Bodhisattvasya Mārgakramasaṃgraha — Śākyaśrībhadra

Thirty-one verses from a Kashmiri master who was called "the third buddha yet to come" — the entire bodhisattva's training compressed into a single page, from the first step of finding a teacher to the final aspiration to sit at Maitreya's feet.

Homage to all buddhas and bodhisattvas.

Whose nature is the three bodies, all-pervading, eternal,
Whose wisdom and compassion are inseparable,
Who accomplishes every aim of sentient beings —
To the perfect Buddha, I bow with devotion.

In order to care for those to be guided,
Urged by the glorious translator Maitreya,
This summary of the bodhisattva's path
I shall express as best I can.

First, one should rely upon a spiritual friend
And take up their good conduct and qualities —
One who can strive for the benefit of beings,
Perfected in knowledge and the other pāramitās.

The perfect freedoms swiftly perish.
Karma and its fruits are suffering.
To abandon that, cultivate wisdom and compassion —
This is the essence of the omniscient one's teaching.

Having abandoned the eight states without leisure
And possessing the endowments, this perfect freedom is hard to find —
Like a turtle in the vast ocean
Passing its neck through the hole of a yoke.

Yet impermanence stands before us,
Not remaining an instant — all is destroyed.
In this world where formations are suffering by nature,
Realize the selflessness of phenomena and persons.

Likewise, afflictions and secondary afflictions —
Virtue and nonvirtue arising
Through body, speech, and mind —
Are designated by the names "karma" and "afflictions."

Through wrongdoing, one falls to the lower realms
And encounters the suffering of suffering.
Though virtue propels one to gods and humans,
Even that is but the suffering of change.

Therefore, to accomplish the benefit of beings,
Generate the awakening mind and sustain its continuity.
Emptiness with a heart of compassion —
This is what should be cultivated: the supreme path.

Body, feelings, mind, and dharmas —
Outer, inner, and both, investigating
Their characteristics analytically and in equipoise:
Cultivate the four close placements of mindfulness.

Generating virtuous dharmas and increasing them,
Not generating wrong thoughts and destroying them —
As the Sugata taught, to clear away faults:
The four correct abandonments are proclaimed.

Aspiration, diligence, mind,
And investigation — distinguished by these,
Through the power of antidotes to adverse factors:
The four bases of miraculous power are taught.

Faith, diligence, mindfulness,
Concentration, and wisdom — these are renowned.
Through the application that causes liberation,
The victors' heirs teach the five faculties.

When faith and the rest are fully developed and attained,
Destroying adverse factors — contaminated
And uncontaminated, together with their limits:
These the buddhas teach as the five powers.

Mindfulness, investigation, diligence,
Joy, pliancy,
Concentration, and equanimity —
These are held to be the seven factors of awakening.

The limbs of view, thought,
Speech, conduct's end, livelihood,
Diligence, mindfulness, and concentration —
These are held to be the eight limbs of the noble path.

The path traversed by all buddhas:
The thirty-seven factors of awakening.
The wise, in equipoise and post-meditation,
Should always cultivate these, profound and vast, in sequence.

Of these, three belong to the path of accumulation,
Two in sequence to the path of preparation;
The awakening factors to the path of seeing,
And the eight limbs to the path of meditation.

Frightened by the three fires of suffering,
In order to lead beings out of saṃsāra,
With compassion and diligence,
Generate the resolve to accomplish buddhahood.

The aggregates are not the self; the self does not possess them.
The self is not in them, nor are they the self.
They do not possess it; agent and action
Are not correlates — the self is emptiness.

Pervading, permanent, an agent,
Independent, an enjoyer, fixed in nature —
The self contradicts the aggregates;
Therefore, how could their identity be established?

Object and agent
Can never exist simultaneously.
Since they do not possess each other,
The other three positions are also refuted.

The aggregates too are not reasonably that.
Since by accepting this,
One always attains liberation —
Free from the entities of form and the rest, one reaches the ultimate.

Like an illusion, external apprehended objects do not exist.
Without those, the apprehending mind does not exist.
Knowing this to be mere cognition — and that cognition too
Is primordially unborn: this is the selflessness of phenomena.

Compassion alone propels one into existence;
Inferior wisdom leads only to nirvāṇa.
Therefore, possessing both in equal measure —
This the victors have taught as the unsurpassed path.

The snake is not removed from the rope;
Nothing new is placed upon the rope either.
By lamplight, the rope is truly seen —
Seeing that, fear is wholly abandoned.

Here there is nothing whatsoever to be removed,
Nor is there the slightest thing to be added.
Looking at reality as it truly is —
When reality is seen, there is complete liberation.

If these are cultivated in a lesser way,
One attains the lesser awakening of the noble path.
Yet even through lesser contemplation,
The view of self is abandoned.

Through vast accomplishment of beings' welfare,
The bodhisattva alone,
Through the distinction of intention and the rest,
Attains the awakening of the three kāyas.

Whatever merit has been created
By my composing this summary —
May all beings attain supreme perfect awakening
And bestow benefit and happiness upon all wanderers.

May I, the bhikṣu named Śākyaśrībhadra,
Together with those to be guided,
Be born at the lotus feet of the noble protector Maitreya
And illuminate his intent.

Colophon

The Bodhisattvasya Mārgakramasaṃgraha (Tohoku 3962) is preserved in the Degé Tengyur, Madhyamaka section (དབུ་མ), folios 198b–199b. The author is Śākyaśrībhadra (ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་བཟང་པོ), the great Kashmiri paṇḍita revered as “the unrivalled lord of Dharma” and known as “the third buddha yet to come.” He was among the last of the great Indian Buddhist scholars to enter Tibet, arriving around 1204 CE. The text was composed at the request of the translator Maitreśrī (བྱམས་པའི་དཔལ) and translated into Tibetan at Rgyang ro Sa lu monastery by Śākyaśrībhadra himself together with Maitreśrī.

The work is a complete lam rim (“stages of the path”) in miniature: thirty-one verses covering reliance on a spiritual teacher, the precious human life, impermanence, karma, the three types of suffering, bodhicitta, the thirty-seven factors of awakening mapped to the five paths, the selflessness of persons (via fivefold reasoning), the selflessness of phenomena (via Yogācāra to Madhyamaka), the balance of compassion and wisdom, the rope-and-snake analogy, the Madhyamaka conclusion, and the three kāyas — ending with a dedication and aspiration to be reborn in the presence of Maitreya.

This English translation was independently derived from the Classical Tibetan by the New Tianmu Anglican Church using the Esukhia digital edition of the Degé Tengyur (CC0). No prior English translation is known to exist.

Translator — Ngawang, Sub-Miko of Tianmu
Scribe — New Tianmu Anglican Church
First English Translation — March 2026

Other works by Śākyaśrībhadra in the Good Work Library: Verses of Instruction on the Great Vehicle (D3963) · Seven Branches of Entering the Practice (D3980)

🌲

Source Text: བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མདོར་བསྡུས་པ

Tibetan, from the Degé Tengyur, Madhyamaka section (དབུ་མ), folios 198b–199b. Esukhia digital edition (CC0).

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བོ་དྷི་སཏྭ་སྱ་མཱརྒ་ཀྲ་མ་སཾ་གྲ་ཧ། བོད་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མདོར་བསྡུས་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་ཀུན་ཁྱབ་རྟག །ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་དབྱེར་མེད་པས། །
སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་མཛད་པ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་གཟུང་ཕྱིར། །བྱམས་དཔལ་ལོ་ཙཱས་རབ་བསྐུལ་བས། །རྒྱལ་སྲས་ལམ་རིམ་མདོར་བསྡུས་ནི། །བདག་གིས་ཇི་ལྟར་བཟོད་ལྟར་བརྗོད། །ཐོག་མར་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡི་ལེགས་
སྤྱད་ཡོན་ཏན་བླང་། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དོན་བརྩོན་ནུས། །ཤེས་སོགས་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཕུན་ཚོགས་དལ་བ་མྱུར་དུ་འཇིག །ལས་དང་དེ་འབྲས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །དེ་སྤོང་ཤེས་རབ་སྙིང་བརྩེ་བསྒོམ། །ཀུན་མཁྱེན་བསྟན་པའི་སྙིང་པོའོ། །མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤངས་འབྱོར་བཅས་
པའི། །དལ་བ་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་ཤིང་བུག་ཏུ། །རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་རང་མཚུངས་གསུངས། །དེ་ཡང་མི་རྟག་མདུན་གནས་ཏེ། །སྐད་ཅིག་མི་སྡོད་རྣམ་པར་འཇིག །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་འདིར། །ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་ཉིད། །དེ་
བཞིན་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་མོངས། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཀུན་འབྱུང་བ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་མིང་གིས་གདགས། །སྡིག་པས་ངན་འགྲོར་ལྟུང་འགྱུར་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དགེ་བས་ལྷ་དང་མིར་འཕེན་མོད། །དེ་ཡང་ཡོངས་
འགྱུར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད། །དེ་བས་སེམས་ཅན་དོན་སྒྲུབ་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡི་རྒྱུན། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །བསྒོམ་བྱ་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ཚོར་བ་སེམས་དང་ཆོས། །ཕྱི་ནང་གཉིས་དག་ཚུལ་ལུས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་རྗེས་བརྟགས་མཉམ་འཇོག་པ། །
དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་བཞི་བསྒོམ། །དགེ་ཆོས་བསྐྱེད་ཅིང་རྣམ་འཕེལ་དང་། །སྡིག་སེམས་མི་བསྐྱེད་ཉེར་འཇོམས་པ། །བདེ་གཤེགས་ཀྱིས་གསུངས་སྐྱོན་སེལ་ཕྱིར། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་རབ་བསྒྲགས། །འདུན་དང་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་དང་ནི། །དཔྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱེ་བ། །མི་
མཐུན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དབང་གིས། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་བཞིར་འདོད་དོ། །དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་ཅེས་གྲགས་པ། །ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །རྒྱལ་སྲས་དབང་པོ་ལྔར་གསུངས་སོ། །དད་སོགས་རྣམ་འཕེལ་ལྔ་ཐོབ་པ། །མི་
མཐུན་ཕྱོགས་འཇོམས་ཟག་བཅས་དང་། །ཟག་པ་མེད་མཐའ་བཅས་འདི་དག །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བསྟན། །དྲན་དད་ཤེས་རབ་འབྱེད་བརྩོན་འགྲུས། །དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་དུ་འདོད། །
ཡན་ལག་ལྟ་དང་རྟོག་པ་དང་། །ངག་དང་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ནི། །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་བཞེད། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བགྲོད་པའི་ལམ། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་བདུན། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་རྗེས་སུ། །ཟབ་ཡངས་
རྗེས་འབྲེལ་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ། །གཉིས་རིམ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་དང་། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་མཐོང་ལམ་སྟེ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་བསྒོམ་ལམ་དུའོ། །སྡུག་བསྔལ་མེ་གསུམ་གྱིས་སྐྲག་པས། །སྐྱེ་བོ་འཁོར་བ་ལས་དབྱུང་ཕྱིར། །སྙིང་བརྩེ་བརྩོན་འགྲུས་དང་
ལྡན་གྱིས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་བསྒྲུབ་བློ་གྲོས་བསྐྱེད། །ཕུང་པོ་བདག་མིན་དེ་ལ་བདག །ལྡན་མིན་བདག་ཀྱང་དེ་མིན་ཏེ། །དེ་ལྡན་མ་ཡིན་བྱ་བྱེད་ཀྱི། །མཐུན་དངོས་མིན་བདག་སྟོང་པ་ཉིད། །ཁྱབ་དང་རྟག་དང་བྱེད་པོ་དང་། །རང་དབང་ལོངས་སྤྱོད་ཆོས་ཉིད་ཅན། །བདག་ནི་ཕུང་པོ་དང་འགལ་བས། །
དེའི་ཕྱིར་དེ་གཅིག་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །བྱ་དང་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །རྟག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སྲིད་མ་ཡིན། །དེ་ཡང་དེ་ལྡན་མ་ཡིན་པས། །དེ་ཡི་གཞན་ཕྱོགས་གསུམ་ཡང་ངོ་། །ཕུང་པོ་ཡང་དེར་རིགས་མིན་ཏེ། །དེ་ཡིས་དེ་ལྟར་འདོད་བྱས་པས། །རྟག་ཏུ་ཐར་པ་ཐོབ་གྱུར་ཏེ། །གཟུགས་སོགས་དངོས་
བྲལ་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །སྒྱུ་འདྲའི་ཕྱི་རོལ་གཟུང་དོན་མེད། །དེ་མེད་དེར་འཛིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྣམ་རིག་ཙམ་དེ་ཤེས་དེ་ཡང་། །གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་ཆོས་བདག་མེད། །བརྩེ་བ་ཙམ་གྱིས་སྲིད་པར་འཕན། །ཤེས་རབ་དམན་པས་མྱ་ངན་འདའ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མཉམ་ལྡན་པ། །རྒྱལ་བས་བླ་
མེད་ལམ་དུ་གསུངས། །ཐི་གུ་ལས་སྦྲུལ་འདིར་བསལ་མེད། །ཐི་གུའང་གསར་གཞག་ཅི་ཡང་མེད། །མར་མེས་ཐི་གུ་ཡང་དག་མཐོང་། །དེ་མཐོང་འཇིགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བའང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་
མཐོང་ན་རྣམ་གྲོལ་བཤད། །འདི་དག་དམན་པར་བསྒོམས་ན་ནི། །འཕགས་ལམ་བྱང་ཆུབ་དམན་ཉིད་འཐོབ། །བསམ་སོར་ཡང་ནི་དམན་ཉིད་ཀྱིས། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་བར་བྱེད། །རྒྱ་ཆེན་འགྲོ་བའི་དོན་བསྒྲུབས་པས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཁོ་ནས། །བསམ་པ་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །
སྐུ་གསུམ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །བདག་གིས་འདི་བསྡུས་བསོད་ནམས་ནི། །བསྐྲུན་གྱུར་གང་དེས་སྐྱེ་བོ་ཀུན། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་ནས། །འགྲོ་ལ་ཕན་བདེ་སྦྱིན་པར་ཤོག །དགེ་སློང་ཤཱཀྱའི་དཔལ་བཟང་མིང་། །བདག་དང་གདུལ་བྱ་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །བྱམས་མགོན་
འཕགས་པའི་ཞབས་པད་དྲུང་། །སྐྱེས་ནས་དེ་དགོངས་གསལ་བྱེད་ཤོག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་སའི་སྟེང་ན་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ། མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་གསུམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཁ་ཆེ་ཤཱཀྱ་
ཤྲཱི་བཟང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བྱམས་པའི་དཔལ་གྱིས་རྒྱང་རོ་ས་ལུའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྒྱུར་བའོ།།

Source Colophon

A Summary of the Reality of the Stages of the Bodhisattva's Path. Composed by the glorious lord of Dharma, the unrivalled great paṇḍita, the Kashmiri renowned as the third buddha yet to come, Śākyaśrībhadra. It is complete. Translated at Rgyang ro Sa lu monastery by the great paṇḍita himself and the translator Maitreśrī.

Other works by Śākyaśrībhadra in the archive: Seven Branches of Entering the Practice — Sakyasribhadra (D3980) · Verses of Instruction on the Great Vehicle — Sakyasribhadra (D3963).

🌲