལ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །རྗེས་སུ་དཔག་པའང་བསླད་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་སྒྲུབ་པའི། །ཚད་མ་ཉིད་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །རྣམ་པ་མེད་པར་ལུང་གིས་ཀྱང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གསུང་རབ་མེད། །རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར། །ཆོས་
ཀུན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། །ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གསལ་བར་རབ་གྲུབ་པ། །གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་པ། །གསལ་བར་སྣང་བ་མ་ལུས་གཞི་ནི་རྣམ་སྤངས་པ། །རྣམ་པ་མེད་པར་སྣང་བའི་གསལ་འགའ་ཡོད་མ་ཡིན། །
དུ་མ་ཞེའམ་གཅིག་ཉིད་ཡིན། །བརྟགས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མིན། །མ་ཁྱབ་ཅེ་ནའང་ཁྱབ་ཉིད་ཡིན། །མི་གསལ་བའམ་གསལ་བ་ཉིད། །མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་ཅེས་པ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །མི་རྟག་སྐད་ཅིག་ཡིན་སྨྲ་ན། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྡན་པ་མེད། །
རྣམ་པའི་སྐབས་ན་ཤེས་ཡིན་ན། །ཇི་ལྟར་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། །རྣམ་པ་བརྫུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཁྱབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་མི་སྲིད། །ཤེས་པ་ཁྱབ་པའི་ནུས་མེད་ལ། །འདོད་ན་འདིར་མཁས་ཇི་ལྟར་ཡིན། །ནམ་མཁའ་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་ཞེ་ན། །ནམ་
མཁའ་ཡོད་པར་འདོད་དམ་ཅི། །ནམ་མཁའ་སུན་ནི་ཕྱུང་ཉིད་ཀྱིས། །ཤེས་པ་སུན་ནི་བྱུང་བ་འཐོབ། །གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས། །ཤེས་པའང་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཤེས་པ་རྣམ་མེད་མཐའ་ཡས་པ་རུ་སྣང་། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱི། །གཞི་རུ་ངེས་པ་
ཚོགས་གཉིས་དང་ལྡན་ཉིད། །དེ་འདྲ་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ། །རྣམ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །གང་ཚེ་རྣམ་པ་དེས་བསྐྱེད་དེ་ཡང་འཁྲུལ་ཚོགས་ཅིས་མ་ཡིན། །འོན་ཏེ་བརྫུན་པར་རྟོགས་ཕྱིར་དེ་འཁྲུལ་གྲུབ་པ་ཡོད་མིན་ན། །བརྫུན་འགྱུར་མི་རིགས་དེ་ནི་
གཞན་དབང་མ་ཡིན་ནམ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་གསལ་ཞེ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་རྣམ་མེད་ཅི་ཞིག་བྱ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་ཡིན་ཞེ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་མེད་ཅི་ཞིག་བྱ། །རྣམ་བསྲེགས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འགྱུར། །སྲིད་ནའང་དེ་ཡི་རྣམ་པ་སྔོན་མེད་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཆགས་བྲལ་
འདོད་ཆགས་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་མེད་བཞིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་ན་དེ་ཡི་ཆགས་ཉིད་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འོན་ཏེ་སྒྱུ་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཕྱིར་དེ་དག་འཁྲུལ་མེད་ན། །དེ་བཞིན་འོན་ཏེ་ཡོད་ན་རྣམ་མེད་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །རྣམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བལ་ཡུལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་དགའ་བའི་དཔལ་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Digital Dege Tengyur project. GitHub repository: Esukhia/derge-tengyur, file text/108_དབུ་མ།_ཧ.txt, Tohoku catalogue number D3894, folios 50a.6 through 51a.6. License: CC0 (Creative Commons Zero).

The original Sanskrit title is given as Nirakaravimshika (ན་རཱ་ཀཱ་ར་བིཾ་ཤི་ཀཱ). The Tibetan colophon attributes the text to the Nepali Pandita dGa' ba'i dpal (Anandashri). No translator colophon survives.

🌲