Buddhapālita (c. 470–540 CE) was an Indian Buddhist master whose commentary on Nāgārjuna's Mūlamadhyamakakārikā (Fundamental Verses of the Middle Way) became the founding text of the Prāsaṅgika school of Madhyamaka philosophy. His method — reducing opponents' positions to absurdity (prasaṅga) rather than advancing independent theses (svatantra) — was later defended by Candrakīrti against the objections of Bhāviveka, who favoured autonomous syllogistic reasoning. That debate between Prāsaṅgika and Svātantrika defined the landscape of Tibetan Buddhist philosophy for a thousand years. Every Gelug, Kagyü, and Sakya monastery inherits its position on this question from the line that Buddhapālita drew.

The Sanskrit original is lost. The text survives in Tibetan translation, in the Degé Tengyur (Tohoku 3842). No complete free English translation has existed until now.

This is Parts 1–19: the Homage, Introduction, Chapter 1 — Examination of Conditions (MMK verses 1.1–1.14), Chapter 2 — Examination of Going and Coming (MMK verses 2.1–2.25), Chapter 3 — Examination of the Sense-bases (MMK verses 3.1–3.9), Chapter 4 — Examination of the Aggregates (MMK verses 4.1–4.9), Chapter 5 — Examination of the Elements (MMK verses 5.1–5.8), Chapter 6 — Examination of Desire and the Desirous (MMK verses 6.1–6.10), Chapter 7 — Examination of Arising, Abiding, and Ceasing (MMK verses 7.1–7.34), Chapter 8 — Examination of the Agent and Action (MMK verses 8.1–8.13), Chapter 9 — Examination of the Appropriator (MMK verses 9.1–9.13), Chapter 10 — Examination of Fire and Fuel (MMK verses 10.1–10.16), Chapter 11 — Examination of the Prior and Posterior Limits (MMK verses 11.1–11.8), Chapter 12 — Examination of Suffering (MMK verses 12.1–12.10), Chapter 13 — Examination of Suchness (MMK verses 13.1–13.8), Chapter 14 — Examination of Contact (MMK verses 14.1–14.8), and Chapter 15 — Examination of Entities and Non-entities (MMK verses 15.1–15.11). The full text is approximately 80 folios.

Homage

In Sanskrit: Buddhapālita-mūla-madhyamaka-vṛtti.
In Tibetan: Commentary on the Root of the Middle Way — the Buddhapālita.
First section.

Homage to the Three Jewels.

Homage to Mañjuśrī in youthful form.

Homage to the Noble Teacher Nāgārjuna.

Homage to the Reverend Buddhapālita.

Introduction

Now, the Teacher wished to demonstrate dependent origination. Having seen the profound nature of dependent origination exactly as it truly is, he was filled with a heart of wonder. With tears born of faith welling in his eyes, and with the hairs of his body standing on end, he placed his palms together at the crown of his head.

Thinking, "The Tathāgatas are the Dharmakāya" — with this utterance that points to the ultimate truth, he set the Buddha before him as if present, and spoke this verse of homage:

To the Perfect Buddha, supreme among those who speak,
who taught dependent origination —
without cessation, without arising,
without annihilation, without permanence,
without coming, without going,
not one in meaning, not many in meaning,
the pacification of all conceptual elaboration, peace —
to that one I bow.

That is to say: "Who" refers to the one who taught the straight path of peace — this dependent origination, which is the supremely deep truth of ultimate reality: without cessation, without arising, without annihilation, without permanence, without coming, without going, not one in meaning, not many in meaning — the complete pacification of all conceptual elaboration, leading to the city of nirvāṇa. To the Perfect Buddha, supreme among those who speak — to that one I bow.

The Blessed One understood that all the arguments of the non-Buddhist opponents were like the groping of a blind man, and taught dependent origination to beings who were themselves like the blind fumbling about. Therefore the Teacher calls him "supreme among those who speak."

"Without cessation" means: cessation does not exist in this. The remaining terms should be understood in the same way.

This verse is like a sūtra — the rest of the treatise will explain it in detail. And the explanation will proceed according to the engagement of the discussion, addressing each point as it comes, not necessarily following the order given.

Why This Commentary Was Written

Objection: What is the purpose of teaching dependent origination again?

Reply: The Teacher, whose very nature is compassion, saw that beings are tormented by manifold sufferings, and wished to liberate them. Therefore, to teach the true nature of things exactly as it is, he undertook to demonstrate dependent origination. For it is said:

Wrong seeing binds;
right seeing liberates.

And what is the true nature of things? It is the absence of intrinsic nature. The unwise — those whose eye of understanding is obscured by the darkness of delusion — conceptually construct an intrinsic nature in things, and thereby generate desire and aversion toward them.

When the light of understanding dependent origination dispels the darkness of delusion, and with the eye of wisdom one sees the absence of intrinsic nature in things — then, in the absence of an object, desire and aversion toward them do not arise.

It is like this: suppose a man sees a reflection of a woman and thinks, "It is a woman!" He generates desire for her and mentally elaborates upon her with a mind bound by longing. But when he realizes the truth of what is actually there, the thought "woman" ceases, desire fades, and he is deeply ashamed — ashamed that his mind, without any real object, generated desire.

Just so, the Blessed One also said: "Monks, there is no female faculty within a woman…" — and spoke at length on this.

Therefore, Noble Āryadeva also said:

The seed of cyclic existence is consciousness;
objects are its domain.
When selflessness is seen in objects,
the seed of cyclic existence is destroyed.

Therefore the Teacher composed this work to demonstrate the absence of intrinsic nature in things.

Objection: Since the Tathāgata himself — the Omniscient One, the All-Seeing, the one of great compassion — has already explained and taught dependent origination in various ways, what purpose does teaching it again serve?

Reply: It is true that the Tathāgata himself explained and taught dependent origination. However, since he taught using the conventional expressions "arising" and the rest, certain ones who cling to mere words — not having realized the profoundly deep dependent origination — now think:

"Things truly exist, because we speak of their arising, ceasing, coming, and going. From what exists, one can conceive permanence and annihilation, identity and difference. But such conceptions do not arise for nonexistent things like a rabbit's horns."

To teach these people the true nature of dependent origination, the Teacher composed this work, leading with reasoning and scripture.

Moreover, it is precisely because the Tathāgata explained and taught dependent origination that the Teacher's re-teaching is fitting. If the Tathāgata had not explained it, on what basis could anyone re-teach it? In worldly treatises too, when earlier teachers have explained and taught a subject, their students in the present day continue teaching it. Therefore the Teacher's re-teaching is entirely proper.

Chapter One — Examination of Conditions

Why Cessation Is Listed Before Arising

Objection: Why did he negate cessation first and arising second? It seems arising should be negated first.

Reply: That objection is not valid. Why? Because those skilled in grammar establish a fixed order only in the case of compound words. For other cases, there is no fixed order.

Objection: Even so, cessation occurs only where there has been arising, and not otherwise — should not arising naturally be stated first?

Reply: Friend, show us some example that would convince us that arising comes first and cessation later.

Objection: Every example is such. For instance: "This arising is futile — for when there is birth, old age and death arise, and sickness, suffering, killing, binding, and other enemies."

Reply: In that very arising which entails death — does not death also precede it? If death did not precede arising, then cyclic existence would have a beginning. But that is unacceptable. Because cyclic existence has neither beginning nor end, one cannot say "arising comes first and cessation later" or "cessation comes first and arising later."

As the text says later:

If arising were first
and aging-and-death later,
there would be arising without aging-and-death —
one would be born without having died.

Objection: But surely, if this particular seed exists, it will cease; if it does not exist, it will not cease. So arising comes first and cessation later.

Reply: Yet even this seed had the cessation of a prior seed preceding it. For the sprout is not other than the seed, nor is the tree other than the sprout. Therefore, the sprout arises from the cessation of a prior seed, and that seed too arose from the cessation of an earlier seed.

Thus Noble Āryadeva also said:

Just as with the example of the seed,
there is no beginning in this.
Likewise, without a cause,
arising would not be possible.

Therefore, since no prior-and-later ordering can be established for arising and cessation, the objection "Why negate cessation first?" is not valid. Indeed, precisely to demonstrate that no such ordering exists, the Teacher placed cessation first and examined arising afterward.

Verse 1.1 — The Fourfold Negation of Arising

Objection: Now demonstrate how the statement "things arise" is merely conventional.

Reply: This shall be demonstrated directly:

Not from self, not from other,
not from both, not without cause —
things, wherever and however,
never arise at all.

If any thing were to arise, its arising would have to be from self, from other, from both self and other, or without any cause. Upon examination, none of these is tenable.

Not from self — that is, not from the thing itself. Things do not arise from their own nature, because their arising would be pointless — things that already exist in their own nature have no need to arise again. And if they did arise despite already existing, they would never cease arising — an infinite regress. This is unacceptable. Therefore things do not arise from self.

Not from other — because everything would arise from everything. If things arose simply from what is other than themselves, anything could produce anything.

Not from both — because the faults of both would apply.

Not without cause — because everything would arise from everything at all times, and all effort would be pointless.

Since arising is in no way tenable, there is no arising. Therefore, the statement "things arise" is merely conventional.

Objection: Things do not arise from self — for how could a sprout arise from itself? And since self-arising is untenable, arising from both self and other is also untenable, since one part collapses. And arising without cause — that position is utterly disreputable, so we do not accept it.

But things do arise from other — and this must be firmly established.

Verse 1.2 — The Four Conditions

Reply: To address this, the Teacher says:

There are four conditions:
the causal condition, the object condition,
the immediately preceding condition,
and the dominant condition.
A fifth condition does not exist.

By saying "a fifth does not exist," the Teacher indicates that whatever other conditions some teachers have posited — all of them are included within these four.

To demonstrate this, the four conditions — causal and the rest — are presented as the conditions that produce things. Things arise from these four conditions.

Objection: Since things arise from these four conditions, which are other than the things themselves, things do arise from other. Therefore the statement "things do not arise from other" is incorrect.

Reply: If the four conditions — causal and the rest — that you designate as "other" were truly other than the things they produce, then things might indeed arise from other. But they are not established as other. How so?

The intrinsic nature of things
does not exist in the conditions and the rest.
When one's own entity does not exist,
another's entity does not exist either.

Things that exist depend on one another to be "other" — just as Caitra is other than Gupta and Gupta is other than Caitra. But at the time when the conditions — the seed and so forth — exist, the things they produce — the sprout and so forth — do not exist. Therefore, when the conditions exist, the intrinsic nature of the sprout and the rest does not exist in them. And if their own entity does not exist, how could the conditions be "other" than them?

Therefore, the causal conditions and the rest are not established as "other" than the sprout and the rest. Since "another's entity" does not exist, the claim "things arise from other" is untenable.

"In the conditions and the rest" — this phrase extends the argument to include other philosophical systems as well, demonstrating that even on their terms, the arising of things is untenable.

Verse 1.3 — Activity and the Conditions

Objection: Does not consciousness arise when its conditions — form and the rest — are present?

Reply: No. The arising of things must be examined. If you claim that unarisen consciousness arises from conditions that are other than it, then: for unarisen consciousness, what own-entity could exist? And if its own-entity does not exist, what other-entity could exist? Without other-entity, the case is the same as that of the sprout.

Alternatively, this has another meaning: the intrinsic nature of things does not exist in the conditions, nor apart from the conditions, nor in both. Why? Because examining conditions as producers of arising would be pointless. For if the intrinsic nature of things already existed — whether in the conditions, apart from them, or in both — what would arising accomplish? Examining what already exists by nature would be pointless. And if things already existed, what would the conditions do? Examining them as conditions would also be pointless.

Therefore:

The intrinsic nature of things
does not exist in the conditions and the rest.

What does not exist in the conditions has no own-entity — for it cannot be found apart from them. And if its own entity does not exist, another's entity does not exist either. Without another's entity, who could rightly say "things arise from other"?

Objection: What concern is it of ours whether things arise from self, other, and so forth? The eye and the rest are conditions for the arising of consciousness — that is all. The activity of arising — producing, generating, bringing forth — applies principally to consciousness. Consciousness is the arising. The eye and the rest accomplish this activity of arising. Since they accomplish it, they are conditions.

It is like the activity of cooking: cooking applies principally to rice. The person, the pot, the water, the fire, the hearth — each performing its own function — are seen as conditions that accomplish the activity of cooking.

Reply:

Activity does not possess conditions.

You say the eye and the rest accomplish the activity of arising consciousness, and that this activity applies to consciousness. But when the activity itself is examined, it is untenable. So how could the eye and the rest accomplish it?

For this activity of arising would apply either to an unarisen consciousness or to an arisen one. It does not apply to what has not arisen — because there is no basis. The activity of arising applies to a consciousness that has a basis; it cannot apply to what has no basis. An unarisen consciousness does not exist; and if it does not exist, how could the activity of arising find a basis in it?

Nor does the activity of arising apply to what has already arisen — because it has already arisen. What has already arisen has no need to arise again.

And if you think: "The activity of arising applies to a consciousness that is in the process of arising" — that too is untenable. Why? Because apart from the arisen and the unarisen, there is no "arising-in-process." Since it has been shown that the activity of arising applies neither to the arisen nor to the unarisen, therefore the activity of arising does not exist.

By this, the activity of cooking is also refuted. Therefore, activity does not possess conditions.

And if you think there might be activity without conditions:

Activity without conditions does not exist.

If it did, everything would arise from everything at all times, and all effort would be pointless. This is unacceptable. Therefore activity without conditions is also untenable.

Objection: Conditions do exist. Since they exist, things are established. Since things are established, arising is established.

Reply:

Without activity, they are not conditions.

What lacks activity is not a condition. For if the eye and the rest were conditions by accomplishing the activity of arising, we have already shown that this activity of arising is untenable. Since it does not exist, there is nothing for them to accomplish. Since they accomplish nothing, the eye and the rest are not conditions for bringing about arising. And if they are not conditions for bringing about arising, how are they conditions at all?

If they were conditions despite lacking any activity, then everything would be a condition for everything — and everything would arise from everything. But this does not happen. Therefore, what lacks activity is not a condition.

Objection: Who says conditions lack activity? Conditions possess activity.

Reply: The text says "whether possessing activity or not" — connecting to the earlier argument. Conditions do not possess activity. That activity does not possess conditions, and that what lacks activity does not exist — this has already been demonstrated.

If activity does not exist, how could conditions possess activity? Thus, since conditions without activity are not tenable, and conditions with activity also do not exist, therefore the analysis of conditions is entirely pointless.

Objection: Why bother with whether conditions possess or lack activity? In every respect, things arise in dependence on the four conditions — cause and so forth — and therefore those are the conditions of things.

Reply: Are you beating the sky with your fists? When it has already been shown that the activity of arising simply does not exist, and that because it does not exist conditions are not tenable — how can you then say "things arise in dependence on these"?

Verse 1.5 — Conditions and Arising

Moreover:

Because they arise dependent on these,
therefore these are known as "conditions."
As long as they do not arise,
why are these not non-conditions?

If you think "Because they arise in dependence on these, therefore these are conditions," then why not also examine: "As long as they do not arise, they are not conditions"? If you think that what was formerly not a condition later becomes a condition, that too is not tenable. Why? Because it would absurdly follow that everything is a condition for everything — and that is not accepted.

If you think that even non-conditions become conditions through dependence on something else, and therefore it does not absurdly follow that everything is a condition for everything — the same argument applies. If any non-condition becomes a condition through dependence on whatever, then that condition too would have conditions, and one must reason the same about those. The fault of infinite regress would follow.

If yet another thing becomes a condition through dependence on something else, then that too depends on another, and that on another — an infinite regress would absurdly follow. And that too is not accepted. Therefore conditions are simply not tenable.

Verse 1.6 — Conditions for the Existent and Non-Existent

Moreover:

A condition is not reasonable
for an existent or a non-existent thing.
If non-existent, whose condition would it be?
If existent, what would a condition do?

If by this relation — "Dependent on this, this arises" — one says "This is the condition of this," then that relation must be examined as pertaining either to a non-existent or an existent thing. And it is not reasonable to call either a non-existent or an existent thing a condition.

Why? "If non-existent, whose condition would it be? If existent, what would a condition do?" If one examines the condition of a non-existent thing, what can be said in response to "Whose condition is this?" For it is not reasonable to assert that threads are the condition of a cloth that does not exist.

Objection: Since cloth arises from threads, one can assert through the manner of future arising that threads are the condition of cloth.

Reply: Do you wish to take your son's wife before taking your own? When the arising of things has been refuted because conditions are not tenable, you now wish to establish condition-hood through the future arising of things! When at no time whatsoever is there arising of things, then "If non-existent, whose condition would it be?" — how could your condition be established by looking ahead to the future arising of the thing? Therefore that too is dead.

Now, if you think it is the condition of an existent thing — "If existent, what would a condition do?" A condition for an existent thing is not tenable. For what would a condition do for what already exists? It is not reasonable to assert that threads are the condition of a cloth that is already completed and exists.

Objection: I do not say that conditions have a function for what has already arisen. Rather, I designate threads as conditions of the existent cloth — therefore threads are the condition of that cloth.

Reply: Do you wish to take your son's wife before taking your own wife? When the condition for an existent thing's arising has been shown to be untenable, and the arising of things has been refuted, you wish to point out the condition of an already-arisen cloth! Then press harder to establish that things arise, and only afterward will "This is the condition of this" become tenable. Therefore that too is dead.

Objection: Things are established by their defining characteristics, and a cause is what accomplishes them. Since a characteristic-possessing cause has been taught, such a cause exists.

Verse 1.7 — The Accomplishing Cause

Reply:

When neither existent, non-existent,
nor existent-and-non-existent things are established,
how can an "accomplishing cause" be asserted?
If that is so, it is unreasonable.

If a cause accomplishes a thing, it would accomplish either an existent, a non-existent, or an existent-and-non-existent thing. But in no case is this tenable.

First, it does not accomplish an existent thing — because it has already arisen. What would arising do for what has already arisen? If the existent arose again, it would never cease arising — and that is not accepted. It is also not tenable to assert it as a cause, for what would a cause do for what already exists? Thus it does not accomplish the existent.

Now, it also does not accomplish a non-existent thing — because it is non-existent. If the non-existent could arise, then a hare's horn would also arise. "But a thing arises from a cause," you say. That is not reasonable, because the cause is not tenable. If a thing is non-existent, what would become its cause? Or what would one do to become the cause of a cause? In every way the thing is non-existent. "This is the cause" and "This is not" — how could such a distinction exist? Therefore it does not accomplish the non-existent either.

Now, it also does not accomplish both existent and non-existent — because the co-occurrence of existent and non-existent is contradictory, and because the same faults as before would follow. Therefore it does not accomplish both.

Thus, when upon examination the establishment of a thing is in no way tenable, how can an "accomplishing cause" be asserted? If that is so, it is unreasonable. To say "it is an accomplishing cause" is unreasonable.

Verse 1.8 — The Observed-Object Condition

Objection: The observed-object exists, because it serves as the basis of consciousness and so forth.

Reply:

This existing dharma is shown
to be utterly without an observed-object.

Here, "having an observed-object" is the supplementary phrase. This existing dharma — you designate it as "having an observed-object" from the observed-object alone. But this existing dharma is utterly without an observed-object — yet you, by your own conception, call it "having an observed-object."

How so? Here, "having an observed-object" is a synonym for "the observed-object exists." A dharma that exists would have an observed-object, while a non-existent would not. Before being "with observed-object," there is no observed-object — therefore it is without an observed-object.

For example, one who has wealth is called "wealthy." If something exists, one would be "with wealth," but if not, one would not. Before being "with wealth," there is no wealth — therefore one is without wealth.

Similarly, this existing dharma, which is utterly without an observed-object — you, by your own conceptual construction, conceive it to "have an observed-object."

Regarding this I shall explain:

When the dharma thus has no observed-object,
how could there be an observed-object?

When the dharma is thus established as without an observed-object, why do you construct a purposeless observed-object?

Objection: It is you who, merely through not understanding the philosophical system, thinks wrongly. I do not say that "what has an observed-object has an observed-object, like one who has wealth." The meaning is rather this: the basis by which an established dharma is established — that is its observed-object. Therefore it is designated as "having an observed-object."

Reply: That too is untenable. I shall explain:

When the dharma thus has no observed-object,
how could there be an observed-object?

When the dharma thus has no observed-object — when it does not exist and is not manifestly established — how could an observed-object be tenable? That which is called "the observed-object of the dharma" is also simply not manifestly established. What is not manifestly established and does not exist — how could there be an observed-object for it? If there is no observed-object, how could the observed-object establish the dharma?

Therefore the observed-object too does not exist, and the dharma is simply without an observed-object.

Verse 1.9 — The Immediately-Preceding Condition

Objection: When one thing has ceased, immediately another thing arises — that is the condition for its arising. This is called the "immediately-preceding" condition, and it exists.

Reply:

If dharmas have not arisen,
cessation is unreasonable.
Therefore the immediately-preceding is unreasonable.
If ceased, what kind of condition would it be?

Regarding this verse, the two root lines below — "If ceased, what kind of condition would it be? / Therefore the immediately-preceding is unreasonable" — should be read in reversed order. And the connective word should be read in reference to "not arisen."

Now, what was said — "When one thing has immediately ceased, it is the condition for another thing's arising" — that is untenable. Why? Because:

If dharmas have not arisen, cessation is unreasonable. If ceased, what kind of condition would it be?

"Cessation" means becoming non-existent. Now, if the seed were to cease before the sprout arises, then since the seed has ceased and does not exist — what condition would there be for the sprout's arising? Or what condition would there be for the seed's cessation? Since the seed has ceased and does not exist, how could it become the condition for the sprout's arising? And how could the seed's cessation be a condition for the unarisen sprout?

Therefore, if one conceives that the seed ceases and then the sprout arises, both would absurdly follow as causeless — and being causeless is not accepted.

Objection: If the seed ceases immediately upon the sprout's arising, then the immediately-preceding condition is established, because the seed becomes a condition by ceasing right as the sprout arises.

Reply: That too is untenable. Why? Even if arisen, how would it become a condition? If the sprout arises and the activity of its arising reaches completion, and then the seed ceases — what condition would that cessation be? What condition would it be for the sprout's arising? Therefore in that case too, both would absurdly follow as causeless, just as before.

If you think that because the seed is ceasing while the sprout is arising, therefore it does not absurdly follow as causeless — that too is unreasonable. Why? Because both what is ceasing and what is arising do not exist — the former because it has not yet ceased, and the latter because it has already arisen. If neither thing exists, how would it be an immediately-preceding condition?

And even if one conceives of arising and ceasing as simultaneous, the immediately-preceding is still untenable — because they are simultaneous.

Therefore the immediately-preceding condition is unreasonable. Since upon examination in all respects the immediately-preceding is untenable, the assertion that "the immediately-preceding condition exists" is untenable.

Alternatively, this verse has another meaning. Here, "things have not arisen" — this was already established earlier. Having established that things lack arising:

If dharmas have not arisen and do not exist, cessation is unreasonable — for what would cease of what does not exist? Therefore the immediately-preceding is unreasonable. Since the cessation of things is itself untenable, the immediately-preceding is unreasonable.

Even conceiving cessation, the immediately-preceding is still unreasonable: "If ceased, what kind of condition would it be? Even if arisen, how would it become a condition?" — the meaning of this was already explained above.

Verse 1.10 — The Dominant Condition

Objection: The dominant condition exists. The nature of being dominant is the dominant condition. In brief: when this exists, that arises; when this is absent, that does not arise — that is its dominant condition.

Reply:

Since the existence of things
that lack self-nature does not obtain,
the statement "When this exists, this arises"
is unreasonable.

Here, the absence of self-nature in things has been shown previously and will be shown extensively later. Therefore, having thoroughly established that, "things that lack self-nature" is stated.

Thus, since the existence of things that lack self-nature — meaning a thing that "exists" — is untenable, there is no thing of which one could say "when this exists." When "when this exists" does not hold, then "when this exists, this arises" — how could that be tenable? When "when this exists, this arises" is untenable, what would serve as a dominant condition for what?

Therefore the dominant condition too is untenable.

Verse 1.11 — The Result Not in Conditions

Objection: One cannot say exactly how conditions establish things. Nevertheless, conditions simply exist. Why? Because results arise from them. Here one sees that from conditions such as seeds, results such as sprouts arise. Therefore, having seen results arise from them, one knows: "These are the conditions of the result."

Reply:

In conditions individually and combined,
the result simply does not exist.
What does not exist in the conditions —
how does it arise from conditions?

The word "simply" means "just that." It does not exist in the individual conditions alone, and it does not exist in the combined conditions alone.

Your demonstration that results arise — meant to establish conditions — is itself untenable. How then could conditions be established? Because the result does not exist in the conditions individually or combined. What does not exist in the conditions — how can it arise from them? Without the arising of results, how could your conditions be established?

Now, if one thinks the result does exist in the conditions, conditions are still untenable. Because for what already exists, conditions have no function — what has already arisen need not arise again.

Furthermore, if the result existed in the conditions, then the result of many conditions would either exist completely in each individual condition or exist as a portion. If it existed completely in each, they would not be many conditions — since it exists in each, the result would absurdly arise from each individually, without depending on the others. If portions of the result exist in the conditions, then similarly, portions would absurdly arise from each individually without depending on the others — and that too is not accepted.

Therefore the result does not exist in conditions individually or combined.

Verse 1.12 — From Non-Conditions

If the result does not exist in the conditions, yet you still think it arises from them and that this establishes conditions, then:

Even if the result were non-existent
yet arose from those conditions,
why would the result
not arise from non-conditions too?

Here, if the result could distinguish condition from non-condition by being present in them — but the result does not exist in either conditions or non-conditions. Despite not existing in either, if the result arises from conditions, then why would it not also arise from non-conditions? Since conditions and non-conditions are equal in not containing the result, saying "the result arises from conditions but not from non-conditions" is mere mental construction.

Therefore the arising of results is untenable. Without the arising of results, how could conditions be established?

Verse 1.13 — Conditions Not Self-Born

Objection: I do not say that the result arises from conditions in which it exists or does not exist. Rather, the result is of the nature of conditions — arisen from conditions. Just as cloth is of the nature of threads, arisen from threads — therefore threads are the conditions of cloth.

Reply:

The result is born from conditions, you say.
But the conditions are not born from themselves.
A result from what is not self-born —
how can that be born from conditions?

If one examines whether the result is of the nature of conditions, arisen from conditions — those conditions are not born from themselves. They are not self-established. They do not possess self-nature. They are not self-arisen — they lack inherent nature.

If conditions that are not self-born, not self-established, that do not possess self-nature, that are not self-arisen and lack inherent nature — if one conceives a result as arisen from them, how can it be designated as "arisen from conditions"?

If threads were self-established, then they would also be self-arisen, and "cloth arises from threads" would be tenable. But since threads are not self-established, not self-arisen, and lack inherent nature — being of the nature of their own causes, arisen from their causes — how is "cloth arises from threads" tenable?

The Noble Teacher Āryadeva also said:

If cloth is established from threads,
and threads too are established from something else —
what has no self-establishment,
how can that produce another?

Therefore, since conditions are not self-established, not self-arisen, and lack inherent nature, conditions are not truly arisen, and the result is not born from conditions.

Now, if one thinks the result arises from non-conditions:

A result born from non-conditions does not exist. When cloth is not tenable as arisen from threads, how could it be tenable to say "cloth arises from grass" — which contradicts the world? Therefore a result born from non-conditions also does not exist.

Verse 1.14 — The Conclusion

Objection: Conditions simply exist. Why? Because condition and non-condition are determinate. Here one sees the determinacy of condition and non-condition: from sesame seeds, only sesame oil arises, not butter. From curd, only butter arises, not sesame oil. From sand, neither arises. Since "these are conditions of this" and "these are not conditions of this" is established, therefore conditions are established.

Reply:

Since there is no result,
how can condition and non-condition be distinguished?

You cited the arising of results such as sesame oil — arising and not arising — as evidence for the determinacy of condition and non-condition. But it has already been shown that the arising of results is untenable. When there is no result, "these are not conditions of this" and "these are conditions of this" — how could that be tenable? The two are distinguished in dependence on the result, but that result does not exist. Since there is no result, how can there be non-conditions and conditions?

Therefore the result too is untenable, and conditions and non-conditions also do not exist.

Since result, condition, and non-condition do not exist, the assertion of arising is established as mere convention.

This concludes the Examination of Conditions (རྐྱེན་བརྟག་པ།), the first chapter.

Chapter 2 — Examination of Going and Coming

Commentary on Mūlamadhyamakakārikā verses 2.1–2.25. Folios 168b.3–174b.3.

Objection: You have demonstrated this reasoning of non-arising, and have filled my mind with wonder at hearing about emptiness. But now explain this: how can the going and coming that the world perceives directly be untenable?

Verse 2.1 — The Gone-to and the Not-yet-gone-to

Reply:

First, there is no going in the gone-to.
Neither is there going in the not-yet-gone-to.

If there were going, it would exist either in the gone-to or in the not-yet-gone-to. First, there is no going in the gone-to — because the act of going has already passed. Neither is there going in the not-yet-gone-to — because the act of going has not yet been initiated.

Objection: That is so — there is no going in the gone-to or the not-yet-gone-to. But there is going in the being-gone-to.

Reply:

Apart from the gone-to and the not-yet-gone-to,
the being-gone-to cannot be known.

Apart from the gone-to and the not-yet-gone-to, what being-gone-to is there? It cannot be known. "Cannot be known" means it cannot be grasped — it is untenable. Since the being-gone-to apart from the gone-to and the not-yet-gone-to cannot be grasped at all, it simply does not exist. Therefore there is no going.

Verse 2.2 — The Opponent's Argument from Movement

Objection: The being-gone-to does exist, and there is going in it. How so?

Where there is movement, there is going.
And since movement is in the being-gone-to —
not in the gone-to, not in the not-yet-gone-to —
therefore going is in the being-gone-to.

Your argument against going cited the fact that the act of going has already passed or has not yet been initiated. Therefore: where there is movement, there is going. And since movement is perceived in the being-gone-to of the goer — not in the gone-to, not in the not-yet-gone-to — therefore where there is movement, there is going. Since going exists in this way, there is going in the being-gone-to.

Verse 2.3 — The Being-gone-to Without Going

Reply:

How can going in the being-gone-to be tenable,
when a being-gone-to without going
is not tenable?

You claim the being-gone-to possesses going, and that there is going in it. But there is only one act of going, and it has been attributed to the being-gone-to. Therefore the goer would be devoid of going — and that is untenable. For how can one go without going? When the goer is devoid of going and therefore untenable, how then can going in the being-gone-to be tenable?

Furthermore:

Verse 2.4 — The Being-gone-to Absorbs the Going

Reply:

For one who asserts going in the being-gone-to,
it follows that the being-gone-to would be without going —
because the being-gone-to absorbs the going.

If one finds the above fault unacceptable and therefore ascribes going to the goer — since the going has been attributed to the goer — the being-gone-to would be without going, devoid of going, like a town or a village. Just as one says "town-going," so too the being-gone-to would follow — and that too is not accepted. Therefore "going belongs to the being-gone-to" is untenable in every way.

If one thinks the fault is unacceptable and therefore holds that both the goer and the being-gone-to possess going, then there is this further fault:

Verse 2.5 — Two Goings

Reply:

If going belongs to the being-gone-to,
then two goings would follow —
that by which it becomes the being-gone-to,
and the going that belongs to it.

If going is attributed to the being-gone-to that already possesses going, two goings would follow: the going by which it is the being-gone-to, and the second going attributed to it. Two goings are not accepted. Therefore this too is untenable.

There is also this further fault:

Verse 2.6 — Two Goers

Reply:

If two goings would follow,
then two goers would also follow —
because going is not tenable
without a goer.

If two goings would follow, two goers would also follow. Why? Because going requires a goer — without a goer, going is not tenable. If two goings follow, two goers also follow. That is not accepted.

Therefore, since these manifold faults exist, there is no going in the being-gone-to. Since going is not tenable in the gone-to, the not-yet-gone-to, or the being-gone-to, there is simply no going.

Verses 2.7–2.8 — The Goer and Going Are Mutually Dependent

Objection: Even though going is untenable in the gone-to, the not-yet-gone-to, and the being-gone-to, there is going that depends on the goer — for going is perceived in dependence on the goer.

Reply:

If there were no goer,
going would not be tenable.

That going is untenable without a goer has already been shown. If going is not tenable without a goer, then what going is it that depends on the goer and operates in the goer?

Objection: I do not say there is a separate going, distinct from the goer. What I say is: the going by which someone becomes a goer — whoever possesses that going is called a goer.

Reply:

Without going, how could the goer
exist at all?

If some going, established independently without any basis, were to exist — then it might belong to a goer or to a non-goer. But no going that is independently established as separate exists at all. Therefore, without a separately established going, how can you say that whoever possesses going is a goer? And if the goer does not exist, whose going would it be? Therefore there is no going.

Verse 2.9 — The Triple Examination of Who Goes

Objection: What is the need for all this elaboration? One goes in relation to something — that is going.

Reply: If the goer were established, then going too would be established. But the goer is not established, so how can going be established? How so? If going existed, then either a goer, a non-goer, or a third entity would go. But:

First, the goer does not go.
Nor does the non-goer.
Apart from goer and non-goer,
what third entity could go?

Therefore "going" itself is not established. Why? Because it is untenable.

Verse 2.10 — The Goer Does Not Go

Reply:

First, how can "the goer goes" be tenable?
Without going, the goer
is never tenable.

In "the goer goes" — there is only one act of going, and it is attributed to "going." Therefore the goer would be devoid of going — reduced to a mere name, like Gupta or Caitra. That is not accepted. When going does not exist, the goer is never tenable. And when the goer is not tenable, how can "the goer goes" be tenable?

Furthermore:

Verse 2.11 — The Goer Without Going

Reply:

For one who asserts that the goer goes,
it follows that the goer would be without going —
a goer who goes is what is asserted.

If one finds the above fault unacceptable and therefore says the goer possesses going and is thereby a goer — then since the act of going has been attributed to the goer, the goer would be without going. Because one asserts "the goer goes," it follows that going would occur without going. That is untenable — for how can there be going without going?

If one thinks both the goer and "the goer" possess going:

Verse 2.12 — Two Goings Again

Reply:

If the goer goes,
two goings would follow —
that by which he is identified as a goer,
and the going he performs having become one.

If going is attributed to a goer who already possesses going, two goings would follow: the going by which he is identified as a goer, and the going he is said to perform. Two goings are untenable — for if two goings follow, then as before, two goers also follow. That too is not accepted. Therefore "the goer goes" is untenable.

Now, the non-goer also does not go. When "the goer goes" is untenable, how could the non-goer — who is devoid of going — go? Therefore the non-goer also does not go.

Verse 2.13 — Neither Goer Nor Non-goer

If one thinks that what is both a goer and a non-goer goes:

Apart from goer and non-goer,
what third entity could go?

Apart from the goer and the non-goer, what third entity — both a goer and a non-goer — could go? Since it simply does not exist, what is both a goer and a non-goer also does not go.

Since the goer does not go, the non-goer does not go, and what is both a goer and a non-goer does not go — therefore "going" is not established. And if going does not exist, how can going be established at all?

Verse 2.14 — The Gupta Argument

Objection: Although it cannot be stated that the goer, the non-goer, or both go — and although going, coming, and cessation cannot be located in the gone-to, the not-yet-gone-to, or the being-gone-to, nor in the goer, the non-goer, or the other — nevertheless, when one sees Caitra taking steps, Caitra becomes a goer. Therefore the goer and going exist.

Reply: First, the admission "I cannot state it" is the language of defeat. Nevertheless, what is it that you see — Caitra's step-taking — by which you conceive Caitra as a goer? Is this step-taking identical to Caitra, or different from Caitra? Has this not already been made clear? Therefore this is defeated.

Verse 2.15 — The Initiation of Going

Objection: Going surely exists. Why? Because the initiation of the act of going exists. Although going cannot be located in the gone-to, the not-yet-gone-to, or the being-gone-to — still, when one moves from resting, immediately upon the cessation of the act of resting, the act of going is initiated. Therefore, since the initiation of the act exists, going exists.

Reply: Are you confusing yourself by changing the name but examining the same thing? You rephrase the matter, but the initiation of the act of going that you examine — does it too exist in the gone-to, the not-yet-gone-to, or the being-gone-to? The reasons already given apply:

In the gone-to there is no initiation of going.
In the not-yet-gone-to there is also no initiation of going.
In the being-gone-to there is no initiation —
where then is going initiated?

There is no initiation of going in the gone-to — because the act of going has already passed. There is no initiation of going in the not-yet-gone-to — because the act of going has not been initiated. There is no initiation in the being-gone-to — because the being-gone-to does not exist, because two goings would follow, and because two goers would follow. So tell me: where is going initiated? Therefore there is no initiation of going. Without initiation, how can there be going?

Verse 2.16 — Before Initiation

Objection: Going surely exists. Why? Because the being-gone-to, the gone-to, and the not-yet-gone-to exist. Since what possesses going is called the being-gone-to, what has completed going is called the gone-to, and what is not yet in motion is the not-yet-gone-to — therefore going exists.

Reply: Are you beating the sky with your fists?

Before the initiation of going,
where would going be initiated?
There is no being-gone-to and no gone-to.

Before the initiation of going — when one is still at rest — where would going be initiated? There is no being-gone-to, and no gone-to. Without the initiation of going, how can the being-gone-to possess going? And without what possesses going, how can there be a gone-to?

Verse 2.17 — The Not-yet-gone-to

Objection: The not-yet-gone-to exists. Going is initiated there.

Reply:

How could there be going in the not-yet-gone-to?

What is at rest and unmoving — that is the not-yet-gone-to. There is no initiation there. When one begins to move, the space where one moves is no longer the not-yet-gone-to. And what remains the not-yet-gone-to has no movement in it. Therefore, how can there be initiation of going in the not-yet-gone-to?

Verse 2.18 — The Dissolution

Thus examined:

When the initiation of going
is nowhere to be found,
what is the gone-to? What is the being-gone-to?
What is the not-yet-gone-to? — Examine this.

When, upon examination in every way, the initiation of going is nowhere to be found — then what is your gone-to? What is your being-gone-to? And what is your not-yet-gone-to?

Objection: The not-yet-gone-to at least exists.

Reply: Are you grieving the death of an unborn child? You conceive a not-yet-gone-to without a gone-to. But the not-yet-gone-to is the opposite of the gone-to. If the gone-to itself does not exist, how can your not-yet-gone-to exist?

Objection: If the gone-to does not exist because its opposite does not exist, then going is established — because its contrary, stopping, does exist. Since stopping exists, and since the contrary exists, going surely exists.

Reply: If stopping existed, going might exist. But stopping is not tenable. How so?

Verses 2.19–2.21 — Stopping Parallels Going

First, the goer does not stop.
Nor does the non-goer stop.
Apart from goer and non-goer,
what third entity could stop?

Therefore stopping simply does not exist. Why? Because it is untenable.

First, how can "the goer stops" be tenable?
Without going, the goer
is never tenable.

The goer possesses going, and stopping is the opposite of going. Since the two contraries cannot coexist in one entity, how can "the goer stops" be tenable? Going and stopping are mutually exclusive — they do not exist together in one.

The non-goer also does not stop. Why? Because he is devoid of going. Since what lacks going is already in a state of non-motion, what would stopping accomplish? If one attributes stopping to him, two stoppings would follow, and two stoppers would follow. Therefore the non-goer also does not stop.

If one thinks that what is both a goer and a non-goer stops:

Apart from goer and non-goer,
what third entity could stop?

Since it does not exist, what is both a goer and a non-goer also does not stop.

Verse 2.22 — Stopping Cannot Be Located

Furthermore, stopping is the reversal of going. That reversal would occur either from the being-gone-to, the gone-to, or the not-yet-gone-to.

One does not stop from the being-gone-to.
Nor from the gone-to or the not-yet-gone-to.

One does not stop from the being-gone-to — because the being-gone-to possesses going, and stopping is the reversal of going. Stopping and going are contraries; the two cannot coexist. Therefore one does not stop from the being-gone-to.

Nor does one stop from the gone-to or the not-yet-gone-to — because there is no going in them. Stopping is the reversal of going. Without going, there is nothing to reverse. Without reversal, there is no stopping.

Verse 2.23 — The Triple Parallel

Going, initiation, and cessation
are parallel to going itself.

Just as the goer does not stop — because stopping and going are contraries — so too the stopper does not go, for the same reason.

Just as the non-goer does not stop — because two stoppings would follow — so too the non-stopper does not go, because two goings would follow.

Just as what is both a goer and a non-goer does not stop — because it is impossible — so too what is both a stopper and a non-stopper does not go, because it is impossible.

Thus, the goer's stopping and the stopper's going are parallel.

Furthermore, just as the initiation of going is not tenable in the gone-to, not-yet-gone-to, or being-gone-to — so too the initiation of stopping is not tenable in the stopped, the not-yet-stopped, or the being-stopped. The initiation of going and the initiation of stopping are parallel.

Furthermore, just as the cessation of going does not occur from the being-gone-to, the gone-to, or the not-yet-gone-to — so too one does not depart from the stopped (because there is no going there), from the not-yet-stopped (because there is no going there), or from the being-stopped (because stopping and going are contraries). The cessation of going and the cessation of stopping are parallel.

Verse 2.24 — Identity and Difference

Objection: Going surely exists, because the goer is perceived. When one sees Caitra taking steps, one conceives of a goer. Therefore the goer and going exist.

Reply: Are you seeking a child from a eunuch? You conceive a goer where no goer exists. For if there were something to be traversed, one might examine the goer. But even the goer is untenable — for what is to be traversed is not the gone-to, not the not-yet-gone-to, and the being-gone-to cannot be known. This has been shown.

If the goer goes, is the going identical to the goer, or different?

Going and the goer
are not the same.
Going and the goer
are not different.

How so?

If going were identical to the goer,
then agent and action
would be one and the same.

If the going and the goer were identical, agent and action would also be identical. That is untenable — for how can the agent be the action?

If one thinks that agent and action are different:

If going and the goer
are conceived as different,
there would be going without a goer,
and a goer without going.

If the goer and going are different, then going would be independently established without a basis, separate from the goer. And the goer would be independently established, devoid of going. But neither is tenable — for how can there be going without a goer, or a goer without going?

Objection: Are you granting power to the executioner? I hold neither that they are different — because they cannot be established separately — nor that they are the same — because the agent is distinct from the action. Therefore, even without those two, both are established.

Reply: Am I granting power to the executioner? It is you who, arms extended, straining with great effort, panting — swim in the water of a mirage. You take a position that exists beyond sameness and difference, but:

When things are not established
as either the same or as different,
how can those two be established at all?

If agent and action are not established as either identical or different, by what other means could those two be established? Therefore this is mere conceptual construction.

Verse 2.25 — The Conclusion

Furthermore:

The one who has become a goer
does not go in three ways.
The one who has not become a goer
also does not go in three ways.
One who is both
also does not go in three ways.
Therefore going, the goer,
and what is to be traversed do not exist.

"The one who has become a goer" means the goer who possesses going. "The one who has not become" means one who is devoid of going. "One who is both" means one who both possesses and is devoid of going. "Going" here means what is to be traversed. "In three ways" means in the gone-to, the not-yet-gone-to, and the being-gone-to.

Therefore, when one follows with a mind conforming to reality and examines thoroughly: the one who has become a goer does not traverse the three in any way. The one who has not become a goer also does not traverse the three. And the one who is both also does not traverse the three. Therefore going, the goer, and what is to be traversed do not exist.

Among all actions, the act of going is the most prominent. Having examined the act of going and established that going is untenable — in the same way, all actions are established as untenable.

This concludes the Examination of Going and Coming (སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པ།), the second chapter.

Chapter 3 — Examination of the Sense-bases

Volume Two of the Buddhapālita

Objection: Your demonstration that going is untenable has made my mind eager to hear about emptiness. Therefore it is fitting now to demonstrate a little based on your own system.

Reply: Let it be so.

Verse 3.1 — The Six Faculties

Objection:

Seeing, hearing, smelling,
tasting, touching, and mind —
these six faculties:
their objects are what is to be seen, and so forth.

Seeing and the rest are taught as the six faculties. Their objects are taught as the six — form and so forth. Among these, it is called "seeing" because it sees form. The rest are taught in the same way, by their apprehending their respective objects.

If things do not exist, then saying "seeing sees form" would be untenable. For how could what does not exist see? If it could, then a hare's horn could become turtle hair and so forth — but that is untenable. Therefore the sense-bases exist.

Verse 3.2 — Seeing Does Not See Itself

Reply: If saying "seeing sees form" were tenable, then the sense-bases would exist. But it is not tenable. Why? Because:

Seeing does not see
its own self.
How can what does not see itself
see others?

Here: if the intrinsic nature of things is first seen in their own self, then by possessing that nature, one can also discern it in the self of others. For example, when moisture is seen in water, by possessing that recognition one can also find it in earth. When heat is seen in fire, by possessing that recognition one can also find it in water. When sweet fragrance is seen in a jasmine flower, by possessing that recognition one can also find it in cloth.

But if something does not appear in its own self, how could it be discerned in the self of others? Just as if foul odour were not seen in a jasmine flower, it would not be found in cloth either.

Therefore, if seeing saw its own self, then "seeing sees form" would be tenable. But seeing does not see its own self. What does not see its own self — how can it see others? Therefore "seeing sees form" is untenable.

Master Āryadeva also said:

If the nature of all things
first appeared in themselves,
why would the eye not
apprehend the eye itself?

Verse 3.3 — The Fire Analogy Fails

Objection: Seeing and the rest are established like fire. Just as fire is a burner — it burns others, not itself — so too seeing is a seer — it sees others, not itself.

Reply:

The fire analogy is unable
to establish seeing.

"Unable" means insufficient, incapable. The fire analogy you have used to establish seeing is unable to establish it. Why?

Here, one says "fuel is burned." But fire does not exist apart from fuel. Therefore fire burns its own self, not others. Even granting they are not distinct, if you insist that fuel is what is burned and fire is the burner, I can equally say fuel is the burner and fire is what is burned. You would need to show a distinguishing reason.

Master Āryadeva also said:

Fire has burned heat itself.
How is what belongs to heat burned?
Therefore there is no "fuel" —
apart from that, no fire either.

Therefore the fire analogy is unable.

Here, some think: "Fire illuminates both itself and others." Even that is unable to establish the point. Just as fire illuminates both its own self and the self of others, it should logically also burn both. But you say it burns others and not itself — so how is it consistent? Just as fire illuminates both self and other, seeing too, if it truly sees, should see both self and other. Why should it not?

Moreover, people say "the self sees the self," and speakers in the world also say "the self grasps the self." Therefore, because even common speech employs self-reflexive activity, the fire analogy is unable to establish seeing.

Furthermore:

By the gone-to, the not-gone-to,
and the being-gone-to,
this — together with the seeing —
has already been answered.

"Together with the seeing" means accompanied by seeing. What is meant? The fire analogy. Both the analogy and the seeing have been equally answered. By what? By the gone-to, the not-gone-to, and the being-gone-to. Just as in the Examination of Going — there is no going in what has been gone-to, none in what has not been gone-to, and none in what is being gone-to — likewise fire does not burn what has been burned, nor what has not been burned. And seeing does not see what has been seen, nor what has not been seen, nor what is being seen.

When fire does not burn and seeing does not see, what analogy is there? Therefore the fire analogy is unable to establish seeing.

Verse 3.4 — The Double-Seeing Absurdity

Furthermore:

When there is not the slightest seeing,
it is not a seer.
To say "it sees by seeing" —
how is that reasonable?

You said "seeing sees form," attributing the causal condition of activity to the agent — it is a seer because it performs seeing. Therefore it is a seer when it sees, not when it does not see. But if seeing already has the activity of seeing, saying "by seeing it sees" requires a second act of seeing. Where is that second act? If one insists, there would be two seeings and two seers — which is unacceptable.

Therefore "seeing sees form" is untenable.

Verse 3.5 — Seeing Without Seeing

If, thinking the fault of the double absurdity unacceptable, one says "seeing itself possesses the activity of seeing, therefore it sees" — in reply:

Seeing itself is not seeing.

If one thinks this way, that too is unreasonable — because in that "it sees," there is no act of seeing.

Thinking that fault also unacceptable, one might hold that seeing itself possesses the act of seeing. In reply:

What is not seeing does not see.

Seeing separated from the act of seeing is not seeing. How can what is not seeing see? If it could, a fingertip could also see.

Verse 3.6 — The Seer Refuted

Objection: This causal condition is stated of the action, not the agent. By this, seeing sees. Who sees? The seer.

Reply:

The seer too should be understood
as explained by seeing itself.

Having refuted seeing by "seeing does not see its own self" and so forth, the seer is also refuted by that very reasoning. Here, nothing further has been said — the claim "the eye is the seer" has been set aside, and what remains is merely the assertion "the self is the seer." Whether one conceives the seer as sight or as the self, the reasoning for refutation is the same.

Here there is this additional fault as well: if the seer sees by seeing, there would be three seeings.

Objection: What do I care whether seeing sees or the seer sees? What matters is that visible objects — pots, cloth, and so forth — exist, and the seeing that apprehends them exists.

Reply: Are you wandering lost in the wilderness without a guide? Do you wish what is seen and seeing to exist without a seer?

Verse 3.7 — No Seer, No Seen

Without relinquishing seeing, there is no seer;
having relinquished it, there is still no seer.
Without a seer, how can
what is seen and the seeing exist?

As shown earlier: one is a seer when seeing, not when not seeing. Therefore the claim "the seer possesses seeing and therefore sees" is untenable, because there is no second act of seeing.

Thus, first: without relinquishing seeing, the seer does not exist as separate from seeing. And as previously shown, what is not a seer also does not see — because it is separated from the act of seeing. Likewise, having relinquished seeing, there is also no seer.

Whether seeing is relinquished or not, there is no seer. Without a seer, how can your "what is to be seen" and "seeing" exist? For what makes something "to be seen" is that someone sees it — but that seer does not exist. If no one sees, how can there be something to be seen? And if someone's seeing were what makes it "the seeing" — but that someone does not exist. If that does not exist, who sees? Therefore the sense-bases do not exist.

Verse 3.8 — The Chain Collapses

Objection: The sense-bases do exist, because consciousness exists. Consciousness apprehends things, and it exists. Since it exists, the sense-bases also exist.

Reply:

Since what is seen and seeing do not exist,
consciousness and the other three
do not exist. How then can
grasping and the rest exist?

When there is no seer, what is seen and seeing are untenable. Without a basis, how can consciousness exist? What other than what is seen would consciousness be conscious of? Without seeing, how can consciousness exist without dependence? If it could, the blind would have visual consciousness — but they do not.

Therefore, without what is seen and seeing, consciousness has no basis and does not exist. Without consciousness, how can there be contact? Without contact, how can there be feeling? Without feeling, how can there be craving? Likewise grasping, becoming, birth, and aging-and-death — how can these exist?

Therefore the sense-bases are not real.

As the Blessed One said: "Noble disciples should know that among forms cognizable by eye-consciousness — whether past, future, or present — there is nothing at all that is permanent, stable, of suchness, of non-otherness, or unerring. There is only illusion, only what is created by illusion, only what bewilders the mind. It exists only as something that decays." Thus should they examine individually.

Verse 3.9 — All Six Senses

Objection: You have only refuted seeing. You have not refuted hearing and the rest. Since hearing and the rest exist, things exist.

Reply:

By seeing itself — hearing, smelling,
tasting, touching, and mind,
the hearer, what is heard, and so forth —
should be understood as explained.

Hearing and the rest should be understood as already explained. By what? By seeing itself. Just as seeing is untenable when examined from all sides, so too hearing and the rest should be understood. Just as the seer is untenable, so too the hearer and the rest. Just as what is seen is refuted, so too what is heard and the rest.

Therefore the sense-bases are established as empty.

This concludes the Examination of the Sense-bases (སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པ།), the third chapter.

Chapter 4 — Examination of the Aggregates

Part Six of the Buddhapālita

Objection: Here, the five aggregates — form, feeling, perception, formations, and consciousness — have been taught. "These are suffering," it was declared. They are the noble truth of suffering. How could that which is a noble truth not exist? Therefore the aggregates exist.

Verse 4.1 — Form Cannot Be Found Apart from Its Cause

Reply:

Apart from the cause of form,
form is not apprehended.

Here, the four great elements are taught as the cause of form, and form is taught as their effect. But apart from the four great elements, there is no effect whatsoever — nothing other than those four great elements — called "form." Therefore form is not tenable.

Verse 4.2 — The Cause of Form Is Not Found Apart from Form

Objection: But the elements at least exist. Since the cause exists, the effect also exists, and therefore form is well established.

Reply:

Apart from what is called "form,"
the cause of form is also not apparent.

Apart from form, the statement "this is the cause of form" is not apparent at all. It has already been stated that form is not tenable; since form is not tenable, the cause of form is also not tenable.

Objection: Here, you refute the effect by depending on the cause, and refute the cause by depending on the effect. That upon which you depend to refute the other — that at least exists. And if that exists, the other is also established.

Reply: One cannot say "the other exists." Why? Because:

Verse 4.3 — Form Without Its Cause Would Be Causeless

Apart from the cause of form,
form would be without cause —
it would absurdly follow. But nothing whatsoever
exists anywhere without a cause.

If the effect existed even apart from the cause, then it would be causeless. But nothing causeless has ever been seen or taught anywhere — because it would absurdly follow that everything arises from everything, and because all deliberate effort would be rendered pointless.

Verse 4.4 — A Cause Without an Effect Is No Cause

Likewise:

If, apart from form,
a cause of form existed,
it would be a cause without an effect —
but there is no cause without an effect.

If the cause existed even when the effect was eliminated, then that cause would absurdly be without an effect. But a cause without an effect does not exist — because even the convention of saying "this is the cause of that" would be untenable, and because it would absurdly follow that everything is the cause of everything. Therefore the cause of form is not tenable, and form is not tenable as an effect.

Verse 4.5 — Whether Form Exists or Not, Its Cause Is Untenable

Furthermore:

Even if form exists, a cause of form
is not tenable.
Even if form does not exist, a cause of form
is also not tenable.

Considering the cause of form: is it investigated in relation to existing form, or to non-existing form?

In relation to existing form, a cause of form is not tenable. For what would a cause do for something that already exists? If the cause still had work to do even for what already exists, it would never cease acting. That too is undesired. Therefore a cause of form is not tenable for existing form.

And for non-existing form, a cause of form is also not tenable. For if form does not exist, what would it be a cause of? Therefore a cause of form is not tenable for non-existing form either.

This was already demonstrated in the Examination of Conditions, where it was shown that "a condition is not suitable" for an existent entity. But it is taught again here, since it is relevant to this context.

Verse 4.6 — Causeless Form Is Impossible

Form without a cause
is not tenable at all — it is utterly impossible.

Form arising spontaneously without any cause being indicated is not at all tenable — it is impossible. Why? Because it would absurdly follow that everything arises from everything, and because all deliberate effort would be rendered pointless. Therefore the position of causelessness is not tenable at all — it is impossible, because it entails everything arising from anything.

This is reiterated emphatically.

Verse 4.7 — Abandon All Conceptions of Form

Therefore, one should not engage
in any conception whatsoever about form.

Since form is not apprehended apart from the cause of form; since the cause of form is not tenable whether form exists or does not exist; and since causeless form is not tenable at all — therefore you, whose nature is that of the wise, who wish to realize reality as it truly is, should not engage in any conception whatsoever about form. For how could it be fitting to deliberate upon that which has no basis?

Verse 4.8 — The Effect Is Neither Similar Nor Dissimilar to the Cause

Furthermore:

To say "the effect is similar to the cause"
is not tenable.
To say "the effect is dissimilar from the cause"
is also not tenable.

When one examines the effect and its cause — whether the effect is similar to the cause, or dissimilar from it — the position that the effect is similar to the cause does not hold, and on that position form is not tenable as an effect of the elements. The position that the effect is dissimilar from the cause also does not hold, and on that position too form is not tenable as an effect of the elements.

How so? Here, the elements are taught as having the nature of hardness, wetness, heat, and motion. But these qualities of the elements are not observed in form — for earth is hardness, water is wetness, fire is heat, and wind is motion. These are observed in the elements. Therefore, since the effect is neither similar to the cause nor dissimilar from it, the statement "form is an effect" is not tenable.

Verse 4.9 — Feeling, Perception, Formations, and Consciousness Follow the Same Pattern

Feeling, perception, formations,
consciousness, and all things —
in every respect
they follow the same pattern as form.

Feeling, perception, formations, and consciousness are also untenable by the very same reasoning that makes form untenable. Just as form does not exist apart from the elements, feeling does not exist apart from contact. And just as the cause of form does not exist apart from form, contact does not exist apart from feeling.

For the Blessed One also said: "Dependent upon contact that gives rise to the experience of pleasure, a feeling of pleasure arises." The remaining aggregates should be understood in the same way. Therefore the statement "the aggregates exist" is not tenable at all.

The Blessed One also said: "This illusion is the deluder of the childish."

And thus:

Form is like foam upon the water;
feeling is like bubbles;
perception is like a mirage;
formations are like a plantain tree;
consciousness is like an illusion —
so spoke the Kinsman of the Sun.

The Universal Extension — All Dharmas Follow the Same Pattern

Not only do the aggregates follow the same pattern as form in being untenable — all dharmas whatsoever follow the same pattern as form in being untenable.

Therefore, since all dharmas follow the same pattern as form in being untenable:

When emptiness is raised in debate,
whoever gives a reply against it —
none of their replies will stand,
for they share the same status as what is to be proven.

When a dispute concerning emptiness is raised and engaged in, whoever replies using non-emptiness — none of those replies answer the argument. Why? Because they share the same status as what is to be proven.

For example: suppose the thesis is "all things are empty of intrinsic nature," and for the purpose of demonstrating this, one undertakes to prove that cloth is empty of intrinsic nature. If someone then says "but at least the threads exist" — this shares the same status as what is to be proven. For the very same reasons that demonstrate the cloth to be empty of intrinsic nature also establish the threads as empty of intrinsic nature. Therefore, arguing that the threads are not empty shares the same status as the cloth whose emptiness was being proved.

In the same way, when people who know the conventional designations of phenomena think "the intrinsic nature of wholesome dharmas is wholesome" and so forth, and determine them accordingly — even wholesome dharmas, because they arise through dependent origination, are without intrinsic nature. And so that too shares the same status as what is to be proven. Because it shares the same status as what is to be proven, the reply has not answered.

Noble Master Āryadeva also said:

Whatever view one holds of one thing,
that same view should be held of all.
The emptiness of one
is the emptiness of all.

When emptiness is set forth in explanation,
whoever raises an objection against it —
none of their objections will hold,
for they share the same status as what is to be proven.

When the nature of things is explained through emptiness — that they are without intrinsic nature — whoever raises an objection using non-emptiness, all of those objections also share the same status as what is to be proven, just as before. Therefore the objections fail.

This is the same point, but it is taught again from a different perspective. These two verses should be understood as applicable to all the chapters, for they are established universally.

This concludes the Examination of the Aggregates (ཕུང་པོ་བརྟག་པ།), the fourth chapter.

Chapter 5 — Examination of the Elements

Part Seven of the Buddhapālita

Objection: Here, the six elements have also been taught. Their individual characteristics have also been taught. Of these, the characteristic of space is non-obstruction. Since it is not reasonable to teach characteristics for something that does not exist, therefore — because the characteristic exists — space exists. Just as space exists, the remaining elements also exist because they have their own characteristics.

Verse 5.1 — Space Cannot Exist Before Its Characteristic

Reply: The characteristic of space is untenable. Why? Because:

Before the characteristic of space,
space does not exist in the slightest.

If before the characteristic of space there were something called "space" existing even in the slightest, then it would be reasonable to teach its characteristic, saying: "The characteristic of this space is this." But before the characteristic of space, space does not exist. If space does not exist, how can what is called "the characteristic of space" be tenable?

If one thinks that space exists before the characteristic of space, then:

If the characterized thing exists prior to the characteristic,
it would follow that it is without a characteristic.

Verse 5.2 — Nothing Without a Characteristic Exists

Objection: Something without a characteristic exists.

Reply:

An entity without a characteristic
does not exist anywhere at all.

The word "at all" here means "in the least." An entity without a characteristic does not exist in the least — it has not been taught in any philosophical system whatsoever.

If there is no entity without a characteristic, then to what will the characteristic apply? This must be explained.

If there is no entity without a characteristic,
to what will the characteristic apply?

Verse 5.3 — The Characteristic Cannot Apply

Reply:

The characteristic does not apply
to what lacks a characteristic.

Since no entity without a characteristic exists anywhere at all, the characteristic cannot apply to what is without a characteristic — for it has no basis.

Objection: Then perhaps the characteristic applies to an entity that already possesses a characteristic.

Reply:

Nor to what possesses a characteristic.

The characteristic cannot apply to an entity that already possesses a characteristic either, because there would be no purpose. For an entity already well established as possessing its own characteristic — what further would the characteristic do? In that case, it would follow that there is an infinite regress: the entity would never cease to possess a characteristic, and the characteristic would endlessly apply. That too is unacceptable. Therefore the characteristic cannot apply to what possesses a characteristic.

Objection: Then perhaps the characteristic applies to something other than both the characterized and the non-characterized.

Reply:

Nor does it apply to something other than
the characterized and the non-characterized.

Why? Because it is impossible. If something possesses a characteristic, it is not non-characterized. If it lacks a characteristic, it is not characterized. The characterized and the non-characterized are mutually exclusive. Therefore, since it is utterly impossible, the characteristic cannot apply to something other than the characterized and the non-characterized either.

Verse 5.4 — Without the Characteristic, the Characterized Thing Is Untenable

If the characteristic does not apply,
the characterized thing is not tenable.

If the characteristic does not apply, the characterized thing — the basis of the characteristic — is also not tenable. You claimed that the elements are established through the characterized thing possessing a characteristic. But if the characterized thing is untenable because the characteristic does not apply, then by what would your basis for the characteristic be established?

Objection: At any rate, the characteristic exists. Because the characteristic exists, the characterized thing is also well established.

Reply:

If the characterized thing is not tenable,
the characteristic also does not exist.

The characteristic depends on the characterized thing — it becomes a characteristic in relation to that basis. But that characterized thing is itself untenable. If the characterized thing does not exist, how can a baseless characteristic be tenable? Therefore the characteristic also does not exist.

Verse 5.5 — Neither Characterized Thing Nor Characteristic Exists

Therefore the characterized thing does not exist,
and the characteristic also does not truly exist.

Since when examined in every way the characteristic does not apply, the characterized thing does not exist. Because the characterized thing does not exist, the characteristic of what does not exist also does not truly exist.

Objection: Although I cannot express "this is the characterized thing; this is the characteristic," nevertheless an entity exists.

Reply:

No entity exists
apart from the characterized and the characteristic.

If any entity were to exist, it would have to be either a characterized thing or a characteristic. But what is neither a characterized thing nor a characteristic does not exist. Therefore no entity whatsoever exists apart from the characterized and the characteristic.

Verse 5.6 — If Entity Does Not Exist, Non-Entity Also Does Not Exist

Objection: The entity does exist. Why? Because non-entity exists. When you say "the characterized and the characteristic do not exist," that is stated in relation to an entity. Therefore the entity of which you say "it does not exist" — something must exist. Since non-entity exists, entity also exists.

Reply: Well said! If non-entity existed, then entity would also exist. But non-entity does not exist, so how could entity exist? Why?

If the entity does not exist,
the non-entity — of what would it be?

It was previously shown: "No entity exists apart from the characterized and the characteristic." Since that entity does not exist, consider your non-entity — of what would it be? For it would be the non-entity of the entity. But that entity also does not exist. If the entity does not exist, the non-entity — of what would it be? Therefore, because the entity does not exist, non-entity also does not exist.

Objection: That which knows entity and non-entity, that which conceives of entity and non-entity — that at least exists. Because it exists, entity and non-entity are also well established.

Reply:

Entity and non-entity have an incompatible property.
By what would entity and non-entity be known?

The incompatible property is what is irreconcilable with both: the incompatible property of entity and non-entity is neither entity nor non-entity. If anything were to exist, it would have to be either a property of entity or a property of non-entity. But what is neither a property of entity nor a property of non-entity does not exist. If the thing incompatible with both entity and non-entity does not exist, then by what would entity and non-entity be known?

Therefore the cognition of entity and non-entity also does not exist.

Verse 5.7 — The Fourfold Negation of Space

Therefore space is not an entity,
not a non-entity, not a characterized thing,
not a characteristic.

Since upon examination the characterized thing and the characteristic do not exist, and no other entity exists apart from them, and since without entity, non-entity also does not exist — therefore space is not an entity, not a non-entity, not a characterized thing, not a characteristic.

For if there were anything called "space" existing even in the slightest, it would have to be one of these four. But since all four are untenable, space does not exist.

The remaining five elements also
are equal to space.

"Equal to space" means: the same as space. Just as space, when examined, is not an entity, not a non-entity, not a characterized thing, not a characteristic — just as there is nothing whatsoever called "space" — likewise earth and the other five remaining elements are also not entities, not non-entities, not characterized things, not characteristics. No entity exists at all. Therefore the elements also do not exist.

The Objection from Scripture

Objection: The Blessed Buddhas' dharma teachings are for the most part based on the aggregates, elements, and sense-bases. If the aggregates, elements, and sense-bases do not truly exist, would those teachings not become meaningless? That they should be meaningless is untenable — so how is this?

Reply: I do not say the aggregates, elements, and sense-bases do not exist. I remove the assertion that they truly exist. Both extremes carry great fault, for it is said below:

To say "it exists" is to grasp at permanence.
To say "it does not exist" is the view of annihilation.
Therefore the wise do not abide
in existence or non-existence.

The Blessed One also declared to Kātyāyana: "Kātyāyana, this world abides in duality. It abides for the most part in existence and in non-existence."

Therefore I, who through dependent origination — free from the faults of existence and non-existence, neither annihilationist nor eternalist — demonstrates the nature of things, do not say "they do not exist." Therefore our dharma teachings based on the aggregates, elements, and sense-bases are not rendered meaningless.

Verse 5.8 — Those of Little Intelligence

Those of little intelligence who view
things as existing or not existing —
they do not see
the peaceful complete pacification.

Those of little intelligence who have not realized the supremely profound dependent origination, whose eyes of wisdom are obscured by the views of permanence and annihilation as they take things to exist inherently or not to exist at all — they do not see nirvāṇa, the object of contemplation, the peaceful and complete pacification. Therefore, for those who have not seen reality as it is, who take delight in conceptual elaboration — for them, the dharma teachings based on the aggregates, elements, and sense-bases are indeed rendered meaningless.

Therefore this is the ultimate truth — do not be afraid.

Why Space Was Examined First

Objection: Why was the element of space examined first? Since the teaching of the elements begins with the earth element, it would be proper to examine the earth element first.

Reply: What is well-known is used to establish what is not well-known. The world for the most part believes that space is nothing at all — as speakers say, "All those conceptual elaborations are space," meaning "they are nothing at all." Therefore, in order to say that the remaining five elements are also equal to space — as an example — space was established as empty first.

This concludes the Examination of the Elements (ཁམས་བརྟག་པ།), the fifth chapter.

Chapter 5 — Examination of the Elements

Part Seven of the Buddhapālita

Objection: These six elements — earth, water, fire, wind, space, and consciousness — have also been taught, and their individual characteristics have also been taught. Among them, the characteristic of space has been taught as "non-obstruction." If a thing did not exist, it would not be fitting to teach its characteristic. Therefore, since the characteristic exists, space exists. Just as space exists, the remaining elements also exist, because their individual characteristics exist.

Reply: The characteristic of space is not tenable. Why? Because:

Verse 5.1 — Space Does Not Exist Before Its Characteristic

Before the characteristic of space,
space does not exist in the slightest.

If some space existed in the slightest before the characteristic of space, then the teaching "the characteristic of this space is this" would be fitting. But space does not exist before the characteristic of space. If space does not exist, how could "the characteristic of space" be tenable?

If one conceives that space exists before the characteristic of space, then:

If it existed prior to the characteristic,
it would absurdly follow that it has no characteristic.

Verse 5.2 — No Uncharacterized Thing Exists

Sub-objection: Something without a characteristic exists!

Reply:

A thing without a characteristic
does not exist anywhere at all.

The word "at all" here means "indeed" — a thing without a characteristic simply does not exist. This has never been taught in any system.

If there is no thing without a characteristic,
where does the characteristic apply?

This should be stated as follows:

Verse 5.3 — The Characteristic Applies Nowhere

The characteristic does not apply
to what lacks a characteristic.

Since a thing without a characteristic does not exist anywhere at all, if there is no thing without a characteristic, then without a basis the characteristic cannot apply.

If one then thinks the characteristic applies to a thing that already has its characteristic:

Reply:

Nor to what has a characteristic.

The characteristic does not apply to what already has its characteristic, because there would be no need. If a thing is already established with its own characteristic, what would a further application of the characteristic do? There would be an infinite regress — it would never be complete, and the characteristic would have to keep applying forever. That too is undesired. Therefore the characteristic does not apply to what already has its characteristic.

If one then thinks it applies to something other than what has and what lacks a characteristic:

Reply:

It will not apply to something other
than what has and what lacks a characteristic.

Why? Because it is impossible. If it has a characteristic, it does not lack one; if it lacks a characteristic, it does not have one. "Having a characteristic" and "lacking a characteristic" are contradictory opposites. Therefore, since it is simply impossible, the characteristic does not apply to something other than what has and what lacks a characteristic.

Verse 5.4 — If the Characteristic Does Not Apply, the Basis Is Untenable

If the characteristic does not apply,
the basis of the characteristic is not tenable.

If the characteristic does not apply, the basis of the characteristic is also not tenable. You proposed to establish the elements through the possession of characteristics. But that which possesses a characteristic — the basis itself — is not tenable, because the characteristic cannot apply to it.

If the basis does not exist, by what would your basis of the characteristic be established?

Sub-objection: At least the characteristic exists. Since the characteristic exists, the basis of the characteristic is also established.

Reply:

If the basis of the characteristic is not tenable,
the characteristic also does not exist.

The characteristic depends upon the basis. If the basis is not tenable, the characteristic has no ground. How could a groundless characteristic be tenable? Therefore the characteristic also does not exist.

Verse 5.5 — Neither the Basis Nor the Characteristic Exists

Therefore the basis of the characteristic does not exist,
nor does the characteristic exist.

Since the characteristic, examined in every way, cannot apply, the basis of the characteristic does not exist. Since the basis of the characteristic does not exist, the characteristic of what is absent also does not exist.

Verse 5.6 — No Entity Exists Apart from Basis and Characteristic

Sub-objection: Even if we cannot say "this is the basis" and "this is the characteristic," at least things exist!

Reply:

Apart from the basis of the characteristic
and the characteristic, no thing whatsoever exists.

If some thing existed, it would have to be either a basis of a characteristic or a characteristic itself. What is neither a basis nor a characteristic does not exist. Therefore, apart from the basis of the characteristic and the characteristic, no thing whatsoever exists.

Sub-objection: Things exist because non-things exist. You say the basis and characteristic do not exist — but this non-existence is relative to a thing. Therefore the thing whose non-existence you assert must itself exist. Since non-things exist, things also exist.

Reply: Well said! If non-things existed, then things would also exist. But non-things do not exist — so how could things exist?

If things do not exist,
whose non-things would they be?

It was shown earlier that apart from the basis and the characteristic, no thing exists. If things do not exist, whose non-thing would it be? For a non-thing must be the non-thing of some thing. If things do not exist, non-things also do not exist.

Verse 5.7 — The Knower Also Does Not Exist

Sub-objection: But at least the knower who knows things and non-things exists. Since it exists, things and non-things are also established.

Reply:

By what contrary property
does one know things and non-things?

The "contrary property" is the dissimilar attribute — what is neither a thing nor a non-thing. The contrary property of things and non-things is that which is neither a thing nor a non-thing. But if anything existed, it would have to be either a property of things or a property of non-things. What is neither a property of things nor a property of non-things does not exist. If the contrary property does not exist, by what would one know things and non-things? Therefore the cognizer of things and non-things also does not exist.

Therefore space is not a thing,
not a non-thing, not a basis of characteristics,
not a characteristic.

Since, when examined, the basis of the characteristic and the characteristic do not exist, and no thing other than the basis and characteristic exists, and if things do not exist then non-things also do not exist — therefore space is not a thing, not a non-thing, not a basis of characteristics, and not a characteristic.

For if anything called "space" existed in the slightest, it would have to be one of those four. None of the four obtains. Therefore space does not exist.

The other five elements
also follow the same pattern as space.

"Follow the same pattern as space" means: they are like space. Just as space, when examined, is not a thing, not a non-thing, not a basis of characteristics, not a characteristic — space is nothing at all — so too earth and the other five elements are not things, not non-things, not bases of characteristics, not characteristics. No thing whatsoever exists. Therefore the elements also do not exist.

The Broader Argument — Dependent Origination Is Not Nihilism

Objection: The teachings of the Blessed Buddhas mostly depend on the aggregates, elements, and sense-bases. If the aggregates, elements, and sense-bases do not exist, would those teachings not be rendered purposeless? They should not be rendered purposeless — so how is this?

Reply: I do not say the aggregates, elements, and sense-bases do not exist. I refute the assertion that they inherently exist. Both faults are great — for as will be stated below:

"Exists" is grasping at permanence;
"does not exist" is the view of annihilation.
Therefore the wise should not dwell
in "exists" or "does not exist."

The Blessed One also said: "Kātyāyana, this world mostly dwells in two — in existence and in non-existence."

Therefore, I demonstrate dependent origination — which is free from the faults of existence and non-existence, which is neither annihilation nor permanence. I do not assert non-existence. Therefore, the teachings that depend on the aggregates, elements, and sense-bases are not rendered purposeless for us.

Verse 5.8 — Those Who Cling to Existence and Non-existence

Those of little intelligence who view things
as existing or as not existing —
they do not see what is to be seen:
the peace of cessation, nirvāṇa.

Those of little intelligence who have not realized the supremely profound dependent origination, who follow views of existence and non-existence — eternalism and nihilism — whose eyes of wisdom are obscured by those views: they do not see nirvāṇa, the cessation and peace that is to be seen.

Therefore, it is those who have not seen reality as it truly is, who delight in conceptual elaboration — for them, the teachings that depend on the aggregates, elements, and sense-bases are rendered purposeless.

Therefore this is the ultimate truth — do not be afraid!

Why Space Was Examined First

Objection: Why was space — the space element — examined first among the elements? Since the teaching of the elements begins with the earth element, it would be fitting to examine the earth element first.

Reply: A well-known meaning is used to establish an unknown meaning. The world generally accepts that space is nothing — for speakers say "all that proliferation is mere space," meaning "all that is nothing." Therefore, to show that the remaining five elements also follow the same pattern as space, space — whose emptiness is already well-known — was demonstrated as empty first.

This concludes the Examination of the Elements (ཁམས་བརྟག་པ།), the fifth chapter.

Chapter 6 — Examination of Desire and the Desirous

Part Eight of the Buddhapālita

Objection: Since you have demonstrated the emptiness of the aggregates, elements, and sense-bases, I have become eager to hear about emptiness. Therefore it is now fitting to examine desire and the desirous one.

Reply: Let it be so.

Objection: In this matter, the abandoning of desire and the desirous one has been taught in various contexts, and the reasoning for pacifying desire has also been taught. If desire did not exist, it would not be fitting to teach the reasoning for its pacification — just as if one has not been bitten by a snake, there is no need for mantras and medicine. Therefore desire and the desirous one exist.

Reply: Desire and the desirous one are impossible. How so?

Verse 6.1 — If the Desirous One Preceded Desire

If prior to desire
there were a desirous one without desire,
then dependent on that, desire would exist —
where the desirous one exists, desire would exist.

If prior to desire, some desirous one — one without desire, one other than desire — existed, then dependent on that one, desire would exist. Why? Because "where the desirous one exists, desire would exist" — if there is a desirous one, it is fitting to say "this is its desire." But without a desirous one, whose desire would it be? Since desire is not tenable without a basis, desire is not tenable without a desirous one.

Verse 6.2 — Even If the Desirous One Existed

Objection: The desirous one exists, therefore desire exists.

Reply:

Even if the desirous one existed,
how could desire exist?

Even if your desirous one existed, how could desire exist? For desire has no function in relation to the desirous one. If desire does not cause one to be desirous, how could it be desire? And if it could, then nothing would ever fail to be desire — which is unacceptable. Therefore, even if the desirous one existed, desire is not tenable.

Verse 6.3 — The Same Logic Reversed

Objection: At least the desirous one exists; and since the desirous one cannot arise without desire, desire too is established.

Reply:

For the desirous one too, whether desire
exists or not, the process is the same.

When the desirous one is fully examined, whether desire exists or not, the logic proceeds in the same way as before. How so?

If prior to the desirous one
there were desire without one who is desirous,
then dependent on that, the desirous one would exist —
where desire exists, the desirous one would exist.

If prior to the desirous one, desire — desire without a desirous one, desire that is other than the desirous one — existed, then dependent on that, the desirous one would exist. Why? Because "where desire exists, the desirous one would exist" — if there is desire, it is fitting to say "this one is desirous because of it." But without desire, what would make one desirous? If one is not made desirous, how could one be a desirous one? And if anything could become the desirous one, then nothing would ever fail to be the desirous one — which is unacceptable. Therefore, without desire, the desirous one is not tenable.

And if one thinks that desire exists and therefore the desirous one exists:

Even if desire existed,
how could the desirous one exist?

Even if your desire existed, how could the desirous one exist? For if desire exists but has not made someone desirous, then that one is not yet desirous. If one is not desirous, how could one become desirous? And if anything could become the desirous one, nothing would ever fail to be the desirous one — which is unacceptable.

For desire too, whether the desirous one
exists or not, the process is the same.

Therefore, even if desire existed, the desirous one is not tenable.

Verse 6.4 — They Cannot Arise Simultaneously

Objection: There is no priority between desire and the desirous one. They arise simultaneously.

Reply:

Desire and the desirous one
cannot arise simultaneously.

Desire and the desirous one cannot arise simultaneously. Why?

For desire and the desirous one
would be mutually independent.

If desire and the desirous one arose simultaneously, they would be mutually independent. In that case, it would not be tenable to say "this is the desire of this one" or "this one is desirous because of this." Without such relations, desire is not tenable, and neither is the desirous one — for desire is what makes one desirous, and the desirous one is what is made desirous. But things that arise simultaneously without mutual dependence cannot have this agent-patient relationship. Therefore desire and the desirous one cannot arise simultaneously.

Verse 6.5 — Identity Does Not Establish Togetherness

Furthermore: Are the desire and the desirous one that you call "simultaneous" identical or different?

Identity is not togetherness.
The same thing is not together with itself.

Here, "one" means "singular, alone" — as in "a single ox." That single ox — how could it be "together" with itself? Therefore, if they are identical, togetherness is not tenable.

Verse 6.6 — Difference Does Not Establish Togetherness Either

Objection: Then they are different, and being different they are together.

Reply:

If they are different,
how could there be togetherness?

If even identity does not establish togetherness, how could difference? The opposite of togetherness is difference. If those two incompatible things cannot coexist, how could there be togetherness? Therefore, even if they are different, togetherness is not tenable.

Verse 6.7 — The Absurdity of Togetherness from Either

Even if togetherness were maintained despite the lack of tenable grounds:

If identity entails togetherness,
togetherness would exist even without a companion.
If difference entails togetherness,
togetherness would exist even without a companion.

If desire and the desirous one are identical and yet "together" — togetherness would exist even without a companion. How so? Here, "one" applies to the singular: "a single ox" and "a single horse." Wherever there is identity, there would be togetherness. Since a single ox and a single horse each possess identity on their own, even a solitary ox without a companion would absurdly be "together" — rendering the concept of togetherness meaningless.

And if they are different and yet "together" — togetherness would also exist without a companion. How so? A horse is different from an ox, and an ox from a horse. Wherever there is difference, there would be togetherness. Since a horse and an ox each bear difference on their own, even a solitary horse without a companion would absurdly be "together" — again rendering togetherness meaningless.

Objection: Difference does not belong to either one individually, but to both when they come together — like contact. If difference belonged to each separately, there would be two differences, and the things would be independent of each other without mutual reference — which is not our intention. Therefore difference belongs to both together.

Verse 6.8 — What Does Togetherness Accomplish?

Reply:

If togetherness is through difference,
what do desire and the desirous one accomplish?
If difference is thereby established,
those two would be together.

Grant that difference belongs to both together. If you posit togetherness to establish difference, what does that accomplish for desire and the desirous one? When examined this way, the two are established as solely different. Being so established:

If desire and the desirous one
are established as solely different,
why would one conceive of togetherness
for those two?

The particle "solely" means "just that and nothing more." If desire and the desirous one are established as substantially different things, the togetherness posited for them neither removes nor adds anything — not the slightest withdrawal or engagement. For what function could desire perform toward the desirous one? Therefore, even if togetherness is posited, the fault of sheer difference alone remains, and positing togetherness becomes pointless — like pouring water on a cloth that is already soaked.

Verse 6.9 — The Circular Dependence of Togetherness and Difference

Since difference is not established,
do you therefore seek togetherness?
And to establish togetherness,
do you also seek difference?

Desire and the desirous one are not established as different — there being no purpose. To establish their difference, you seek togetherness. But togetherness too, having fallen into the fault of identity, is not established. To establish togetherness, you again seek difference. You are like one in tattered clothes caught in a great wind — you tuck in one part only to find another flapping loose, and when you tuck that in, the first part comes undone again.

Since the nature of difference is not established,
the nature of togetherness cannot be established.
For what nature of difference
does one posit the nature of togetherness?

In this: whether difference belongs to each one individually, or to both when they come together, or to some other arrangement you might conceive — in no way whatsoever is it possible for desire and the desirous one, being different, to be attributed as "this is desire" and "this one is desirous because of this." If the nature of difference is not established, the nature of togetherness cannot be established either. For you claim that the nature of togetherness depends on the nature of difference; but the nature of difference is itself not established in any way. Without difference, how could your togetherness exist?

Verse 6.10 — The Universal Extension

Thus desire and the desirous one
cannot be established as together or not together.
Just as with desire, all dharmas
cannot be established as together or not together.

By the arguments already given — "If prior to desire there were a desirous one without desire..." and so forth — desire cannot be established either with the desirous one or without the desirous one. Just as desire and the desirous one cannot be established as together or not together, so too all dharmas cannot be established with anything together or without anything.

This concludes the Examination of Desire and the Desirous (འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ།), the sixth chapter.

Chapter 7 — Examination of Arising, Abiding, and Ceasing

Part Nine of the Buddhapālita (partial — verses 7.1–7.12 of approximately 34)

Objection: Since you have examined desire and the desirous one, my mind has been made eager to hear about emptiness. Therefore it is now fitting to examine the characteristics of the conditioned.

Reply: Let it be so.

Objection: In this matter, arising, abiding, and ceasing have been taught as the general characteristics of the conditioned. One does not teach characteristics for what does not exist. Since the characteristics exist, the conditioned exists.

Reply: The characteristics of the conditioned are not tenable — and therefore it is not tenable to say that because the characteristics exist, the conditioned exists. How so? This was already shown earlier: "The characteristic cannot apply to what lacks characteristics or to what has them."

Furthermore:

Verse 7.1 — If Arising Is Conditioned or Unconditioned

If arising is conditioned,
it would possess three characteristics.
If arising is unconditioned,
how would it be a characteristic of the conditioned?

This also connects with the upper hemistich: if arising is conditioned, how would it be a characteristic of the conditioned?

The arising that is taught as a characteristic of the conditioned — is it conditioned or unconditioned? If conditioned, then arising too would possess the three characteristics of arising, abiding, and ceasing — since it is conditioned. If it possesses three characteristics, it would have a threefold cluster of characteristics.

Objection: It does possess three characteristics. How would it be a characteristic of the conditioned?

Reply: If arising, abiding, and ceasing each possess arising, abiding, and ceasing, then — having identical characteristics — there would be no distinction among them. Without distinction, how could one say "this is arising," "this is abiding," "this is ceasing"?

Objection: This is no fault. Just as things with the same general characteristic of being conditioned are distinguished by particular characteristics — "this is a pot," "this is cloth" — so too here, particular characteristics distinguish arising, abiding, and ceasing. What are these particular characteristics? The producer, the sustainer, and the destroyer.

Reply: This is not tenable. For what produces the pot and brings it into existence does not produce anything else; what sustains the pot does not sustain anything else; and what destroys the pot does not destroy anything else.

Objection: They produce, sustain, and destroy only the pot — so there is no fault.

Reply: Then they are not characteristics of the pot — they are agents. Just as a father who begets a son is not the son's characteristic, and just as a potter's wheel and hammer are not the pot's characteristics — they are agents. Therefore, if arising and the rest are conditioned, they cannot serve as characteristics of the conditioned.

If arising is conceived as unconditioned, then: how would something unconditioned be a characteristic of the conditioned? What lacks arising, abiding, and ceasing cannot characterize anything — it cannot even characterize itself. What cannot characterize itself — how could it characterize something else? If it could, then even nirvāṇa, which is unconditioned, would absurdly be a characteristic of the conditioned. This is unacceptable. Therefore, whether conditioned or unconditioned, arising, abiding, and ceasing are not tenable as characteristics of the conditioned.

Verse 7.2 — The Three Cannot Characterize Individually or Collectively

Furthermore, considered as characteristics: individually or collectively?

The three — arising and the rest —
cannot individually characterize the conditioned.
Nor can their combination —
how could they exist at one time in one thing?

First: a thing that has not yet been established — that does not yet exist — cannot have arising, abiding, or ceasing. For these depend on a thing: "the arising of the pot," "the abiding of the pot," "the ceasing of the pot." If the pot has not been established, what would they characterize? And "ceasing" means destruction and non-existence — what possesses it does not exist. Without it, what would arising, abiding, and ceasing characterize?

Thus, individually or collectively, arising, abiding, and ceasing do not characterize what has not been established or what has already been destroyed.

If one thinks they characterize what has been established and not yet destroyed — this too is untenable. For a thing called "pot" that already exists: arising has no work to do. If what already exists could arise, it would never stop arising — which is unacceptable. Therefore arising does not characterize the existent. What does not exist — how could it serve as a characteristic?

Objection: At least abiding exists.

Reply: Abiding too is untenable. Why? Because it is connected with ceasing. The conditioned is impermanent — relentlessly connected with moment-by-moment decay. If something is relentlessly impermanent, how could it abide? Abiding and ceasing are contradictory. As it will be said later: "If a thing ceases, abiding is not tenable. And what does not cease — that thing is not tenable either."

Āryadeva too says: "Without abiding, how could a thing exist? Being impermanent, how could it abide? If first it abided, it would not later age. If impermanence and abiding coexisted, either impermanence would be refuted or abiding would be false."

Therefore abiding does not exist. What does not exist — how could it characterize the conditioned?

Objection: Then ceasing exists.

Reply: Without abiding, how could there be ceasing? A thing would cease only if it abided; without abiding, how could it cease? This too has already been shown. Therefore ceasing is also not tenable as a characteristic of the conditioned.

Thus neither individually nor collectively do arising, abiding, and ceasing characterize a conditioned thing. Moreover, since the scriptures say they "arise simultaneously," those who understand the states of dharmas say that arising, abiding, and ceasing arise at the same time. Therefore individually they cannot be characteristics. And collectively: how could contradictory things coexist in one thing at one time? When there is arising, there is no abiding or ceasing. When there is abiding, there is no arising or ceasing. When there is ceasing, there is no arising or abiding. Therefore, whether individually or collectively, arising, abiding, and ceasing are not tenable as characteristics of the conditioned. Since the characteristics are not tenable, the conditioned does not exist.

Verse 7.3 — The Infinite Regress of Sub-Characteristics

If arising and the rest have other
characteristics of the conditioned,
there is infinite regress.
If they do not, they are not conditioned.

If arising, abiding, and ceasing have other characteristics of the conditioned, there is infinite regress: arising would have its own arising, and that its own, and so on without end. This is unacceptable.

If one thinks that since infinite regress is unacceptable, these have no other characteristics — then they are unconditioned. And if unconditioned, how could they characterize the conditioned? This was already shown.

Commentary on the Root of the Middle Way — the Buddhapālita. Third section.

Verse 7.4 — The Arising-of-Arising

Objection: Arising, abiding, and ceasing are conditioned, yet there is no infinite regress. How so?

The arising-of-arising produces
only the root arising.
The root arising in turn
produces the arising-of-arising.

When any dharma — consciousness or whatever — arises, fifteen aspects arise together with it: the dharma itself; its arising, abiding, ceasing, conjunction, and aging; and — depending on whether the dharma is wholesome or unwholesome — its correct or incorrect liberation; and similarly, its renunciation-nature or non-renunciation-nature. These are called "the cycle."

Then the arising-of-arising, the abiding-of-abiding, the ceasing-of-ceasing, the conjunction-of-conjunction, the aging-of-aging, and the corresponding liberation and renunciation sub-aspects also arise. These are called "the cycle of the cycle." Thus when a dharma arises, fifteen aspects arise together with it.

The root arising produces all fourteen aspects other than itself. The arising-of-arising produces only the root arising. Each produces the other — so there is no infinite regress. Likewise the root abiding causes the abiding-of-abiding to abide, and vice versa. The root ceasing causes the ceasing-of-ceasing to cease, and vice versa.

Verse 7.5 — Mutual Dependence

Reply:

If your arising-of-arising
produces the root arising,
how does the root arising — not yet produced by it —
produce it?

If the arising-of-arising produces the root arising, then the root arising — not yet produced by the arising-of-arising — how does it produce the arising-of-arising? It has not yet arisen.

Objection: The root arising, already produced, produces the arising-of-arising.

Reply:

If your root arising, already produced,
produces the arising-of-arising —
then the root arising, not yet produced by the arising-of-arising,
how does it produce it?

If the root arising, already produced, produces the arising-of-arising — then the arising-of-arising, which has not yet produced the root arising, is supposed to have produced it. But the root arising, which the arising-of-arising has not yet produced — how does it produce the arising-of-arising? Each depends on the other. What depends mutually on each other can never be established.

Objection: The root arising, while arising, produces the arising-of-arising.

Reply:

If your root arising, while arising —
itself not yet arisen — could
produce the other,
then grant that it can.

If your root arising, while arising — itself not yet arisen — could produce the arising-of-arising, then grant that it can. Or if your arising-of-arising, while arising — itself not yet arisen — could produce the root arising, then grant that too. But neither can: being not yet arisen, not yet existent, how can it produce something else? Therefore this is nothing but conceptual imputation.

Verse 7.6 — The Lamp Analogy

Objection: Arising need not be produced by another. It produces both itself and others, without another producer. How so?

Just as a lamp illuminates
both itself and others,
so too arising produces
both itself and other things.

Just as a lamp illuminates both its own nature and other things like pots and cloth, so too arising produces both itself and other things.

Reply: If a lamp illuminated both itself and others, this analogy would hold. But the lamp does not illuminate itself and others. Why?

Verse 7.9 — Where the Lamp Is, There Is No Darkness

In the lamp and whatever
accompanies it, there is no darkness.

What is "illuminated" is what was invisible — obscured by darkness. But where the lamp is, there is no darkness. Where there is no darkness, nothing is invisible. If nothing is invisible, what does the lamp illuminate?

And the claim that it illuminates others: the places the lamp reaches also have no darkness. Without darkness, nothing there is invisible either.

If there is no invisibility in either itself or others, what does the lamp illuminate? Say it.

Objection: The lamp is an illuminator because it dispels darkness. While the lamp is arising, it dispels darkness and thereby illuminates. What dispels darkness is what makes itself and others visible.

Reply: You say the lamp, while arising, dispels darkness. Then say this:

Verse 7.10 — The Arising Lamp Does Not Encounter Darkness

How does the arising lamp
dispel darkness,
when the arising lamp
does not encounter darkness?

Since a lamp and darkness cannot coexist in the same place, the arising lamp does not encounter darkness. If it has not encountered darkness, how does it dispel it?

Verse 7.11 — Without Contact, All Darkness Would Be Dispelled

If the lamp dispels darkness
even without encountering it,
then the lamp sitting here
would dispel all the darkness in the world.

If the lamp dispels darkness even without contact, then all the darkness everywhere in the world would be dispelled by this lamp sitting right here. Since the non-contact is the same in both cases, what difference is there? That it dispels some darkness without contact and not other darkness? There is no distinction.

Verse 7.12 — Darkness and the Lamp as Counterparts

Furthermore:

If the lamp illuminates
both itself and other things,
then surely darkness too would obscure
both itself and other things — without doubt.

Here, the lamp stands as the counterpart of darkness. If the lamp illuminates both itself and other things, then darkness — as its counterpart — should also obscure both itself and other things. But darkness does not obscure itself and others. If it did, darkness itself — like other things — would become imperceptible. If darkness were imperceptible, things would always be visible. But things are not always visible. Therefore darkness does not obscure itself and others. If this is so, then the lamp — as its counterpart — does not illuminate itself and others either.

Therefore the claim that "just as a lamp illuminates both itself and others, so too arising produces itself and others" is not tenable.

Verse 7.13 — Self-Production of Arising

Furthermore, the claim that "arising too produces both its own nature and that of others" is not tenable.

Moreover: if arising produces its own nature, does the arisen produce it, or the not-yet-arisen? Neither is tenable. Why?

This arising, being not-yet-arisen —
how could it produce its own nature?
If the arisen produces,
what is there left to produce?

This arising, being not-yet-arisen and non-existent — how could it produce its own nature? Or again: this being not-yet-arisen and non-existent, who or what would produce its nature? If even a non-existent thing with no nature could produce itself, then even a rabbit's horn would produce its own nature — but it does not. Therefore the not-yet-arisen arising does not produce its own nature.

If one thinks that the arisen arising produces its own nature, the response is: if arising has already arisen, then the claim "the arisen arising produces its own nature" serves no purpose — why do it? What need has the already-arisen for further arising? Therefore the arisen does not produce its own nature.

Verse 7.14 — Neither Arisen, Not-yet-arisen, nor Arising Produce

The claim that "arising produces another" is also untenable. If arising produces another, does it produce an arisen other, a not-yet-arisen other, or one that is arising-in-progress?

The arisen, not-yet-arisen, and arising —
in no way do they produce.

Arising does not produce in any way. The not-yet-arisen does not produce, and the arising-in-progress does not produce either. Why?

By the gone-to, not-gone-to, and going-to —
these have been explained.

Just as there is no going in what has been gone-to — because the act of going has already passed — so too the arisen does not produce, because the act of arising has already passed. There is no act of arising in the arisen; if it were to arise again, it would never cease arising — and that is not accepted.

The not-yet-arisen also does not produce. Why? Because it is non-existent. What is there in the not-yet-arisen that could produce? If the non-existent could produce, then even a rabbit's horn would produce — but it does not. Therefore the arisen also does not produce.

The arising-in-progress also does not produce, because apart from the arisen and the not-yet-arisen there is no arising-in-progress, because it would entail two arisings — that by virtue of which it is called "arising-in-progress" and that by virtue of which it is said to "produce."

Furthermore, that which is called "arising-in-progress" — is it something of which a part has arisen and a part has not yet arisen, or is it something other than the arisen and the not-yet-arisen?

If the arisen-and-not-yet-arisen is what arising produces: first, the part that has already arisen was not produced by this arising. That arisen part is not "arising-in-progress" — why? Because having arisen, it is not arising-in-progress, and one cannot say "the arising-in-progress produces."

If the part that has arisen arose entirely without arising, then the remainder too would necessarily arise entirely without arising. Or else: what distinguishes the part that arose without arising from the part that arose through arising? This must be stated — but it cannot be.

If the part that has arisen was also produced by this arising, then it was the not-yet-arisen that arising produced — not the arising-in-progress. Furthermore, the arisen part is not produced by arising, because it has already arisen. So it follows that the remainder — the not-yet-arisen part — is what arising produces. And thus the claim "arising produces the arising-in-progress" collapses.

If the arisen part is also produced by arising, it would bear the mark of two arisings — but this does not follow, because for what has already arisen, no further action of arising is undertaken. Therefore it is not produced again.

Thus the claim "arising produces the arising-in-progress" is nothing but grasping at what has no essence — that is the conclusion.

Verse 7.15 — The Pot and the Cloth

[Objection:] We observe the arising of pots and similar things, and we see them engaging in their functions. Therefore arising exists. Based on that arising, and in dependence upon it, the arising-in-progress arises.

[Reply:]

When arising does not produce
this arising-in-progress —
how can one say "dependent on arising,
the arising-in-progress arises"?

When it is the case that the existence of this arising does not give rise to this arising-in-progress — when this is impossible — then how can one say "dependent on arising, the arising-in-progress arises"?

[Objection:] How is it impossible?

[Reply:] First, dependent on the arising of woolen cloth — what exactly is the "arising-in-progress"?

[Objection:] The woolen cloth itself is the arising-in-progress.

[Reply:] If the woolen cloth in its state of arising-in-progress is already woolen cloth, then the arising you speak of — "dependent on arising, the arising-in-progress arises" — what use is it? This is untenable, for there would be no distinction between the arisen and the arising-in-progress. Therefore the arising-in-progress is not the woolen cloth.

[Objection:] The arisen is indeed the woolen cloth. In dependence on the arisen, so long as the process of production is not complete, it is "arising-in-progress."

[Reply:] I object. If what is arising-in-progress is not the woolen cloth, how does it become woolen cloth upon arising? For while undergoing one process, a thing does not become something else. If it could, then thread being dyed would become woolen cloth — but it does not. Therefore the arisen also is not the woolen cloth. If the woolen cloth does not exist, then dependent upon whose arising does what become the arising-in-progress?

[Objection:] Are you skilled only in pointing out faults, pressing the charge against the Mother herself? You, with your love of contention, undermine the very logic of dependent origination!

Verse 7.16 — Dependent Origination Is Peace

[Reply:] This is not the logic of dependent origination. For those who speak of dependent origination, there is no entity that is arising-in-progress, and there is no arising of an entity that is arising-in-progress. The meaning of dependent origination is this:

That which is dependent origination —
that is peace by its very nature.

"Dependent" — that is peace by its very nature, devoid of self-nature, empty of self-nature. "Origination" — that too is peace by its very nature, devoid of self-nature, empty of self-nature.

Therefore both the arising-in-progress
and arising are peace itself.

Since "dependent" and "origination" are both peace by their very nature, devoid of self-nature, empty of self-nature — therefore, for those who speak of dependent origination, both the arising-in-progress and arising are peace by their very nature, devoid of self-nature, empty of self-nature.

When both are empty of self-nature, how could this arising be said to produce this arising-in-progress?

Verse 7.17 — The Sky-Flower

[Objection:] Dependent on causes and conditions, as long as the entity has not yet arisen, action is undertaken for the sake of production. Thus the entity arises in dependence on those active causes and conditions, and its arising arises in dependence on that arising.

[Reply:] What entity undertakes action in dependence on causes and conditions?

[Objection:] The woolen cloth.

[Reply:] Are you gathering sky-flowers? You seek action undertaken in dependence on the causes and conditions of a non-existent woolen cloth!

If some not-yet-arisen entity
were to exist somewhere,
then indeed it would arise there.
But if it exists, it does not arise.

If, prior to arising, some not-yet-arisen entity were to exist somewhere — if that were possible — then one could designate its causes, conditions, and the action dependent on them. But when a not-yet-arisen entity is untenable in any way, then that entity, devoid of arising, does not exist. What would be its causes and conditions? What causes and conditions would it depend upon to undertake action? What would it produce? What does not undertake action, what does not arise — how can there be arising in that? How can what has no arising be said to arise in dependence on arising?

Therefore, the view of those who speak of dependent origination is that the arising-in-progress and arising are at peace.

Verse 7.18 — Infinite Regress of Arising

Furthermore:

If this arising
produces the arising-in-progress,
then what arising
produces that arising?

If this arising produces another arising-in-progress, then what arising produces that arising?

If one thinks it is produced by yet another arising, the response is:

If yet another arising produces it,
there will be infinite regress.

If yet another arising produces another arising-in-progress, then infinite regress follows — that too must be produced by another, and that by another, endlessly. This is not accepted.

If one thinks the producer arises without another arising, the response is:

If it arises without arising,
then everything arises in the same way.

Just as the other-producer arises without a further arising, so too everything would arise without arising. What use then is the purposeless notion that "the arisen produces another"?

Or else: if arising itself arises without a further arising while other entities do not arise without a further arising — a distinguishing reason must be shown, but none is given. Therefore the claim that "arising produces another arising-in-progress" fails.

Verses 7.19–7.20 — Neither Existent nor Non-existent Arises

Furthermore, if some entity were to arise, would it be an existent or a non-existent that arises?

Neither the existent
nor the non-existent arises.

The existent does not arise, because the act of arising would serve no purpose — what need has the existent for further arising? The non-existent also does not arise. Why? Because of its very non-existence — what would arise in it? If the non-existent could arise, then even a rabbit's horn would arise, and faults would arise even in those who have exhausted all faults — but this is not accepted. Therefore the non-existent also does not arise.

If one thinks that the existent-and-non-existent together arise, the response is:

Nor does the existent-and-non-existent.

The existent-and-non-existent also does not arise. Why? This has already been shown above: "Neither the existent nor the non-existent arises." The existent-and-non-existent partakes of both, and both have been refuted by the preceding refutation.

Or again: that the existent, the non-existent, and the existent-and-non-existent do not arise — this has already been shown from the very first:

When a dharma is not established
as existent, non-existent, or both —
how can there be a producing cause?
If so, it is not tenable.

Verse 7.21 — A Ceasing Entity Cannot Arise

Furthermore:

For an entity that is ceasing,
arising is untenable.

Here, you have said that the entity arising-in-progress is produced by arising. But the entity arising-in-progress would also be ceasing — why? Because entities have perishing as their nature.

For the arising-in-progress is that which is growing and increasing — and that too will come to an end through perishing. What is coming to an end does not arise.

If one thinks that in the state of arising-in-progress there is no ceasing, the response is:

That which is not ceasing
is untenable as an entity.

If the entity arising-in-progress does not cease while in the state of arising-in-progress, then it is not an entity — why? Because it lacks the defining characteristic of an entity. For perishing has been taught as the defining characteristic of entities. Without it, how can there be an entity?

Thus: the claim that "arising produces the entity arising-in-progress" collapses, and it would follow that "arising produces a non-entity arising-in-progress" — which is also absurd. Therefore the claim that "arising produces another" is also untenable.

That which produces neither its own nature nor another's nature — how could that be arising? Therefore arising does not exist.

Verse 7.22 — The Opponent Introduces Abiding

[Objection:] Abiding does exist. And since abiding is untenable for an entity that has not arisen, arising too is well established.

[Reply:] Which entity abides? Does the abiding entity abide, the non-abiding entity, or the abiding-in-progress?

The abiding entity does not abide.
The non-abiding entity does not abide.
The abiding-in-progress also does not abide.

The abiding entity does not abide — what need has the abiding for further abiding? There would be two abidings: that by which it is said to abide, and the abiding it already has. If so, there would also be two abiders — which is not accepted.

The non-abiding entity also does not abide. Why? Because abiding and non-abiding are incompatible.

The abiding-in-progress also does not abide. Why? Because apart from the abiding and the non-abiding, there is no abiding-in-progress, because it would entail two abidings, and because it would entail two abiders.

Verse 7.23 — What That Has Not Arisen Could Abide?

Furthermore:

What that has not arisen could abide?

When reason has already established that there is no arising at all — then what other not-yet-arisen thing could abide?

Furthermore:

For an entity that is ceasing,
abiding is untenable.

For an entity that is ceasing, abiding is untenable. Why? Because abiding and ceasing are incompatible.

If one thinks that in the state of abiding there is no ceasing, the response is:

That which is not ceasing
is untenable as an entity.

That which does not cease in the state of abiding is, in the state of abiding, not an entity. Why? Because it lacks the defining characteristic of an entity. For perishing has been taught as the defining characteristic of entities. Without it, how can there be an entity? If there is no entity, what could abide?

Therefore, because it is itself ceasing, the abiding of an entity is also untenable.

Verse 7.24 — Aging and Death

Furthermore:

If all entities at all times
are subject to aging and death,
then what entity is there
that abides without aging and death?

When all entities, being connected with impermanence, are by their very nature subject to aging and death — this must be accepted — then what entities are there, in relation to which abiding is said to exist, that abide without aging and death? Therefore abiding too is untenable.

Verse 7.25 — Abiding of Abiding

Regarding the claim of an "abiding of abiding":

Abiding does not abide
through another abiding or through itself.

Abiding is not made to abide by another abiding, and abiding is not made to abide by that same abiding itself. Why?

Just as arising is produced
neither by itself nor by another —

Just as it was said:

This arising, being not-yet-arisen —
how could it produce its own nature?
If the arisen produces,
what is there left to produce?

Similarly, does the non-abiding abiding or the abiding abiding make itself abide?

The non-abiding does not make its own nature abide. Why? Because it is non-existent. That which has not abided — abiding is untenable for it. What that is non-existent could make what nature abide? If it could, then even a rabbit's horn would make its own nature abide — but this is not accepted. Therefore the non-abiding abiding does not make its own nature abide.

The abiding abiding also does not make its own nature abide. Why? Because it is already abiding. What need has the abiding for further abiding? Therefore the abiding abiding also does not make its own nature abide.

That which does not make itself abide — how could it be abiding? Thus abiding itself does not make itself abide by its own nature.

How is it that abiding is not made to abide by another abiding? Just as it was said:

If yet another arising produces it,
there will be infinite regress.
If it arises without arising,
then everything arises in the same way.

Similarly, does abiding abide through another abiding, or does it abide without another abiding?

Abiding is not made to abide by another abiding. If abiding were made to abide by another abiding, then infinite regress would follow — that too through another, and that through another, endlessly. This is not accepted. Therefore abiding is not made to abide by another abiding.

If one thinks that abiding abides without another abiding, the response is: just as the other-maker abides without another abiding, so too everything would abide without another abiding. What use then is the purposeless notion that "abiding makes another abide"?

Or: if abiding itself abides without another abiding while other entities do not abide without another abiding — a distinguishing reason must be shown, but none is given. Therefore abiding is not made to abide by another abiding.

That which does not make itself abide is not even abiding itself. Therefore abiding also does not exist.

Verse 7.26 — The Opponent Introduces Ceasing

[Objection:] Ceasing does exist. And since ceasing is untenable for an entity that has not arisen and does not abide, arising and abiding are well established.

[Reply:] If there were a ceasing-in-progress, would it be the ceasing of a ceased entity, a not-yet-ceased entity, or a ceasing-in-progress entity? In no way is it tenable. Why?

The ceased does not cease.
The not-yet-ceased also does not cease.
The ceasing-in-progress likewise does not.

The ceased does not cease. Why? Because it is non-existent — what would cease in the non-existent?

The not-yet-ceased also does not cease. Why? Because the ceased and the not-yet-ceased are incompatible.

The ceasing-in-progress likewise does not cease. Why? Just as it was said: "The arising-in-progress does not produce." Similarly, apart from the ceased and the not-yet-ceased, there is no ceasing-in-progress, because it would entail two ceasings, and the ceasing-in-progress would also be doubled.

Furthermore, "ceasing-in-progress" — is it something of which a part has ceased and a part has not yet ceased, or is it something other than these?

If the ceased-and-not-yet-ceased is what ceasing ceases: the already-ceased part was not ceased by this ceasing, and that ceased part is not ceasing-in-progress — because having ceased, it is not ceasing-in-progress, and one cannot say "the ceasing-in-progress ceases."

If the partly-ceased arose entirely without ceasing, then the remainder too would necessarily cease entirely without ceasing. Or: what distinguishes the part that ceased without ceasing from the part that ceasing ceases? This must be stated.

If the already-ceased part was also caused to cease by this ceasing, then it was the not-yet-ceased that ceasing ceased — not the ceasing-in-progress. Furthermore, the already-ceased part is not made to cease by ceasing, because it has already ceased. So: the remainder — the not-yet-ceased part — is what ceasing ceases. And thus the claim "ceasing ceases the ceasing-in-progress" collapses.

If the already-ceased part is also made to cease, there would be two ceasings applied to it — but this does not follow, because for what has already ceased, no further action of ceasing is undertaken. Therefore it is not ceased again.

Thus the claim "the ceasing-in-progress ceases" is nothing but grasping at what has no essence — that is the conclusion.

Verse 7.27 — What That Has Not Arisen Could Cease?

Furthermore:

What that has not arisen could cease?

When it has already been shown that nothing whatsoever arises — then what other not-yet-arisen thing could cease?

Therefore ceasing also does not exist.

Verse 7.28 — Ceasing and the Abiding

Furthermore, ceasing is to be examined in relation to the abiding and the non-abiding. It is untenable for both.

For an abiding entity,
ceasing is untenable.

For that in which the action of abiding has arisen — ceasing, which is incompatible with abiding, is untenable. Because it abides — this is established by convention.

For a non-abiding entity too,
ceasing is untenable.

Because it is non-abiding — just like what has already ceased.

[Objection:] Direct perception is sufficient; the logic of reason serves no further use. For it is directly perceived — even by a child — that an entity, while abiding and not having ceased, is destroyed by some cause. Therefore ceasing exists.

Verse 7.29 — The Milk and the Yogurt

[Reply:] Then consider this, which should also be directly perceived by your mind:

A state does not become
the ceasing of that same state.
Nor does another state become
the ceasing of another state.

The state into which an entity enters and steadily abides — that state does not become the ceasing of that state. Why? Because that state exists. Just as the state of milk does not become the ceasing of milk, because the state of milk exists.

Nor does another state become the ceasing of another state. Why? Because the other does not exist in the other state. Just as the state of milk does not cease in the state of yogurt, because the state of milk does not exist in the state of yogurt. If it did, then milk and yogurt would coexist, and yogurt would arise without a cause — but this is not accepted.

Therefore, ceasing is also untenable — this too is a matter of direct perception. "Ceasing" — there is nothing of the kind. Thus should it be understood.

Verse 7.30 — The Painted Fire

[Objection:] Ceasing certainly exists. Why? Because of what was previously accepted. You yourself earlier said: "For an entity that is ceasing, arising is untenable." Therefore ceasing exists, because arising was negated on the basis of it. The non-existent cannot serve as a basis.

[Reply:] Are you putting out a painted fire? You posit ceasing where there is no arising!

When the arising of all dharmas
is untenable,
then the ceasing of all dharmas
is also untenable.

When I said that the arising of all entities is untenable, did I not also say that the ceasing of all entities is untenable? How could there be ceasing where no entity has arisen? Therefore, by the very negation of arising, the untenability of ceasing too has been established.

Verse 7.31 — Neither Existent nor Non-existent Ceases

Furthermore, if there were some ceasing: would it be the ceasing of an existent or a non-existent entity?

For an existent entity,
ceasing is untenable.

For an existing, abiding entity, ceasing is untenable. Why?

An entity and a non-entity
cannot be identical.

The positive existence of an existing entity — that is the entity. The non-existence that follows ceasing — that is the non-entity. Entity and non-entity, being mutually incompatible — how could they be identical? Therefore ceasing is untenable for an existent entity.

For a non-existent entity too,
ceasing is untenable.

Why?

Just as a second head
cannot be cut off — so it is.

What would cease in the non-existent? Just as a second head, being non-existent, cannot be cut off.

Verse 7.32 — Ceasing of Ceasing

Regarding the claim of a "ceasing of ceasing":

Ceasing does not cease
through another ceasing or through itself.

If ceasing has a ceasing, does it cease through another or through itself? Neither is tenable. Why?

Just as arising is produced
neither by itself nor by another —

Just as it was said:

This arising, being not-yet-arisen —
how could it produce its own nature?
If the arisen produces,
what is there left to produce?

Similarly: does ceasing, being not-yet-ceased, make its own nature cease, or does the already-ceased make its own nature cease?

If the not-yet-ceased ceasing makes its own nature cease — how is this tenable? The not-yet-ceased is not ceasing itself; it is non-existent. How can what has no nature make itself cease?

If the already-ceased makes its own nature cease — that too is untenable, because there is nothing whatsoever remaining in the already-ceased that could be made to cease.

Thus ceasing does not cease through itself. Nor through another — just as it was said:

If yet another arising produces it,
there will be infinite regress.
If it arises without arising,
then everything arises in the same way.

Similarly: does ceasing cease through another ceasing, or without another ceasing?

If ceasing ceases through another ceasing, then infinite regress follows — that too through another, and that through another, endlessly. This is not accepted. Therefore the ceasing of ceasing is untenable.

If it ceases without ceasing,
then everything ceases in the same way.

Just as ceasing ceases without another ceasing, so too all conditioned things would cease without another ceasing. What use then is the purposeless notion that "ceasing makes another cease"?

Or: if ceasing itself ceases without another ceasing while other entities do not cease without ceasing — a distinguishing reason must be shown, but none is given. Therefore ceasing is not ceased by another ceasing.

Verse 7.33 — The Characteristics Fail

Therefore, when examined in this way, arising, abiding, and ceasing are in no way tenable. If untenable, how could they be the defining characteristics of the conditioned? Therefore:

When arising, abiding, and ceasing
are not established, there is no conditioned.

If arising, abiding, and ceasing were established, the conditioned too could be established. But they are not established. When arising, abiding, and ceasing are not established, the conditioned does not exist — of what would they be the defining characteristics? Without defining characteristics, the conditioned is untenable.

[Objection:] But even if the general characteristics are untenable, the conditioned exists through its own particular characteristics alone — just as an ox exists through its dewlap, tail, mane, hooves, and horns.

[Reply:] Shall I congratulate you for not having given rise to wrong views? You demonstrate the defining characteristics of the conditioned where there is no arising, abiding, or ceasing!

When arising, abiding, and ceasing
are not established, there is no conditioned.

If arising, abiding, and ceasing were established, the conditioned could also be established. But they are not. When arising, abiding, and ceasing are not established, the conditioned does not exist. Without defining characteristics, the conditioned is untenable.

[Objection:] Things are not necessarily established only by their defining characteristics. Things may also be established by their counterparts. Since the unconditioned exists as the counterpart of the conditioned, and since it exists, the conditioned too is well established.

[Reply:] Are you searching for the sun by lamplight? You seek to establish the conditioned by means of the unconditioned!

When the conditioned is not established,
how could the unconditioned be established?

If you posit establishment through counterparts: the counterpart of the unconditioned is the conditioned. Since it has been shown to be not established — how could the conditioned be established, such that the unconditioned would be established from it? Speak!

[Objection:] If, on your view, there is no arising, abiding, or ceasing, then the conditioned would not exist. But the Blessed One said: "Alas, conditioned things are impermanent — they are subject to arising and ceasing." How do you account for this?

Verse 7.34 — Dreams, Illusions, Gandharva Cities

[Reply:]

Like a dream, like an illusion,
like a gandharva city —
so is arising taught,
so is abiding, so is ceasing.

Just as we speak of the arising, abiding, and perishing of things seen in dreams, of magical illusions, and of gandharva cities — and yet in these there is no arising, no abiding, no perishing whatsoever — so too the Blessed One spoke of the arising, abiding, and ceasing of conditioned things. Yet in them there is nothing that arises, nothing that abides, nothing that ceases.

Similarly, the Blessed One taught that conditioned things are without self, giving the examples of illusions, echoes, reflections, mirages, dreams, water struck by the wind, water-bubbles, and banana-tree trunks. In these there is no suchness, no truth whatsoever. These are neither mere elaboration, nor are they false.

"All dharmas are without self" — and "without self" means "without self-nature." For the word "self" is a term for "self-nature."

Therefore, the words of arising, abiding, and ceasing of conditioned things are established as conventional truth.

Examination of Arising, Abiding, and Ceasing — the seventh chapter.

Chapter 8 — Examination of the Agent and Action

Parts Eleven and Twelve of the Buddhapālita (complete — all 13 verses)

[Objection:] Your examination of arising, abiding, and ceasing has directed my mind toward hearing about emptiness. Therefore it is now fitting to examine the agent and action.

[Reply:] As you wish.

[Objection:] In this regard, everywhere virtuous and non-virtuous actions have been taught. Their results — pleasant and unpleasant — have also been taught. Likewise, agents of virtuous and non-virtuous actions have been taught; and these too have been taught as experiencers of those results. Without an agent, action is untenable; without action, results are untenable. Since agents and actions exist, and since they exist, the establishment of all entities is tenable.

[Reply:] If some agent were to perform an action, would an actual agent perform an actual action, or a non-agent a non-action?

Verse 8.1 — The Actual Agent Does Not Perform the Actual Action

The actual agent
does not perform the actual action.
The non-agent also
does not perform the non-action.

The actual agent does not perform the actual action. The non-agent also does not perform the non-action. Why?

Verse 8.2 — No Activity for the Actual

For the actual, there is no activity.
The action too would be without an agent.
For the actual, there is no activity.
The agent too would be without an action.

Here, it is only by possessing activity that one becomes an agent. For only one who acts is an agent — one who does not act is not. Therefore the agent who possesses activity is called “the actual agent.” For the actual agent, there is no other activity by which one could say “he performs the action.” If there were, there would be two activities — but a single agent does not have two activities.

Furthermore: the action too would be without an agent. When the actual agent does nothing further, then if one examines what action is ascribed to this agent, the action would be without an agent. Why? If the agent performs the action, the action becomes the agent’s, and through performing, the agent becomes one who possesses an action. But if there is no further activity, the agent does not perform that action — therefore the action would be without an agent.

Similarly, for the action that is actual, there is no activity. Here too, only by possessing activity does an action become an action. For only what is performed is an action — what is not performed is not. Therefore the action that possesses activity is called “the actual action.” For the actual action, there is no other activity by which it could be said “it is being done.” If there were, there would be two activities — but a single action does not have two activities.

Furthermore: the agent too would be without an action. When the actual action has no further activity, then if one examines what agent is ascribed to it, the agent would be without an action. Why? If the agent’s activity becomes the action, that action is the agent’s, and through the action, the agent becomes one who possesses an action. But if there is no activity, the action is not the agent’s activity — therefore the agent would be without an action.

Therefore, since there is no activity, the action would be without an agent and the agent would be without an action. The actual agent does not perform the actual action.

The non-agent also does not perform the non-action. Why?

Verse 8.3 — Causelessness of the Non-Agent

If the non-agent
were to perform the non-action,
the action would be without cause,
and the agent too would be without cause.

“Non-agent” and “non-action” mean those devoid of activity. If the non-agent, devoid of activity, were to perform the non-action, devoid of activity — then the agent and the action would be without cause. Why? An agent becomes an agent through the cause of possessing activity, and an action becomes an action through being an activity. If those devoid of activity were to function as agent and action, both would be causeless.

Then no one would fail to become an agent, and nothing would fail to become an action. The distinction “this is an agent” and “this is an action” would be impossible. If this fails, then “this person does merit; this one does not; this person does evil; this one does not” would also become untenable. If these become untenable, the great fault of moral chaos would follow. Therefore the claim that “the non-agent performs the non-action” is extremely unwholesome speech.

Verse 8.4 — Without Cause, Nothing Is Tenable

Furthermore:

Without cause, neither result
nor conditions would be tenable.
Without these, activity,
the agent, and doing are untenable.

Without cause, no result whatsoever is tenable. How could a result be tenable without cause? If results could come without cause, everything would arise at random and all effort would become purposeless — which is not accepted. Therefore, without cause, no result is tenable.

“Nor would conditions be tenable” — without cause, conditions too would be untenable. How so? Conditions render aid to entities arisen from causes. But if there is no cause and the entity itself does not arise, to what would conditions render aid? If they render no aid, how would they be conditions? Therefore, without cause, neither result nor conditions is tenable.

Without those — that is, without the result — activity, the agent, and doing are untenable. How so? Here, in the case of cutting: the thing to be cut is cut by the cutter using the instrument of cutting. When the thing to be cut — the result — exists, the activity of cutting exists, the cutter exists, and the cutter cuts with the instrument of cutting. But when the thing to be cut — the result — does not exist, how could the activity of cutting exist without a basis? If there is no activity of cutting, how could the cutter exist? Without a cutter, how could the instrument of cutting exist?

Verse 8.5 — Dharma and Adharma Collapse

If activity and so forth are untenable,
neither dharma nor adharma exists.
If dharma and adharma do not exist,
the results born from them do not exist.

If activity and so forth are untenable, then dharma and adharma also do not exist. Why? Dharma and adharma — particular forms of bodily, verbal, and mental action — are held to depend on agents and activities. Therefore, if activity, the agent, and doing are untenable, dharma and adharma, which depend on them, also do not exist.

If dharma and adharma do not exist, the results born from them do not exist. Why? Results are held to be established from dharma and adharma, just as crops arise from seeds.

Verse 8.6 — The Paths Become Purposeless

If results do not exist, the paths
to liberation and high rebirth are untenable.
All activities whatsoever
would become purposeless.

If results do not exist, the paths to high rebirth and liberation are untenable. Why? High rebirth and liberation are results of dharma, and the means for attaining them is the path. If the results — high rebirth and liberation — do not exist, by what would the path lead to their attainment?

Not only the paths — all worldly activities, such as farming and the like, would also become purposeless. The world undertakes various activities for the sake of various results. If those results are untenable and there are no results, then the efforts to accomplish them are exhausted in a vessel of futility — purposeless.

Therefore, since causelessness entails these many and great faults, the claim that “the non-agent performs the non-action” is extremely unwholesome speech.

Verse 8.7 — The Combined Case

If one supposes that an agent-both-actual-and-non-actual performs an action-both-actual-and-non-actual, this must be addressed:

The agent both actual and non-actual
does not perform that action.

An agent-both-actual-and-non-actual means what both possesses and lacks activity. An action-both-actual-and-non-actual also means what both possesses and lacks activity. The agent-both-actual-and-non-actual does not perform the action-both-actual-and-non-actual. Why?

What is actual and non-actual
are mutually contradictory — how could they be one?

If such an agent and action could exist, then the agent might perform that action. But what has become and what has not become are mutually contradictory — how could they exist in one thing? Therefore, since it is impossible, and since the faults of both cases as shown above would follow, the agent-both-actual-and-non-actual does not perform.

Thus far, three concordant positions have shown that agent and action are untenable: the actual agent does not perform the actual action; the non-agent does not perform the non-action; and the agent-both-actual-and-non-actual does not perform the action-both-actual-and-non-actual.

The discordant cases are also untenable:

Verse 8.8 — The Discordant Cases

Agent and action:
the actual does not perform the non-actual.
The non-actual
also does not perform the actual.

The actual agent does not perform the non-actual action. The non-actual agent does not perform the actual action. Why?

Here too, those faults follow.

If one examines agent and action in these discordant configurations, here too the faults previously shown arise: the actual agent has no further activity; the non-actual action has no cause; the actual action has no further activity; and the agent would be without an action. Therefore the actual does not perform the non-actual, and the non-actual does not perform the actual.

Verse 8.9 — Further Discordant Permutations

Agent and action:
the actual does not perform the non-actual and both.
The non-actual does not perform
the actual and both.

The actual agent does not perform the non-actual action or the combined action. Why? Because the reasons were shown above: the actual agent has no further activity; the non-actual action has no cause; and the combined action is mutually contradictory — how could it be one?

The non-actual agent does not perform the actual action or the combined action. Why? Because the reasons were shown above: the non-actual agent has no cause; the actual action has no further activity; and the combined action is mutually contradictory — how could it be one?

Verse 8.10 — The Final Permutation

The combined agent does not perform
the actual action and the non-actual action.

Here too, the reasons
are to be understood from what was shown above.

Since the combined agent is mutually contradictory — how could it be one? — and since the actual action has no further activity, and the non-actual action has no cause, all is established by the reasons set forth above.

Thus, six discordant cases also show that agent and action are untenable: actual/non-actual, non-actual/actual, actual/(non-actual and both), non-actual/(actual and both), combined/actual, and combined/non-actual. Therefore, “this agent performs this action” is in no way tenable.

The Sesame Oil Retort

[Objection:] Whether the agent performs or does not perform the action — what is that to me? Agent and action exist, at any rate.

[Reply:] Are you looking for sesame oil from desert sesame? You are content with the mere names “agent” and “action” while desiring that a non-doer is an agent and a non-deed is an action. Since no other activity is tenable, examining them as “existing” is certainly pointless — for that which has such a nature is not an agent, and that which has such a nature is not an action. Here one should hold to what is truly the case.

[Objection:] If agent and action do not exist in this way, then all those faults you described — causelessness and so forth — will they not follow for you as well?

[Reply:] They do not. I do not say that agent and action are simply non-existent. What I have done is abandon the examination of them as actual and non-actual. I hold that agent and action are dependently designated. How so?

Verse 8.11 — The Middle Way: Dependent Designation

The agent is fashioned in dependence on action.
Action too arises in dependence
on that very agent.
Apart from this, I see no cause
of their establishment.

The agent depends on action, abides in action. In dependence on action, one is designated and expressed as “agent.” That action too arises in dependence on that very agent and is designated and expressed as “that one’s action.”

Therefore the two are designated as mutually dependent — established neither in self-nature nor in the absence of self-nature. By neither affirming nor denying the existence of both, they are designated as the Middle Way. Apart from such designation, I see no other distinguishing mark of their establishment.

Extension to the Appropriator

Understand the appropriator in the same way.

“Appropriator” refers to the view of entities — where entities exist, many agents are present. Here the appropriator and what is appropriated should be grasped. Just as the agent is designated in dependence on action, so too the appropriator is designated in dependence on what is appropriated. Just as action is designated in dependence on that very agent, so too what is appropriated is designated in dependence on that very appropriator. For these two as well, apart from this, no other distinguishing mark of establishment is seen.

How so?

Because agent and action have been eliminated.

“Eliminated” means refuted. “Because” indicates the logical reason. Since agent and action were clarified earlier in many ways, by that very clarification, the distinguishing marks of the appropriator and what is appropriated should be understood as likewise eliminated.

Just as the actual agent does not perform the actual action, the non-agent does not perform the non-action, and the combined agent does not perform the combined action — with many faults following — so too the actual appropriator does not appropriate what is actual, the non-appropriator does not appropriate the non-appropriated, and the combined appropriator does not appropriate the combined. Apply the discordant cases likewise.

Verse 8.12 — All Remaining Entities

By agent and action,
understand the remaining entities.

Agent, action, and the remaining entities should be understood as analogous. The appropriator was mentioned separately because it is principal and because of the topics that follow. The remaining entities are: cause and result, part and whole, fire and fuel, quality and qualified, characteristic and characterized — and those of similar form.

The actual cause does not produce the actual result. The non-cause does not produce the non-result. The combined cause does not produce the combined result. Apply all positions likewise, and show the faults as described.

A cause becomes a cause while producing — otherwise it is non-actual. Likewise, a result becomes a result while being produced — otherwise it is non-actual.

In the same way, examine part and whole: the actual part does not enter the actual whole; the non-part does not enter the non-whole; the combined part does not enter the combined whole.

Fire-that-is-actual does not burn fuel-that-is-actual. Non-fire does not burn non-fuel. Combined fire does not burn combined fuel.

Quality-that-is-actual does not inhere in the qualified-that-is-actual. Non-quality does not inhere in non-qualified. Combined quality does not inhere in combined qualified.

Characteristic-that-is-actual does not characterize the characterized-that-is-actual. Non-characteristic does not characterize the non-characterized. Combined characteristic does not characterize combined characterized.

Just as the agent is designated in dependence on action and action in dependence on that very agent, so too: result is designated in dependence on cause, and cause in dependence on that very result; whole is designated in dependence on parts, and parts in dependence on that very whole; fire in dependence on fuel, and fuel in dependence on that very fire; qualified in dependence on quality, and quality in dependence on that very qualified; characterized in dependence on characteristic, and characteristic in dependence on that very characterized.

Thus, apart from mutual designation, these cannot be established in any other way.

Examination of the Agent and Action — the eighth chapter.

Chapter 9 — Examination of the Appropriator and the Appropriated (ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པ།)

Upādātrupādānaparīkṣā — corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 9, verses 9.1–9.12. Folios 202b.3–205a.5. Fourth Section (བམ་པོ་བཞི་པ) of the Buddhapālita.

[The opponent] said: "Likewise, the appropriator should be known" — regarding what was explained, I will now speak.

Verse 9.1 — The Prior Entity

Seeing, hearing, and the rest,
and feeling and so on as well —
that to which these belong:
some assert it exists prior to them.

"Seeing, hearing, and the rest" means seeing, hearing, and so forth. That entity to which seeing, hearing, and so forth, and feeling and so forth are appropriations — some assert that it exists prior to seeing, hearing, and the rest, and feeling and so on.

Why do they say this?

Verse 9.2 — The Opponent's Reason

If the entity did not exist,
how could seeing and so forth arise?
Therefore, prior to them,
that abiding entity exists.

If the entity did not exist, how could seeing and so forth become its appropriations? Since that is untenable, prior to seeing and so forth, that entity to which seeing and so forth are appropriations abides — this entity exists. If that appropriator exists, then the appropriated can also be designated through dependence — what do you say to this?

[The author] replied:

Verse 9.3 — By What Is It Designated?

Prior to seeing, hearing, and the rest,
and feeling and so on,
whatever entity abides —
by what is it designated?

Here, if an entity is designated as "the seer," "the hearer," or "the feeler" through seeing, hearing, and so forth, and feeling and so forth — then prior to seeing and so forth, and feeling and so forth, this entity that you assert exists as the object of your examination: it thus abides, but by what is it designated as existing?

[The opponent] said: That entity is established by itself, even without seeing and so forth.

[The author] replied:

Verse 9.4 — Mutual Independence Collapses Both

Even without seeing and so forth,
if that entity were to abide,
then without it as well,
those experiences would undoubtedly exist.

If, even without seeing and so forth, that entity were established by itself and abided, then without that entity as well, seeing and so forth would undoubtedly exist established by themselves.

[The opponent] said: And if seeing and so forth were to abide without it, what fault would there be?

[The author] replied: Every fault would follow. Why? Because the entity would abide without any manifestor — having no seeing and so forth to make it manifest — and in the absence of that entity, seeing and so forth would also abide without any manifestor.

For this reason:

Verse 9.5 — The Mutual Manifestation

By what is something made manifest?
By what is something revealed?

By what particular experiences is some particular entity made manifest as "the seer," "the hearer," "the feeler"? And by what particular entity are what particular experiences revealed as "this is seeing," "this is hearing," "this is feeling"?

"Made manifest" means: made known, apprehended, recognized.

Therefore, since seeing and so forth make the entity manifest, and the entity makes seeing and so forth manifest:

Verse 9.6 — The Double Impossibility

Without the what, how could the who exist?
Without the who, how could the what exist?

If the particular experiences of seeing and so forth do not exist, the particular entity that abides without any manifestor — how could it exist? And if the particular entity does not exist, the particular experiences of seeing and so forth that abide without any manifestor — how could they exist?

Therefore, prior to the particular experiences of seeing and so forth, the particular entity does not exist.

[The opponent] said: We do not say that prior to all seeing and so forth the entity exists. Rather:

It is made manifest by other experiences
at other times.

Since the entity does not exist prior to all seeing and so forth, it exists prior to each individually — and it is made manifest by different experiences at different times as "the seer," "the hearer," "the feeler." Thus it is neither non-existent prior to seeing and so forth, nor lacking a manifestor.

[The author] replied: You only display the lightness of your own intelligence — what an absurdity you have spoken!

Verse 9.7 — The Individual Argument Fails

If prior to all seeing and so forth
it does not exist,
how could it exist
prior to each one individually?

If prior to all seeing and so forth it does not exist, then prior to each individual experience it too certainly does not exist. If it were to exist prior to each individually, then it would clearly also exist prior to all. And if, when it exists prior to seeing, it does not exist prior to hearing and so forth — then the one that is absent before hearing, how could it, abandoning seeing, come to exist before hearing?

Therefore, the claim that it exists prior to each individually but not prior to all — that is absurd.

Furthermore:

Verse 9.8 — The Same Self Cannot Migrate

If prior to each individually,
the seer itself is the hearer,
and is also the feeler —
that is not tenable.

If that entity existed prior to each experience individually, then the seer would be that very entity, the hearer would be that same one, and the feeler would also be that same one. But this is not tenable. Why? Because it would follow that the self migrates from one sense-organ to another, like a person moving through different windows — and we do not accept that the self moves from one sense-organ to another.

And if, thinking the above conclusion untenable, one conceives that the seer is one thing, the hearer another, and the feeler yet another — to this as well, the reply is:

Verse 9.9 — Multiple Selves Are Absurd

If the seer is one thing,
the hearer another, and the feeler yet another,
then when there is a seer there would also be a hearer,
and the self would become many.

If the seer is one thing, the hearer another, and the feeler yet another, then when the seer exists, so too would the hearer and feeler exist — since one accepts that the entity exists prior to each of these individually. And since the seer is one thing, the hearer another, and the feeler yet another, the self would become many.

And if they are different and yet the hearer and feeler do not exist when the seer exists, then the self would be impermanent, and the self would also become many — and that too is not accepted.

Therefore, the claim that the entity exists prior to each experience individually, and that it is made manifest by different experiences, is not tenable.

[The opponent] said: The self does indeed exist prior to seeing and so forth. Why? Here, the Blessed One taught: "From the condition of name-and-form arise the six sense-bases." And "form" means the four great elements. Therefore, from the condition of the elements the six sense-bases arise, and those elements are the self's appropriations. Thus, the self that appropriates the elements, made manifest by the elements, abides. When it exists, the six sense-bases arise, and in sequence, feeling and so forth also arise. Therefore, the entity that abides prior to seeing and so forth exists — this is tenable.

[The author] replied:

Verse 9.10 — Not Even in the Elements

In those elements
from which seeing, hearing, and so forth,
and feeling and so on arise —
that entity does not exist in them either.

In those elements from which seeing, hearing, and so forth, and feeling and so on successively arise — the entity that you examine does not exist in them either. Why? Because the appropriator of the elements also cannot be established without a manifestor prior to the elements. That which does not exist prior to the elements — how could it become the appropriator of the elements? Therefore, if it does not exist even in the elements, how could it exist prior to seeing and so forth?

[The opponent] said: Whether or not it exists prior to seeing and so forth — at the very least, seeing and so forth do exist. You yourself previously said, "Without the what, how could the who exist? Without the who, how could the what exist?" Therefore the particular experiences of seeing and so forth exist. And since if the who does not exist, the what also does not exist, therefore the particular entity to which seeing and so forth belong also exists.

[The author] replied: "Without the who, how could the what exist?" — that reply has already been given. How so?

Verse 9.11 — The Final Reversal

If that to which
seeing, hearing, and so forth,
and feeling and so on belong
does not exist, then they too do not exist.

That the particular entity does not exist prior to the particular experiences of seeing and so forth — this was shown before. And "Without the who, how could the what exist?" — that was also shown. Therefore, if the particular entity to which seeing and so forth would belong does not exist, then those particular experiences cannot be established either. Whose seeing and so forth would they be?

Therefore, since the particular entity does not exist, the particular experiences of seeing and so forth also do not exist. And if seeing and so forth do not exist, how could your particular entity exist?

[The opponent] said: Is your conclusion that the particular entity does not exist truly established?

[The author] replied:

Verse 9.12 — Neither Exists Nor Does Not Exist

Since that entity does not exist
prior to, simultaneous with, or after seeing and so forth,
conceptions of "it exists" and "it does not exist"
are abandoned.

When that particular entity is sought — prior to seeing and so forth, simultaneous with seeing and so forth at present, and after seeing and so forth — in all modes it is not found established by itself as "this is it." Therefore, conceptions of "it exists" and "it does not exist" ascribed through seeing and so forth are abandoned. For, since it is not established by itself, how could one say "it exists"? And since seeing and so forth make it manifest, how could one say "it does not exist"?

Therefore, conceptions of "it exists" and "it does not exist" are untenable regarding it. Thus, just as the agent and action, the appropriator too is merely designated — apart from that, no other mode of establishment is tenable.

Examination of the Appropriator and the Appropriated — the ninth chapter.

Chapter 10 — Examination of Fire and Fuel (མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ།)

Agniindhanaparīkṣā — corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 10, verses 10.1–10.16. Folios 205a.5–210b.6.

[The opponent] said: Just as fire and fuel, the appropriator and the appropriated are established — it is not the case that they are not established, as with agent and action.

[The author] replied: If fire and fuel were established, then those too would be established. But since fire and fuel, just like agent and action, are not established — how could the appropriator and appropriated be established?

If fire and fuel were established by self-nature, they would be established either as the same or as different. But neither is tenable.

How so?

Verse 10.1 — Identity of Fire and Fuel

If fuel itself is fire,
then agent and action would be one.

If one conceives that fuel itself is fire, then agent and action would become one — for fire is the burner and fuel is the burned. The terms "fire is the burner" and "fuel is the burned" would become impossible.

Even if they were the same, those designations could hold — but they do not hold. Therefore sameness is untenable.

Verse 10.2 — Fire as Other Than Fuel

If fire is other than fuel,
it would arise even without fuel.

If fire were genuinely other than fuel, then it would arise even without fuel — and in the absence of fuel, it would arise regardless. Since that is absurd, otherness too is untenable.

Furthermore:

Verse 10.3 — Consequences of Otherness

It would always be burning,
arising from a cause without kindling.
Effort would be purposeless,
and in that case there would be no action.

If fire were other than fuel, it would always be burning — for it would arise from a cause without kindling. Its kindling-cause is that which causes it to burn. "Arising from a cause without kindling" means: fire would arise even without anything to kindle it. Effort to kindle would be purposeless. And in that case, there would be no action for fire — the function "fire is that which burns" could not be demonstrated.

[The opponent] said: How is it that fire arises from a cause without kindling?

Verse 10.4 — No Dependence on Another

Because there is no dependence on another,
it arises from a cause without kindling.

If fire were other than fuel, it would follow that fire arises even without fuel — therefore there is no dependence on another. When fire depends on fuel, it is dependent on another — but since [on your view] fuel does not exist for it, there is no dependence on another. And because there is no dependence on another, it arises from a cause without kindling. And if it arises from a cause without kindling, it would always be burning — for when fire depends on its kindling, the absence of kindling would cause it to die; but since kindling does not exist for it, it would always burn.

Verse 10.5 — Permanent Burning

If always burning,
effort to kindle would be purposeless.

If fire were always burning, then starting it, lighting it, and other efforts would be purposeless. And in that case there would be no action. And since that is untenable, fire itself would not exist.

Verse 10.6 — The Burning Thing as Fuel

If one thinks: "the burning thing is fuel" —

If some think, "Because what is pervaded by fire and being burned by fire IS the fuel, therefore even though they are different, fire is not without fuel — it possesses fuel, so the faults demonstrated for the case where fuel is absent do not apply" — to this the reply is:

Verse 10.7 — What Burns the Fuel?

When that alone is it,
by what is that fuel burned?

When the burning thing itself is it — and there is nothing else by which it is being burned — then what fire, prior to the state of being fuel, pervades it and burns it such that it becomes fuel? And in the state of burning itself: is the fuel and the fire one and the same? Or is fire one thing and fuel another?

This question arises. Yet you yourself said that "what is pervaded by fire and being burned by fire is the fuel" — then how could one say "because what is being burned is the fuel, therefore fire is not without fuel"? Therefore, even if they are different, the faults still stand.

Furthermore:

Verse 10.8 — If Other, They Cannot Meet

If other, they would not meet; without meeting,
there would be no burning; without burning,
no dying; without dying,
it would remain with its own characteristics.

If fire is other, it would not meet fuel. Without meeting, it would not burn fuel. And even if, without meeting, it could still burn — then simply by being nearby, it would burn everything. Therefore meeting is untenable, and the claim that "while burning, it is fuel" is untenable even with otherness.

Without burning, fire would not die. Why? Because when fire burns fuel, the fuel is consumed and fire dies. But if it does not burn, how could dying arise from no cause? And if it does not die, then without dependence on another, arising from a cause without kindling, it would always burn and remain permanently with its own characteristics. Or else it would not be other than fuel.

[The opponent] said: To the claim that "if fire is other, it would not meet fuel," I reply:

Verse 10.9 — The Man-and-Woman Analogy

Even if fire is other than fuel,
it could still meet with fuel.
Just as a woman meets a man,
and a man meets a woman.

[The author] replied:

Verse 10.10 — The Condition for Meeting

If fire and fuel
were to exclude each other,
then even though fire is other than fuel,
meeting with fuel could be accepted.

If fire and fuel excluded each other like man and woman — then even though fire is other than fuel, as you conceive, meeting with fuel could be accepted, just as a woman meets a man and a man meets a woman. But when the conception of burning arises only in the state of burning itself, how could the meeting of fire and fuel be tenable?

[The opponent] said: Here, those two are neither the same nor different — that is what is reasonable. Even without being established as same or different, at the very least fire and fuel are established.

[The author] replied: That would be merely laughable.

Verse 10.11 — Neither Same Nor Different

Those not established
as either the same entity or as different entities —
how could those two
be established at all?

[The opponent] said: Through mutual dependence: fire depends on fuel and is fire; fuel depends on fire and is fuel.

[The author] replied:

Verse 10.12 — The Circularity of Dependence

If fire depends on fuel,
and fuel depends on fire,
which of fire and fuel
is established first?

If fire depends on fuel for its identity, and fuel depends on fire for its identity — then of those two, which is established first such that the other could depend on it?

If one thinks "fuel is established first, and in dependence on it, fire exists" — to this the reply is:

Verse 10.13 — Establishing What Is Already Established

If fire depends on fuel,
the already-established fire would be established again.

If fuel is established first and fire depends on it — then fire is already established before the dependence, and establishing what is already established is pointless. Why? Because fire must already be established to depend on fuel — an unestablished, non-existent fire cannot depend. Therefore, if fire can depend, it is already established without fuel — and your claim of dependence is purposeless.

Furthermore:

Verse 10.14 — Fuel Too Would Lack Fire

The fuel too
would be without fire.

Similarly, fuel must be established before it can be depended on by fire — but fuel too is established only when fire depends on it. Without fire, how could something be fuel? Therefore, fuel too would be established by itself without fire — and your claim that it is established through dependence on fire is also purposeless.

Therefore, those two cannot be established through mutual dependence. Similarly, if one conceives that fire is established first and fuel is established in dependence on it, the same faults apply.

[The opponent] said: Why do you apply such faults to what was not asserted? When I said "they are established through mutual dependence," you asked "which is established first?" — and you said "if either is established first, mutual dependence would not hold." Whose objection is that?

[The author] replied: Even if, conceiving mutual dependence, one does not accept that either is established first — still, mutual dependence is untenable.

How so?

Verse 10.15 — The Sinking Ship

If that entity which is to be established
depends on another,
and that upon which it depends is also to be established
through the entity to be established —
then what depends on what for what to be established?

If the entity to be established depends on another entity for its establishment, and that other entity — which is to be depended upon — is itself established only through the entity to be established, then tell me: what depends on what for what to become established?

Have you not heard from the mouths of the wise the words: "These are mutual dependences, and mutual dependences are not established"? Like people in a sinking boat — one drowning person cannot be the refuge of another.

Therefore, be ashamed! Sit with a balanced mind, consider well, and then speak.

Verse 10.16 — Neither Established Nor Unestablished Can Depend

If the entity that is to be established through dependence
is not yet established, how could it depend?
And if already established,
what need for dependence? It is untenable.

The entity that is to be established through dependence on another — if it is not established and does not exist, how could it depend? And if it is already established and exists, what purpose does depending on another serve? It is pointless — it is untenable. Therefore, since neither the established nor the unestablished can depend, fire and fuel cannot be established through mutual dependence.

Verse 10.17 — The Fourfold Negation

Fire dependent on fuel does not exist;
fire not dependent on fuel also does not exist.
Fuel dependent on fire does not exist;
fuel not dependent on fire also does not exist.

Therefore, having set forth this reasoning and examined things as they truly are: fire dependent on fuel does not exist — because the established and unestablished cannot depend. Fire not dependent on fuel also does not exist — because it would be without dependence on another, arising from a cause without kindling, and would always burn.

Now, fuel dependent on fire also does not exist — because the established and unestablished cannot depend. And fuel not dependent on fire also does not exist — for without fire, something not being burned could not be fuel. If it could, then nothing would fail to be fuel — and that is unacceptable.

Verse 10.18 — Fire Does Not Come From Elsewhere

Fire does not come from elsewhere;
nor does fire exist within the fuel.

Fire does not come from some other place — for any such analysis of its coming from elsewhere would involve either fuel or the absence of fuel, and all the same considerations and faults would apply, making the analysis of coming from elsewhere purposeless.

Nor does fire exist within the fuel. Why? Because it is not perceived [there before kindling], and because effort [to kindle] would be purposeless. And because brightness and magnitude did not exist before, the result would be pre-existent — an unacceptable consequence.

And if one says, "But sesame oil exists within sesame seeds" — that too is untenable. For sesame seeds have the qualities of being ground and being oily, while sesame oil is perceived separately.

Verse 10.19 — The Parallel with Going

By the gone, the not-gone, and the going,
the remainder is shown for fuel likewise.

By these modes, the remainder is shown for fuel too: just as there is no going in the gone, no going in the not-gone, and no going in what is currently going — so too there is no burning in the already-burned fuel, no burning in the not-yet-burned, and no burning in what is currently burning.

Just as the goer does not go, the non-goer does not go, and the goer-and-non-goer does not go — because they do not exist — so too fire as burner does not burn, the non-burner does not burn, and the burner-and-non-burner does not burn — because they do not exist.

And all the remainder should be drawn out likewise.

Verse 10.20 — The Sevenfold Application

Fuel itself is not fire;
fire does not exist other than fuel.
Fire does not possess fuel;
fuel does not exist in fire, nor fire in it.

Fuel itself is not fire — because the faults of agent and action being identical would follow. Fire does not exist other than fuel — because the faults of non-dependence and others would follow. Fire does not possess fuel — for this possession must involve either sameness or difference, and both have been refuted. Fire does not exist in fuel like lotuses in water; fuel does not exist in fire like juniper at a cliff-base. Why not? Because the fault of otherness would follow.

Verse 10.21 — Application to Self and Everything

By fire and fuel, all the modes
of the self and the appropriated,
together with pot, cloth, and so on,
are explained without remainder.

By fire and fuel, the modes of the self and the appropriated — their sameness, otherness, and mutual dependence being untenable — are explained without remainder together with pot and cloth and so on.

Just as fire is neither the same as fuel nor tenable as other, nor established through mutual dependence — so too the self is neither the same as the aggregates, nor tenable as other, nor established through mutual dependence. Just as fire does not come from elsewhere and does not exist in fuel — so too the self does not come from elsewhere and does not exist in the aggregates.

Just as fuel itself is not fire, fire does not exist other than fuel, fire does not possess fuel, fuel does not exist in fire, and fire does not exist in fuel — so too: the aggregates are not the self, nothing other than the aggregates is the self, the self does not possess aggregates, the self does not exist in the aggregates, and the aggregates do not exist in the self.

Just as fire's burning of what has been burned, what has not been burned, and what is being burned does not exist — so too the self's appropriation of what has been appropriated, what has not been appropriated, and what is being appropriated does not exist. And so too the appropriator as appropriator does not appropriate, the non-appropriator does not appropriate, and the appropriator-and-non-appropriator does not appropriate — because they do not exist.

"Together with pot and cloth and so on" means: all the modes explained by fire and fuel for the self and the appropriated are also explained together with pot, cloth, and so on — completely and without remainder.

For example: clay itself is not the pot — because the cause would have no function of producing the result. Nor is the pot other than clay — because it would be permanent without dependence on another. They are not established through mutual dependence — because the established and unestablished cannot depend.

A leaf itself is not the tree — because if the leaf fell, the tree would perish. Nor is the tree other than the leaf — because it would be permanent without dependence on another. They are not established through mutual dependence.

Blue itself is not the leaf — because if the blue faded, the leaf would cease. Nor is the leaf other than the blue — because even if the leaf fell, the blue would remain. They are not established through mutual dependence.

A characteristic is not the characterized — because what establishes and what is to be established are different, and because they are numerically different. Nor is the characterized other than the characteristic — because the entity that is to be characterized could not be established. They are not established through mutual dependence.

Similarly: the qualified leaf is the leaf only together with the qualities of blue and so on — not by itself alone. The result cloth is the result only together with the cause yarn — not by itself alone. The whole body is the whole only together with the parts hands and so on — not by itself alone. The characterized cow is the characterized only together with the characteristics horns and so on — not by itself alone.

Verse 10.22 — Those Who Teach Sameness or Difference

Those who show the self and entities
as the same or as different —
I do not think they are skilled
in the meaning of the teaching.

Those who, not having the nature of reasoning, with the arrogance of being wise, show the self and entities as being the same with their basis — such as fire being the same as fuel — or as being different — such as fire being other than fuel — I do not think they are skilled in the meaning of the teaching.

Why? Because that entity which "possesses" its basis must involve either sameness or difference — and both are untenable, as was shown by the preceding verses, and because the refutation of co-existence was established in the chapter on the Examination of Desire and the Desirous, where it was taught extensively that "in one, co-existence does not exist."

Examination of Fire and Fuel — the tenth chapter.

Chapter 11 — Examination of Saṃsāra (འཁོར་བ་བརྟག་པ།, Saṃsāraparīkṣā)

[The opponent] said: The self indeed exists. Why? Because saṃsāra exists. Here the Blessed One said: "For the childish who do not understand the excellent Dharma, saṃsāra is long." Likewise, he declared: "Monks, therefore you should strive to exhaust saṃsāra, and you should train thus."

Therefore, that saṃsāra which was taught to be long, and for whose exhaustion one should strive — it exists. If it did not exist, how could it be long and how could it be exhausted? Therefore, because it was taught to be long and exhaustible, saṃsāra exists. And if saṃsāra exists, it is evident that there is also one who cycles through it. Why? Because it is called "saṃsāra" since one comes and comes and goes there again and again. That which comes and comes and goes — that is the self. Therefore, the self indeed exists.

Verse 11.1 — Saṃsāra Has No Beginning and No End

Have you seen the honey but not the precipice? You have seen where it was taught that saṃsāra is long and exhaustible, but you have not seen this other teaching — that the Blessed One declared:

When asked "Is a prior limit discernible?"
The Great Sage said "No."
Saṃsāra has no beginning and no end —
It has no prior and no posterior.

The Blessed One, the Omniscient, the All-Seeing, the Great Sage declared: "Monks, saṃsāra has no beginning and no end. The prior limit is not discernible." Because this was declared, the Blessed One thereby showed that saṃsāra too is empty of self-nature. For if there were some entity called "one who cycles through saṃsāra," there would undoubtedly be both a beginning and an end for it. How could something that exists have no beginning and no end? Therefore, saṃsāra is taught as long and exhaustible by the power of worldly convention, but by the power of the Blessed One's teaching of the ultimate: "It has no prior and no posterior."

Therefore, because it was taught to have no beginning and no end, no entity whatsoever called "saṃsāra" is tenable. If that does not exist, what kind of "one who cycles" could be tenable?

Verse 11.2 — The Middle is Also Untenable

[The opponent] said: Even though the beginning and end of saṃsāra have been refuted, the middle has not been refuted. Since saṃsāra has a middle, it indeed exists. For how could something nonexistent have a middle? Therefore, because there is a middle, saṃsāra indeed exists. And because saṃsāra exists, one who cycles also indeed exists.

If there were indeed a middle, then because of it, saṃsāra might also exist. But the middle itself is untenable. So how could saṃsāra exist because of it?

That which has no beginning and no end —
How could it have a middle?

How could that which has no beginning and no end have a middle? For the middle would be established only in dependence on a beginning and an end. But there is neither a beginning nor an end. Since those do not exist, how could a middle exist?

Noble Master Āryadeva also said: "There is no beginning, middle, or end. Before birth is impossible. Without pairs, how could one alone begin?"

Therefore, for these, the order of before and after
And of simultaneity is untenable.

Therefore, the orders of before, after, and simultaneity are impossible. Since saṃsāra has no beginning, middle, or end, here too, for the birth and aging-and-death of one who cycles, there is no order of before, after, or simultaneity.

Verse 11.3 — If Birth Were Prior

How so?

If birth were prior
And aging-and-death were posterior,
Birth would be without aging-and-death,
And one would be born without having died.

If birth were prior and aging-and-death came after it, then that birth would be without aging-and-death. If there were no aging-and-death in it, from where would aging-and-death later come? If it did come, it would absurdly follow that aging-and-death has no basis. Even if it met birth, nothing would change in it, because by its very nature it is without aging-and-death.

Furthermore, one would be born without having died. For if birth is examined as prior, it would absurdly follow that one is born here without having died elsewhere before. In that case, saṃsāra would have a beginning. Since that too is not accepted, birth being prior and aging-and-death being posterior is untenable.

Verse 11.4 — If Aging-and-Death Were Prior

If one thinks "since that fault would not work" and proposes that aging-and-death is prior and birth is posterior:

If birth were posterior
And aging-and-death were prior,
How could aging-and-death without birth
Be without cause?

If aging-and-death were prior and birth posterior, then aging-and-death without a basis would absurdly be without cause — and that too is not accepted. For how could aging-and-death of what has not been born and does not exist arise without basis and without cause? It is proper to posit aging-and-death only for what has been born and exists. Therefore, birth being posterior and aging-and-death being prior is also untenable.

Verse 11.5 — If Simultaneous

[The opponent] said: There is no before or after for them. One is born while being connected with aging-and-death.

Birth and aging-and-death
Are not suitable as simultaneous.

Birth and aging-and-death being simultaneous is untenable. If they were:

One would die while being born,
And both would be without cause.

If birth and aging-and-death were simultaneous, then one would die in the very act of being born. That too is untenable, for how could two incompatible things — arising and cessation — occur in one thing at the same time?

Furthermore, both would be without cause. If birth and aging-and-death arose simultaneously, then birth would not be preceded by death, and it would absurdly follow that birth arose on its own. Noble Master Abhaya also said: "If the body is born from karma, and without the body there is no karma, then the body — not having been born from karma previously — by what cause was it born?"

Thus, if they arise simultaneously, aging-and-death would be self-established without depending on birth, aging-and-death would be baseless and causeless. Since many faults follow, that too is not accepted.

Therefore, birth and aging-and-death are not tenable simultaneously either. In this saṃsāra as you have examined it, the orders of before, after, and simultaneity of birth and aging-and-death are impossible. If they do not exist, what "self" without birth and death would cycle in saṃsāra?

Verse 11.6 — Why Fabricate?

[The opponent] said: Whether or not the orders of before, after, and simultaneity exist for them, birth and aging-and-death at least exist. And they are not without a basis — they belong to someone. That someone who exists — that is the self. Therefore, the self indeed exists.

That birth and that aging-and-death
For which the orders of before, after, and simultaneity
Are impossible —
Why do you fabricate them?

When examined with the reasoning set forth above — that birth and aging-and-death for which the orders of before, after, and simultaneity are impossible and nonexistent — why do you fabricate and declare "birth is this" and "aging-and-death is that"? If some birth or aging-and-death existed, it would necessarily be prior, posterior, or simultaneous. To say "birth and aging-and-death exist" when the orders of before, after, and simultaneity do not exist for them and are not established by nature — who would declare such a thing? What thinking person would assert this?

Therefore, birth and aging-and-death are untenable. If they do not exist, how could a self be tenable? Therefore, abandon this advocacy of self that conflicts with reason!

Verse 11.7 — The Generalization

Cause and effect,
Characteristic and characterized,
Feeling and the feeler,
And whatever things there are —

Just as when examined, the orders of before, after, and simultaneity of birth and aging-and-death are untenable, likewise for cause and effect, characteristic and characterized, feeling and feeler, and whatever other things there are — liberation and nirvāṇa, cognition and the knowable, valid cognition and the object of valid cognition, and so forth — for all of these that are posited as existent, the orders of before, after, and simultaneity are untenable.

How so? If the effect were prior and the cause posterior, the effect would be causeless, and investigating causes would be pointless since the effect already exists. If the cause were prior and the effect posterior, the cause would be without an effect — so how could it be a cause? If it could, then nothing would fail to be a cause. If cause and effect were simultaneous, both would be causeless, and the cause would be self-established without depending on its effect.

Likewise, if the characteristic were prior and the characterized posterior, what would it characterize? The characterized has not arisen, so it does not characterize anything — how then is it a characteristic? If the characterized were prior and the characteristic posterior, the characterized would be without a characteristic. In that case, even a rabbit's horn would exist, and investigating characteristics would be pointless. If the characteristic and the characterized were simultaneous, both would be causeless, and the characterized would be self-established without depending on the characteristic.

Likewise, if the feeler were prior and feeling posterior, what would the feeler feel? Feeling has not arisen — so what does the feeler feel? Without feeling, how is it a feeler? If it could be, then everyone, even without having encountered any pleasure or suffering, would be a feeler. If feeling were prior and the feeler posterior, there would be feeling without anyone to feel it — untenable, for nothing would ever be separated from feeling. If feeling and the feeler were simultaneous, both would be causeless — the feeler would be self-established without depending on feeling, feeling without anyone to feel, and the feeler would feel without any feeling.

Likewise, if nirvāṇa were prior and liberation posterior, even the afflicted would have nirvāṇa, and no one would fail to have passed beyond suffering. If liberation were prior and nirvāṇa posterior, one would be liberated without attaining nirvāṇa — all who have not attained nirvāṇa would then be liberated, and seeking nirvāṇa after liberation would be pointless. And if nirvāṇa is "unborn and unarisen," yet it later arose, it would be like something born — which too is not accepted. If liberation and nirvāṇa were simultaneous, both would be causeless, and each would be self-established without depending on the other. Likewise, the same analysis should be applied to cognition and the knowable, valid cognition and the object of valid cognition, and so forth.

Verse 11.8 — Not Only Saṃsāra

Not only does saṃsāra lack a prior limit —
For all entities whatsoever,
A prior limit does not exist.

Because when examined in accordance with reality, the orders of before, after, and simultaneity are untenable for all entities — therefore, not only does saṃsāra alone lack a prior limit, but all that is posited as an entity also lacks a prior limit. What appears as an entity is established to be like an illusion, a mirage, a city of gandharvas, and a reflection.

Examination of Saṃsāra — the eleventh chapter.

Chapter 12 — Examination of Suffering (སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པ།, Duḥkhaparīkṣā)

[The opponent] said: The self indeed exists. Why? Because suffering exists. Here, everyone knows that the arising of body and sense-faculties is suffering. And the Blessed One said: "In short, the five aggregates of clinging are suffering." Therefore, suffering exists. Since suffering cannot exist without a basis, that someone to whom suffering belongs also exists. That to whom suffering belongs is the self. Therefore, the self indeed exists.

If suffering itself were tenable, then the self too might exist. But since suffering itself is untenable, how could the self exist? How so?

Verse 12.1 — The Four Alternatives

Some hold suffering is self-made,
Made by another, made by both,
Or arisen from no cause.
None of these is tenable.

Among those who speak of suffering: some hold that suffering is self-made; some hold that suffering is made by another; some hold that suffering is made by both self and other; and some hold that suffering arose suddenly from no cause at all. Since that suffering would be a product of self, other, and both, it would absurdly follow to be the action of all three. None of this is tenable. Suffering is not properly the action of any of these.

Why? If suffering were made by itself, would it make what already exists or what does not exist? If suffering already exists and makes itself — that is unreasonable, for why make what already exists? If one does make it, it doesn't truly exist. And if suffering that already exists is self-made, it would either be causeless or, if self-made again, lead to infinite regress. If suffering that does not exist makes itself — how could what does not exist make itself? If it could, a rabbit's horn would also make itself.

Thus, suffering is not self-made. And if suffering has not been made and does not exist, how could "another" exist for it? Since there is no "other," suffering being made by another is unreasonable. By this same reasoning, suffering made by both self and other is also unreasonable.

Verse 12.2 — If Self-Made, Not Dependent

If suffering were self-made,
It would not arise dependently.
Yet these aggregates arise
In dependence on those aggregates.

If suffering were self-made, it would not arise dependently. But it does arise dependently — for future aggregates arise in dependence on present aggregates. The Blessed One also said: "Consciousness is the condition for name-and-form." If suffering were self-made, it would not arise through the power of causes and conditions. Therefore, suffering is not self-made.

Verse 12.3 — Other-Made Requires Otherness

[The opponent] said: That is so — suffering is not self-made. Suffering is made by another. How? Because these aggregates — which have become other — arise in dependence on those previous aggregates.

Suffering is not made by another. Why?

If these were other than those,
And if those were other than these,
Then those others would have made these,
And suffering would be made by another.

If the future aggregates were other than the present, and the present were other than the future, then those other present aggregates would have made these other future aggregates, and suffering would be other-made. But they are not other than each other, and otherness is not established. Without otherness, how could suffering be other-made? As will be said below: "That which arises in dependence on something is not other than that." Therefore, suffering being made by another is also untenable.

Verse 12.4 — The Person Without Suffering

[The opponent] said: I do not say "suffering itself made suffering, therefore suffering is self-made." Nor do I say "suffering arose from causes and conditions, therefore suffering is other-made." Rather: the person himself made it, therefore suffering is self-made. And another person made it, therefore suffering is also other-made.

If the person himself
Made suffering, then who is
That person who made suffering —
That one who is without suffering?

If you say the person himself made the aggregates of suffering — show me that person who made suffering, the one who is without suffering. There is no one who manifests the aggregates without suffering. A bare person — without the aggregates of clinging — has no designation at all. Without designation, how could such a one make suffering? Therefore, the person himself making suffering is also unreasonable.

Verse 12.5 — The Recipient Without Suffering

As for the claim that another person made suffering:

If suffering arose from another person,
And that other made it and gives it to someone —
How is it tenable that the one receiving it
Is without suffering?

If another person made suffering and, having made it, gives it to someone else — how could the one to whom it is given be without suffering, show me! For a person bare — without the aggregates of clinging — with no designation, is in every way impossible. How could another make suffering for such a person who does not exist?

Verse 12.6 — Self-Made Not Established, So Other-Made Impossible

Furthermore:

Since self-made is not established,
How could suffering be made by another?

If "suffering is self-made" were established, then "suffering is other-made" might also be tenable. But "suffering is self-made" is not established. Since it is not established, how could suffering be other-made? Why?

Whatever suffering another makes —
That is in fact self-made by that one.

If the suffering that another makes is in fact self-made by that other, then it is not other-made. If it is not even self-made by that one, how could it be other-made for someone else? Therefore, since self-made is not established, other-made is not established. Since self-made suffering is not established, there is no suffering to be made by another.

Verse 12.7 — The Person Argument Dismantled

[The opponent] said: Are you attacking words rather than understanding the speaker's intent? I do not say "suffering itself made suffering" or "suffering is other-made." Rather: the person himself made it, and since the person is not other than the suffering, by way of description it is "self-made." And since that which is suffering is not the person, by way of description it is also "other-made."

Are you pouring water on a tree whose roots have rotted? Do you say the person — who is bare, without clinging, and untenable in every way — made suffering himself? If a bare person without clinging could be established, saying "the person made suffering himself" would be tenable. But such a person is in no way tenable. Without that:

First: suffering is not self-made.

Since the bare person without clinging does not exist, suffering is not self-made by the person.

As for the claim that "since the person is not other than the suffering, by way of description suffering made itself":

That itself did not make that.

Because: the person is declared to be not other than the clinging. What is not other than its basis did not make anything. Since the person is not other than the suffering, and since the bare person without clinging does not exist, suffering did not make that suffering.

As for the claim that "since that which is suffering is not the person, by way of description suffering is other-made":

If the other is not self-made,
How could suffering be other-made?

If the person himself is not self-made and not self-established — since without clinging there is no person at all — then there is no "other" that exists. Without that, how could suffering be other-made? Since those clinging-aggregates have not arisen and do not exist, the person, even if he existed, could not be other. Therefore, all of this was already answered before — you have merely rephrased the same positions in different words.

Verse 12.8 — Both Together

[The opponent] said: Even though suffering made by self and by other separately is unreasonable, suffering made by both self and other together does exist.

If each one separately could make it,
Then both together could make suffering.

If each one separately had made it, then both together could also make suffering. But suffering made by each separately has been shown to be unreasonable. If suffering is not made by each separately, how could both together make it? When neither self nor other — each without suffering, bare and without clinging — is possible, how could they together make suffering? Therefore, suffering made by both is also untenable.

Verse 12.9 — Not Causeless

[The opponent] said: If suffering is not made by each separately and both together are also unreasonable, then suffering — not made by self, other, or both — must have arisen from no cause.

Not made by another, not self-made —
How could suffering be causeless?

"Not made by another" means: another did not make it. "Not self-made" means: oneself did not make it. If it was neither made by another nor self-made, how could suffering arise suddenly as if causeless? If it did, everything would arise constantly everywhere, all effort would be pointless, and the great fault of complete confusion would follow. That is not accepted. Therefore, suffering arising from no cause is not good either.

Verse 12.10 — Extended to All Entities

[The opponent] said: If suffering doesn't exist in any of these ways, what about the Blessed One's teaching: "Kāśyapa, suffering exists. I have known suffering. I have seen suffering"?

I did not say "suffering does not exist." Did I not say "therefore it would not arise dependently"? I say suffering arises dependently — not self-made, not other-made, not made by both, not from no cause.

Not only do the four alternatives not apply
To suffering alone —
For external entities as well,
The four alternatives do not exist.

Not only for the aggregates of suffering do the four alternatives — self-made, other-made, both, causeless — not apply. For external entities such as form, the four alternatives also do not exist.

How so? Form itself did not make form. If form made itself, would it make what exists or what doesn't exist? If form already exists, why make it again? If form does not exist, how could what does not exist make itself? If it could, a city of gandharvas would also build its own walls. And if form were self-made, it would not be tenable that form arises dependently — which too is not accepted.

As for form being made by others — the elements that are its causes: form is not other than its causes, for as will also be said: "That which arises in dependence on something is not other than that." How could unmade, unarisen, nonexistent forms be other? Form is not made by both, since neither separately is tenable. And form is not causeless, since many faults would follow — not made by another and not self-made, how could it arise causelessly?

Likewise, the same analysis should be applied to sound and all other entities: the four alternatives are untenable, and this should be understood accordingly.

Examination of Suffering — the twelfth chapter.

Chapter 13 — Examination of Suchness (དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པ།, Tattvaparīkṣā)

[The opponent] said: Suffering exists and external entities also exist. For them that exist, only the four alternatives are untenable. Even though the four alternatives do not apply, entities are still established.

Do you wish to travel on an illusory elephant? You conceive of entities not made by the four alternatives as truly existent. I think it is proper to grasp what is true here.

[The opponent] said: What is true here?

Verse 13.1 — What Is Deceptive Is False

Whatever phenomenon is deceptive, that is false —
Thus the Blessed One declared.
All compounded phenomena are deceptive —
Therefore they are false.

In another sūtra, the Blessed One said: "Whatever phenomenon is deceptive, that is false. Monks, the non-deceptive phenomenon — nirvāṇa — that is the supreme truth." Likewise, "Truth is one; there is no second" was also spoken in verse. And elsewhere: "The conditioned is a deceptive phenomenon. It is also a perishing phenomenon." Thus all compounded phenomena were declared to be of a deceptive nature. Therefore they are all false. What is false, how could it be established? Your claim that "entities are established" is merely stirred by craving.

Verse 13.2 — What Is There to Deceive?

[The opponent] said: If all compounded phenomena are false, would it not demonstrate, while grasping them, that all entities do not exist?

It would not. For:

If what is deceptive is false,
What is there to deceive in what is false?
The Blessed One declared this
To fully teach emptiness.

If a deceptive phenomenon is false, and the deceptive phenomenon does not exist — then in what is false and nonexistent, what is there to be deceived? For what does not exist cannot be deceived. If it could, thieves would also harm the wealth of the Pāśupatas and the Jainas.

Therefore, "false" does not teach that entities do not exist. The Blessed One, whose knowledge is unobstructed, who has attained liberation, seeing reality as it is — by declaring "what is deceptive is false" — has fully taught the emptiness of self-nature of entities, which is not understood by all tīrthikas, free from the faults of existence and non-existence.

Verse 13.3 — Entities Lack Self-Nature

[The opponent] said: The statement "false" does not fully teach the emptiness of self-nature of entities. Rather, the Blessed One said this because:

Entities lack self-nature
Because change is observed.
Self-nature-less entities do not exist
Because entities are empty.

That is: the declaration "false" did not merely teach that entities lack self-nature. It was taught because entities appear to change, to transform, and to appear as having a non-abiding nature. And since entities lack self-nature, and entities are taught to be empty — therefore, since entities' self-nature does not abide and change is observed, entities are to be understood as self-nature-less.

This must definitely be understood in precisely this way. Otherwise:

Verse 13.4 — Self-Nature and Change

If there is no self-nature,
Whose change could there be?
If there is self-nature,
How could there be change?

If entities truly lack self-nature, whose change could there be? "Change" means departure from self-nature. If there is absolutely no self-nature, there would undoubtedly be no change either. But change exists, therefore self-nature also exists.

As for "If there is self-nature, how could there be change?" — if entities have self-nature — self-established, permanent, unchanging, not depending on another — how could change also exist for them? For change depends on another and is therefore change, whereas self-nature is not like that. Therefore, self-nature is incompatible with change.

[The opponent] said: If self-nature is incompatible with change, then how does that which is other than self-nature change?

Verse 13.5 — Change Exists Neither in Identity Nor in Otherness

In identity itself there is no change.
In otherness too it does not exist.
Because the youth does not age,
And because the aged also does not age.

That which is the entity under examination — in its identity, change is not tenable. And in that which is other than it — in its otherness — change is also not tenable. Why?

Because the youth does not age while still in the youthful state, and the aged does not age while already in the aged state. If the youth aged while still youthful, youth and old age would coexist simultaneously in one thing — but two incompatible things cannot coexist in one. And if the aged ages while already aged, investigating aging would be pointless — why age what is already aged? And if that aging itself also ages, the same reasoning would follow endlessly.

Verse 13.6 — The Milk-and-Curd Analogy

[The opponent] said: The identical thing itself changes, not another. For example, like milk — what it changes into is the entity of curd.

If identity itself changes,
Then milk itself would be curd.

If you think that the identical thing itself changes — then milk itself would be curd. Why? Because it is of that same identity, not of another. Since you say that while still in the state of milk, it is the entity of curd — then milk IS curd.

[The opponent] said: I do not say "milk itself is curd because milk's entity is curd."

What other than milk
Could be the entity of curd?

If you do not say milk itself is curd, then what other than milk is the entity of curd? Is the curd itself becoming curd? Or is water becoming curd? Therefore, neither identity nor otherness is tenable for change. Since neither is tenable, change itself does not exist. Therefore, "false" was said to fully teach the emptiness of self-nature of entities — not to teach the non-abiding of self-nature.

Verse 13.7 — If the Non-Empty Existed

[The opponent] said: Emptiness does exist. Since there is no antidote to it, nothing at all exists — and since emptiness exists, non-emptiness also exists.

If one wishes to establish entities from their antidotes, emptiness too is untenable. Why? Because the non-empty does not exist.

If the non-empty existed even slightly,
The empty too would exist slightly.
If the non-empty does not exist at all,
How could the empty exist?

If the non-empty were established in any way, then as its antidote, the empty too would exist slightly. But when examined in every way, the non-empty does not exist at all. If there is nothing non-empty, how could the empty exist? And if the empty does not exist, how could its antidote, the non-empty, be posited?

Verse 13.8 — Emptiness Is the Release from All Views

[The opponent] said: I do not accept what you say. Earlier you said "the Blessed One declared this to fully teach emptiness." And now you say "if the non-empty existed, the empty too would exist slightly" — is this not contradictory?

Do not be angry — accept the reasoning!

The Victorious Ones declared emptiness
To be the release from all views.
Those who hold a view of emptiness
Were declared to be beyond cure.

The Victorious Ones, seeing reality as it is, endowed with supreme compassion, for the benefit of beings declared that emptiness is the release from the crocodile-jaws of all views. It is taught as the reversal of all the crocodile-jaws of views. What reverses the crocodile-jaws of views is not itself an entity.

For example: if some confused person develops the notion "this is a city" about a city of gandharvas, and then, freed from confusion, sees reality as it is — when the notion of the city is reversed, there is no entity called "the reversal of the notion of the city." It is merely freedom from conceptual construction regarding what does not exist.

Likewise, seeing reality as it is — the reversal of the crocodile-jaws of viewing entities, which is called "emptiness" — is not itself an entity called "emptiness."

Those who, beyond merely uttering the word "emptiness," hold a view of emptiness as an entity — their eyes of understanding are obscured by the great darkness of ignorance. The great physician-Victorious Ones declared them to be beyond cure.

Why? For those who understand that entities do not exist by their own self-nature — for them, this dependent origination, called "emptiness," means entities are posited through the power of causes and conditions, not that entities exist by self-nature. Teaching "entities do not exist by self-nature" as the self-nature of entities can reverse that clinging. But for those who cling to emptiness itself as an entity, no one can reverse that clinging. For example, when someone says "there is nothing at all" and another replies "then give me that very 'nothing'" — how could one hand over nothing itself? Therefore, even the Victorious Ones endowed with the ten powers and great compassion declared them to be beyond cure.

Those who see even emptiness as empty — for them alone suchness is established.

Examination of Suchness — the thirteenth chapter.

Chapter 14 — Examination of Contact (ཕྲད་པ་བརྟག་པ།)

Sparśaparīkṣā — corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 14, verses 14.1–14.8. Folios 220a.5–223b.7.

[The opponent] said: Entities are not empty of self-nature. Indeed, entities have self-nature. Why? Because contact has been taught. Here, the Blessed One has taught in various places: "The meeting of form, consciousness, and the eye — that is contact." And likewise for sound, consciousness, and the ear, and so forth. Likewise, he taught that desire, anger, and ignorance bind through their afflictive connections.

If entities had no self-nature, contact would be untenable — for how could entities without self-nature meet? Therefore, entities indeed have self-nature.

[The author] replied: If contact among entities were tenable, then entities would indeed have self-nature. But since contact among entities is untenable, how could they have self-nature?

How so?

14.1 The seen, the seeing, and the seer —
these three do not meet in pairs,
nor do they all together
meet with one another.

The seen, the seeing, and the seer — these three do not meet in pairs, nor do all of them meet together. The seen and the seeing do not meet. The seen and the seer do not meet. The seeing and the seer do not meet. And the seen, the seeing, and the seer — all three together — do not meet.

14.2 Likewise desire, the desiring, and the desirous,
the remaining afflictions,
and the remaining sense-bases —
examine them in the same threefold manner.

Just as the seen, the seeing, and the seer do not meet in pairs or all together, so too desire, the desiring, and the desirous do not meet in pairs or all together. Desire and the desiring do not meet. Desire and the desirous do not meet. The desiring and the desirous do not meet. And desire, the desiring, and the desirous — all three together — do not meet.

Likewise, the remaining afflictions — anger and so forth — and the remaining sense-bases — sound and the ear and the hearer, and so forth — also do not meet in pairs or all together.

[The opponent] said: Why do the seen and so forth not meet with one another?

[The author] replied:

14.3 If the other were to meet with another —
but since the seen and so forth
lack this otherness,
therefore they do not meet.

Here, if there were such a thing as contact, it would necessarily arise from the meeting of one thing with another. But since the seen and so forth do not possess the otherness that would enable them to meet — since otherness is untenable among them — therefore they do not meet with one another.

14.4 Not only does otherness fail
for the seen and so forth alone —
nothing whatsoever, together with anything else,
is tenable as other.

Not only does mutual otherness fail for the seen, the seeing, and the seer — indeed, no entity whatsoever is tenable as other to any other entity. Since otherness is absent, nothing whatsoever can meet with anything else.

[The opponent] said: We directly perceive otherness among entities — who would dare say it does not exist?

[The author] replied: Precisely because you claim to directly perceive otherness among entities — for that very reason — I understand well that you have not perceived the otherness of entities. For the absence of otherness in entities cannot be perceived even with the divine eye — how much less with a fleshly eye like yours!

Why?

14.5 The other is other in dependence upon another.
Without the other, the other does not become other from itself.

Whatever is called "other" is other only in dependence upon something else from which it differs. Without that other thing, the other does not become other from itself alone. And whatever is other is called "other" in dependence on another — from itself alone it does not become other. So who would dare say they directly perceive it?

[The opponent] said: Even so, otherness is established. For this very reason — because the other depends on another — otherness exists.

[The author] replied: For the unwise, that may follow. But for the wise, it does not.

14.6ab That which depends upon something
is not tenable as other than that thing.

Is it not unreasonable to say that what arises in dependence upon something is other than that very thing?

Why?

14.6cd If the other were other from another,
it would be other even without the other.

If what becomes other in dependence upon something were indeed other from that very thing, then it would be other even without that thing. Thus, without dependence on the cloth, the vase would be other — but without dependence on the cloth, the vase does not become other. Therefore, the vase is not other than the cloth.

[The opponent] said: Even if it has not become other from that thing, still, the other exists for now.

[The author] replied: Are you chasing what drives you out? You think you can establish otherness using the very argument that refutes otherness!

If what something "depends upon to be other" is not something it is other from — then do you think it becomes other from its own self?

14.7ab The otherness of the other from another —
if that is absent, then by that absence, it is absent.

Since the otherness of one thing from another does not hold, and since without the other it does not become other from itself — know that there simply is no otherness.

[The opponent] said: Since the other depends on another and thus becomes other, does the other not exist? If it does not become other even through dependence, how can one say "it is other"?

[The author] replied: Dependent origination is of just this nature. Since for now the other is called "other" in dependence on another, we speak of otherness by the power of worldly convention. But when examined as things truly are:

14.7cd Otherness does not exist in the other.
Nor does it exist in the non-other.

Since the vase is called "other" in dependence on the cloth — because it depends on the cloth, because it is contingent on the cloth, and because it is not established from itself — otherness does not exist in the vase. And since without dependence on the cloth, the vase — which is what is called "non-other" — lacks the opposing quality of otherness, otherness does not exist in the non-other either. In the ultimate sense, there is no otherness.

Therefore the Blessed One also taught the banana-tree trunk — since the banana trunk is hollow and its heartwood cannot be grasped, he taught that there is nothing at all.

[The opponent] said: If the vase is not other, then the vase itself would be non-other. But without otherness, non-otherness also does not exist, so otherness would exist.

[The author] replied: Otherness is untenable even through its antidote. Why? Because non-otherness is untenable. Since the non-other would be non-other in dependence on the other — and that otherness, when examined, is itself untenable:

Otherness does not exist.
Neither otherness nor identity exists.

Since otherness does not exist, its antidote — non-otherness, that is, identity — also does not exist. And since non-otherness does not exist, its antidote — otherness — also does not exist. Is that not what has been taught?

[The opponent, in another form,] said: It is not that something becomes other in dependence on something else. "Otherness" is a universal — that which possesses it becomes other.

[The author] replied: If something becomes other through possessing otherness, then since it is not established from itself, does it not become other only in dependence?

[The opponent] said: Otherness necessarily resides in the other — so what need is there for dependence?

[The author] replied: Otherness does not exist in the other. Your claim that otherness necessarily resides in the other is unreasonable. Otherness does not exist in the other. Why? Because it does not exist in the non-other either. Here, the vase is not other from its own self — so the otherness that would oppose non-otherness does not exist in the vase. If otherness necessarily resided in the other, then the vase would be other even from its own self and would never be non-other. Since the vase being other from its own self is unacceptable — since otherness does not exist in the non-other — therefore it also does not exist in the other. If it did exist, it would exist in all circumstances.

Moreover, if one thinks the vase has otherness when viewed in dependence on the cloth — then otherness is not necessarily resident, because it depends on an entity. And if otherness is held to be both fixedly present and contextually dependent — that too is untenable, because it contradicts your own position.

Furthermore: two entities meet when they both exist; what does not exist does not meet. So if for now the vase is not other by its own nature, how could it become other through possessing otherness? Just as water mixed with milk does not become milk, and milk does not become water. Moreover, if the vase were other by its own nature, what need would there be to seek otherness as a property of the other?

Therefore, the claim that "it becomes other through possessing otherness" and that "otherness necessarily resides in the other" — this is untenable.

[The opponent] said: Whether otherness necessarily resides or not — whatever is accepted as other, the other at least exists for now.

[The author] replied: Are you trying to make the world run? You try to establish otherness without otherness!

Otherness does not exist.
Neither otherness nor identity exists.

If the entity of the other lacks otherness, then neither otherness nor identity exists — has this not been taught? Moreover, if there were otherness even without the entity of the other, then you yourself would be a fool even without possessing the entity of foolishness. If you do not accept that, then without the entity of the other, there is no otherness.

Therefore, when examined in this way, otherness is in no way tenable for any entities whatsoever. Without otherness, how could the seen and so forth, or desire and so forth, meet with one another? Without contact, how could the self-nature of entities arising from your proof through the teaching of contact be established?

Moreover, if you think in your mind that something is both other and identical — even so, contact is untenable.

Why?

14.8ab That does not meet with itself.
And other does not meet with other.

First, the same does not meet with itself. Why? Because it is just that one thing, and because the sense of "meeting together" is untenable for it. Moreover, if it did, then nothing would fail to meet — which is unacceptable. Therefore, the same does not meet with itself.

And that of which one says "this is other" and "that is other" — even there, contact is untenable. Why? Because they are precisely other. Moreover, if things that are other could meet, then nothing would fail to meet — and that too is untenable. Therefore, even if things are other, contact is untenable.

[The opponent] said: Two things that are different become one — like milk and water meeting. Likewise, the other meets with the other.

[The author] replied: There too, the same applies. When milk and water are still separate, there is no contact — because they are separate. And when they have become one, there is also no contact — because they are one.

[The opponent] said: When they have become one — that very oneness is the contact.

[The author] replied: If oneness also produces contact, then nothing would fail to meet — as we have already said. Therefore, that too is not acceptable.

[The opponent] said: Two things that have become different and are in the process of meeting — that is contact.

[The author] replied: There too, the same applies. If there is some entity called "meeting-in-progress" — even there, since "this is other" and "that is other," because they are other, contact is untenable. Moreover, if the "meeting-in-progress" is said to be oneness, then the term "meeting-in-progress" is untenable — for how would the one meet?

[The opponent] said: The entities that are half-met — those meeting-in-progress — there is contact for them.

[The author] replied: There too, the same applies. If when they are half-met, one side having met means the whole self has met — then since they are one, contact is untenable. If one side has met but the self remains different — then since they are different, how could there be contact? And if some part has met and some has not, then the entity has two selves. The part that has met — since it is not one — has no contact. And the part that has not met — since it is other — also has no contact.

[The opponent] said: Even without the meeting-in-progress, at least contact exists. If contact exists, then through the existence of contact, contact is established.

[The author] replied: Alas, what great hope! When the meeting-in-progress is untenable, and the process of meeting is also untenable — will contact be tenable indeed? When you said they "become one," at that point, if they are one, how could there be contact? And if they have met but are not one, then since they are also not other, it is not that they have merely not met.

[The opponent] said: Even without the meeting, at least the entities that were different before becoming one — they are the meeters. They at least exist for now.

[The author] replied: Are you envious of yesterday? You want the meeter to exist without the meeting! Here, the meeter is one who arises from the cause of meeting through the act of meeting — but that meeting is in no way tenable. Without that meeting, without the act of meeting, how could there be a meeter?

Therefore, with these reasonings set forth, when examined as things truly are:

14.8cd The meeting-in-progress, the meeting,
and the meeter do not exist.

If these do not exist, how could the self-nature of entities arising from your proof through the teaching of contact be established?

This concludes the fourteenth chapter, the Examination of Contact.

Chapter 15 — Examination of Entities and Non-Entities (དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ།)

Buddhapālita titles this chapter "Examination of Entities and Non-entities" (Bhāvābhāvaparīkṣā), not the standard "Examination of Self-Nature" (Svabhāvaparīkṣā). This is a genuine textual variant. Corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 15, verses 15.1–15.11. Folios 224a.1–226b.4.

[The opponent] said: You think these entities lack self-nature because you do not perceive any existing entity. You also say entities are dependently originated — and yet you claim they lack self-nature. How can entities both be originated and lack self-nature? If the self-nature of entities does not arise from causes and conditions, what else could arise from them? If from threads — the causes — the self-nature of cloth does not arise, does the self-nature of the threads alone arise? And if nothing at all arises, how can one even say "arises"?

[The author] replied: Do you not see the horse while riding it? You yourself say entities are dependently originated, and yet you do not see that this very thing is their lack of self-nature! Even those of dull wit would easily understand this:

15.1ab Self-nature does not reasonably
arise from causes and conditions.

Here, one's own entity is called "self-nature." But an entity that already exists does not reasonably arise from causes and conditions — for what action could there be upon what already exists? Without action, what would causes and conditions do?

And if it were to arise from causes and conditions, then:

15.1cd Self-nature arising from causes and conditions
would be fabricated.

That too is untenable.

[The opponent] said: Self-nature is indeed fabricated. Because the entity of cloth, which did not previously exist, is made afterwards.

[The author] replied:

15.2ab How could "fabricated self-nature"
ever be tenable?

[The opponent] said: These two propositions are contradictory — if it is self-nature, it is not fabricated; if fabricated, it is not self-nature. Who with a mind would hold that something is both self-nature AND fabricated?

[The opponent] said: What do you consider self-nature to be characterized by?

[The author] replied:

15.2cd Self-nature is unfabricated
and independent of anything else.

That which is not established through action and does not depend on causes and conditions — functioning in its own nature without change — that is what characterizes self-nature. What is established through action and depends on causes and conditions is contingent on others, dependent on others, not established from its own nature — how could it be called "self-nature"?

[The opponent] said: At least other-nature exists — that entity in dependence on which something becomes an entity. If other-nature is established, self-nature too will be established.

[The author] replied: Self-nature is untenable even through its antidote. Why? Because other-nature is untenable.

15.3ab If self-nature does not exist,
how could other-nature exist?

If self-nature were established, then its antidote — other-nature — would also exist. But self-nature is untenable. If self-nature does not exist, how could other-nature exist? And if other-nature does not exist, how could its antidote — self-nature — be tenable?

Furthermore, self-nature and other-nature are not truly distinct from each other. For:

15.3cd The self-nature of other-nature
is what is called "other-nature."

Since the self-nature of other-nature is what is called "other-nature" — if other-nature itself has no self-nature, what would make it exist? Therefore, saying that self-nature and other-nature are truly other from each other is untenable. In that case, the antidote itself does not exist, because they are of one nature. Without an antidote, how could one be established through dependence on the antidote?

[The opponent] said: Whether the self-nature of entities exists or does not exist — what is that to me? At least entities exist.

[The author] replied:

15.4 Without self-nature and other-nature,
where is there an entity?
If self-nature and other-nature existed,
an entity would be established.

If some entity were to exist, it would have to be through self-nature or other-nature. Therefore, if self-nature and other-nature existed, an entity would be established. But when neither self-nature nor other-nature exists, how could a bare entity — one that is neither self nor other, that cannot even be expressed apart from self-nature and other-nature — exist?

[The opponent] said: In that case, the non-existence of entities exists. And since non-entity is established independently, the entity whose non-entity it is must also exist.

[The author] replied: Even so, the entity is not established. Why? Because non-entity is not established. "Without self-nature and other-nature, where is there an entity?" — this has already been said. Therefore:

15.5ab If entities are not established,
non-entities cannot be established.

If no entity whatsoever is established, then non-entity cannot be established either. Why?

15.5cd The alteration of an entity
is what people call "non-entity."

People say that the alteration of an entity is "non-entity." But that entity also does not exist. If it does not exist, whose non-entity would it be? Without non-entity, how could your entity — its antidote — be tenable?

[The opponent] said: It is taught that "by seeing suchness, one is liberated." And "suchness" means "that entity itself" — it is a synonym for "the self-nature of entities." If entities lack self-nature, then wouldn't seeing suchness be untenable for you? Without seeing suchness, how could liberation be tenable? Therefore, the view that entities lack self-nature is not a good one.

[The author] replied: Do not hold this wrongly!

15.6 Those who see self-nature, other-nature,
entities, and non-entities —
they do not see suchness
in the Buddha's teaching.

Those who see self-nature, other-nature, and non-entity in that way — they do not see suchness in the supremely profound teaching of the Buddha. WE — through the sun of dependent origination having risen and illuminated things — see the lack of self-nature in entities exactly as things truly are. Therefore, it is WE who see suchness, and for US alone is liberation tenable.

If asked why:

15.7 The Blessed One, the Teacher
of entities and non-entities,
in the Instructions to Kātyāyana
negated both "exists" and "does not exist."

Since the Blessed One — skilled in the ultimate suchness, who teaches entities and non-entities — in the sūtra called the Instructions to Kātyāyana negated both "exists" and "does not exist," those who view entities in terms of existence and non-existence do not see suchness, and liberation is untenable for them. For us — who use conventional language without clinging to existence or non-existence — there is no fault.

If seeing entities and non-entities were seeing suchness, then nobody would fail to see suchness — and that is not the case. Therefore, the lack of self-nature in entities IS suchness, and by seeing that alone, one is liberated. The Noble Master [Āryadeva] also said: "Consciousness is the seed of becoming. Objects are its field. When selflessness is seen in objects, the seed of becoming is destroyed."

This should be understood as certain. Otherwise:

15.8ab If [entities] existed by nature,
they would never become non-existent.

If entities existed by their own nature, that existence — being by nature — would never subsequently become non-existent. Why?

15.8cd The alteration of nature
is never tenable.

Since nature is the antidote to change, nature would have to be unchanging and permanent. But change IS observed in entities — therefore, existence by self-nature is untenable for them.

[The opponent] said: If from seeing entities as absent you understand that entities lack self-nature, then at least entities have become non-entities.

[The author] replied:

15.9ab If nature does not exist,
whose alteration would it be?

When it has been said that the existence of entities is without nature — if that existence is without nature, then whose alteration would it be?

[The opponent] said: If the non-existence of entities is apparent and nature also does not exist, then non-entity is untenable — for the nature of the entity whose non-entity it is must necessarily exist.

[The author] replied:

15.9cd Even if nature existed,
how would alteration be tenable?

Did we not already say: "The alteration of nature is never tenable. Since nature is the antidote to change, nature would have to be unchanging and permanent"? Therefore, even the non-existence of entities is untenable.

Moreover, another fault follows from viewing entities in terms of existence and non-existence:

15.10 "Exists" grasps at eternalism.
"Does not exist" is the nihilist view.
Therefore, the wise do not dwell
in existence or non-existence.

Viewing entities as existing leads to grasping at eternalism. Viewing entities as not existing leads to the nihilist view. Both are purposeless and harmful. Therefore, since viewing things in terms of existence and non-existence leads to eternalism and nihilism, both of which are purposeless and harmful — the wise, those who wish to realize suchness, who wish to cross over the wilderness of saṃsāra, should not dwell in existence or non-existence.

[The opponent] said: How does viewing in terms of existence and non-existence lead to the fault of eternalism and nihilism?

[The author] replied:

15.11 Whatever exists by self-nature
does not not-exist — hence is eternal.
"Previously arose but now does not exist" —
that leads to nihilism.

Whatever exists by self-nature cannot subsequently not-exist, since nature does not change — therefore, viewing in terms of existence leads to eternalism. Viewing that entity — which previously arose — as "now not existing," that is, viewing the destruction of an existing entity — that leads to nihilism.

Thus, since viewing entities in terms of existence and non-existence leads to many faults — "entities lack self-nature" — THIS is seeing suchness, and THIS is the Middle Way. This itself is the realization of the ultimate.

Examination of Entities and Non-entities — the fifteenth chapter.

Chapter 16 — Examination of Bondage and Liberation (བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ།)

Buddhapālita titles this chapter "Examination of Bondage and Liberation," using the terms བཅིངས་པ (bound) and ཐར་པ (released) rather than the standard kārikā terms འཆིང་བ (binding) and རྣམ་པར་གྲོལ་བ (complete liberation). This chapter opens Volume Six (བམ་པོ་དྲུག་པ) of the commentary. Corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 16, verses 16.1–16.10. Folios 226b.4–231a.7.

[The opponent] said: For one who does not see entities and non-entities, there is no basis whatsoever for saṃsāra, nirvāṇa, bondage, or liberation — how then can that be the truth? If there is seeing entities and non-entities, all of those are tenable. Therefore, seeing entities and non-entities is itself seeing the truth.

[The author] replied: For one who sees entities and non-entities, none of those are tenable. If you ask how: those who assert entities must conceive of compounded phenomena and sentient beings as entities. When they conceive of them as entities, those entities must be either permanent or impermanent.

16.1 If compounded phenomena transmigrate —
if permanent, they do not transmigrate;
if impermanent, they would not transmigrate either.
The same reasoning applies to sentient beings.

In this regard, if one conceives that compounded phenomena transmigrate, that is untenable. Why? Because: "if permanent, they do not transmigrate; if impermanent, they would not transmigrate either."

First, if compounded phenomena are permanent, they do not transmigrate. Why? Because what is permanent does not change. Here, what arises and ceases in various places through the continuity of the stream — that is called "saṃsāra." But permanent, unchanging compounded phenomena are not subject to the nature of arising and perishing — therefore, if permanent, they do not transmigrate.

If compounded phenomena are impermanent, they also do not transmigrate. For those very compounded phenomena that cease do not arise again elsewhere. Since saṃsāra is untenable for what has definitively ceased, compounded phenomena do not transmigrate if impermanent either.

Thus, entities named "compounded phenomena," whether permanent or impermanent, are not established as transmigrating.

If one then thinks, "Compounded phenomena do not transmigrate, but sentient beings do" — to this we reply: "The same reasoning applies to sentient beings." The very reasoning by which transmigration was shown to be untenable for compounded phenomena applies equally to sentient beings. For a sentient being too must be either permanent or impermanent. If permanent, transmigration is untenable because what is permanent does not change. If impermanent, transmigration is also untenable because what has definitively ceased without effort does not arise again.

[The opponent] said: That reasoning does not apply equally to sentient beings. A sentient being cannot be described as identical with or different from the aggregates, sense-bases, and elements, nor as permanent or impermanent. Therefore, free from the faults of permanence and impermanence, sentient beings do transmigrate.

[The author] replied:

16.2 If a person transmigrates —
among the aggregates, sense-bases, and elements,
when sought in fivefold analysis,
that person is not found — what then transmigrates?

If one conceives that a person transmigrates, that is most certainly untenable. Why? Because when that person is sought in fivefold analysis among the aggregates, sense-bases, and elements, they are not found. The person you have conceived without necessity — like a phantom deer — is not apprehended in fivefold analysis among the aggregates, sense-bases, and elements. What is not apprehended in fivefold analysis — by what means could it be held to exist? Therefore it simply does not exist. If it does not exist, who or what transmigrates in saṃsāra? Say!

Furthermore:

16.3 If one transmigrates from appropriation to appropriation,
there would be a gap without existence.
Without existence and without appropriation,
who or what would transmigrate?

If one conceives that a person transmigrates, then when that person passes from one set of appropriations to another, there would be a gap without existence. Why? Because existence is designated on the basis of appropriation. When appropriation operates in the interval between sets of appropriation, and during that interval there is nothing by which existence could be designated — who would designate it as existing? Therefore there would be no existence. For one without existence, without appropriation, without anything that manifests them, without any designation — who is there, and to what set of appropriations would they transmigrate? When nothing has been appropriated, there is not even appropriation itself.

[The opponent] said: Such a being has the intermediate existence, and being possessed of appropriation through that intermediate existence, they take on another existence while still possessed of appropriation. Therefore there is no gap without existence.

[The author] replied: One who abandons these appropriations and transmigrates through the appropriation of the intermediate existence, and then abandons the intermediate appropriation and transmigrates to yet other appropriations — even in that case, the very same objection stands: in the interval there would be a gap without existence and without appropriation. Therefore sentient beings also do not transmigrate.

Now:

16.4ab It is in no way tenable
that compounded phenomena pass into nirvāṇa.

It is in no way tenable that compounded phenomena pass into nirvāṇa. Why? Because the consequence of permanence or impermanence arises. First, if compounded phenomena are conceived as permanent — then for permanent, unchanging phenomena, what distinction would attaining nirvāṇa produce? If it did produce a change, they would become impermanent. If compounded phenomena are impermanent, then since they are subject to perishing, they have already ceased and do not exist — for what would nirvāṇa belong to? Therefore it is not tenable that compounded phenomena pass into nirvāṇa.

If one then thinks, "Sentient beings pass into nirvāṇa" — to this we reply:

16.4cd It is in no way tenable
that sentient beings pass into nirvāṇa.

It is also in no way tenable that sentient beings pass into nirvāṇa. Why? Because the consequence of permanence or impermanence arises. First, if a sentient being is permanent, for what is permanent and unchanging, attaining nirvāṇa would accomplish nothing — and many other faults would follow. If a sentient being is impermanent, then since what is impermanent ceases without effort, what purpose would nirvāṇa serve? And to whom would the passing into nirvāṇa belong?

If one then thinks, "A sentient being that cannot be described as permanent or impermanent could pass into nirvāṇa" — that too is untenable. Why? "Cannot be described as permanent or impermanent" is only coherent for something that has appropriation, not for something without appropriation. If the sentient being that is to pass into nirvāṇa is one without appropriation, then one that is merely without appropriation — why could it not be described as permanent or impermanent?

If one then thinks, "What is without appropriation cannot be described as existent or non-existent" — to that we reply: for what cannot be described as existent or non-existent, how could one say "it passes into nirvāṇa"?

[The opponent] said: What is without appropriation cannot be described as existent or non-existent — just as what has appropriation cannot be described as identical with or different from the aggregates.

[The author] replied: For what is without appropriation, without anything that manifests it — by what could its existence be known? If it did exist, then the very means by which it is known to exist would be its appropriation. And for what has appropriation, liberation is itself untenable.

If one objects, "Since what is without appropriation cannot be described as existent, the question 'how could its existence be known' is improper" — we reply: "describable" is one thing, and "knowable" is another. Therefore we say "how could it be known?" — not "how could it be described?" For something that does not exist at all, like a rabbit's horn, you have no intention of describing it or not describing it. If even your own mind cannot determine it as either existent or non-existent, why do you say "it cannot be described"? You should simply say directly: "it cannot be known." As the Noble Āryadeva also said:

"If the self existed in liberation, it would be permanent.
If it did not exist, it would be impermanent.
Though a person cannot be described,
the wise know it is not unknowable."

Therefore sentient beings also are in no way established as passing into nirvāṇa.

16.5ab Compounded phenomena, whose nature is arising and ceasing,
are not bound and do not become liberated.

Compounded phenomena are neither bound nor liberated. Why? Because compounded phenomena, whose nature is arising and ceasing — momentary, arising and ceasing at each instant, definitively not abiding by their own nature — are in no way established as being bound or liberated.

[The opponent] said: Bondage and liberation exist for the continuum of compounded phenomena.

[The author] replied: If there were some entity called "the continuum of compounded phenomena," then as you desire, it could perhaps be bound or liberated. But since "continuum" is merely a designation for the causal sequence of the arising and ceasing of compounded phenomena — what in that would be bound, and what would be liberated? Even if an entity called "continuum" did exist, since it too would be a compounded phenomenon, subject to arising and ceasing, and definitively not abiding — how could bondage and liberation be tenable for it?

If one then thinks, "Compounded phenomena are neither bound nor liberated, but sentient beings are bound and liberated" — to this we reply:

16.5cd Likewise, as before, sentient beings also
are not bound and do not become liberated.

Sentient beings also are not bound and do not become liberated. If you ask how — "as before": just as it was previously shown that sentient beings, whether permanent or impermanent, are not established as transmigrating or passing into nirvāṇa, so too here. If a sentient being is permanent and unchanging, bondage is untenable, and liberation is also untenable. If they were bound or liberated, they would change, and would therefore be impermanent. An impermanent sentient being, subject to cessation and definitively not abiding, can be neither bound nor liberated. For what has already ceased and does not exist — what could be bound or liberated?

[The opponent] said: The appropriation of a sentient being — that is what is called "bondage." The complete and permanent pacification of appropriation — that is called "liberation." Since sentient beings cannot be described as permanent or impermanent, sentient beings free from the faults of permanence and impermanence are established as being bound and liberated.

[The author] replied:

16.6ab If appropriation is bondage,
one with appropriation would not be bound.

If appropriation is bondage, then first, a sentient being who already possesses appropriation would not be bound. Why? Because they are already bound. If already bound, what need is there to bind them again?

If one thinks, "Only one without appropriation would be bound" — to this we reply:

16.6c One without appropriation would not be bound either.

If one is without appropriation, bondage is also untenable. For one without appropriation, without anything by which they could be designated or manifested — how could they exist? What does not exist — how could they be bound by appropriation? Therefore a sentient being without appropriation is also not established as being bound by appropriation.

Then tell me now: in what condition would your sentient being become bound?

[The opponent] said: Appropriation is certainly bondage in the manifest sense — "this binds" is why it is called "bondage." Since bondage exists, that which is bound by it also necessarily exists.

[The author] replied:

16.7ab If bondage existed prior to being bound,
it could bind.

But it does not exist. If the appropriation that is bondage existed prior to the being's being bound, then as you desire, appropriation as bondage could bind. But prior to being bound, it does not exist. For how could what has not yet been appropriated count as "appropriation"? What does not exist prior to being bound — how could it bind? Therefore appropriation is not bondage either.

16.7cd The remainder
is demonstrated by gone, not-yet-gone, and going.

The remaining aspects of the untenability of bondage should be understood through the analogy of the gone, the not-yet-gone, and the going. Just as there is no going in the gone, no going in the not-yet-gone, and no going in the going — likewise, the already-bound is not being bound, the not-yet-bound is not being bound, and the being-bound is not being bound. Just as the action of going is untenable in the gone, the not-yet-gone, and the going, likewise the action of binding is untenable in the already-bound, the not-yet-bound, and the being-bound.

[The opponent] said: At least liberation is established, because the Blessed One taught it — the Tathāgata arose in the world to liberate beings. Therefore at least liberation exists. And since the unbound cannot be liberated, bondage also necessarily exists.

[The author] replied: If liberation were tenable, then bondage would also exist. But liberation is untenable — so how could bondage be tenable? How so? Because:

16.8a First, the bound is not liberated.

First, what is bound is not liberated. Why? Because what is bound, situated in the very state of bondage — how could it be tenable as liberated? If what is bound were itself liberated, then no one at all would fail to be liberated — but that is not accepted. Therefore, first, the bound is not liberated.

[The opponent] said: What was bound, having then separated from bondage — that is what is liberated.

[The author] replied: The same applies. It is not tenable that what is bound separates from bondage, because it is simply bound.

[The opponent] said: Then what has separated from bondage is liberated.

[The author] replied:

16.8b Nor is the unbound liberated.

For what has separated from bondage is simply unbound. And what is unbound is already liberated — so what further liberation would there be? Therefore the unbound also does not become liberated.

[The opponent] said: Bondage IS liberated — "what was bound becomes liberated" is well-known in the world!

[The author] replied: What you have said — "it is well-known in the world" — is well spoken. For precisely because it is merely well-known in the world, it does not engage the ultimate intention. How so? Because:

16.9 If the bound were being liberated,
bondage and liberation would be simultaneous.

If what is bound were to become liberated, then bondage — by virtue of which one is called "bound" — and liberation — by virtue of which one is called "liberated" — would both be simultaneous in a single being. Since bondage and liberation, being contradictory, are untenable as co-existing in one being — therefore "what is bound becomes liberated" is incoherent.

[The opponent] said: If liberation itself is untenable, then would not the aspiration of those who fear saṃsāra — thinking "May I one day pass into nirvāṇa without appropriation! May nirvāṇa become mine!" — and the instruction for attaining nirvāṇa, and the effort toward attaining nirvāṇa — would all of these not become pointless?

[The author] replied: It is beyond doubt that aspiration, instruction, and effort that employ wrong means become pointless. For when one thinks "I shall pass into nirvāṇa without appropriation" and "nirvāṇa shall become mine" — how could that be passing into nirvāṇa? When:

16.10 "I shall pass into nirvāṇa without appropriation;
May nirvāṇa become mine!" —
Those who cling thus
have not properly released their appropriation.

Here, if the complete pacification of all appropriation is called "nirvāṇa," then the root of all appropriation is grasping at self and "mine." Those who conceive "I shall pass into nirvāṇa without appropriation" and who presume "nirvāṇa without appropriation shall become mine" — they are firmly grasping at self and "mine" and are definitively established in it. Therefore, their very grasping at self and "mine" is their appropriation that has not been properly released. How could liberation be tenable for one who possesses appropriation? Who is the one who will pass into nirvāṇa without appropriation, and to whom does the passing into nirvāṇa belong? All of that is produced by their own existence and ignorance.

[The opponent] said: At least saṃsāra and nirvāṇa exist — they belong to some being, not to non-existence. Therefore the one who transmigrates and the one who passes into nirvāṇa also exist. For me, that much suffices.

[The author] replied: Are you guarding an empty vessel? You — for whom bondage and liberation are untenable — desire that saṃsāra and nirvāṇa exist!

For one who neither produces nirvāṇa
nor removes saṃsāra —
what saṃsāra is there to investigate?
What nirvāṇa is there to investigate?

If saṃsāra is that from which bound sentient beings and compounded phenomena are to be removed and expelled, and nirvāṇa is that into which they are to be produced and entered — then for one where none of this removal or production takes place, what is there to investigate as "saṃsāra"? For one from whom nothing has been removed and in whom nothing has been produced, what is there to investigate as "nirvāṇa"?

Or else this has another meaning: for one who, even with great effort toward exhausting saṃsāra and attaining nirvāṇa, neither removes nor eliminates saṃsāra, and neither produces nor increases nirvāṇa — being merely free from false conceptualization — what is there to investigate as "saṃsāra" and what is there to explain as "nirvāṇa"?

Therefore, those who see entities and non-entities fall into the views of eternalism and nihilism — for them, saṃsāra, nirvāṇa, bondage, and liberation are untenable. But for those who teach dependent origination, saṃsāra, nirvāṇa, bondage, and liberation are all established.

Examination of Bondage and Liberation — the sixteenth chapter.

Chapter 17 — Examination of Action and Fruit (ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ།)

Buddhapālita comments on Nāgārjuna's Karmaphalaparīkṣā, one of the longest chapters of the Mūlamadhyamakakārikā. The chapter concludes Volume Six (བམ་པོ་དྲུག་པ) of the commentary. Corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 17. Folios 231a.7–239b.6.

[The opponent] said: What was stated — that holding views of existence and non-existence is untenable because it leads to the faults of eternalism and annihilationism, and that therefore saṃsāra is not established — that is not tenable. Why? Because there is a connection between action and fruit.

17.1

Self-discipline, benefiting others,
and whatever thought of loving-kindness —
that dharma is the seed
of fruits in this life and others.

"Self-discipline" means restraining oneself well. "Benefiting others" means doing what benefits other beings. "Loving-kindness" arises toward friends — meaning tenderness, arising from close contact. Alternatively, "loving-kindness" is loving-kindness itself — a soft and tender mind — the cause of one's own welfare.

Good self-discipline, benefiting others, and the thought of loving-kindness — that is dharma. That same dharma is the seed of fruits — the cause of fruits in this life and in other lives.

For the Blessed One also taught extensively: "When loving-kindness is cultivated, there are eight benefits: people will be pleased," and so forth.

Actions of all three types are for the sake of dharma. Intention is shown as the seed, because body and speech both depend upon it. For the Blessed One also declared in verse: "Mind is the forerunner of dharmas."

17.2

The supreme sage declared that actions
are intention and volition.
The varieties of those actions
are proclaimed in many forms.

The supreme sage, the Blessed Buddha, taught actions in summary as two kinds: intention — which is the seed — and volition — the undertaking for a later time. The varieties of those two types of action were proclaimed by the Blessed One in many forms, here and there, in various ways.

17.3

What is declared as "intention" —
that is accepted as mental action.
What is declared as "volition" —
that belongs to body and speech.

That action which is declared as "intention" — that is accepted as mental. That which is declared as "volition" — after having thought "I shall do this" with one's mind, the physical or verbal doing — that belongs to body and speech. What is done without prior deliberation is not included.

17.4

Speech, movement,
and what is called the non-abandoning non-informative;
the abandoning non-informative —
others likewise accept these.

"Speech" means the articulation of syllables. "Movement" means bodily motion. Both are included in the domain of action because they are conditioned by action — here they are counted as actions.

"The non-abandoning non-informative" refers to when one has fully taken up an unwholesome resolve — "I shall do this unwholesome deed" with body or speech — then from that moment onward, even without actually performing the unwholesome deed, unwholesome states arise solely from having taken up that unwholesome resolve. These are called "non-abandoning non-informative."

"The abandoning non-informative, others likewise accept" — similarly, when one has fully taken up a wholesome resolve, even without performing it, wholesome states arise solely from having taken up that wholesome resolve. These are called "abandoning non-informative."

17.5

Merit arising from enjoyment,
and demerit likewise;
intention — these seven dharmas
are accepted as action.

"Merit arising from enjoyment" means merit that arises from the cause of enjoyment — what follows, connects to, and develops as a continuum of merit. "Demerit arising from enjoyment" is likewise. "Intention" means the mental formation of mind.

Thus, the many types of action, being included in the dharmas of speech and so forth, are accepted, recognized, and defined as action through these seven dharmas: speech, movement, non-abandoning non-informative, abandoning non-informative, merit from enjoyment, demerit from enjoyment, and intention.

Thus, because these seven types of action are connected with fruit, saṃsāra is established, and the faults of eternalism and annihilationism do not follow.

[The author] replied: If action itself would not fall into the fault of eternalism and annihilationism, then that would not be a fault. But it does fall into that fault. Therefore actions themselves are not established, and the connection between action and fruit is also not established.

How so?

17.6

If it persists until the time of ripening,
then that action would be permanent.

First, if action persists until the time of its maturation, it would likewise persist at other times as well, and would therefore be permanent. And what is permanent — how could it ripen?

If you think "that fault would not apply" and instead say "action is momentary; being momentary, it has ceased" — to that we reply:

17.7

If it has ceased, having ceased,
how could it produce a fruit?

If action, being momentary, has ceased and perished, how could it produce a fruit? If even a non-existent thing could produce a fruit, then a silk flower would perfume a garment. But because it does not exist, it does not perfume. Likewise, ceased actions cannot produce fruit.

Therefore, because actions fall into the faults of eternalism and annihilationism, actions themselves are not established — so how could the connection between action and fruit be established?

[The opponent] said: The connection between action and fruit is indeed established. Why? Because fruit is accomplished through the continuum of the stream. For example:

17.8

The continuum of sprout and so forth
arises from the seed.
From that, the fruit arises.
Without the seed, that too would not arise.

17.9

Because from the seed the continuum arises,
and from the continuum the fruit arises,
and because the seed precedes the fruit —
therefore it is neither annihilationism nor eternalism.

Here, the seed, having produced the cause of the sprout, ceases. The continuum of sprout and so forth arises from the seed, and from that continuum the fruit arises. Without the seed, the continuum of sprout and so forth would not arise.

Because the seed does not cease in every respect but the continuum follows it, it is not annihilationism. And because the seed ceases and does not permanently abide, it is not eternalism. Just so:

17.10

Just so, the continuum of mind
arises from intention.
From that, the fruit arises.
Without intention, that too would not arise.

17.11

Because from intention the continuum arises,
and from the continuum the fruit arises,
and because action precedes the fruit —
therefore it is neither annihilationism nor eternalism.

The continuum of mind arises from intention that is ceasing — and from that continuum the fruit arises. Without intention, that continuum of mind too would not arise.

Because from what is called intention the continuum of mind arises, and from the continuum the fruit arises, and because that action precedes the fruit — therefore it is neither annihilationism nor eternalism.

Therefore, because through the continuum the fruit is accomplished, saṃsāra is established, and the faults of eternalism and annihilationism do not follow.

Furthermore:

17.12

The methods of accomplishing dharma
are the ten paths of the wholesome class.
The fruits of dharma in this life and others
are the five sense pleasures.

The Blessed One taught that the methods of accomplishing dharma are the ten wholesome paths of action. He also taught that the fruits thereof, in this life and others, are the five sense pleasures. If there were no connection between actions and fruit, it would be untenable to teach the methods of accomplishing dharma, and it would also be untenable to teach the fruits of dharma. Yet the Blessed One taught both. Therefore, the connection between action and fruit indeed exists.

Others said:

17.13

If it were permanent,
there would be many great faults.
Therefore, that permanence
is not tenable here.

If the connection between action and fruit is like the connection between seed and sprout-continuum — if it were permanent in that way, many great faults would arise. Though much could be said, let an example suffice.

A continuum of the same kind as the seed arises: from a mango seed, mango itself is born, not neem; from a neem seed, neem itself is born, not mango. From a mango tree, mango fruit is born, not neem fruit. If continuums only produce like from like —

Then if the continuum of mind also produced fruit in the same way, a human mind would produce only a human continuum, a divine mind only a divine continuum, an animal mind only an animal continuum. If so, there would be no mixing of realms of existence, and all effort would be meaningless. Many great faults would follow — that is unacceptable.

From the distinctions of virtuous, non-virtuous, obstructed, and unobstructed morally neutral states, mind becomes manifold. From manifold mind, a manifold continuum arises. From manifold actions, the variety of realms of existence, species, clans, locations, bodies, faculties, colors, shapes, strengths, and intellects arises. Yet this cannot be established through that permanence. Therefore, because many great faults would follow, that permanence is not tenable here.

Then what is tenable?

17.14

That which was taught
by buddhas, pratyekabuddhas, and śrāvakas —
whatever is tenable here —
that shall be proclaimed.

And what is it?

17.15

Just as a debt with a receipt —
so it is with action and the non-perishing.

Action is momentary. The non-perishing of that momentary action refers to a non-momentary dharma that arises: action should be viewed like a debt, and the non-perishing should be viewed like a receipt.

For example, even though the wealth of a loan has been spent, because the receipt exists, the creditor's wealth does not perish but returns with interest. Likewise, even though the momentary action has ceased, because the non-perishing dharma — which arises from the cause of that action — exists, the fruit of the agent's action does not perish but arrives.

Just as when the creditor has recalled the wealth and enjoyed the fruit, even though the receipt still exists it can no longer reclaim the wealth — so too, when the agent has experienced the fruit, even the non-perishing can no longer produce fruit again.

17.16

That is fourfold according to realm.

The dharma of non-perishing is fourfold: belonging to the desire realm, belonging to the form realm, belonging to the formless realm, and uncontaminated.

17.17

That is by nature morally neutral.
Not abandoned by abandonment.
It is also one that is abandoned by meditation.

It is by nature morally neutral — neither virtuous nor non-virtuous. The fetters of suffering and so forth that are to be abandoned through seeing — the non-perishing is not to be abandoned by that abandonment. When the fruit transfers to another life, it is to be abandoned through the path of meditation.

17.18

Therefore, through the non-perishing,
action produces fruit.

Since it is neither to be abandoned through seeing nor through abandonment — therefore, even after the fruit is obtained, the non-perishing produces the fruit of actions.

17.19

If it were the same as abandonment by abandonment
and consistent with the transference of action,
then faults such as the destruction of action
would follow.

If the non-perishing were like the fetters of suffering that are abandoned through seeing, or like the transference of action, then faults such as the destruction of action would follow. For when an ordinary being abandons the subtle fetters to be abandoned through seeing, the other actions of that ordinary being would also be abandoned. Otherwise, one who has attained seeing would still possess the actions of an ordinary being — that is unacceptable.

Now, even though those actions have been abandoned, because the non-perishing holds and preserves the maturation of those actions, one who has attained seeing neither possesses the actions of an ordinary being nor are those actions destroyed — because the maturation still exists through the non-perishing. Therefore, what is to be abandoned through seeing is not to be abandoned in the manner of action itself. It is abandoned when the fruit transfers to another life.

The non-perishing belonging to the desire realm is abandoned through properly passing beyond the desire realm. Those belonging to the form and formless realms are abandoned through properly passing beyond the form and formless realms.

17.20

From the same realm, both similar and dissimilar,
all of them —
at the time of connecting to the next life,
a single one alone arises.

Of the non-perishing dharmas from actions of the same realm, both similar and dissimilar — each one having arisen individually in this life — at the time of connecting to the next life, when all of them cease, a single one alone arises.

17.21

In this life, from actions of both types,
all of them —
it arises as distinct.
Even when ripened, it persists.

In this life, of all the non-perishing dharmas from actions of both types — intention and volition, virtuous and non-virtuous — each arises distinctly. Even when ripened, it persists. It is not necessarily the case that it ceases through the maturation of action.

Though action has ripened, it persists for a hundred lives until the continuum is disturbed. When disturbed, it ceases. Yet even while persisting, it can no longer produce fruit — like a receipt that has been fully redeemed.

17.22

It ceases when the fruit has transferred
and when one has died.
Its division should be known
as uncontaminated and contaminated.

The cessation of the non-perishing is determined in two ways: when the fruit has transferred, and when one has died. "When the fruit has transferred" refers to what was shown as "abandoned through the path of meditation." "When one has died" — at death, when all cease, at the time of connecting to the next life, a single one alone arises.

Its further division should be known as twofold: by the distinction of uncontaminated and contaminated action.

Therefore, even though actions are momentary, because the dharma of non-perishing holds them, they are connected with fruit. And that connection — through the distinctions of action, across realms, species, clans, locations, and times — results in the experience of various pleasures and sufferings through different bodies, faculties, colors, shapes, strengths, intellects, and so forth.

Therefore:

17.23

Emptiness and not annihilation,
saṃsāra and not eternalism —
the dharma of the non-perishing of actions
was taught by the Buddha.

Because the connection between action and fruit exists, and through those distinctions the various situations exist, and even though the various situations exist, they cannot be said to be either identical or different — therefore, since own-nature does not definitely abide and cannot be so designated, emptiness is also established. Even though it is empty, the fault of annihilationism does not follow. Saṃsāra is also established. Even though saṃsāra exists, the fault of eternalism does not follow.

The Blessed Buddha, who directly perceives the actions and maturation of sentient beings, taught the dharma of the non-perishing of actions — that too is established.

Therefore, this itself is tenable here — not the understanding that the fruit of action is accomplished in the manner of fruit arising from a sprout.

[The author] replied: Are you repairing the walls of a gandharva city? You dispute about action and fruit while action itself is untenable for you!

For if you had established even a little of action's own-nature, then it would be reasonable to think that action-with-nature is connected to fruit through a continuum or through the non-perishing. But when action itself is not established by own-nature, what use is this baseless thought?

Therefore, emptiness...

[The opponent] said: How is action not established?

[The author] replied: Thus:

17.24

Because action has no arising...

Because action has no arising, it is not established. For what has not arisen — how could it be established?

[The opponent] said: Why does action have no arising?

[The author] replied:

17.25

Because it lacks own-nature, therefore.

Because action lacks own-nature, it has no arising. For if action had own-nature, arising would be tenable — "this is the arising of action." But if action has no own-nature, what is there to arise? Even if it did arise, it would not arise as own-nature. What does not arise as own-nature is not action at all, because it lacks the own-nature of action. Therefore action is not established.

[The opponent] said: Action does have arising. Why? Because of the non-perishing of actions — for the Blessed One said: "Actions do not perish." If action has no arising, what would that non-perishing be? Therefore action indeed has arising.

[The author] replied: If there is arising, the non-perishing is untenable, because:

17.26

Because it is unborn,
it does not perish.

It is precisely because the Blessed One said it is unborn that it does not perish. Otherwise, if it were born, how could it be non-perishing? If it could be, then even born beings would never die — but born beings do die. Therefore, action too, having been born, would not be non-perishing.

[The opponent] said: When I said "even though action is momentary and ceases, the dharma of non-perishing accomplishes the fruit" — what is the point of "if born, how could it be non-perishing?"

[The author] replied: That is precisely the answer. If action has ceased because it is momentary, then whose non-perishing is it? Without a basis, the non-perishing is untenable. For if it is the non-perishing of action, and that action has ceased and does not exist, then because it does not exist, the non-perishing also does not exist. Therefore, "the non-perishing of what has ceased" is contradictory.

[The opponent] said: Even though action has ceased, there is no fault because the non-perishing holds the maturation.

[The author] replied: That too is untenable. Why?

Here, "maturation" means the desired and undesired fruits of desired and undesired actions, which the agent obtains — experienced in this life, or in the next birth, or at some other occasion through distinctions of conditions. But if the maturation has not arisen and depends on conditions — how can the non-perishing hold what has not arisen?

If the maturation has already arisen, then it must cause the agent to experience pleasure and suffering — in that case, what use is the non-perishing? If, even though arisen, it does not yet cause the agent to experience pleasure and suffering, then by what mark would one know it has arisen? What would be the characteristic of its having arisen?

If it has arisen but does not cause the agent to experience pleasure and suffering, then later too it will do nothing for them — and who would deliver it to the agent later?

Therefore, without understanding the true meaning, you have been pacified by the mere word "non-perishing" and have spoken much that is manifold and without essence.

For action is simply without own-nature. Because it lacks own-nature, it is unborn. Because it is unborn, it does not perish. That should be understood as established.

Otherwise:

17.27

If action had own-nature,
without doubt it would be permanent.

If action had own-nature, without doubt it would be permanent. For own-nature does not change — change would be untenable.

Therefore:

17.28

Action would be unmade,
because the permanent has no activity.

If action is permanent, it would follow that it is unmade — for the permanent, having the nature of not changing, has no activity. Unmade permanent action — how could it ripen? For the permanent admits no change.

Even if one imagined that though action is permanent and unchanging, from its cause a fruit might arise — even then:

17.29

If action is unmade,
there would be the terror of encountering the unmade.

If action is unmade yet produces fruit, there would be terror from encountering the unmade. For even uncommitted unwholesome action would be present in one, and undesired fruits would come — producing great fear.

Furthermore:

17.30

Even abiding in the holy life
would not be tenable — that fault would follow.

If action is unmade, another great fault follows: since uncommitted unchastity would still exist, no one could properly abide in the holy life. And since the uncommitted holy life would already exist, abiding in the holy life would be meaningless. Therefore, abiding in the holy life would not be tenable.

Likewise:

17.31

Without doubt, it would contradict
all conventions.

If action is unmade, all worldly activities — farming, trade, seeking livestock, relying on kings, training in reasoning, crafts, and arts, and transmitting teachings — all would be contradicted. Why? Because their fruits would follow for both those who act and those who do not act.

Furthermore:

17.32

The distinction between merit-makers
and sin-makers would also not be tenable.

If action is unmade, the distinctions "this one is a merit-maker" and "this one is a sin-maker" would not be tenable at all. Why? Because all uncommitted virtuous and non-virtuous actions would also exist — and their fruits would be obtained.

Furthermore:

17.33

Its maturation would ripen,
and ripen again and again —
because action persists,
therefore having own-nature.

If action has own-nature and produces fruit, then even after its maturation has ripened, it would ripen again and again. Why? Because action necessarily persists and has own-nature. Just as it previously produced fruit when permanently abiding, so now it still permanently abides — it must produce fruit yet again. Or one must show why it previously produced fruit but now does not.

[The opponent] said: You merely enumerate the faults of action having own-nature. You do not show at all that action lacks own-nature. If there is some reasoning that would convince me — show it.

[The author] replied: Listen.

17.34

This action has the nature of afflictions.
Those afflictions are not real.
If the afflictions are not real,
how is action made from them?

What is called "action" arises from the cause of afflictions. For what is done with body, speech, and mind possessing an afflicted state of mind is called "action." Since it arises from afflictions and has affliction-nature, it does not exist by own-nature.

"Those afflictions are not real" — the afflictions that are the nature of action are also not truly existent. Their entity would be what is real — but they do not exist as the entity of afflictions, so they do not exist by own-nature.

As stated later as well:

17.35

Those that arise depending on
the perversion of the pleasant and unpleasant —
they do not exist by own-nature.
Therefore the afflictions are not real.

If the afflictions that are the nature of action are not real and do not exist by own-nature, then what will action have as its nature? For action arises from the cause of afflictions, and the afflictions arise from the cause of perversion. Therefore, action and afflictions are spoken of.

[The opponent] said: Action and afflictions do have own-nature. Why? Because their fruit has own-nature. Action and afflictions are taught as conditions of bodies, and bodies have own-nature. Therefore, because the fruit has own-nature, action and afflictions also have own-nature.

[The author] replied:

17.36

Action and afflictions are taught
as conditions of bodies.
If action and afflictions are empty,
what can be said about bodies?

You wish to establish the cause from the established fruit, yet show no other reasoning for establishing the cause. We have shown that the causes of bodies — actions and afflictions — are empty of own-nature because they arise dependently. Since the fruit should have the quality of its cause, if the causes of bodies are empty, then the assertion "body has own-nature" is certainly groundless.

[The opponent] said: Action indeed exists. Why? Because there exists an experiencer who enjoys the fruit of action. The Blessed One said: "Beings obscured by ignorance, possessing the fetter of craving..." And also: "If you yourself have done this sinful action, you yourself must experience its maturation."

17.37

The being obscured by ignorance,
possessing craving — that is the experiencer.

What was said — "beings obscured by ignorance" and "you yourself must experience the maturation" — that is the experiencer who enjoys the fruit of action. Therefore, since the experiencer is established, the doer and action are also fully established.

17.38

That experiencer is neither other than the doer,
nor identical with it.

The experiencer who enjoys the fruit of action is not other than the doer — because "you yourself shall experience the maturation" was stated. But neither is it identical — because the appropriation is different.

Thus saṃsāra is established, and the faults of eternalism and annihilationism do not follow.

[The author] replied: Are you hanging ornaments without having laid the foundation? You try to establish the experiencer while the doer, action, and fruit are themselves not established!

If the doer, action, and fruit are untenable, how could the experiencer be established? How so?

17.39

Because this action
has not arisen from conditions,
and is not arisen from non-conditions either —
therefore there is no doer either.

For those who teach dependent origination, this action cannot be said to have truly arisen from conditions. For those who teach causelessness, it cannot be said to have arisen from non-causes. Since action does not exist, the doer of action does not exist either.

17.40

If action and doer do not exist,
how could there be fruit born from action?
If there is no fruit,
how could there be an experiencer?

If neither action nor doer exists, how could there be fruit born from action? If there were such fruit, it would not be fruit born from action and would be fruit from no cause — unacceptable, as many faults follow.

If there is no fruit, how could there be an experiencer? The experiencer would experience fruit — but if that fruit is untenable, whose experiencer would they be?

Therefore, "doer, action, fruit, and experiencer exist" is mere deceptive words.

If doer, action, fruit, and experiencer are untenable, how could saṃsāra be established?

[The opponent] said: Is it absolutely certain that doer, action, fruit, experiencer, and afflictions do not exist?

[The author] replied: For what arises dependently, how could one say "it exists" or "it does not exist"?

[The opponent] said: What entity exists here?

[The author] replied: How could there be an entity? To refute the grasping at entities, here is an example — a pair:

17.41

Just as a master of emanations,
endowed with perfect magical powers,
emanates — and the emanation too
creates yet another emanation;

So too, whatever action the doer performs,
that too is like an emanation.
Just as an emanation
creates another emanation, so is this.

17.42

Afflictions, actions, bodies,
doers, and fruits —
are like a gandharva city,
like a mirage, like a dream.

Therefore, concerning actions, afflictions, bodies, doers, fruits, and experiencers that are like emanations, gandharva cities, illusions, mirages, and dreams — for those endowed with conceptual proliferation who truly say "it exists" or "it does not exist" — how can they speak thus?

For all conceptualization of entities and non-entities is entangled with the faults of eternalism and annihilationism. But dependent origination is beyond the views of entities and non-entities, and is therefore free from those faults.

Therefore, my definitive statement — that "entities are designated in dependence" — should be upheld. In this way, the teaching of doer, action, fruit, experiencer, afflictions, and bodies is established, the faults of eternalism and annihilationism do not follow, and saṃsāra is accomplished.

Examination of Action and Fruit — the seventeenth chapter.

Chapter 18 — Examination of Self and Dharmas (བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པ།)

Buddhapālita comments on Nāgārjuna's Ātmadharmaparīkṣā, the chapter where the examination of the self leads directly to the heart of emptiness as the path to liberation. This chapter opens the Seventh Fascicle (བམ་པོ་བདུན་པ) of the commentary. Corresponding to Mūlamadhyamakakārikā Chapter 18, verses 18.1–18.12. Folios 239b.6–246b.2.

Here the [opponent] says: If views of entities and non-entities entail the faults of permanence and annihilation, and are therefore not suchness, then state what your suchness is and how one may realize it.

[Buddhapālita] replies: From the very beginning, suchness has been taught. In brief, seeing that which is without self and without what belongs to self, both internally and externally — that is supreme suchness. Through cultivating the view of suchness, one realizes suchness.

The [opponent] asks: How does one come to see that there is no self and nothing belonging to self, both internally and externally?

[Buddhapālita] replies: Regarding this, one who wishes to see suchness should investigate with discernment as follows: What is this so-called "self"? Is it the aggregates themselves, or something other than the aggregates?

Verse 18.1

If the self were the aggregates,
it would be subject to arising and ceasing.
If it were other than the aggregates,
it would lack the characteristics of the aggregates.

The self that is spoken of can only be either identical with the aggregates or different from them — those who speak of other formulations are, in the end, simply asserting either identity or difference. Both are untenable. Why?

First, if the aggregates themselves were the self, then the self would be subject to arising and ceasing, since the aggregates are of the nature of arising and ceasing. Moreover, the self would become a plurality, and the term "self" would become merely a synonym for "aggregate" and thus pointless. Therefore, the assertion that the aggregates themselves are the self is untenable.

Furthermore, if the self were other than the aggregates, then it would lack the characteristics of the aggregates. Since the aggregates are characterized by arising and ceasing, the self — being other than the aggregates — would lack the characteristics of arising and ceasing. It would therefore be permanent. And if the self were permanent, then all undertakings would become pointless, for what could be done to what is permanent and unchanging? The conception of a self would also become pointless, since nothing whatsoever could be applied to or removed from it. Therefore, the self as something other than the aggregates is also untenable.

Verse 18.2

If the self itself does not exist,
how could what belongs to the self exist?

Having ascertained this through discernment, one further investigates: If the self is in no way tenable when examined, how could what belongs to the self exist? For the one who is said to be "the self" — that to which "belonging to the self" refers — that self does not exist. When it does not exist, how could "this belongs to that" be tenable? Therefore, what belongs to the self is also untenable.

Thus, one who does not see self or what belongs to the self, whether internally or externally — that is seeing suchness. Such a one cultivates and stabilizes this view.

Verse 18.3

Through the pacification of self and what belongs to self,
grasping at "I" and grasping at "mine" cease.

When one cultivates and stabilizes this view, the attachment to self and what belongs to self is thoroughly pacified. Through this pacification of attachment to self and what belongs to self, grasping at "I" and grasping at "mine" cease.

The [opponent] says: When one thus sees reality as it is, grasping at "I" and "mine" cease. That itself is the self, and because it exists, self and what belongs to self definitely exist.

Verse 18.4

That which is without grasping at "I" and "mine" —
that too does not truly exist.
One who sees the absence of grasping at "I" and "mine"
does not [truly] see.

That which is said to be without grasping at "I" and without grasping at "mine" — that too does not truly exist. It is shown to be a mere designation dependent on the aggregates of appropriation. For the Blessed One has also said: "This name and this family-lineage of this venerable one — apart from appropriation, the name and family-lineage of a person do not exist."

Therefore, it is merely expressed through the power of appropriation alone. There exists no separate entity that becomes free of grasping at "I" and free of grasping at "mine." If there were such an entity, then how could it become free of grasping at "I" and "mine" while still existing? Even if it could, that would simply be a wrong view, not a seeing of suchness.

The master Āryadeva has also said: "If there exists something called a 'self,' the statement 'there is no self' would be unreasonable. Or else, that very realization, or the attainment of nirvāṇa, would thereby become false."

Therefore, one who sees the absence of grasping at "I" and "mine" through wrong view — one whose eye of discernment is impaired — does not see suchness.

Verse 18.5

When apprehension of "self" and "mine" is exhausted
regarding what is internal and external,
appropriation ceases,
and through its cessation, birth ceases.

Now, when the false apprehension of "self" and "mine" regarding what is internal and external has been exhausted, that which appropriates no longer exists, and that which is to be appropriated no longer exists. The four types of appropriation also cease. Through the cessation of appropriation, craving ceases. Through the cessation of becoming, birth ceases. This is called liberation.

Thus, one who sees reality as it is thereby realizes suchness, and through realizing suchness, one is liberated.

Verse 18.6

Through the cessation of actions and afflictions, there is liberation.
Actions and afflictions arise from conceptual proliferation.
Those arise from mental fabrication.
Fabrication ceases through emptiness.

Since actions and afflictions are the causes of birth, liberation is the cessation of actions and afflictions. Those actions and afflictions arise from false conceptual proliferation — they do not exist by their own nature. For afflictions arise from improper conceptual proliferation: with regard to a single object, some become attached, some become averse, and some become confused. Therefore, afflictions arise from conceptual proliferation.

The activities of body, speech, and mind performed by one whose mind is accompanied by afflictions are called "actions." For the Blessed One has also said: "This person endowed with what is improper produces even meritorious formations," and so forth at length.

Therefore, actions and afflictions arise from false conceptual proliferation. Those false conceptual proliferations arise from mental fabrication — from worldly fabrication. Those whose minds are attached, thinking "this is true" regarding worldly dharmas such as gain and loss — they engage in various conceptual proliferations. Therefore, conceptual proliferations arise from fabrication.

Fabrication ceases through emptiness. Worldly fabrication regarding gain, loss, and so forth ceases through emptiness. When one realizes that the nature of entities is empty, fabrication ceases. Having realized emptiness, it ceases.

Therefore, emptiness is suchness. Through cultivating emptiness alone, one realizes suchness. And the realization of suchness itself is called liberation.

The master Āryadeva has also said: "In brief, the Dharma is non-harming. Nirvāṇa is emptiness. Only these two are taught by the Tathāgatas."

Verse 18.7

The [opponent] says: If there is no self and nothing belonging to the self in this way, then how did the Blessed Buddhas teach the self in various [contexts]?

[Buddhapālita] replies: It is not that they taught "there is simply no self." For it is also said below: "Thus, the self is not other than the appropriation, nor is it identical with the appropriation. The self is not without appropriation, yet it is not established as non-existent either."

However, the Blessed Buddhas — skilled in knowing the dispositions and latent tendencies of sentient beings — in order to overcome the attachments of those to be trained:

They designated "self"
and also taught "no-self."
The Buddhas also taught
that there is neither self nor no-self.

For those beings to be trained in whom views such as "this world does not exist," "the next world does not exist," and "there is no spontaneous birth" had arisen — who were intoxicated by attachment to wrong views, whose minds were confused, who had no regard for the next life, who felt no shame at transgressing worldly conduct, who were heading toward the great abyss of the hell realms — in order to counter their view of selflessness, the Buddhas designated "self."

For those beings to be trained who held views such as "there exists a self that is the agent of virtuous and non-virtuous actions, the experiencer of their pleasant and unpleasant fruits, and that which makes known bondage and liberation — if there were no self, all of this would be pointless" — who were falling into the great ocean of cyclic existence, seized by the crocodile-grip of grasping at "I" and "mine," their minds distracted by the rivers of wrong views, attached to the pleasures of existence — in order to counter their view of self, the Buddhas taught "there is no self."

For those excellent beings to be trained whose accumulations of virtue had fully ripened, who were capable of crossing the river of existence, who were fit vessels for discourse on the ultimate — the Blessed Buddhas, the great guides who teach the ultimate suchness, showed them: "This is an illusion that deceives the childish. There is here neither self nor no-self."

The master Āryadeva has also said: "Non-existence, existence, both, and neither are taught — according to the power of the illness, just as medicine must be suited to it."

Or else, this has another meaning: Some who turn their backs on seeing suchness — who are not omniscient yet display the pride of omniscience, following their own logicians' reasoning — frightened by the thought "If there is no self, none of this is tenable" — they designated "self."

Likewise, others — unconfused by false reasoning, who see that in the world, the aggregates function and actions and destinies exist implicitly — they taught "there is no self."

The Blessed Buddhas — who have attained the unobstructed knowledge of liberation, who are omniscient and all-seeing — wishing to benefit beings, clearly stated that neither [self nor no-self] exists. They taught the middle way: "This arises because that exists; this does not arise because that does not exist" — what is neither self nor no-self.

Verse 18.8

Here the [opponent] asks: What is the reasoning for the statement that "fabrication ceases through emptiness"?

[Buddhapālita] replies:

The objects of expression cease.
The domain of mind ceases.

Since, when one sees entities as empty, the objects of expression cease, therefore fabrication ceases through emptiness. For if there are objects of expression, fabrication can exist in dependence upon them. But when there are no objects of expression, how could groundless fabrication exist?

The [opponent] asks: How do the objects of expression cease?

[Buddhapālita] replies: Through the cessation of the domain of mind. The domain of mind refers to objects such as form and so on. Since the domain of mind — form and so on — ceases for that one, the objects of expression cease. For the objects of expression are form and so on — when they are thus, what is there to express?

The [opponent] asks: How does the domain of mind — form and so on — cease for that one?

[Buddhapālita] replies:

Unborn and unceased,
the nature of dharmas is like nirvāṇa.

Since that one who sees reality as it is thoroughly knows that the unborn and unceased nature of dharmas is like nirvāṇa, therefore the domain of mind ceases for that one. Thus fabrication ceases through emptiness.

The master Āryadeva has also said: "The seed of existence is consciousness; objects are its domain. When one sees selflessness in objects, the seed of existence ceases."

Verse 18.9

The [opponent] says: What is the difference between the view that "this world does not exist," "the next world does not exist," and "there is no spontaneous birth" — and the view that "all entities are unborn and unceased"?

[Buddhapālita] replies: The difference between the two is very great. You do not understand the meaning of emptiness and therefore think the two are the same.

Consider: one who is indifferent without having investigated and one who is indifferent after having investigated — both are indifferent, yet one who is indifferent without investigation is taught to possess the fetter of ignorance, while the other form of indifference is that which is practiced by the Blessed Buddhas. Therefore the difference between the two is very great.

Likewise here, the view "this world does not exist" and so forth is held by one whose mind is accompanied by the confusion of ignorance. But the other — the seeing that all entities are unborn and unceased because they are empty of self-nature — is preceded by knowledge. Therefore the difference between the two is very great.

Furthermore, consider: one who has not seen the matter but says "this does not exist" merely through words — like a blind person who, though told "this direction is pleasant," cannot see and therefore stumbles and is struck — that one also says "this world does not exist" but, having no eye of knowledge, does not see and is therefore tainted by those faults.

Furthermore, consider: in a legal dispute regarding a matter that is true, two witnesses testify. One has seen the matter with his own eyes, while the other has not seen it but seeks money or friendship. Both speak about the matter. Yet the one who speaks without having seen the matter — even though the matter may be true — speaks falsely, for it is not evident to him. He is associated with what is wrong and what is unsavory. But the other speaks having seen the matter with his own eyes: he speaks truthfully, and is associated with what is right and what is praiseworthy.

Likewise, even though all entities are empty and, being empty, are unborn and unceased — the one who has this as direct perception is alone excellent and praiseworthy. The other, for whom emptiness has not become evident, is tainted by the fault of wrong views and censured by the wise. Therefore the difference between the two is very great.

The master Rahulabhadra, in the Praise of the Perfection of Wisdom, has also said: "Seeing you, one is bound; not seeing you, one is also bound. Seeing you, one is freed; not seeing you, one is also freed."

Thus, this is the domain of one whose eye of discernment is stainless, knowing suchness. It is not the domain of one whose eye of discernment is obscured by the great darkness of ignorance.

Furthermore, you — guided by your own presumption of expertise, conceiving views and challenging me, yet not challenging those who assert existence and non-existence — regarding that too, there is a difference to be stated. How so?

Speaking of existence and non-existence is through the power of views. I do not see entities as non-existent like a rabbit's horns. And to avoid verbal faults, I do not say "neither existent nor non-existent." Rather, since those are dependently originated, I speak of them as I see existence and non-existence — like reflections. You are like one who sells a precious jewel for the price of a glass bead: you have obtained neither the result you intended nor demonstrated the sharpness of your own intellect.

Verse 18.10

The [opponent] says: If all entities are like nirvāṇa, then since there would be no distinction between dharma and non-dharma, would not all undertakings become pointless?

[Buddhapālita] replies: Do you think there are still undertakings for one who sees reality as it is? Since it has already been taught that "the objects of expression cease — the domain of mind ceases," therefore one whose mind is accompanied by confusion has undertakings, but for one who sees suchness, there is no activity whatsoever.

As it is said: "The task is done; there is nothing beyond this." And likewise: "This person endowed with ignorance produces even meritorious formations."

The master Āryadeva has also said: "If nothing exists, what is there to do? — you become frightened. But if there are activities, then this teaching has not been abandoned."

Therefore, the statement "the nature of dharmas is like nirvāṇa" is spoken from the perspective of the ultimate.

From the perspective of worldly convention:

Everything is real, and not real,
both real and not real,
and neither real nor not real —
this is the graduated teaching of the Buddha.

For the Blessed One has also said: "What is accepted in the world as existing, I also say exists. What is accepted in the world as not existing, I also say does not exist."

Therefore, when using worldly convention, what the world accepts as real, the Blessed One also said was real. What the world accepts as not real, the Blessed One also said was not real. What the world accepts as both real and not real, the Blessed One also said was both real and not real.

Consider: two villagers went to a city on some business. For amusement, they entered a temple and began looking at the paintings. One said: "The one holding the trident is Skanda; the one holding the disc is Maheśvara." The other said: "You have it wrong: the one holding the trident is Maheśvara; the one holding the disc is Skanda." As the two argued, they went to a wandering ascetic nearby, bowed, and each stated his view.

Now, if the ascetic said to one "what you say is true" and to the other "it is not true" — in truth, the ascetic knows that "there is no Maheśvara here, nor any Skanda — these are merely paintings on a wall." Yet by the power of worldly convention, when he says "this is true" and "this is not true," he incurs no fault of falsehood.

Just so, the Blessed One — even while seeing that entities are empty of self-nature — by the power of worldly convention said "this is real" and "this is not real" and "this is both real and not real."

From the ultimate perspective:

Neither not-real nor real —
this is the graduated teaching of the Buddha.

Since entities — empty of self-nature, like illusions, dreams, mirages, reflections, and echoes — cannot be called either real or not-real, therefore this teaching of the Blessed Buddhas — free from the faults of existence and non-existence, uncommon to all non-Buddhist philosophers, illuminating the ultimate — is ultimate.

Or else, this has another meaning. Some say: "Everything arises from what is [wholly] existent." Others say: "It arises from what is [wholly] non-existent in the cause." Some say: "It arises from both the existent and the non-existent." The teaching of the Blessed Buddhas is that entities are merely designated in dependence on causes and conditions — neither existent nor non-existent.

As it is said to Kātyāyana: "This world rests upon a duality — most commonly, upon the existence side and the non-existence side."

Therefore, since the Blessed Buddhas spoke by the power of worldly convention in various contexts, those who wish to see suchness should not become attached to what is spoken by the power of worldly convention, but should grasp suchness itself.

Verse 18.11

The [opponent] asks: What is the characteristic of suchness?

[Buddhapālita] replies:

Not known from another, peaceful,
unfabricated by any fabrication,
without conceptual proliferation, without diverse meaning —
that is the characteristic of suchness.

"Not known from another" means: here, it is not known from another — it becomes evident through one's own [direct perception], without reliance on scripture. This is the meaning of "self-evident."

"Peaceful" means: empty of self-nature.

"Unfabricated by any fabrication" means: free from worldly dharmas.

"Without conceptual proliferation" means: not conceptualized as "this" or "that."

"Without diverse meaning" means: not differentiated into "this is so" and "that is also so" — undifferentiated in meaning.

Since it is without conceptual proliferation, it is unfabricated by fabrications. Since it is free from worldly dharmas, it is peaceful. Since it is peaceful, it is without diverse meaning. Therefore, that which is of such a nature — known through self-awareness, not from another — that should be understood as the characteristic of suchness.

Verse 18.12

This too is a characteristic of suchness:

That which arises dependent upon something
is, for the time being, not identical to it.
Nor is it other than that.
Therefore it is neither annihilation nor permanence.

That which arises dependent upon something is, for the time being, not identical to it. Nor is it other than that — for if it were other, it should arise even without that thing, yet it does not. Therefore it is not other.

For example, the sprout that arises dependent on the seed is not the seed itself. Yet the sprout is not other than the seed either, since the sprout has no self-nature apart from the seed. Just as the seed and the sprout are not identical, nor are they other — therefore it is neither annihilation nor permanence.

For if the seed itself were the sprout, the seed would be permanent. Since the seed is not the sprout, the seed is not permanent. And if the seed were wholly other and the sprout wholly other, then the seed would be utterly cut off — annihilated. Since the sprout is not other than the seed, the seed is not annihilated.

The master Āryadeva has also said: "Since an entity engages [in a new state], there is no annihilation. Since an entity ceases, there is no permanence."

Therefore, since that which arises dependently is not to be described as identical or as other, it is neither permanent nor annihilated — and this is the characteristic of suchness.

Not of a single meaning, not of different meaning,
not annihilation, not permanence —
this is the nectar
taught by the Buddhas, protectors of the world.

Thus, the path that distinguishes the higher realms and definite liberation — not of a single meaning, not of different meaning, not annihilation, not permanence, beyond the faults of identity, difference, annihilation, and permanence, supremely profound, illuminating the ultimate suchness — that is the nectar taught by the Blessed Buddhas, the omniscient, the all-seeing, endowed with the power of the ten strengths, who are compassionate without cause, for the purpose of attaining both worldly and supramundane happiness. One should practice it.

For those who have entered this path, it becomes evident through one's own direct perception in this very life. For those whose accumulations are not yet complete and for whom it is not realized in this very life, it will definitely be realized in other lifetimes.

The master Āryadeva has also said: "Even if one who knows suchness does not attain detachment in this life, in other lifetimes it will be attained effortlessly, just as an action [bears its fruit]."

Even when the fully awakened Buddhas have not appeared
and the hearers have passed away,
the wisdom of the solitary awakened ones
arises excellently from the unattended.

Even if those who have cultivated this to some degree — when the fully awakened Buddhas have not appeared in that era, and the hearers have passed away and conditions are lacking — even then, from the cause of their previous cultivation, the wisdom of the solitary awakened ones — which is not known from another, which arises merely from the unattended — will arise excellently from conditions.

Thus, practicing this nectar of teaching bears fruit. Therefore, discerning ones who wish to leave behind the wilderness of saṃsāra and wish to attain the station of nectar should practice this very teaching with diligence, for from this alone the ultimate is definitely realized.

Examination of Self and Dharmas — the eighteenth chapter.

Chapter 19 — Examination of Time (དུས་བརྟག་པ།)

Buddhapālita comments on Nāgārjuna's Kālaparīkṣā. The opponent — moved by the preceding arguments — requests the examination himself. The three times, like all dependently designated phenomena, dissolve under analysis. Folios 246b.2–249b.5.

Here the [opponent] says: Your reasoning, which you have demonstrated incidentally through the examination of the agent and action, has admirably shaken even the root of the great tree — long-established in my mind — of views that hold entities to exist and not exist. Therefore, wishing to benefit me further, it would be fitting to examine time.

[Buddhapālita] replies: Very well.

The [opponent] says: Here, the Blessed One has taught the three times in various contexts. If they did not exist, such teaching would not be appropriate. Therefore the three times certainly exist.

[Buddhapālita] replies: The Blessed One taught the three times by the power of worldly convention. In ultimate truth, however, the three times are untenable.

How so? Here, first, if something that exists in the future gradually becomes present, and having become present gradually becomes past — in that case, all times would become one. For example, just as Caitra who has gone to a village is still Caitra, and Caitra who has returned from the village is still Caitra — the three states of not-having-gone, having-gone, and having-returned are undifferentiated — so too would the times be undifferentiated.

But if the future were one thing, the present another, and the past yet another, then all three would be permanent. If permanent, examining them as times would be pointless, since there would be no purpose.

Furthermore, if some entity called "time" were to exist, it would have to be established either from itself or in dependence. If one thinks the three times are established in mutual dependence, the reply is:

Verse 19.1

If the present and the future
depended on the past,
then the present and the future
would exist in the past.

If the present and future times depended on the past time for their existence, then the present and the future would exist in the past. If they existed in the past, both would also be past. In that case, there would be only one time. And if there were only one time, mutual dependence would be untenable — for how could a thing depend upon itself? Since mutual dependence is untenable, time is also completely untenable.

If the past has perished, ceased, and simply does not exist, then how could these two exist in it? If one thinks the past also exists, then because it exists, it would be present, not past — and this is not accepted.

The [opponent] says: When I say the present and future are established in dependence on the past, how does it follow that those two exist in the past?

[Buddhapālita] replies: Precisely because you said "they are established in dependence on that" — for that very reason it follows that those two exist therein. Otherwise:

Verse 19.2

If the present and the future
did not exist therein,
how could the present and the future
depend upon it?

If the present and future did not exist in the past, then how could those two — the present and the future, which do not exist therein — depend upon it? For mutual dependence is tenable only when all three come together.

If, however, they did exist therein, then since those two already exist, what need is there for dependence? Therefore, for the time being, it is untenable that the present and the future are established in dependence on the past.

If one thinks that the present and the future are established without depending on the past at all, the reply is:

Verse 19.3

Without depending on the past,
those two are not established.
Therefore the present
and the future do not exist.

Without depending on the past, the present and the future are not established from themselves either. Since the present and future neither exist in the past — which would make mutual dependence untenable — nor are established without depending on the past, therefore the present and the future do not exist.

Verse 19.4

By this same sequential method,
the remaining two should be applied.
Superior, inferior, and middle,
unity, and so forth — these too should be understood.

By this same sequential method, the remaining two groupings of time should be applied: If the present and the past depend on the future, they would exist therein — and thus both would be future. If they do not exist therein, how could they depend on it? Without depending on the future, those two are not established either.

Likewise, if the past and the future depend on the present, those two would exist therein and would thus be present. Since they would already be established, what need for dependence? Without dependence, they are not established either. Since the past and the future have perished and not yet arisen respectively, how could they exist in the present? If they did exist, then since they would already be established, what need for dependence? Without dependence, those two are not established. Therefore neither the past nor the future exists. Nor does the present.

Superior, inferior, and middle: if the superior and inferior depend on the middle, they would exist only when the middle exists, not from themselves. If the middle does not exist, how could superior and inferior depend on it? Without depending on the middle, those two are not established either. If one thinks "the middle exists, and from it the superior and inferior exist" — when all three already exist, what need for dependence? Without dependence, not even one of them is established from itself. Therefore superior, inferior, and middle do not exist by own-nature.

Likewise: superior and middle if depending on the inferior; inferior and middle if depending on the superior; beginning, middle, and end; near and far; before and after; identity and difference; sameness and otherness; fruit and cause; short and long; small and great; self and no-self; conditioned and unconditioned; one and two if depending on many; one and many if depending on two; two and many if depending on one — whatever is established in mutual dependence, all those expressions would need to exist in those bases of dependence. Since without existing therein, dependence is untenable, therefore in ultimate truth, none of these are established from themselves.

By the power of worldly convention, however, they may be spoken of.

Verse 19.5

The [opponent] says: The statement "without depending, those two are not established" is not reasonable. For time here is well established with the measure of moments, instants, brief-moments, nights, days, half-months, months, seasons, solstices, and years. What need, then, for dependence?

[Buddhapālita] replies:

A non-abiding entity cannot be apprehended as time.
Whatever time might be apprehended
as abiding — that does not exist.
Since time is not apprehended, how can it be designated?

Here, entities that definitively abide can be apprehended by measure — for example, "this tree is tall," "this river is long," "this is short," "this elephant is large." But for time, no complete, definitively abiding entity from which it might be apprehended exists at all. For even a brief moment — if it is partly past and partly future, one designates it as "a brief moment," but no complete, definitively abiding "brief moment" whatsoever exists. How much less so for days and the rest!

If one thinks that a moment definitively abides, the reply: that which is called "a definitively abiding moment" is neither past nor future — because it definitively abides. But since it definitely does NOT abide, it is not like that either. For the word "present" is used because of engagement; if it definitively abided, it would be established and not engaging — and what does not engage, how could it be present?

Therefore, no definitively abiding time exists. What does not exist — how can it be apprehended? What cannot be apprehended — how can it be designated as moments, instants, brief-moments, and so forth? Therefore, no entity called "time" is at all tenable.

Verse 19.6

Here the [opponent] says: Time certainly exists. Why? Because there are marks of time — "before and after," "simultaneous and non-simultaneous," "long-lasting and swift" are marks of time. Since marks exist, time exists.

[Buddhapālita] replies: If time depends on entities —

If "before and after" and so forth are marks of time, then time is merely designated in dependence on entities, not established from itself.

The [opponent] says: Not so — time is established from itself alone. What is called "time" has "before and after" and so forth as its effects. That from which these arise is time.

[Buddhapālita] replies:

Without entities, how could time exist?

Without entities, how could your time — self-established and definitively abiding — be tenable? If the cause "time" does not change, how would its different effects arise? If Caitra has become "before" and Gupta has become "after," and time abides in them without differentiation of its own nature — how could it have made those two different? If Caitra and Gupta did not become "before and after" from themselves, but rather became so through the temporal sequence, yet that time itself is undifferentiated — how could time have produced the differentiation of those two?

The master Āryadeva has also said: "Since the effect and the cause are different, there is no examination. Or else, wherever cause exists, there effect does not exist."

If those two are undifferentiated yet time's differentiation does not exist either, then since there is no word for differentiation, either everything would be differentiated or nothing would be differentiated.

Therefore, it is tenable that time is designated in dependence on entities. But apart from entities, no separate, definitively abiding time exists.

The [opponent] says: Time is designated in dependence on entities alone — "it remained for a brief moment," "it remained for a day," "it will remain for a month" — therefore time certainly exists.

[Buddhapālita] replies: If entities themselves existed by own-nature, then time might indeed depend on entities. But:

Since no entity whatsoever exists,
how could time exist?

"No entity whatsoever is tenable" — this has been thoroughly established earlier. Therefore, if you think time is established in dependence on entities, those entities do not exist by own-nature — so how could your time exist?

The [opponent] says: If time does not exist, then since there would be no distinction, the expressions "it was done," "it is being done," "it will be done," and so forth would be entirely untenable. Yet they are tenable, and therefore time certainly exists.

[Buddhapālita] replies: Since it was taught earlier that "the objects of expression cease" — you have said but a little when you say "those and similar expressions are untenable." For it is not those alone — all expressions whatsoever are untenable in the ultimate.

By the power of worldly convention, however, all of those are tenable. As was taught: "Everything is real, and not real."

Therefore, one should know that no entity called "time" exists whatsoever. It is established, however, through dependent designation.

Examination of Time — the nineteenth chapter.

Chapter 20 — Examination of Cause and Fruit

The opponent says: Time certainly exists. Why? Because the fruit arises through time and conjunction. Here, even when soil, seed, and water are present, a sprout will not arise — but when these come together at the right season and conjunction, the sprout arises. Since without time and conjunction the sprout would not arise, but does arise when they are present, time certainly exists.

[Buddhapālita] replies: If the arising of the fruit were tenable, then time — as the cause of the fruit — would also be established. But since the arising of the fruit is not tenable, how could there be a time that functions as the cause of the fruit?

Consider: if the fruit is to arise from the conjunction of causes and conditions, would it arise from a conjunction in which the fruit is already present, or from one in which the fruit is absent? The arising is not tenable in either case.

Verse 20.1

If fruit were to arise from the conjunction
of causes and conditions,
and the fruit were already present in the conjunction —
how would it arise from the conjunction?

If the fruit were to arise from the conjunction of causes and conditions, and that fruit were already present in the very conjunction — then why would it arise from the conjunction at all? If something already exists, what would another arising accomplish? And if it could still arise despite already existing, that arising would be pointless — and it would lead to infinite regress, since nothing would ever cease to arise.

Verse 20.2

If fruit were to arise from the conjunction,
yet the fruit were absent from the conjunction —
how would it arise from the conjunction?

If the fruit were absent from the conjunction, the arising is also not tenable. How would an absent fruit arise from a conjunction that contains nothing of it? If it could arise while absent, then even sand could produce sesame oil — which is not accepted.

Verse 20.3

If the fruit were present in the conjunction,
it should be graspable there —
yet it is not graspable in the conjunction.

If the fruit were present in the conjunction, that fruit should be perceptible and graspable there — steady and grasped, as a fruit hanging on a tree. Yet it is not graspable there. A thing held to be present yet not graspable — in what sense can it be said to exist?

Verse 20.4

If the fruit were absent from the conjunction,
causes and conditions would be
equal to non-causes and non-conditions.

If the fruit were absent from the conjunction, then causes and conditions would be equal to non-causes and non-conditions. In that case everything would arise from everything. But this is not accepted.

The opponent says: Not so — because causes and conditions are determinate. If everything were causes and conditions of everything, everything would arise from everything. But determinate causes and conditions are observed: from barley seed, only barley sprouts arise, not rice sprouts; from wool threads, only cloth arises, not a pot. Since causes and conditions are determinate, not everything arises from everything.

[Buddhapālita] replies: This is not valid — the logical reason for that determinacy has not been demonstrated. You say causes and conditions are determinate, yet you have not given the reason for this determinacy. Without a logical basis for determinacy, how can it be maintained? Therefore, lacking such a basis, causes and conditions would be equal to non-causes and non-conditions — and everything would arise from everything. From a barley seed there would be neither a barley sprout nor a rice sprout — if both are absent, what makes the barley seed specifically a cause of the barley sprout and not the rice sprout? If the fruit existed in causes and conditions, then determinacy grounded in the fruit's presence would be tenable. But that is also absent — so without a logical basis, determinacy cannot stand.

The opponent says: Direct perception provides the logical basis. It is directly perceived that a barley seed produces only a barley sprout and not a rice sprout — what need is there to seek another logical reason?

[Buddhapālita] replies: But what is directly seen is itself only tenable if the fruit is present in causes and conditions. If the fruit is absent, direct perception cannot establish it. Therefore the seeing does not prove the absent fruit. Seek another reason for the arising of what is absent. If such a reason could demonstrate that absent things do arise — and if direct seeing then shows that not everything arises from everything — then that seeing would indeed point to the fruit being present in the conjunction. But since no such reason exists, seeing itself can only demonstrate that the fruit is present in the conjunction.

The opponent says: The cause transmits its causal power to the fruit and then ceases. Therefore the fruit is established through the cause, and conditions merely contribute assistance. So what is the point of asking whether the fruit is present or absent in the conjunction?

Verse 20.5

If the cause, having given its causal power to the fruit,
were to cease —
then the giving and the ceasing
would be two natures of the cause.

If the cause transmits its causal power to the fruit and then ceases, then what was given and what ceased would constitute two natures of the cause. That is not tenable: what has ceased is not a producer. And the giving itself is untenable, because giving to an existent fruit or a non-existent fruit is both impossible. If the fruit already exists, what is the point of giving it anything? If the fruit does not exist, to whom would the giving be directed?

Verse 20.6

If the cause ceases without giving its causal power to the fruit —
the fruit that arose after the cause had ceased
would be without a cause.

The opponent says: The cause does not transmit and then cease. Rather, the fruit arises just as the cause ceases.

[Buddhapālita] replies: If the cause ceases without having transmitted anything to the fruit, then the fruit that arose after the cause ceased would arise without a cause — which incurs the fault of causeless arising.

The opponent says: The fruit arises simultaneously with the conjunction — like a lamp and its light. Since conjunction and fruit arise together, as lamp and light, the question of whether the fruit is present or absent in the conjunction is beside the point.

Verse 20.7

If fruit were to arise simultaneously with the conjunction,
producer and produced
would follow as simultaneous.

If fruit and conjunction were to arise simultaneously, producer and produced would be simultaneous — which is untenable. Just as father and son cannot arise at the same time, seed and sprout also do not arise simultaneously. And if they were simultaneous, the distinction "this is the cause, this is the fruit" would become impossible to maintain.

The opponent says: The fruit exists prior to the conjunction and is illuminated by the subsequent arising of the conjunction, as a lamp illuminates a pot.

Verse 20.8

If the fruit had arisen before the conjunction,
it would arise without causes and conditions —
and this would be a causeless fruit.

If the fruit had already arisen before the causes and conditions assembled, then this fruit arose without those causes and conditions. If one then looks to see whether causes and conditions assembled for the sake of the fruit — that is pointless, since the fruit was already arisen. Therefore this position is also untenable.

The opponent says: The cause transforms into the fruit: its prior phase, having ceased, becomes the fruit. Therefore the cause does not cease without transformation, and the fruit does not arise without a cause.

Verse 20.9

If at the time of the fruit the cause transforms,
the cause becomes a transformation, not an arising.
And the previously arisen cause
would follow as arising again.

If the causal entity, having relinquished its prior phase, obtains a different phase — that would be transformation, not arising. Like an actor who changes costume, this is not a fresh arising. And if changing phases were itself a kind of arising, then the previously arisen cause would also arise again. Furthermore, if entities subject to transformation can never finally cease, they would never cease to arise.

The opponent says: When we say "the cause ceased and the fruit arose," why does it follow that the cause transforms and arises again?

[Buddhapālita] replies: Is this the road you are walking while asking directions to it? You yourself said "the entity transforms, and that transformation is called the fruit" — yet you have not grasped the meaning of your own words. Enough of your difficulties. I myself will now demonstrate the elaborate proliferations bound up with the causal view you have presented. Attend carefully.

Verse 20.10

How can what has ceased and perished
produce the arisen fruit?
And how can a cause dwelling in connection with the fruit
produce it?

If a cause produces the fruit, it would do so either having fully ceased and perished, or while still present in connection with the fruit. Neither is tenable. If a cause that has entirely ceased and perished were supposed to produce an already-arisen fruit — what would constitute such production? The cause is gone, and what is already arisen does not need to arise again.

If instead a present cause, dwelling in connection with the fruit, were supposed to produce it — that too is untenable. A cause dwelling in connection with an existent fruit: the existent fruit already exists and has no need of production. What is already arisen — what would another producing of it accomplish?

Verse 20.11

If cause and fruit are not connected,
what fruit does the cause produce?

If a cause were supposed to produce a fruit with which it is not connected — then say exactly what fruit it produces. Since the fruit has not yet arisen and is therefore absent, there is no entity called "fruit." So the claim that the cause produces the fruit is untenable. And if one were to hold that the cause has the power to produce even in the absence of the fruit — then it would undoubtedly also produce rabbit's horns.

Verse 20.12

The cause does not produce the fruit
whether seen or unseen.

If a cause produces the fruit, it would do so either seeing the fruit or without seeing it. Neither is tenable. If the cause sees and then produces: seeing requires the fruit to be already present; but what is already arisen does not need to be produced. If the cause produces without seeing the fruit: it would then produce everything it does not see — but it does not, so a cause does not produce what it does not see.

The following three verses examine whether fruit and cause can encounter one another across the three times:

Verse 20.13

A past fruit — with a past, not-yet-arisen,
or arisen cause —
in encounter:
that is never possible.

Verse 20.14

An unarisen fruit — with unarisen,
past, or arisen causes —
in encounter:
that is never possible.

Verse 20.15

An arisen fruit — with arisen,
unarisen, or past causes —
in encounter:
that is never possible.

A past fruit encountering a past cause is impossible, because past and future things have no fruit and no cause. A past fruit encountering a not-yet-arisen cause: also impossible, since the fruit does not exist. A past fruit encountering a present cause: also impossible, since the fruit does not exist.

An unarisen fruit encountering an unarisen cause: impossible, because past and future have no fruit and cause. An unarisen fruit encountering a past cause: impossible, since the fruit does not exist. An unarisen fruit encountering a present cause: impossible for the same reason.

An arisen fruit encountering an arisen cause: never possible — because for them to be established as cause and fruit, there must be some ordering: "this is the cause, that is the fruit." But that ordering cannot be established when both are equally arisen, equally present. Without that, their encounter cannot be established. An arisen fruit encountering a past or unarisen cause: also impossible, because past and future lack cause and fruit.

Verse 20.16

Without encounter: how does the cause produce the fruit?
And even with encounter:
how does the cause produce the fruit?

Since fruit and cause, in all combinations of past, present, and future, are never in conjunction — the claim that the cause produces the fruit cannot be maintained. But even if we suppose some conjunction obtains — a present cause encountering a present fruit — a present cause cannot produce an existent fruit. What already exists needs no production.

Verse 20.17

How does a cause empty of fruit produce the fruit?

If the cause produces the fruit, does it do so while empty of the fruit's own-nature, or while not empty of it? If a cause entirely lacking the fruit's nature were to produce the fruit — that is not tenable at all. Were it tenable, sand could produce sesame oil, water could produce butter. But there is a distinction: sesame produces oil, not sand; curds produce butter, not water. Therefore a cause empty of the fruit does not produce the fruit.

Verse 20.18

How does a cause not empty of fruit produce the fruit?

If the fruit already has its own-nature — already established — then since what is arisen needs no further arising, how would a cause not empty of the fruit produce it?

Verse 20.19

What is not empty will not arise and will not cease.
And what is not empty
will also follow as unceased and unarisen.

Whatever fruit is not empty — that which abides definitively as its own-nature — will neither arise nor cease. Why? Because own-nature does not change. Therefore, if the fruit is conceived as not empty, it would be permanent — and thus would also be unceased and unarisen throughout.

The opponent says: Then fruit that is empty of own-nature does arise and cease.

Verse 20.20

How would what is empty arise?
How would what is empty cease?
That which is empty
would also follow as unceased and unarisen.

If the fruit is empty of own-nature — not established by its own-nature — how would it arise, and how would it cease? If it is said that something other than the fruit's own-nature arises and ceases — then what becomes of the fruit? What arises as fruit does not become the fruit itself. And if one says that the fruit's own entity arises and ceases, then since that entity has no own-nature, there is nothing for arising or ceasing to qualify. Therefore, conceived as empty, the fruit would also follow as unceased and unarisen — which is also not accepted.

Verse 20.21

Cause and fruit are never established as identical.
Cause and fruit are never established as distinct.

Verse 20.22

If cause and fruit were identical,
producer and produced would be one.
If cause and fruit were distinct,
cause and non-cause would be equal.

If cause and fruit were identical, producer and produced would be one and the same — which is untenable. How could father and son be identical? How could seed and sprout be identical?

If cause and fruit were distinct — this is the cause, that is the fruit, and the two are other to each other — then causes would be equal to non-causes. For just as a rice sprout is distinct from a barley seed, why then is the barley seed a cause of the barley sprout and not of the rice sprout? If distinctness alone cannot establish causality, then all distinct things would be equally causes or non-causes. Since neither identity nor distinction can be established between cause and fruit, their establishment through any other means is also not tenable.

Verse 20.23

If the fruit exists by own-nature,
what does the cause produce?
If the fruit does not exist by own-nature,
what would the cause produce?

If the fruit is established by own-nature — already complete without being made — then what else would the cause produce? If one thinks it produces that very same fruit: that is not tenable, since what is already arisen has no further arising. But if the fruit does not exist by own-nature — if it is empty — and the cause produces it: then it would undoubtedly also produce garlands from sky-flowers.

Verse 20.24

If the cause does not produce,
the status of cause is not established.
If the status of cause is not established,
whose fruit would it be?

If neither an existent nor a non-existent fruit can be produced by the cause, the cause does not produce — and therefore is not established as a cause. Without a cause, there is no fruit belonging to that cause. If one thinks this is acceptable — then without a father, a son would also exist, which is not accepted. Therefore: no cause, no fruit.

Āryadeva also said:

The conjunction of causes and conditions
does not produce itself —
if it does not produce itself,
how does it produce the fruit?

The conjunction is plural by its nature — it is not one unitary thing. As Āryadeva also said: "The conjunction alone is not one; likewise no entity is anything at all." Now, a conjunction that has not arisen by its own power and is not established by itself — how would it produce the fruit? If even a conjunction that has not self-produced still produced the fruit, then a mother who had not given birth would also produce a child.

Therefore:

There is no fruit of what is made by conjunction,
nor any fruit of what is not made by conjunction.
Without a fruit, where would there be
a conjunction of conditions?

Since the conjunction — not being self-produced and not self-established — does not produce a fruit, there is no fruit of conjunction. If one imagines there is a fruit produced by what is not conjunction — that would arise without a cause: a child born without father or mother. But that does not happen. Therefore there is no fruit of non-conjunction either.

The opponent says: This refutation contradicts worldly understanding across the board. Things exist; therefore causes and conditions also exist; therefore the fruit exists.

[Buddhapālita] replies: Are you here to level a fortress in the upper town? You say "the fruit exists" — yet there is no fruit. If "producing the fruit" is what we call "conjunction," and since the fruit itself is in no way tenable — how can a conjunction of conditions exist when there is no fruit? Āryadeva also said:

Since all the world's designations are seen as conjunctions,
entities do not exist.
Non-entities are also not conjunctions.

Therefore, since the fruit does not exist, conjunction does not exist. The initial argument — "time exists because the fruit arises from time and conjunction" — is therefore not tenable.

The opponent says: If time does not exist, and cause and fruit do not exist, and conjunction does not exist — what else is there? Then this is simply the position of non-existence.

[Buddhapālita] replies: Not so. We only refute the view that time and so forth exist by own-nature — that is, the way you conceive them to exist. They are established through dependent designation.

Examination of Cause and Fruit — the twentieth chapter.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan by the New Tianmu Anglican Church, April 2026, with AI assistance (Claude, Anthropic). Translated independently in 24 parts from the Degé Tengyur Tibetan source text (Esukhia/derge-tengyur, CC0), Tohoku 3842, Madhyamaka section (དབུ་མ།), Volume ཙ (096), folios 158b.1–280b.6. No existing English translation was consulted.

All 27 chapters complete (Homage and Introduction through Chapter 27 — Examination of Views). First English translation.

🌲

Source Text: དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ

Classical Tibetan source text from the Degé Tengyur, Volume 096, Madhyamaka section (དབུ་མ།). Esukhia/derge-tengyur digital etext (CC0). Tohoku 3842. Folio markers preserved. Presented for reference and verification alongside the English translation above.

[158b.1]{D3842}༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ་མཱུ་ལ་མ་དྷྱ་མ་ཀ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་དང་པོ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་
[158b.2]འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བཞེད་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཟབ་མོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པས་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་
[158b.3]ཐུགས་དང་ལྡན་པ། དད་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཆི་མ་དཀྲུག་ཅེས་#མཛད་པའི་སྤྱན་མངའ་བ། སྐུའི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་མཛད་པ་དང་ལྡན་པས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དབུར་བཞག་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བརྗོད་པས་མདུན་དུ་#འདུག་
[158b.4]པ་དང་འདྲ་བར་བཞག་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་མ་དམ་པ་ལ། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་
[158b.5]པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་རྒྱུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱག་བཞེས་པ་མཛད་དེ། གང་གིས་དབང་ཕྱུག་དང་དུས་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་སྤྲོས་པ་ཐིབས་པོར་འཁྱམས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་
[158b.6]འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ། ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་པ་མེད་པ། འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དོན་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ། དོན་གཅིག་#མ་ཡིན་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་
[158b.7]བ། ཞི་བ་ལམ་དྲང་པོ་འདི་བསྟན་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་བྱིས་པ་བླ་#བ་འདྲ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་འགྲོ་བ་ལོང་བ་ལག་ནོམ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་
[159a]
[159a.1]ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་དག་པར་གཟིགས་པས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཚིག་#ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚིགས་
[159a.2]སུ་བཅད་པ་དེ་ནི་མདོ་ལྟ་བུ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལྷག་མས་དེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་#བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་#སྒོ་དེ་དང་དེས་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མི་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་
[159a.3]ཡོད་ཅེ་ན། བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་#སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེན་པར་གཟིགས་ནས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བཞེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་
[159a.4]བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་མ་ཡིན་མཐོང་བ་འཆིང་། །ཡང་དག་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ#། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་#ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། མི་མཁས་པ་གཏི་མུག་གི་མུན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་
[159a.5]པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་#ན་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་སྐྱེད་#པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་སྣང་བས་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་བསལ་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་
[159a.6]ན་གནས་མེད་པ་ལ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་མི་སྐྱེའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བུད་མེད་ལ་བུད་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་སྐྱེས་ནས་ཀུན་ཏུ་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་དེ་#དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་
[159a.7]རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་བློ་གྲོས་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་#སེམས་གནས་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ལ་འཕྱ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་བུད་མེད་ལ་ནང་གི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་
[159b]
[159b.1]རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་བུད་མེད་ཡིན་ན་ནང་གི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་
[159b.2]ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་#པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམ་མོ#། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་
[159b.3]པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ན། ཡང་དེ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི།
[159b.4]འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་གིས་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པས། དེ་ལ་ད་#ལྟར་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མ་རྟོགས་པ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་
[159b.5]ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་#ཡོད་པ་ལས་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་སེམས་པ་དག་བྱེད་ཀྱི། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་
[159b.6]པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རིགས་པ་དང་ལུང་སྔོན་དུ་བཏང་བ་འདི་བརྩམས་སོ། །གཞན་ཡང་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་འཐད་ཀྱི།
[159b.7]མ་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་མ་བསྟན་པར་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་འོས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ཅིང་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ད་ལྟར་ཉིད་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་མ་དག་རྗེས་སུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་
[160a]
[160a.1]རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འགོག་པར་བྱེད། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བྱས་པས་མི་ཆོག་གམ། བཤད་པ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་
[160a.2]སྨྲ་བ་དག་ཕལ་ཆེར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བསྟན་པ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་དགག་པ་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་སེམས་པར་བྱེད་པའམ། འགྱེད་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་
[160a.3]ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་པ་དང་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ#། འདི་ལྟ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་ཟེར་རོ།# །གཞན་དག་ན་རེ་ས་ལ་སོགས་པ་
[160a.4]རྫས་དགུ་པོ་དག་རྟག་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་ཟག་#ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་གང་ཟག་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་དྲུག་པོ་དག་རྟག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕལ་ཆེར་སྲོག་དང་ལུས་གཉིས། མེ་དང་བུད་ཤིང་གཉིས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་
[160a.5]གཉིས། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཅན་གཉིས། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གཉིས་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་#འགྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡོན་ཏན་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་རྟག་འཁོར་ལོ་#ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཡིད་གཉིས་ནི་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །
[160a.6]གཞན་དག་ནི་སྲོག་དང་གང་ཟག་གཉིས་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་#ཞེས་བརྗོད་དོ། །གྲུབ་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་སེམས་པ་#དང་འགྱེད་པ་རྩོམ་པའི་དབང་གིས་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དགག་པར་མཛད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འགག་པ་སྔར་བཀག་
[160a.7]པ#། སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བཀག སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྔར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་#སྙམ་ན། བཤད་པ། དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་#ནི་བསྡུ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལྟག་འོག་ངེས་པ་ཡོད་ཀྱི། གཞན་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་
[160b]
[160b.1]སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་མི་འགྱུར་བ་#{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}བཞིན་དུ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གྲོགས་པོ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འགག་པ་འཕྱིའོ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་གིས་ཁོ་བོ་ཅག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་དཔེ་འགའ་ཞིག་ཇེ་གྱིས་ཤིག་
[160b.2]སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་#ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྐྱེ་འདི་དོན་མེད་གང་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་དང་། །ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་བསད་དང་བཅིངས་#ལ་སོགས་པའི་དགྲ་དག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ལ་འཆི་བ་ཡོད་པའི་#སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་འཆི་བ་
[160b.3]སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྙམ། གལ་ཏེ་དེ་འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འཆི་བ་འཕྱི་བའམ་འཆི་བ་སྔ་ལ་སྐྱེ་བ་འཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་
[160b.4]པར་མི་ནུས་སོ། །འོག་ནས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་འཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །རྒ་ཤི་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སྨྲས་པ་འོ་ན། གལ་ཏེ་འཇིག་#མང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དོན་མེད་དེ་མི་འབྱུང་། །ཤིང་སྐྱེས་མེད་ན་ནགས་མེད་#རླུང་གིས་
[160b.5]སྒྱེལ་བར་མི་འགྱུར་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་#ནི་དཔེ་གཞན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ#། །འདི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་དུ་འགགས་ལ་འདིར་སྐྱེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
[160b.6]བཤད་པ། འདི་ལ་ཡང་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ནི་མི་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ཁོ་ན་འགགས་#ལ་གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ལ་ས་བོན་འགགས་#ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་མྱུ་གུ་
[160b.7]ཉིད་འགགས་ལ་#མྱུ་གུ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འདྲའོ། །བཤད་པ། དེ་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཉིས་ཀྱང་གང་ཁོ་ན་ཤི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཁོ་ན་འཆི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་#ན་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་
[161a]
[161a.1]འགྱུར་ཏེ། ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྷ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། དུད་འགྲོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དུད་འགྲོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ནས་#གང་ཁོ་ན་འཆི་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་
[161a.2]བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འདྲ་བ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ལ་གཞན་ཁོ་ན་འགག །གཞན་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་པར་
[161a.3]འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཐ་སྙད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་ས་བོན་བཏབ་ནས་བདག་གིས་ཤིང་ལྗོན་པ་འདི་བཙུགས། བདག་གིས་བུ་འདི་བསྐྱེད་དེ། ཤིང་ལྗོན་པ་འདི་ནི་བདག་གིའོ། །བུ་འདི་ནི་བདག་གིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་
[161a.4]ཤིང་ལྗོན་པ་དང་བུ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། འོག་ནས་ཀྱང་། གཞན་ནི་གཞན་ལས་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །གཞན་མེད་གཞན་ལས་གཞན་མི་འགྱུར། །
[161a.5]གང་ལས་བརྟེན་#ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་འགག་པར་འགྱུར་གྱིས་མེད་ན་མི་འགྱུར་བས་འདི་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་འགག་པ་འཕྱི་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། འདི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ལ་ཡང་
[161a.6]ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལས་ཀྱང་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ལས་ཀྱང་ས་བོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ལ། ས་བོན་ཡང་ས་བོན་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེ་
[161a.7]སྟེ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ས་བོན་དཔེ་ནི་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལས། །སྐྱེ་བའང་སྲིད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་པར་བཞག་#པ་མེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་
[161b]
[161b.1]འགག་པ་སྔར་བཀག་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བཀག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱིའི་#རྣམ་པར་བཞག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདིར་འགག་པ་སྔར་གཟུང་བ་མཛད་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱིས་བརྟགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་བརྗོད་
[161b.2]པ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིག །བཤད་པ་ཏེ་#པོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དངོས་
[161b.3]པོ་དེའི་སྐྱེ་བ་དེ་བདག་#ལས་སམ། གཞན་ལས་སམ། བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་སམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འགྱུར་གྲང་ན། བརྟགས་ནས་#རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་
[161b.4]དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལས་#སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་བདག་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དགོས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་#སྐྱེ་ན་
[161b.5]ནམ་ཡང་#མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་#སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ#། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་
[161b.6]དེ། གཉི་གའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ#། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་
[161b.7]འཐད་པས་#དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་#ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ལས་#སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།
[162a]
[162a.1]ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ཐ་ཆད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ངེས་པར་གཟུང་#སྟེ་བཤད་པ་གང་ཡིན་
[162a.2]པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག །བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྔ་པ་ཡོད་པ་#མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གིས་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་ལས་གཞན་གང་དག་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་དག་#ཐམས་ཅད་
[162a.3]ཀྱང་རྐྱེན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ཏེ། རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་བཞི་པོ་གཞན་དུ་
[162a.4]གྱུར་པ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་བཞི་པོ་གང་དག་གཞན་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་
[162a.5]ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །
[162a.6]འདི་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་#ནས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན་ཙཻ་ཏྲ་ལས་གུབ་ཏ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། གུབ་ཏ་ལས་ཀྱང་ཙཻ་ཏྲ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། གནས་སྐབས་གང་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་མྱུ་གུ་ལ་
[162a.7]སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར#། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ལ་སོགས་
[162b]
[162b.1]པ་རྐྱེན་རྣམས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་
[162b.2]ལུགས་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་བཤད་པ། མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་
[162b.3]རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་བརྟག་#པར་བྱའོ། །ཁྱོད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྐྱེན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། གཞན་གྱི་དངོས་
[162b.4]པོ་མེད་ན་དེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། རྐྱེན་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། གཉི་ག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་
[162b.5]བརྟག་#པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྐྱེན་རྣམས་ལའམ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ལའམ། གཉི་ག་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟག་#
[162b.6]པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་དུ་བརྟག་#པ་ཡང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་དངོས་
[162b.7]པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་#ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་སུ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའོ་#ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས། འདིར་སྨྲས་པ།# དངོས་པོ་རྣམས་
[163a]
[163a.1]བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་#བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་#པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་སྟེ་གཙོ་ཆེར་རྣམ་པར་
[163a.2]ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བཙོ་བའི་བྱ་བ་ནི་འཚེད་པ་དང་བཙེད་པ་སྟེ་གཙོ་ཆེར་འབྲས་ཆན་ལ་འཇུག་
[163a.3]ཅིང་། འབྲས་ཆན་ནི་བཙོ་བ་ཡིན་ལ། མི་དང་སྣོད་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ཐབ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དག་ནི་བཙོ་བའི་བྱ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དག་ཡིན་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་མ་ཡིན། འདི་ལ་ཁྱེད་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་
[163a.4]རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་#པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱ་བ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་
[163a.5]ཕྱིར་བཤད་པ་འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྲང་#ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་སྟེ། གནས་པ་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ལ་འཇུག་གི །གནས་མེད་པ་ལ་མི་འཇུག་པས་
[163a.6]རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མི་འཇུག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་#ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་
[163a.7]མེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ལ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མི་འཇུག་པར་ནི་བསྟན་
[163b]
[163b.1]ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །འདིས་བཙོ་བའི་བྱ་བ་ཡང་བསལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །འདི་ལྟར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་
[163b.2]བྱ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་བྱ་བ་ཡང་#མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་རྐྱེན་
[163b.3]རྣམས་ནི་ཡོད་དོ#། །དེ་དག་ཡོད་པས་དངོས་པོ་#འགྲུབ་པོ། །དེ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པོ། །བཤད་པ། བྱ་བ་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །གང་དག་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་#པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་
[163b.4]པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ན། སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པར་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་#བྱ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བར་#བྱ་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དུ་འགྱུར།
[163b.5]ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་#བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཅི་ཁོ་བོ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ།
[163b.6]འདི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། བྱ་བ་ལྡན་ནམ་འོན་ཏེ་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེ་དང་སྦྱར་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་

[164a]
[164a.1]ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དགོས་པ་བསམ་པ་འདིས་ཅི་བྱ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་#རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་#བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ནམ་མཁའ་ལ་ཁུ་ཚུར་དག་གིས་
[164a.2]བརྡེག་གམ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་#དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་#ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་འཐད། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་དག་ལ་བརྟེན་སྐྱེ་བས་ན། །དེ་#ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཞེས་གྲགས#། །
[164a.3]ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ལ་#བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན། ཇི་སྲིད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྟག །ཅི་སྟེ་སྔར་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཕྱིས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ཡང་
[164a.4]མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་#ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་#དུ་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་ཡང་དེ་#ཉིད་
[164a.5]དོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། རྐྱེན་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བསམ་དགོས་སོ། །ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏོ#། གལ་ཏེ་གཞན་ཡང་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་
[164a.6]ན། དེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་ལ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ#། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །
[164a.7]ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །འདི་ལ་བརྟེན་#ནས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་#འབྲེལ་པ་འདིས་དོན་འདིའི་རྐྱེན་འདིའོ་ཞེས་ཟེར་ན། འདིའོ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་དོན་མེད་པའམ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བརྟག་གྲང་ན། དོན་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་རྐྱེན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །
[164b]
[164b.1]ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་རྐྱེན་དུ་བརྟགས་#ན་རྐྱེན་འདི་གང་གི་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ། འདི་ལྟར་སྣམ་བུ་མེད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་#རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། རྒྱུ་སྤུན་
[164b.2]དག་ལས་སྣམ་བུ་འབྱུང་བས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྣམ་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་རུང་ངོ་། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་མ་འབྱུང་བའི་ནོར་གྱིས་བུའི་མ་ཁ་དྲངས་པར་#འདོད་དམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྐྱེན་མི་འཐད་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་
[164b.3]བཀག་བཞིན་དུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བས་རྐྱེན་ཉིད་བསྒྲུབ་#པར་འདོད་དོ#། །གང་གི་ཚེ་གང་དུ་དུས་ལ་ལར་ཡང་། དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ། །མེད་ན་གང་གི་#རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་
[164b.4]འགྱུར་བ་གང་#ལ་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་སེམས་ན། བཤད་པ། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། སྣམ་བུ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་
[164b.5]སྤུན་དག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པར་མི་རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་#རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ་འོན་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་ཡིན་པར་ཐ་#སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པས་སྣམ་བུ་#དེའི་རྐྱེན་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རང་གི་ཆུང་མ་མ་
[164b.6]བླངས་པར་བུའི་ཆུང་མ་བླང་བར་སེམས་སམ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མི་འཐད་#པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་བཀག་བཞིན་དུ་ཁྱོད་སྣམ་བུ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་སྟོན་པར་བྱེད་འདོད་ཀོ །འོ་ན་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཇེ་སྒྲིམས་ཤིག་དང་དེའི་འོག་ཏུ་འདིའི་རྐྱེན་འདིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་
[164b.7]འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་གྱི་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་#འགྲུབ་ལ། རྒྱུ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པས་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དེ། བཤད་པ། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །
[165a]
[165a.1]མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པས#། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལ་ཆོས་གང་རྒྱུས་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་མེད་ཅིག་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་
[165a.2]པ་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ་སྟེ#། ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་#ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །རྒྱུར་བསྟན་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་བྱ། འདི་#ལྟར་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་
[165a.3]སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་མེད་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་#ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ། རྒྱུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ན་གང་གི་རྒྱུར་ཅི་འགྱུར། ཡང་ན་ཅི་ཞིག་
[165a.4]བྱས་ན་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་མེད#། དེ་ལ་འདི་ནི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དེ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་
[165a.5]གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱོན་སྔ་#མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡོད་མེད་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ཡིན་
[165a.6]ན་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་རྒྱུ་#ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན། །འདི་
[165a.7]ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་#ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ལས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་གི་བློ་#དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟ་#ཞེ་
[165b]
[165b.1]ན་འདི་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཡོད་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་དམིགས་པ་མེད་པས་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ།
[165b.2]དཔེར་ན་ནོར་ཡོད་པ་ནི་ནོར་དང་བཅས་པ་སྟེ་ནོར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནོར་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་མི་འགྱུར་རོ། །ནོར་དང་བཅས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ནོར་མེད་པས་དེ་ནི་ནོར་མེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་ལ་ཁྱེད་རང་གི་རྣམ་
[165b.3]པར་རྟོག་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དྲི་བའོ། །ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་#གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་
[165b.4]དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པའི་དམིགས་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཉིད་གཞུང་ལུགས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ཁོ་ནས་ལོག་པར་རྟོག་གི །ཁོ་བོ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །དེའི་དོན་ནི་
[165b.5]འདི་ཡིན་ཏེ་ཆོས་གྲུབ་པ་ནི་#གཞི་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ། །བཤད་པ། དེ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །
[165b.6]དེ་ལྟར་ཆོས་དམིགས་པ་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ན་དམིགས་པ་ཡོད་པར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །མངོན་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དམིགས་
[165b.7]པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པས་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་གཞན་འགགས་མ་ཐག་པ་#ནི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་མ་#ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་
[166a]
[166a.1]སྟེ་དེ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དེ་ལ་རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་
[166a.2]རིགས། །ཞེས་བསྣོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །#ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་པར་བལྟ་#བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་#ནས། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་
[166a.3]སྦྱར་བའི་ཕྱིར་{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}བཞིན་མ་བྱས་སོ། །དངོས་པོ་གཞན་འགག་#མ་ཐག་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་#པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགགས་ན་རྐྱེན་
[166a.4]ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །འགག་#པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་ས་བོན་འགག་#པར་འགྱུར་ན་ནི་ས་བོན་འགགས་ཏེ་མེད་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། ཡང་ན་ས་བོན་འགག་པའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། ས་བོན་
[166a.5]འགགས་ཏེ་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་དུ་ས་བོན་འགག་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ས་བོན་འགགས་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན་དེ་གཉི་#ག་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེས་མ་
[166a.6]ཐག་ཏུ་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་མྱུ་གུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ས་བོན་འགག་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནའང་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་#ཏེ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ཞིང་#མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མཐར་
[166a.7]ཐུག་པའི་ཚེ་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར་ན་འགག་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་གཉི་ག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ས་བོན་འགག་བཞིན་པ་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བས་དེས་ན་རྒྱུ་མེད་
[166b]
[166b.1]པའི་རྐྱེན་དུ་#མི་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་འགག་པ་དང་གང་སྐྱེ་བ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འགག་#པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་ན། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་
[166b.2]གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་རྟོག་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་པ་མི་འཐད་དེ། དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་དེ་མ་ཐག་པ་མི་འཐད་དེ#། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །
[166b.3]ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་#སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། །བཤད་པ། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་
[166b.4]ཡིན་ཞིང་མེད་ན་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འགག་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པ་མི་རིགས་སོ། །དེ་#ནི་འགག་པར་རྟོག་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་པ་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།
[166b.5]འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། སྐྱེས་ནའང་རྐྱེན་དུ་#ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་སྔར་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་པོ་ཉིད་ནི་ཡོད་དོ། །བདག་པོའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་པོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བ་དང་། གང་མེད་ན་གང་མི་འབྱུང་
[166b.6]བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྔར་ཡང་ཀུན་ཏུ་བསྟན་ཅིང་ཕྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་
[166b.7]ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པའི་དངོས་
[167a]
[167a.1]པོ་དེ་ཉིད་མེད་དོ། །འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མེད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མི་འཐད་ན་གང་གི་བདག་པོ་ཉིད་དུ་ཇི་ཞིག་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་
[167a.2]སྨྲས་པ། རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་འདི་ལྟར་གྲུབ་#པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་
[167a.3]མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །བཤད་པ། རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་འདུས་པ་ལས། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་
[167a.4]བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོ་སོ་བ་དག་ལ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་རྐྱེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་འཐད་ན། རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་
[167a.5]སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་#རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་#འབྲས་བུ་ཡོད་
[167a.6]པ་ཁོ་ནར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་#ན་ཡང་རྐྱེན་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་མེད་དེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་སྐྱེད་#མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། རྐྱེན་དུ་མའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྐྱེན་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་
[167a.7]རྫོགས་པར་ཡོད་པའམ། ཆ་ཤས་ཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པར་བརྟགས་#ན་ནི་རྐྱེན་དུ་མར་མི་འགྱུར་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་
[167b]
[167b.1]འབྲས་བུའི་ཆ་ཤས་#ཡོད་པར་བརྟགས་#ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལས་འབྲས་བུའི་ཆ་ཤས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་#དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་
[167b.2]ལས་སྐྱེ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་#ནས་ཁོ་བོའི་རྐྱེན་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་#ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལས་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་
[167b.3]མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན། འབྲས་བུ་དེ་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་མེད་དོ། །དེ་དག་ལ་མེད་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ན་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཚུངས་
[167b.4]པ་ལས། རྐྱེན་རྣམས་ལས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ལ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བསམས་#པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྐྱེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་
[167b.5]མེད་པའི་#རྐྱེན་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་གྱུར་པའི་#རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ནི#་སྣམ་བུ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལས་གྱུར་པ་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། རྒྱུ་སྤུན་དག་ནི་སྣམ་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །
[167b.6]བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཡིན་ནོ#། །རྐྱེན་རྣམས་རང་ལས་བྱུང་མ་ཡིན། །རང་བྱུང་མིན་ལས་#འབྲས་བུ་གང་། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་། །འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པ་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་#ན། རྐྱེན་དེ་རྣམས་ནི་རང་ལས་གྱུར་པ་མ་
[167b.7]ཡིན། རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་#མ་ཡིན། རང་ཉིད་#བདག་ཉིད་མ་ཡིན། རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རང་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ། རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ། རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ། རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་
[168a]
[168a.1]ལས་འབྲས་བུ་བྱུང་བར་རྟོག་ན་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་ཉེ་བར་བརྟགས་ན#། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་རང་ལས་བྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས། དེས་ན་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་
[168a.2]ཚེ་རྒྱུ་#དག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་#སྟེ། རྒྱུ་དག་#ལས་གྱུར་པ་རྒྱུ་དག་གི་#བདག་ཉིད་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྣམ་བུ་
[168a.3]རྒྱུ་ལས་གྲུབ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། །གང་ལ་རང་ལས་གྲུབ་མེད་པ། །དེ་ཡིས་#གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད#། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་རྣམས་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་རང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། དེའི་#ཕྱིར་རྐྱེན་བྱུང་མ་ཡིན།
[168a.4]འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་#བྱུང་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན། གང་གི་ཚེ་སྣམ་བུ་རྒྱུ་སྤུན་ལས་བྱུང་བར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་སྣམ་བུ་རྩི་རྐྱང་#ལས་བྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་
[168a.5]དང་འགལ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་མཐོང་སྟེ། འབྲུ་དག་
[168a.6]ལས་འབྲུ་མར་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་མར་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞོ་ལས་ནི་མར་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་འབྲུ་མར་མི་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་མ་དག་ལས་ནི་དེ་གཉི་ག་མི་འབྱུང་ངོ་། །འདི་#ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་འགྲུབ་
[168a.7]པོ། །བཤད་པ། འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འབྲུ་མར་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། མི་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་པའི་རྒྱུར་སྨྲས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་
[168b]
[168b.1]འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་#ནས་དེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ན་#འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མི་
[168b.2]འཐད་ལ་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་དང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་པས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པོ། །རྐྱེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའོ།། །།སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིགས་པ་འདི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་
[168b.3]ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་ངོ་མཚར་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བྱས་ཀྱིས། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་#མངོན་སུམ་གྱི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་འཐད་པ་དེ་#ཇེ་སྨྲོས་ཤིག །བཤད་པ། རེ་ཞིག་སོང་ལ་འགྲོ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མེད། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་སོང་
[168b.4]བ་ལའམ། མ་སོང་བ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་
[168b.5]མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་ཅི་#ཞིག་ཡོད་དོ#། །ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཤེས་པར་མི་
[168b.6]འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་དུ་མེད་པས་ཏེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་མ་གཏོགས་པར་བགོམ་པ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་#མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། བགོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་
[168b.7]འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པ་དང་མ་བརྩམས་པ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་
[169a]
[169a.1]ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ་གཡོ་བ་དེ་#དམིགས་པ་ནའོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ནི་སོང་བ་ལ་#མེད། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད་ཀྱི་བགོམ་པ་ལ་
[169a.2]ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ན་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་#བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །འདི་#ལ་ཁྱོད་འགྲོ་བ་
[169a.3]དང་ལྡན་པས་བགོམ་པར་འདོད་ལ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་འདི་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་ལ། དེ་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།
[169a.4]འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར། དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་མི་འཐད་པས་#དེའི་ཚེ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། བཤད་པ། གང་གི་བགོམ་ལ་འགྲོ་ཡོད་པ། །དེ་ཡི་བགོམ་ལ་#
[169a.5]འགྲོ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར#། །བགོམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་བློ་ལ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བར་སེམས་པ་དེའི་ཡང་འགྲོ་བ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་བྱས་པས་བགོམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་འགྲོ་
[169a.6]བ་དང་བྲལ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གྲོང་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བགོམ་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་
[169a.7]ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་#ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། བཤད་པ། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ནི། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་#འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་བགོམ་པ་དེ་དང་ནི། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་
[169b]
[169b.1]པ་ལ་འགྲོ་བར་བརྟགས་#ན། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་པར་བརྟག་པའོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་གཞན་
[169b.2]འདི་ཡང་ཡོད་དོ#། །བཤད་པ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་#ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་#ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་
[169b.3]ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། འགྲོ་བ་པོ་སྤངས་ན་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་#ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་
[169b.4]སྐྱོན་དུ་མ་ཡོད་པས་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་
[169b.5]པའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་
[169b.6]འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན་གང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་བརྟེན་#ཅིང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་དེ་གང་ཡིན། སྨྲས་པ། གང་འགྲོ་བ་པོ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ#། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་
[169b.7]ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འདིར་བཤད་པ། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྟེན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་འགྲོ་བ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོའམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་རྟེན་མེད་པའི་
[170a]
[170a.1]འགྲོ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེས་ན་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་#འགྲོ་བ་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་འགྲོ་བ་པོ་མེད་ན་ཡང་སུ་ཡི་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། སྤྲོས་པ་འདིས་ཅི་བྱ། གང་
[170a.2]ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འགྲོ་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པས་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་
[170a.3]འགྲོ་བ་པོའམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་གྲང་ན། འདིར་བཤད་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་པོ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དེ་བས་ན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་
[170a.4]ན། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འགྲོ་#ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་དེས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་
[170a.5]དང་བྲལ་ཏེ། གུབ་ཏ་དང་ཙཻ་ཏྲ་བཞིན་དུ་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཚེ་#གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་བཤད་པ། གང་གི་
[170a.6]ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ། །འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་པོ་#སྙམ་པ་དེ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཉེ་བར་
[170a.7]སྦྱར་བ་བྱས་པས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འགྲོ་བ་པོ་#འགྲོ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། འགྲོ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་རོ#། །ཅི་སྟེ་
[170b]
[170b.1]སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་#དེ་གཉི་ག་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ། བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་འགྱུར་#ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང་། །འགྲོ་པོར་
[170b.2]གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་འགྲོ་བར་བརྟགས་#ན་འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་གང་དག་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་། དེ་འགྲོ་བ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ནི་མི་འཐད་#དེ། འགྲོ་བ་
[170b.3]གཉིས་སུ་ཐལ་བར་གྱུར་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་པོ་#ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་དེ་#ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་
[170b.4]བ་དང་བྲལ་བའང་འགྲོ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པོ་#གང་ཞིག་
[170b.5]འགྲོ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་གསུམ་པ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཐད་པ་ཞིག་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟ་#བས་ན་མེད་པའི་#ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་#ཡིན་པ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོའོ། །དེ་ལྟར་གང་
[170b.6]གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་
[170b.7]དང་། འགྲོ་བ་པོ་#ཡིན་པ་དང་།# འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གུབ་ཏ་འགྲོའོ། །ཙཻ་ཏྲ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། དེས་ནི་ཅི་ཡང་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གུབ་ཏ་ལ་བརྟེན་ན་ཅི་གུབ་ཏ་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་འགྲོའམ།
[171a]
[171a.1]འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་འགྲོའམ། འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསལ་#བ་མ་བྱས་སམ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྩོམ་པ་
[171a.2]ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་#ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་གི་ཚེ་སྡོད་པ་ལས་འགྲོ་བ་དེའི་ཚེ་ན་སྡོད་པའི་བྱས་པ་#འདས་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་
[171a.3]ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མིང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བས་སེམས་རྨོངས་ནས་རང་གི་བུ་ངོ་མི་ཤེས་སམ། ཁྱོད་དོན་དེ་ཉིད་ལ་བློ་ཕྱི་མས་བརྗོད་པ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་ཀོ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སོང་བའམ་མ་སོང་བའམ། བགོམ་པ་ལ་ཡོད་
[171a.4]གྲང་ན། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ། སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་མེད་དེ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་#མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་ལ་རྩོམ་#པ་ཡོད་
[171a.5]མིན་ན། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བགོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ལན་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །རྩོམ་
[171a.6]པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བགོམ་པ་དང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། འགྲོ་
[171a.7]བའི་བྱ་བ་མ་སོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟ་བས་ན་བགོམ་པ་དང་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱེད་ནམ་མཁའ་འདི་ལ་ལྡང་བར་བསྐྱོད་དམ། གང་གི་ཚེ། འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་འགྱུར་བ། །
[171b]
[171b.1]བགོམ་པ་མེད་ཅིང་སོང་བ་མེད། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་སྡོད་པར་གྱུར་པ་ན་གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བའི་བགོམ་པ་ཡང་མེད་ཅིང་། སོང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་མེད་ན་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་ག་ལ་འགྱུར། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་མཐར་ཕྱིན་
[171b.2]པ་ཡོད་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། མ་སོང་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་#ལ་ཡོད། །འདི་ལ་སྡོད་ཅིང་མི་བསྐྱོད་#པ་གང་ཡིན་པ་དེ་#ནི་མ་སོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་གོ་སྐབས་
[171b.3]གང་དུ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་མ་སོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་མ་སོང་བའི་གོ་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་བསྐྱོད་#པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་གང་#ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན། འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །སོང་བ་ཅི་ཞིག་བགོམ་པ་
[171b.4]ཅི། །མ་སོང་ཅི་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟག་#པ་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་སོང་བ་ཡང་ཅི། བགོམ་པ་ཡང་ཅི། མ་སོང་བ་དེ་ཡང་ཅི། ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མ་སོང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །
[171b.5]བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་མ་བཙས་པར་འཆི་བའི་མྱ་ངན་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སོང་བ་མེད་པར་མ་སོང་བ་ལ་རྟོག་གོ། །འདི་ལྟར་སོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་སོང་བ་#ཡིན་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སོང་བ་ཉིད་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་མ་སོང་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་མེད་པས་སོང་བ་
[171b.6]མེད་ན་འོ་ན།# འགྲོ་བ་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་#ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་མི་མཐུན་པ་སྡོད་པ་ཡོད་དེ#། དེ་#བས་ན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ#། གལ་ཏེ་སྡོད་པ་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་ཡང་#ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། སྡོད་པ་མི་
[171b.7]འཐད་པས་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་#ཞེ་ན། འདི་ལ་གལ་ཏེ་སྡོད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་པོའི་འམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ#། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་
[172a]
[172a.1]ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྡོད་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །
[172a.2]འདི་ལ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་བས་འགྲོ་བ་མེད་ན། འགྲོ་བ་པོར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་འགྲོ་བ་དང་སྡོད་པ་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་
[172a.3]དུ་འགྱུར། དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་སྡོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། སྡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྡོད་པར་བརྟག་ན། སྡོད་
[172a.4]པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡོད་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་སྡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་
[172a.5]སྡོད་པར་འགྱུར། འགྲོ་#པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་གསུམ་པ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་པ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་།
[172a.6]འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ#། ལྡོག་པ་དེ་ཡང་བགོམ་པ་ལས་སམ། སོང་བ་ལས་སམ་མ་སོང་བ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། བགོམ་ལས་ལྡོག་#པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །བགོམ་པ་ལས་སྡོད་པ་#མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་
[172a.7]དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་པས་སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཅིག་ན་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་#ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་སྡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་
[172b]
[172b.1]རོ། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ལོག་པ་ནི་སྡོད་པ་ཡིན་ན#། འགྲོ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ག་#ལ་ཡོད། འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་མེད་ན་སྡོད་པ་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། །
[172b.2]ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མི་སྡོད་དེ། སྡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ། སྡོད་པ་གཉིས་
[172b.3]སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་#འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་དེ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པ་པོ་ཡིན་པ་
[172b.4]དང་། སྡོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་པོའི་སྡོད་པ་དང་། སྡོད་པ་པོའི་འགྲོ་བ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་ཡང་
[172b.5]བསྡད་པ་དང་མ་བསྡད་པ་དང་། སྡོད་པ་ལ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དང་སྡོད་པའི་འཇུག་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་#ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་ཡང་གང་
[172b.6]དུ་བསྡད་པ་དེ་ནས་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་མ་བསྡད་པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་བསྡད་#པ་དེ་ནས་ཀྱང་མི་འགྲོ་སྟེ། སྡོད་པ་དང་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་དང་། སྡོད་པའི་ལྡོག་པ་མཚུངས་པ་
[172b.7]ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་དང་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེའམ་འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་#བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཙཻ་ཏྲའི་གོམ་#པ་འདོར་བ་མཐོང་ནས། ཙཻ་ཏྲའི་འགྲོ་
[173a]
[173a.1]བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། རེ་ཞིག་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཕོངས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་གང་#མཐོང་ནས་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པ་#ཙཻ་ཏྲའི་གོམ་པ་འདོར་བ་གང་ཡིན་པ་འདོར#། གོམ་
[173a.2]པ་འདོར་བ་དེ་དང་ཙཻ་ཏྲ་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་
[173a.3]ཀྱང་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དོ#། བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་
[173a.4]ངོ་། །སྙམ་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟགས་#ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱ་བ་གཉིས་གཅིག་
[173a.5]པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་མཐོང་བས་འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་#ན། དེ་ལྟ་ན་འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་གཞི་མེད་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་གཞི་མེད་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་
[173a.6]བ་མི་ལྟོས་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་གཉིས་གང་#ཡང་མི་འཐད་དེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་པོར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱེད་གསོད་པ་པོ་ཉིད་ལ་དབང་འཛུགས་སམ། ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་ཐ་དད་པར་
[173a.7]འགྱུར་#གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་ལ། བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་དེ་གཉིས་གྲུབ་པོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོ་ནི་གསོད་པ་པོ་ཉིད་ལ་དབང་མི་འཛུགས་ཀྱི། ཁྱོད་ཉིད་ལག་པ་བརྐྱང་སྟེ་ཚེགས་
[173b]
[173b.1]ཆེན་པོར་གཡོབ་ཅིང་ཁོང་པ་དབུགས་ཀྱིས་བརྫངས་#བཞིན་དུ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་རྐྱལ་བར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་དེ་ཉིད་དང་གཞན་མ་གཏོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་བློས་གནས་པར་བྱེད་ཀོ#། །གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་ན#། །
[173b.2]དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་#དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་#མངོན་སུམ་གྱི་
[173b.3]དོན་འདི་གབ་གབ་ཀྱིས་#གནོན་པར་ཇི་ལྟར་ནུས། ཡོང་ནི་གང་མེད་པས་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་བུ་འདོད་ལ་མ་ནིང་ལ་སྤྱོད་དམ། ཁྱོད་འགྲོ་བ་པོ་མེད་
[173b.4]པ་ལ་འགྲོ་བ་པོར་རྟོག་གོ། །འདི་ལྟར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་པོར་བརྟག་ཏུ་ཡང་རུང་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོར་བརྟགས་ཀྱང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཡང་མི་ཕན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་
[173b.5]ནི་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་སོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བགོམ་པ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་ཙམ་དུ་དེ་འགྲོ་བས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ནི་མི་འགྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོར་བརྟགས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཉིད་
[173b.6]འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་སྨྲ་#པོ་དག་ན་རེ་ཚིག་སྨྲའོ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བ་ལ་བརྟག་ན་ཡང་འགྲོ་བ་གང་གིས་དེའི་#འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད་དམ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་འགྲོ་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་#། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་
[173b.7]གང་གི་#འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་ན། ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་
[174a]
[174a.1]གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་འདི་#སྔ་རོལ་ནི་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ཏེ་དེའི་སྔ་རོལ་ན་འགྲོ་བ་པོ་མེད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་དུ་དཔེར་ན་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་
[174a.2]ཡིན་ན་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ལས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུར་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ལས་གཞན་པ་
[174a.3]ཞིག་འགྲོ་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་ན་ཙཻ་ཏྲ་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་དེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་འགྲོ་
[174a.4]པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གང་གི་#འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[174a.5]དེས་ན་ཚིག་སྨྲའོ། །བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོའི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ#། བཤད་པ། དེ་ལ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དེ་གྲོང་དུ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་མ་སོང་
[174a.6]བ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཅེས་བསམས་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་#ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་
[174a.7]ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འགྲོ་བ་#པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡིན་པ་
[174b]
[174b.1]དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་གང་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པའོ། །འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་བར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རྗེས་
[174b.2]སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་#ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་
[174b.3]བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་#པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་
[174b.4]འཐད་པར་གྲུབ་པོ། །སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པ་དེ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་

[174b.5]པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱས་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཆུང་ཞིག་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་#བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི། །སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་
[174b.6]ལ་སོགས། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ལ། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བར་བསྟན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་
[174b.7]པོ་མེད་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལྟ་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་
[175a]
[175a.1]ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་ན་ནི། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་#འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་#འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ལྟ་དེ་#རང་གི་བདག་ཉིད་ན། །དེ་ནི་དེ་ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །འདི་ལ་
[175a.2]དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལ་རླན་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས། ས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། མེ་ལ་ཚ་བ་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་ཆུ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། སྣ་མའི་མེ་
[175a.3]ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་ཉིད་མཐོང་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ང་བ་ཉིད་མ་མཐོང་ན་གོས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །
[175a.4]དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ལྟ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེས་
[175a.5]ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། །དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ཐོག་མར་བདག་ལ་སྣང་གྱུར་ན། །མིག་ཉིད་ལ་ཡང་མིག་གིས་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་འཛིན་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ།
[175a.6]མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་
[175a.7]ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་#པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེ་#ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ནུས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཆོག་པ་དང་། མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་
[175b]
[175b.1]པར་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི། བུད་ཤིང་ལས་མེ་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བུད་ཤིང་
[175b.2]ནི་བསྲེག་#པར་བྱ་བའོ། །མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྟོག་ན། ཁོ་བོས་ཀྱང་བུད་ཤིང་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །མེ་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའོ། །ཞེས་སྨྲ་ལ་རག་གོ། །ཡང་ན་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེས་ནི་
[175b.3]ཚ་བ་ཉིད་བསྲེག་སྟེ། །ཚ་བ་ལ་ཡིན་ཇི་ལྟར་བསྲེག །དེས་ན་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་མེད། །དེ་མ་གཏོགས་པར་མེ་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་མེ་ནི་རང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་#
[175b.4]དེས་ཀྱང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེ་ནི་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྲེག་པར་ཡང་#བྱེད་པའི་རིགས་སོ། །འོན་ཀྱང་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་
[175b.5]ན་ཡང་མེས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་སྲེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གཞན་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་#རུང་སྟེ། མེ་ཇི་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་
[175b.6]ལྟ་བ་ཡང་ནི་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན། རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། བདག་ཉིད་བདག་ཉིད་ལ་ལྟའོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བས།
[175b.7]དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་གིས་ན། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་པོ། །ལྟར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །གང་ཞེ་ན། མེའི་
[176a]
[176a.1]དཔེ་#སྟེ། དཔེ་དང་ལྟ་བ་དེ་གཉི་ག་མཚུངས་པར་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གིས་ལན་བཏབ་ཅེ་ན། སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་བརྟག་པར་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་
[176a.2]བ་མེད། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད། བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེས་ཀྱང་བསྲེགས་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། མ་བསྲེགས་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད།# ལྟ་བ་ཡང་བལྟས་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད། མ་བལྟས་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད། ལྟ་བ་ལ་ཡང་ལྟ་
[176a.3]བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མེ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ན་ཅི་ཞིག་གང་གི་དཔེར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་
[176a.4]ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར#། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་བ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་
[176a.5]ན་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་བ་#ན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་#པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་དེ་ག་ལ་ཡོད། ཅི་སྟེ་འདི་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་བཞིན་
[176a.6]དུ་ཡང་རབ་ཏུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་བས་#ན་ཡང་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐལ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་
[176a.7]སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་། །སྙམ་ནས་ལྟ་བ་ཉིད་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པ། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་
[176b]
[176b.1]ལྟ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་#ལྡན་པར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་#བཤད་པ། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྟ་
[176b.2]བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་#ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱར་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལྟ་ན་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ཡང་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ། བྱ་བའི་
[176b.3]རྐྱེན་འདི་ནི་བྱེད་པ་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ཡིན་པས། འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལྟ་བ་པོའོ། །བཤད་པ། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའང་། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །འདི་ལ། ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི#། །དེ་ནི་དེ་
[176b.4]ལ་མི་ལྟ་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བར། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ#། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསལ་ཟིན་ཏེ། ལྟ་བས་#བསལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་བསལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་དོན་
[176b.5]གཞན་ཅུང་ཟད་མ་སྨྲས་པ་སྟེ#། མིག་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཏང་སྟེ་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་པོར་རྟོག་གམ་བདག་ལ་ལྟ་བ་པོར་རྟོག་ཀྱང་རུང་སྟེ་བསལ་བའི་གཏན་ཚིགས་དག་ནི་མཚུངས་སོ། །འདིར་སྐྱོན་
[176b.6]གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། ལྟ་བ་པོས་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ན་ལྟ་བ་གསུམ་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཞེའམ་ལྟ་བ་པོས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་བལྟ་#བར་བྱ་བ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ལ་གང་གིས་ལྟ་བར་
[176b.7]བྱེད་པའི་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ས་མཁན་མེད་པར་འབྲོག་དགོན་པར་འཐོམ་མམ། ཁྱོད་ལྟ་བ་པོ་མེད་པར་བལྟ་#བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ། །མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །ལྟ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བྱ་དང་། །ལྟ་བ་དེ་དག་#
[177a]
[177a.1]ག་ལ་ཡོད། །འདི་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་གྱི་མི་ལྟ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་དེས་ན་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལ་#མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་མ་
[177a.2]སྤངས་ན་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ། །ད་ནི་ལྟ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་ཀྱང་རུང་མ་སྤངས་#ཀྱང་རུང་སྟེ་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བལྟ་#
[177a.3]བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་བལྟ་#བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པས་#དེ་ནི་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་གང་གིས་ལྟ་བར་འགྱུར། མི་ལྟ་ན་བལྟ་#བར་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འགའ་ཞིག་གིས་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟ་བ་ཡིན་
[177a.4]ན་གང་གིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་གང་གིས་#ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་བལྟ་#བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་
[177a.5]ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྣམས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། བལྟ་#བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཞི། །ཡོད་མིན་ཉེ་བར་ལེན་ལ་སོགས། །
[177a.6]ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་གནས་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བལྟ་#བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར། ལྟ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་
[177a.7]པ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ལོང་བ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བལྟ་#བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་ན་གནས་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རེག་པ་ག་ལ་ཡོད། རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་
[177b]
[177b.1]བ་ག་ལ་ཡོད། །ཚོར་བ་མེད་ན་སྲེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དེ་ལ་འཕགས་པ་
[177b.2]ཉན་ཐོས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་གང་དག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འདི་དག་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་བརྟན་པ་ཉིད་དམ། དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི་སྒྱུ་མ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །སྒྱུ་མར་
[177b.3]བྱས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །སེམས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གྱི་ན་ཞིག་ཡོད་དོ། །སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་#ལྟ་བ་ནི་བཀག་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཀག་པས་#དེས་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
[177b.4]དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་#ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་རྣམ་
[177b.5]པར་བཤད་ཅེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བལྟ་#བར་བྱ་བ་བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་
[177b.6]མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་
[177b.7]སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་
[178a]
[178a.1]རོ། །འདི་ལ་#འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན། གཟུགས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་བསྟན་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འབྲས་བུ་ནི་ཅི་
[178a.2]ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པས་#གཟུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །གཟུགས་
[178a.3]མ་གཏོགས་པར་ཡང་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ནི་མི་འཐད་པར་སྨྲས་ཟིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱོད་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་། འབྲས་བུ་ལ་
[178a.4]བརྟེན་ནས་རྒྱུ་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་
[178a.5]ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་#ནི་གང་ནའང་མེད། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་བས་#ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དོན་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི། མ་མཐོང་ཞིང་གང་དུ་ཡང་མ་བསྟན་ཏེ།
[178a.6]རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་
[178a.7]པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་བསལ་ཀྱང་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མེད་དེ། འདི་ནི་འདིའིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་
[178b]
[178b.1]ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱང་འབྲས་བུར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་
[178b.2]རྒྱུ་ཅི་ཞིག་བརྟགས་#ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་བརྟག་གམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། མེད་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་#ནི་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་#རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་
[178b.3]བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་ན་དེ་གང་གི་རྒྱུར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་
[178b.4]ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་རྐྱེན་དགག་པར་ཡང་མེད་དམ། ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་མོད་ཀྱི། ཡང་འདི་#ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པས་#བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད#། །རྒྱུ་མ་བསྟན་པ་གློ་བུར་
[178b.5]གྱི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་#ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་#ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པར་
[178b.6]མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པར་བཟུང་#སྟེ་བཤད་དོ། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག །འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་
[178b.7]དང་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལྟ་བུ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བར་རིགས་
[179a]
[179a.1]ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་མེད་པ་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་བརྟགས་#ན། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་
[179a.2]འདྲ་བའམ། མི་འདྲ་བར་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་#ཕྱོགས་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་
[179a.3]ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ས་ནི་སྲ་བ་ཉིད། ཆུ་ནི་གཤེར་བ་ཉིད། མེ་ནི་ཚ་བ་ཉིད། རླུང་ནི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་
[179a.4]ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་མེད་ལ། རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་#འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། །སེམས་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་
[179a.5]མཚུངས། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚོར་བ་མེད་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་
[179a.6]མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་རེག་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་
[179a.7]བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་བུར་དག་དང་མཚུངས། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་སྟེ། །འདུ་
[179b]
[179b.1]བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་བཞིན། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཉི་ཚེ་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་#མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་མི་འཐད་
[179b.2]པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་#ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། །
[179b.3]བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་#ཅིང་འགྱེད་པ་བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་གླེང་བའི་ཚེ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ལན་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་#དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་
[179b.4]མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་#། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའོ། །ཞེས་དམ་བཅས་ན་#དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་གང་ཞིག་རེ་ཞིག་རྒྱུ་སྤུན་དག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་
[179b.5]ཏེ། གཏན་ཚིགས་གང་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྣམ་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་#པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤུན་དག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྣམ་བུ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་
[179b.6]སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་#ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དགེ་བའོ་སྙམ་པ་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ངེས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་
[179b.7]མེད་པས་ན་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལའང་ལྟ་བར་འདོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་
[180a]
[180a.1]ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་#ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་#དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་
[180a.2]རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚེ་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེའི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་བཏགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། གནས་སྐབས་གཞན་
[180a.3]གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བལྟ་#བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་#གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའོ།། །།འདིར་#སྨྲས་པ། འདི་#

[180a.4]ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཀྱང་བསྟན། དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སྒྲིབ་པའོ། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནམ་
[180a.5]མཁའ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་
[180a.6]ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ནམ་མཁའ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་(ཞེ་ས་,ཞེས་)མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་པ་ཞིག་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་མེད་དོ། །ནམ་མཁའ་
[180a.7]མེད་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནམ་མཁའ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ།
[180b]
[180b.1]མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གཞུང་ལུགས་གང་དུ་ཡང་
[180b.2]མ་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ད། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །དེ་བསྟན་པར་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་
[180b.3]ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་གཞི་མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བཤད་པ། མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་
[180b.4]པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་
[180b.5]པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། རྟག་ཏུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དག་ལས་
[180b.6]གཞན་པ་ལ་འཇུག་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་ན་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་
[180b.7]ན་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དགག་པར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཞན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་
[181a]
[181a.1]པར་མི་འཐད་དོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལས་ཁམས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་
[181a.2]པར་བསྟན་ན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །དེ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གང་གིས་འགྲུབ་པར་འཐད། སྨྲས་པ། དེ་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་
[181a.3]འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་
[181a.4]འཐད། དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[181a.5]གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའོ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་
[181a.6]པ། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འམ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་
[181a.7]ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ན་རེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་
[181b]
[181b.1]དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ་ལེགས་པར་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་
[181b.2]དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །སྔར། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་
[181b.3]གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པས་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག །འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་
[181b.4]པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་
[181b.5]པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་དེ་དག་མི་བཟློག་པའི་ཆོས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་
[181b.6]པོ་མེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དངོས་པོའི་ཆོས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་
[181b.7]ཆོས་ཤིན་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གང་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་མེད་ན་གང་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཤེས་པར་བརྟག །དེ་ལྟ་
[182a]
[182a.1]བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྟགས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་ཅིང་།
[182a.2]མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མེད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །
[182a.3]འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ལྔ་པོ། །གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། །ནམ་མཁའ་
[182a.4]མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་
[182a.5]ས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་དག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་
[182a.6]པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་
[182a.7]རམ་དེ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ན་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག །བཤད་པ། ཁོ་བོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའི། དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཆེ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་། ཡོད་ཅེས་བྱ་
[182b]
[182b.1]བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀ་ཏྱ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ཉིད་ལ་
[182b.2]གནས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཆད་པ་མ་ཡིན་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་
[182b.3]ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་རྣམས་ལ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང་། །བློ་ཆུང་ངུ་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མ་རྟོགས་པ་ན་
[182b.4]དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཆད་པ་དང་རྟག་པར་ལྟ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བ་སྤྲོས་པ་ལ་
[182b.5]མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དག་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་གྱིས་མ་འཇིགས་ཤིག །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་
[182b.6]པོར་བརྟགས། ཁམས་བསྟན་པ་ལ་དང་པོར་སའི་ཁམས་བསྟན་པས་སའི་ཁམས་ཉིད་དང་པོ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་མ་གྲགས་པའི་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ནི་ཕལ་ཆེར་ནམ་མཁའ་ལ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་
[182b.7]མོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དག་ན་རེ་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའོ། །ཞེས་ཟེར་བས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་བསམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁམས་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་བསྟན་
[183a]
[183a.1]པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའོ།།

[183a.2]འདོད་པར་གྱུར་གྱིས། དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་དེ་དང་དེར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་སྤངས་པ་#བསྟན། འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་#པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །
[183a.3]མེད་ན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡང་#བསྟན་པའི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་མ་ཟིན་ན་གསང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་
[183a.4]ན། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་
[183a.5]པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདིའོ་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་ན་དེ་སུའི་འདོད་ཆགས་སུ་
[183a.6]འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞི་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ན་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་དོ། །འདིར་བཤད་པ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །
[183a.7]ཁྱོད་ཀྱི་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཆགས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་
[183b]
[183b.1]དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་#ཡང་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཆགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། ཆགས་པ་ལ་
[183b.2]ཡང་#འདོད་ཆགས་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཡོངས་བརྟགས་#ན། །འདོད་ཆགས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་དང་རིམ་པ་མཚུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །
[183b.3]ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད། །འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཆགས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་པ་ཡོད་
[183b.4]པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་ཡོད་འགྱུར། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པ་ཡང་འདིས་འདི་ཆགས་སོ་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་མེད་ན་གང་གིས་དེ་ཆགས་པར་འགྱུར། མ་ཆགས་པ་#ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆགས་
[183b.5]པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་མེད་ན་ཆགས་པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་སེམས་ན། བཤད་པ། འདོད་ཆགས་ཡོད་
[183b.6]པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་#ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཆགས་པར་འགྱུར་ན། ཆགས་པ་མེད་#དེ་འདོད་ཆགས་དེས་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་
[183b.7]ནོ། །ཆགས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་
[184a]
[184a.1]ཆགས་པ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདོད་ཆགས་
[184a.2]དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་
[184a.3]པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདིའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདིའོ། །འདིས་ནི་འདི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མི་འཐད་དོ། །དེ་དག་མེད་ན་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་
[184a.4]ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་#མེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ཁྱོད་ན་རེ་གང་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དོ་#
[184a.5]ཞེས་ཟེར་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་པ་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན#། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །འདི་ན་བ་ལང་
[184a.6]གཅིག་པུ་ཞེས་པ་#ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་བ་ལང་གཅིག་ལ་སྙེགས་སོ། །དེ་ལ་བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་བ་ལང་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་
[184a.7]ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལྷན་
[184b]
[184b.1]ཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ན་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་མི་འཐད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ལ་
[184b.2]ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གཅིག་#པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་
[184b.3]ལྟ་ན་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུ་ལ་སྙེགས་ཏེ། དེ་ན་བ་ལང་གཅིག་དང་རྟ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་གཅིག་ཉིད་ནི་བ་ལང་ལ་ཡང་སྙེགས་རྟ་ལ་ཡང་སྙེགས་པས་གང་དང་གང་ན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་
[184b.4]དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། བ་ལང་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་། རྟ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལ་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་
[184b.5]ལྟ་ན་ཡང་གྲོགས་མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བ་ལང་ལས་ཀྱང་རྟ་ཐ་དད་ལ། རྟ་ལས་ཀྱང་བ་ལང་ཐ་དད་པས་གང་དང་གང་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། བ་ལང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། རྟ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་གྲོགས་
[184b.6]མེད་པར་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་བརྟག་#པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་བ་ལང་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྟ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དེ་གཉི་ག་#ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་
[184b.7]གཉི་ག་སྤྱིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དོན་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་
[185a]
[185a.1]ལ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་#ཅི་ཞིག་ཡིན། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །དེས་ན་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉི་ག་ལ་ཡོད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག་གོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་གཉི་ག་
[185a.2]ལ་ཡོད་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་དེ་ལྟར་#ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལ་ཅི་ཞིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡང་རྟོག་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་
[185a.3]འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་འགྱུར་#ན། །དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག །ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་
[185a.4]གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ན། དེ་གཉིས་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་གང་གི་ཚེ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་ན་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་
[185a.5]བའམ། འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་#མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་#བས་ན་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་བརྟག་#པ་དོན་མེད་
[185a.6]པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིག་ཟིན་པ་ལ་ཆུས་འདེབས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐ་དད་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད་བྱེད་དམ། །ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་
[185a.7]གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འདོད་པར་བྱེད་ལ། ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པས་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ནི་གོས་ངན་པ་ལྷགས་#པ་ཆེན་པོས་ཉེན་པ་བསྐུམས་
[185b]
[185b.1]ནས་བསྐུམས་པ་ཡང་བརྣགས་#མི་བཟོད་པས་ཡང་སྐྱོང་#བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བའོ#། །ཐ་དད་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །འདི་ལ་སོ་སོ་ལ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་
[185b.2]དམ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་ཡོད་གྲང་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདི་ནི་འདིས་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་ན་ལྷན་
[185b.3]ཅིག་གི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཁྱོད་ནི་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ན། ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་
[185b.4]པར་ག་ལ་འགྱུར། འོ་ན་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཅི་རེ་རེ་ལ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་གཉི་ག་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་དགར་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ།
[185b.5]ཐ་དད་པ་གང་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོར་འདོད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །གལ་ཏེ་
[185b.6]འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྔར་འདས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་རྣམས་ཆགས་པ་
[185b.7]དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགའ་ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །འདོད་
[186a]
[186a.1]ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་དེ་བྱས་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱས་ཀྱི#། དེའི་ཕྱིར་དེ་#ནི་འདུས་བྱས་

[186a.2]ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། དེ་ལྟར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
[186a.3]འདུས་བྱས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔར། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །ཞེས་བསྟན་པས་བཀག་ཟིན་
[186a.4]པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་ཕྱོགས་
[186a.5]གོང་མ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཤིག་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན། སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གསུམ་
[186a.6]དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི། མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་
[186a.7]ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན། གནས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན། འཇིག་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ན་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །
[186b]
[186b.1]ཁྱད་པར་མེད་ན་འདི་ནི་སྐྱེ་བའོ། །འདི་ནི་གནས་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེ་ནི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་བུམ་པའོ། །
[186b.2]འདི་ནི་སྣམ་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་དེ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །
[186b.3]བཤད་པ། དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་གཞན་ཅི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། བུམ་པ་གནས་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་གཞན་ཅི་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། བུམ་པ་འཇིག་པར་
[186b.4]བྱེད་པས་ཀྱང་གཞན་ཅི་ཡང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། དེ་དག་གིས་བུམ་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བཤད་པ། འོ་ན་ནི་དེ་དག་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་
[186b.5]སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕ་བུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་གཞི་དང་ཐོ་བ་ཡང་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།
[186b.6]འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་གང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་དེས་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཡང་མཚན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གང་རང་ཉིད་ལ་མཚན་པར་མི་བྱེད་
[186b.7]པ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་མཚོན་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་
[187a]
[187a.1]དེ། །མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་སོ་སོ་བའམ། འདུས་པ་ཞིག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐྱེ་སོགས་གསུམ་པོ་སོ་སོ་ཡིས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་ནི། །ནུས་མིན་འདུས་པ་
[187a.2]ཡིན་ན་ཡང་། །གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། ནུས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཆོག་པ་དང་། མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མངོན་པར་
[187a.3]མ་གྲུབ་ཅིང་། མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། བུམ་པའི་གནས་པ་དང་བུམ་པའི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་བུམ་པ་དེ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ན།
[187a.4]སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ནི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པ་དང་མེད་པ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་
[187a.5]འཇིག་པ་དག་སོ་སོའམ། འདུས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་དག་དངོས་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་མ་ཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་
[187a.6]དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་གནས་པ་
[187a.7]ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གནས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ནི་མི་རྟོག་པ་དང་ཁོར་ཟུག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ཁོར་ཟུག་ཏུ་མི་རྟག་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་
[187b]
[187b.1]འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་། དངོས་པོ་འགག་པར་འགྱུར་ན་ནི། །གནས་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གནས་མེད་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །
[187b.2]མི་རྟག་པས་ན་གང་ལ་གནས། །གལ་ཏེ་དང་པོ་གནས་གྱུར་ན། །ཐ་མར་རྙིངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁོར་ཟུག་མི་རྟག་ཡོད། །ཁོར་ཟུག་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཕྱིས་ན་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མི་རྟག་དང་། །ལྷན་ཅིག་
[187b.3]གནས་པ་ཡོད་གྱུར་ན། །མི་རྟག་ལོག་པར་འགྱུར་བའམ། །ཡང་ན་གནས་པ་{བརྫུན་,རྫུན་}པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཡང་མེད་དེ། མེད་ན་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འོ་ན་འཇིག་པ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གནས་པ་
[187b.4]མེད་པར་འཇིག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གནས་པ་ཡོད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པ་མེད་ན་འཇིག་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ཡང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པ་དང་མེད་པ་སྟེ་དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་གི་
[187b.5]མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་སོ་སོ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་
[187b.6]པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སོ་སོ་བ་དག་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འདུས་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། འདུས་པ་ཡིན་ན་ཡང་། གཅིག་ལ་དུས་
[187b.7]གཅིག་ཇི་ལྟར་རུང་། སོ་སོ་བ་གང་དག་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་
[188a]
[188a.1]པ་མེད་ཅིང་། གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་སོ་སོ་བ་དང་འདུས་པ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་
[188a.2]པ། ལྟག་ཆོད་དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གིས་ཅི་བྱ། ཡོང་ནི་གང་གི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོ་ལྟག་ཆོད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྩོམ་གྱིས་ཁོ་བོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་མོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་སྨྲོས་ཤིག །
[188a.3]སྨྲས་པ། བུམ་པ་སྐྱེའོ། །བཤད་པ། རེ་ཞིག་གནས་སྐབས་གང་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ལེགས་པར་སོམས་ལ་སྨྲོས་ཤིག །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་བུམ་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་
[188a.4]པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བྱ། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་ཟིན་ནས་བུམ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་
[188a.5]རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རེ་ལྡེའམ། སྣམ་བུའམ། འོན་ཏེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞིག་གམ་ཅི་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རེ་ལྡེའམ། སྣམ་བུ་ཞིག་སྐྱེ་ན་ནི་དེ་སྐྱེས་ཟིན་ནས་ཇི་ལྟར་བུམ་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་
[188a.6]ཞེས་བྱ་བ་ཅིའང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཅི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འདི་ལ་མེད་ན་གང་སྐྱེ་བ་དེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། གང་སྐྱེ་བ་མེད་
[188a.7]པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་འཇིག་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་པ་མེད། །མེད་ན་དེ་
[188b]
[188b.1]དག་འདུས་བྱས་མིན། །སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་གང་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་
[188b.2]པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཡོད་དེ། མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཐུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པ་དེ་དག་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་
[188b.3]དེ་དག་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་གསུམ་པ། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱང་
[188b.4]ཡིན་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ལས་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་
[188b.5]སྐྱེ་བ་ན་དེ་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་དེ་དང་། ཆོས་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཆོས་དེའི་གནས་པ་དང་། ཆོས་དེའི་འཇིག་པ་དང་། ཆོས་དེའི་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དེའི་རྒ་བ་དང་། འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དཀར་པོ་ཡིན་ན་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ཅི་སྟེ་ཆོས་དེ་
[188b.6]ནག་པོ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ། ཅི་སྟེ་ཆོས་དེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་འཁོར་ཅེས་བྱའོ། །དེ་
[188b.7]ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པའི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་འཇིག་པ་དང་། ལྡན་པའི་ལྡན་པ་དང་། རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་
[189a]
[189a.1]བ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དམ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འཁོར་གྱི་འཁོར་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་སྐྱེ་བ་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བདག་ཉིད་མ་
[189a.2]གཏོགས་པར་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་བཅུ་བཞི་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་གནས་པས་ཀྱང་གནས་པའི་གནས་
[189a.3]པ་གནས་པར་བྱེད་ལ། གནས་པའི་གནས་པས་ཀྱང་རྩ་བའི་གནས་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །རྩ་བའི་འཇིག་པས་ཀྱང་འཇིག་པའི་འཇིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། འཇིག་པའི་འཇིག་པས་ཀྱང་རྩ་བའི་འཇིག་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་
[189a.4]པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བས་མ་སྐྱེད་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེད་པས་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རང་ཉིད་
[189a.5]མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་སྐྱེད་པས་མི་བྱེད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིས། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས་རྩ་སྐྱེད་ན། །དེས་མ་སྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་
[189a.6]ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་མ་སྐྱེད་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དག་ནི་རབ་ཏུ་རྟག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ།
[189a.7]སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བཞིན་པས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པས་ནི་མི་བྱེད་དོ། །བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མ་སྐྱེས་དེ་ཡིས་གལ་ཏེ་ནི། །དེ་ནི་སྐྱེས་པར་བྱེད་ནུས་ན། །དེ་སྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་གལ་ཏེ་སྐྱེ་
[189b]
[189b.1]བའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་འདོད་ལ་རག་གོ། །ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་དེས་གལ་ཏེ་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ནུས་ན་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་རག་ན་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་
[189b.2]པས་གཞན་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་དག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་རང་དང་གཞན། །སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་བའང་རང་དང་གཞན་གྱི་
[189b.3]དངོས། །གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་མར་མེས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་
[189b.4]སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་མར་མེས་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི་སྐྱེ་བས་ཀྱང་མར་མེ་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་རག་ན། མར་མེས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར།
[189b.5]མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད། །འདི་ན་གང་མི་སྣང་བ་དེ་སྣང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་མི་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མར་མེ་ལ་ནི་མུན་པས་དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་མི་སྣང་བ་མེད་དོ། །གཞན་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།
[189b.6]མར་མེ་གཞན་བདག་ཉིད་དག་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་མུན་པ་མེད་དེ། མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་སྣང་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མི་སྣང་བ་མེད་ན། མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད། དེ་སྨྲོས་ཤིག །སྨྲས་པ། མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། འདི་ན་མར་
[189b.7]མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །འདུ་བྱེད་པ་ན་མུན་པ་མེད། །ཅེས་ཀྱང་བཤད་པས་མར་
[190a]
[190a.1]མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ལ་མུན་པ་མེད་དོ། །མུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མར་མེས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །
[190a.2]མར་མེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །གང་ཚེ་
[190a.3]མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་པ་མེད། །གང་ཚེ་མར་མེ་དང་མུན་པ་དག་གཅིག་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མུན་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་དེས་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད། མར་མེ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་མུན་པ་
[190a.4]སེལ་བྱེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །འདི་ན་འདུག་པ་དེས་སེལ་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་མར་མེ་ཕྲད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན་པ་དག་ཀྱང་མར་མེ་འདི་ན་འདུག་པ་དེས་བསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཕྲད་པ་འདྲ་བ་ལས་ལ་ལ་ནི་སེལ་བར་
[190a.5]བྱེད་ལ། ལ་ལ་ནི་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། ཡང་གཞན་ཡང་། མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གལ་ཏེ་སྣང་བར་བྱེད་གྱུར་ན། །མུན་པའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །འདི་ན་མར་མེ་ནི་མུན་པའི་གཉེན་པོར་གནས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་གལ་ཏེ་
[190a.6]མར་མེས་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྣང་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ན། མུན་པས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ན་མུན་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ན་ནི་གཞན་བཞིན་དུ་མུན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་
[190a.7]དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །མུན་པ་མི་དམིགས་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་མི་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་མུན་པས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མུན་པའི་གཉེན་པོར་མར་མེས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་སྣང་
[190b]
[190b.1]བར་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེས་པས་སམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་སྐྱེད་གྲང་ན།
[190b.1]བར་མི་བྱེད་པས་དེ་ལ་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ཀྱང་#སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེས་པས་སམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་སྐྱེད་#གྲང་ན།
[190b.2]གཉི་གས་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད#། །སྐྱེ་བ་འདི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་འདི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སུ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་མེད་པས་ཀྱང་བདག་ཉིད་མེད་པ་
[190b.3]སྐྱེས་#ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་
[190b.4]དུ་ཡོད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པའི་#དོན་མེད་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པས་#བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་
[190b.5]སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གཞན་དེ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་སྐྱེད་མི་བྱེད། །སྐྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་འཐད་
[190b.6]དོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་
[190b.7]པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འདས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དེ། ཅི་སྟེ་ཡང་སྐྱེས་#པར་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་#ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་
[191a]
[191a.1]པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ལ་གང་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེད་#པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེས་
[191a.2]པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དང་ལྡན་པས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དང་ལྡན་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པར#། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་
[191a.3]ནི་གང་གི་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་སྐྱེས་པའམ། ཡང་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེས་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་གང་#ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་རེ་ཞིག་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དེས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།
[191a.4]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེས་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ན་ནི། དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བ་
[191a.5]མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་ལ་ཅུང་ཟད་ནི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་#བྱེད་ཀྱི། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དེའི་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་
[191a.6]པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེའི་ལྷག་མ་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་#སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་#ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་#སྐྱེད་པར་བྱེད་
[191a.7]ན་ནི་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེད་#པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་བློས་སྙིང་པོར་
[191b]
[191b.1]བཟུང་བར་ཟད་དེ་གྱི་ནའོ། །སྨྲས་པ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་#དག་ཀྱང་དམིགས་ཤིང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་ཡང་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་#དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཤད་པ།
[191b.2]གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་འདི་ཡོད་པས་སྐྱེ་#བཞིན་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་#དོ། །ཞེས་
[191b.3]བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ། བཤད་པ། རེ་ཞིག་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན། སྨྲས་པ། སྣམ་བུ་ཉིད་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྣམ་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་སྣམ་བུ་ཡིན་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་
[191b.4]ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་#དོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པའི་སྐྱེ་བས་ཡང་ཅི་བྱ། དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་སྣམ་བུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་བརྟག་པའི་#
[191b.5]བྱ་བ་མ་ཟིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དྲང་ངོ་། །གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་སྣམ་བུར་འགྱུར། འདི་ལྟར་གཞན་བྱེད་བཞིན་པ་ན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་རེ་ལྡེ་བྱེད་བཞིན་པ་ན་སྣམ་བུར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་
[191b.6]སྐྱེས་པ་ཡང་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྣམ་བུ་དེ་#མེད་ན་གང་གི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་མཚོན་ཐབས་ལ་མཁས་ཞེས་ཏེ་མ་ཉིད་ལ་འདེབས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་འགྱེད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་ཉིད་སུན་འབྱིན་ཀོ། །བཤད་
[191b.7]པ། དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་
[192a]
[192a.1]གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་#ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི། །རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་#། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་#སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་
[192a.2]ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉི་ག་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྲལ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་#སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །
[192a.3]དེ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་སྐྱེད་#དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་སྲིད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་ན་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྩོམ་སྟེ། དེས་ན་དངོས་པོ་གང་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་
[192a.4]དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། གཞི་མེད་པར་ཡང་བྱ་བ་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། སྨྲས་
[192a.5]པ། སྣམ་བུའོ#། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་སོགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སྣམ་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་ཀོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ། །འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ནི་ཅི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེ་འགྱུར། །ཡོད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །
[192a.6]གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་#རོལ་ན་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་ག་ཤེད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྲིད་ན་ནི་དེས་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་རུང་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་
[192a.7]བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་#མ་ཡིན་ན་གང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་གང་ཞིག་སྐྱེད་#པར་བྱེད། གང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་སྐྱེ་བར་#མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ག་ལ་ཡོད། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་#ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་#ཅིང་
[192b]
[192b.1]འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་པ། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་པ་#སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། འོ་ན་
[192b.2]ད་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ། འདི་སྙམ་དུ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་སྐྱེད་#པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་#ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་
[192b.3]བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་#ཅིང་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་#དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་སྐྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་#མེད་པ་ཁོ་ནར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་
[192b.4]དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་སྐྱེད་#པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་པས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་མེད་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་#འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་
[192b.5]སྐྱེད་#པ་གཞན་མེད་པར་སྐྱེ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་#པ་གཞན་མེད་པར་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་དེ་ཡང་མི་བྱེད་པས་#དེའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གཞན་སྐྱེད་#དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་#དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་
[192b.6]བར་འགྱུར་ན་དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་#རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། མེད་
[192b.7]པ་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཉེས་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་#ཉེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་#དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་
[193a]
[193a.1]རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་མེད་གཅིག་སྐྱེ་བར་སེམས་ན། བཤད་པ། ཡོད་མེད་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་རིགས་#པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གོང་དུ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་
[193a.2]མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་ནི་གཉིས་ལ་སྙེགས་པས་དེ་གཉིས་ནི་དགག་པ་སྔ་མས་བཀག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་དག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི། དང་པོ་ཁོ་ན་#བསྟན་ཟིན་ཏོ#། །གང་དུ་
[193a.3]ཞེ་ན། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་བསྒྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་
[193a.4]པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་འགག་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མངོན་པར་
[193a.5]འཕེལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་པ་#ཟད་པར་འགྱུར་བས་ཟད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །
[193a.6]གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་#སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་
[193a.7]དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། །
[193b]
[193b.1]གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གནས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། འདི་ལ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་
[193b.2]གནས་པར་འགྱུར་ན་དེ་གནས་པ་གནས་སམ། མ་གནས་པ་གནས་སམ། གནས་བཞིན་པ་གནས་གྲང་ན། དེ་ལ། དངོས་པོ་གནས་པ་མི་གནས་ཏེ། །དངོས་པོ་མ་#གནས་གནས་པ་མིན། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ནི་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ#།
[193b.3]གནས་པ་ལ་ཡང་གནས་པས་#ཅི་བྱ། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།# གང་དང་ལྡན་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གནས་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དངོས་པོ་མ་གནས་པ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ།
[193b.4]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་#གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བཞིན་#ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་མ་གནས་པ་མ་གཏོགས་པར་གནས་བཞིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གནས་པ་པོ་
[193b.5]ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏོང་#བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་#བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གང་ཞིག་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ#། ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་
[193b.6]པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་དང་འགག་པ་གཉིས་སུ་#མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་
[193b.7]ཉིད་དུ་སེམས་ན་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །གང་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགག་#པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་#ནི་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་མཚན་
[194a]
[194a.1]ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་#ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་ན་གང་གིས་#གནས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་བཞིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་པ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་།
[194a.2]དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་
[194a.3]དེའི་ཚེ་གང་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གནས་པ་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་གང་དག་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གང་ཞིག་ཡིན་དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གནས་པའི་གནས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གནས་པ་གནས་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་
[194a.4]ཀྱང་གནས་མི་རིགས#། །གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གནས་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཇི་སྐད་དུ།
[194a.5]སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་#ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་#དུ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་མི་#གནས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་དམ། གནས་པ་#རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་
[194a.6]རེ་ཞིག་མ་གནས་པས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་གནས་པ་ལ་ནི་གནས་པ་མི་འཐད་དོ། །གང་མེད་པ་དེས་རང་གི་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་གནས་པར་བྱེད་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་
[194a.7]གནས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་མ་གནས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གནས་པ་གནས་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་པ་ལ་ཡང་གནས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟ་
[194b]
[194b.1]བས་ན་གནས་པ་གནས་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ། གང་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་གནས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གནས་པ་དེ་ཉིད་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་པར་མི་
[194b.2]རིགས་ཤེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་#ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་པ་ཡང་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས་གནས་པར་བྱེད་དམ། གནས་པ་གཞན་མེད་པར་
[194b.3]གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་གནས་པར་བྱེད་
[194b.4]པ་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ#། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ནི་གཞན་#པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་གནས་པ་གཞན་མེད་
[194b.5]པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པས་གཞན་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་མེད་པའི་རྟོག་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་འདི་ལྟར་གནས་པ་ཉིད་ནི་གནས་པ་གཞན་མེད་པར་གནས་པ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་གནས་པ་གཞན་
[194b.6]མེད་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་དེ་ཡང་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གང་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་
[194b.7]པ། འགག་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་གནས་པ་དག་ལ་མི་འཐད་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་#ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དངོས་པོ་འགག་#པའམ། མ་འགག་#པའམ། འགག་བཞིན་པའི་ཡིན་
[195a]
[195a.1]གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འགགས་#པ་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། །མ་འགགས་#པ་ཡང་འགག་མི་བྱེད། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འགགས་པ་ནི་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
[195a.2]མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགགས་#པ་དང་མ་འགགས་པ་གཉིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བཞིན་པ་
[195a.3]སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་འགགས་#པ་དང་། མ་འགགས་#པ་མ་གཏོགས་པར་འགག་བཞིན་#པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགག་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགག་བཞིན་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་
[195a.4]འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཅུང་ཟད་ནི་འགགས་ཅུང་ཟད་ནི་མ་འགགས་པའམ། ཡང་ན་དེ་ལ་གཞན་འགགས་པའམ། མ་འགགས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དེ་འགག་
[195a.5]པས་དེ་#འགོག་པར་བྱེད་ན་ནི་#རེ་ཞིག་དེའི་#ཅུང་ཟད་འགག་པ་དེས་ནི་#བཀག་པ་མ་ཡིན་ལ། འགག་པ་དེ་འགག་བཞིན་པ་#མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགགས་ན་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགག་བཞིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་
[195a.6]འགགས་པ་དེ་#འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ན་ནི་དེའི་ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགག་པར་འགྱུར་བར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགགས་ལ། ཅུང་ཟད་ནི་འགགས་#པས་འགག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་བརྗོད་དགོས་
[195a.7]སོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་དུ་#ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ཡང་འགག་#པ་ཁོ་ནར་བཀག་པ་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་འགགས་པ་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། དེའི་ཕྱིར་#ཅུང་ཟད་འགགས་པ་དེ་ནི་འགགས་པས་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ། འགགས་
[195b]
[195b.1]ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན། དེའི་ལྷག་མ་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགགས་པས་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཅི་སྟེ་དེའི་གང་ཅུང་ཟད་འགགས་#པས་འགག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་
[195b.2]ལ་འགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། འགག་པ་#ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་འགའ་ཡང་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པར་#དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡང་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་བཞིན་པ་འགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་
[195b.3]ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་བློས་སྙིང་པོར་བཟུང་བར་ཟད་དེ་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར་#མ་སྐྱེས་པ་གཞན་གང་ཞིག་འགག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་#། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་
[195b.4]པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འགག་པ་ནི་གནས་པའམ། མ་གནས་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་འགག་
[195b.5]པ་མི་འཐད་དེ། གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་གནས་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཞེ་ན། དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ལ་ཡང་། །འགག་པ་མི་#འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འགགས་པ་#བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་#
[195b.6]དགོངས་སོ། །སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མ་འགགས་པར་གནས་པ་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཞོན་ནུ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་#ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འགག་#པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་
[195b.7]ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ལྟ་བས་ན། འདི་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་བློའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། གནས་སྐབས་དེ་ཡི་#གནས་པ་ནི། །དེ་ཡིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་ནི། །གཞན་གྱིས་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །དངོས་པོ་གནས་
[196a]
[196a.1]སྐབས་གང་དུ་འཇུག་པར་རྟག་པར་#དེའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་གནས་སྐབས་དེས་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་མའི་གནས་སྐབས་
[196a.2]ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཞོའི་གནས་སྐབས་སུ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་
[196a.3]འོ་མའི་གནས་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི། འོ་མ་དང་ཞོ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ན་གནས་པ་དང་། ཞོ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་པ་མི་འཐད་པ་ཡང་བློའི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་
[196a.4]ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། འགག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔར་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་དེ་ཡོད་དེ། གང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་
[196a.5]དགག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མེད་པ་ནི་རྒྱུར་མི་འཐད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རི་མོའི་མེ་གསོད་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་འགག་པ་འདོད་ཀོ། །གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །
[196a.6]འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་#འགག་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དངོས་པོར་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་
[196a.7]བས་ན་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་འགག་པ་མི་འཐད་པར་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟེན་#པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འགག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་བརྟག་#གྲང་ན། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་
[196b]
[196b.1]འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག །གཅིག་ཉིད་ན་ནི་འཐད་པ་མེད། །དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པའོ། །དངོས་པོ་འགགས་#པའི་
[196b.2]མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་#འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལའང་། །འགག་
[196b.3]པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མགོ་གཉིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནི། །བཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མགོ་གཉིས་པ་མེད་པར་བཅད་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འགག་པའི་འགག་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་
[196b.4]བྱ་སྟེ། འགག་པ་འགག་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་མི་རིགས། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་ལ་འགག་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དམ་རང་གི་#བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་གས་ཀྱང་འགག་པར་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།
[196b.5]ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེད་#པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་ཡང་མ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་
[196b.6]འགག་པར་བྱེད་དམ། འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་མ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་པ་#རྟོག་ན། དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མ་འགགས་#པ་ནི་འགག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མེད་པས་བདག་ཉིད་
[196b.7]མེད་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་བྱེད། ཅི་སྟེ་འགག་པ་འགགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་གྱུར་#ཏེ། འགགས་པ་ལ་གང་འགག་པ་#འགག་པར་འགྱུར་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡང་འགག་པར་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགག་
[197a]
[197a.1]པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་བྱེད་པར་མི་འཐད་#དེ། །གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་#ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་
[197a.2]པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པ་ཡང་འགག་པ་གཞན་ཞིག་གིས་འགག་པར་བྱེད་དམ། འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འགག་པ་དེ་འགག་#པ་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་
[197a.3]ཅིང་དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་དེ་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ#། དེ་ལྟ་བས་ན་འགག་པའི་འགག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགག་པ་དེ་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་གོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྟེ་འགག་པ་མེད་འགགས་#ན། །ཐམས་
[197a.4]ཅད་དེ་བཞིན་འགག་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འགག་པ་དེ་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགགས་#པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འགགས་#པས་གཞན་འགག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་#མེད་པའི་རྟོག་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡང་ན་
[197a.5]འདི་ལྟར་འགག་པ་ཉིད་ནི་འགག་པ་གཞན་མེད་པར་འགག་པ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་དག་ནི་འགག་པ་མེད་པར་མི་འགག་གོ། །ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན་#མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ནི་འགག་པ་གཞན་གྱིས་འགག་པར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་
[197a.6]དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ#། མི་འཐད་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །
[197a.7]སྨྲས་པ། འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མི་རུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་འདུས་བྱས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལྐོག་ཤལ་དང་མཇུག་མ་དང་རྔོག་#དང་རྨིག་པ་དང་རྭའི་#མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བ་ལང་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལ་ལོག་རྟོག་མ་སྐྱེས་པར་ལེགས་
[197b]
[197b.1]སོ་ཞེས་སྒྲོགས་སམ། ཁྱོད་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཀོ། །སྐྱེས་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག །མ་གྲུབ་པར་#ན་འདུས་བྱས་མེད། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དག་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་#རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་
[197b.2]རབ་ཏུ་གྲུབ་#པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་ན་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་
[197b.3]འགྲུབ་པར་མ་ངེས་ཀྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོ་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་#པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྒྲོན་མེས་ཉི་མ་ཚོལ་ལམ། ཁྱོད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་
[197b.4]འདུས་བྱས་འགྲུབ་པར་འདོད་ཀོ། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་གཉེན་པོ་ལས་འགྲུབ་པར་སེམས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདུས་བྱས་ཏེ། མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་འདུས་མ་
[197b.5]བྱས་རབ་ཏུ་གྲུབ་#པར་འགྱུར་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལས་#འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་
[197b.6]མི་རྟག་སྟེ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ། བཤད་པ། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དང་། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་
[197b.7]དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དག་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཞིག་པར་བརྗོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེས་པ་#དང་། གནས་པ་དང་ཞིག་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་བཀའ་སྩལ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པར་
[198a]
[198a.1]བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པའི་དཔེར་སྒྱུ་མ་དང་། བྲག་ཆ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་#པོ་
[198a.2]དག་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། འདི་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ཡང་མ་#ཡིན། འདི་དག་ནི་{བརྫུན་,རྫུན་}#པའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་#བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བདག་
[198a.3]ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་ཚིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གྲུབ་པོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའོ།། །།སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་

[198a.4]དང་། འཇིག་པ་བརྟག་པ་དེ་#བྱས་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཉན་པ་ལ་འབབ་#པར་བྱས་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ། འདུན་པ་བཞིན་བྱའོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་བསྟན། དེའི་འབྲས་བུ་
[198a.5]ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མི་འོང་བ་ཡང་བསྟན། དེ་བཞིན་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་བསྟན། དེ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཟབ་པོར་བསྟན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ཡང་ལས་མི་འཐད་ལ། ལས་མེད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡོད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་
[198a.6]པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་#འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ལས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་ཀྱང་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་བྱ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། བྱེད་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ#། །
[198a.7]ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །ལས་སུ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་
[198b]
[198b.1]ཀྱང་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་#བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་འགྱུར། །འདི་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཁོ་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི། མི་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་
[198b.2]པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཡང་གང་གིས་ལས་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་གཅིག་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཅི་ཡང་མི་
[198b.3]བྱེད་པ་དེ་ལ་ལས་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་ལས་བྱེད་ན་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ཞིང་། བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་ན་བྱེད་པ་པོ་ལས་དེ་མི་བྱེད་པའི་
[198b.4]ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་དེ། འདི་ལ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། མི་བྱ་བ་#མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་གང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་ཡིན་
[198b.5]པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི། གང་གིས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི། བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལས་གཅིག་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་གྱུར#། །ལས་མི་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་
[198b.6]ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ལས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་ཡིན་ན་བྱེད་པ་པོ་དེའི་ལས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། ལས་བྱ་བ་དེས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་
[198b.7]པོ་དེ་ལས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་#ན་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། བྱེད་པ་པོ་ཡང་ལས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་#པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །
[199a]
[199a.1]ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བྱེད་པོར་མ་གྱུར་པ། །ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་ན་ནི། །ལས་ལ་རྒྱུ་མེད་ཐལ་བར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་
[199a.2]པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་བྱེད་ན་#བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་#རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱང་ལས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་
[199a.3]མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་#ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་#ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འགའ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ལ་གང་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་#ཞེས་བྱ་བ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མི་སྲིད་
[199a.4]ན་འདི་ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་མི་འཐད་ན་འཆོལ་བའི་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ#། །
[199a.5]ཡང་ན། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་གློ་བུར་དུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་
[199a.6]བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་ན་རྐྱེན་ཀྱང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་#ན། དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྐྱེན་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པར་
[199a.7]བྱེད་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་ཅིང་དེ་ཉིད་མི་འབྱུང་ན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕན་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་སུ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་
[199b]
[199b.1]མི་རིགས། །དེ་མེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་ན་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དག་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ན་གཅད་#པར་བྱ་བ་གཅོད་པ་ན་གཅོད་པ་པོས་གཅད་#པས་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གཅད་#པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་གཅད་#པའི་བྱ་བ་ཡོད་ཅིང་གཅད་#
[199b.2]པའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་གཅོད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་ལ། གཅོད་པ་པོ་དེ་ཡང་གཅད་#པའི་བྱེད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། གཅད་#པར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་མེད་ན་གཞི་མེད་པ་ལ་གཅད་#པའི་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གཅད་#པའི་བྱ་བ་མེད་ན་དེའི་བྱེད་པ་པོ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཅོད་པ་པོ་མེད་ན་
[199b.3]གཅད་#པའི་བྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད། བྱ་བ་ལ་སོགས་མི་རིགས་ན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་
[199b.4]ཅན་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དག་མི་རིགས་ན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་ན་ནི། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མེད། །དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་
[199b.5]པ་དག་མེད་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་
[199b.6]རོ#། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐར་པ་དང་། །མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན། །མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་
[199b.7]མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་དེ་དག་འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་ཡིན་ན་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་དེ་དག་མེད་ན་ལམ་དེ་གང་གིས་འཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར། བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་
[200a]
[200a.1]དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། འབྲས་བུ་མེད་པས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ན་ཞིང་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་འབྲས་
[200a.2]བུའི་དོན་དུ་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་དང་དེ་དག་མི་འཐད་ཅིང་འབྲས་བུ་མེད་ན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དག་དུབ་པའི་སྣོད་དུ་ཟད་པས་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་ན་ཉེས་པ་མང་པོ་དང་ཆེན་པོ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་
[200a.3]པར་འགྱུར་བས་#ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚིག་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་པ། །གྱུར་མ་གྱུར་དེ་མི་བྱེད་

[200a.4]དེ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིན་དང་
[200a.5]མ་ཡིན་གྱུར་པ་ནི། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྲིད་པར་གྱུར་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལས་དེ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་#ཡིན་པས། གཅིག་ན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།
[200a.6]གཉི་གའི་སྐྱོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་མཐུན་པ་གསུམ་གྱིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མི་འཐད་དེ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་
[200a.7]པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་#ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །མི་མཐུན་པས་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། །འདི་ལྟར། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་པ་མ་གྱུར་མི་བྱེད་དོ། །མ་གྱུར་པ་
[200b]
[200b.1]ཡང་གྱུར་མི་བྱེད#། །རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་#གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འདིར་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་#ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་འདིར་ཡང་གང་གི་
[200b.2]ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་#ལས་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་#གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་
[200b.3]གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ#། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །གྱུར་དང་བཅས་པ་མ་#གྱུར་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
[200b.4]གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་#ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ནི། །མ་གྱུར་པ་ནི་གྱུར་བཅས་དང་། །
[200b.5]གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པ་བྱེད#། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་
[200b.6]ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་ནི། །ལས་སུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་པ། །མི་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
[200b.7]འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི། །གོང་དུ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་
[201a]
[201a.1]པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དྲུག་གིས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མི་འཐད་དེ། ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་#དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་
[201a.2]ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་འདི་ལས་འདི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་
[201a.3]ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། བྱེད་པ་པོ་འདི་ལས་འདི་བྱེད་དོ་ཞེའམ། མི་བྱེད་དོ་#ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོད་ན་#ནི་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཏིལ་མར་འདོད་ལ་དགོན་པའི་ཏིལ་ཀ་ཚོལ་ལམ། ཁྱོད་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཙམ་
[201a.4]གྱིས་དགའ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་བྱེད་#པོར་འདོད་ལ་མི་བྱ་བ་ལས་སུ་འདོད་ཀོ། །བྱ་བ་གཞན་མི་འཐད་པས་དེ་དག་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་འདིར་གང་བདེན་པར་
[201a.5]གྱུར་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་ལ། ལས་ཀྱང་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་མི་འགྱུར་རམ། བཤད་པ། མི་འགྱུར་
[201a.6]ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའི། ཁོ་བོས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་#པ་སྤངས་པ་དེ་བྱས་ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་
[201a.7]ཤིང་། །ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར། །འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་#། །བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལས་ལ་གནས། ལས་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ། །དེའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་#ཞིང་དེའི་ལས་
[201b]
[201b.1]ཞེས་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གདགས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་དུ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །གདགས་པ་དེ་མ་གཏོགས་པར་དེ་
[201b.2]གཉིས་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཉེར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་སྟེ། གང་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དུ་མ་ཡོད་པས་འདིར་ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཟུང་#བར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་#ལ་བརྟེན་
[201b.3]ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲུབ་པའི་
[201b.4]མཚན་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་#པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དེ་དག་སྔར་རྣམ་པ་དུ་མར་གསལ་#བར་བྱས་པས་དེ་དག་གསལ་#བ་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་
[201b.5]བར་བླང་བ་དག་གིས་#འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་བསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་ལ#། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་
[201b.6]པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་བླང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་
[201b.7]ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ལས་དག་དང་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་
[202a]
[202a.1]ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་འོག་མ་དག་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་
[202a.2]ཀྱི་གཞི་དང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གོ། །དེ་#རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད#། རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད#། རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྐྱེད་#དེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་
[202a.3]དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་། སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དག་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་པ་ན་#ཡིན་པར་གྱུར་པ་#ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱ་བ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་
[202a.4]པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ#། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་ལ་ཡང་བལྟ་#བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག །མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་
[202a.5]པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་མི་འཇུག་གོ། །མེ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་#ཡང་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག །མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་སྲེག་གོ། །ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་
[202a.6]ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག །མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད། མ་ཡིན་
[202a.7]པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མཚོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་
[202b]
[202b.1]ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཡན་ལག་ཅན་ཡང་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ཡན་ལག་ཀྱང་ཡན་ལག་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །མེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། །བུད་ཤིང་ཡང་མེ་དེ་ཉིད་ལ་
[202b.2]བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་ཡང་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། ཡོན་ཏན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་
[202b.3]སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་བཞི་པ། སྨྲས་པ། དེ་

[202b.3]སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་བཞི་པ། སྨྲས་པ། དེ་
[202b.4]བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་སོགས་དང་ཡང་དབང་བྱས་པ། །གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི། །སྔ་རོལ་དེ་ཡོད་ཁ་ཅིག་སྨྲ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །
[202b.5]ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཉེ་བར་བླང་པ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་ལ་
[202b.6]སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དེ#། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་མི་འཐད་པས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་#དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཉེ་བར་བླང་
[202b.7]བ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ལྟོས་པས་གདགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཁྱོད་ཅི་ཟེར། བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་
[203a]
[203a.1]པར་བྱ། །འདི་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ལྟ་བ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཞེས་དངོས་པོ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་
[203a.2]ཉེ་བར་བླང་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་འདི་ལྟར་གནས་ཏེ། ཡོད་དོ་ཞེས་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། སྨྲས་པ། དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་
[203a.3]ཏེ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ནི། །ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་གནས་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་ན། དངོས་པོ་དེ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་
[203a.4]ཅིང་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་མེད་པར་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། ཐམས་ཅད་སྐྱོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པ་
[203a.5]མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ#། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི། ཅི་ཡིས་གང་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གིས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་
[203a.6]ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོས་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་འདི་ནི་ལྟ་བའོ། །འདི་ནི་ཉན་པའོ། །
[203a.7]འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱེད་པ#། དངོས་པོས་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་
[203b]
[203b.1]ཅི་ཞིག་པོ་དག་མེད་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་གནས་པས་#གནས་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད། དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་ན་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གནས་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་
[203b.2]པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་གནས་པ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་མིན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་ཡོད་དོ། །ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི། འདི་#ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་#
[203b.3]ཅི་ཞིག་པོ་དག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི། ལྟ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས། །གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་
[203b.4]དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། རང་
[203b.5]གི་བློ་གྲོས་ཡང་བར་སྟོན་པར་ཟད་དེ་གྱི་ན་ཞིག་སྨྲས་སོ། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གལ་ཏེ་ཡོད་མིན་ན། །ལྟ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡི། །སྔ་རོལ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་
[203b.6]ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །ཅི་སྟེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པར་གསལ་ལོ། །ཅི་སྟེ་དེ་#གང་གི་ཚེ་ལྟ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉན་པའི་
[203b.7]སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་སྤངས་ཏེ། ཉན་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན། །ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་འགྱུར། །
[204a]
[204a.1]དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན། ཚོར་བ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ན་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པར་
[204a.2]འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ནི་དབང་པོ་གཞན་གང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་བདག་དབང་པོ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བ་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། །ཚོར་བ་པོ་
[204a.3]ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོག་ན། དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་གཞན་ཉིད་ལ། །ཉན་པ་པོ་གཞན་ཚོར་གཞན་ན། །ལྟ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པོ་ཡོད། །བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཚོར་བ་པོ་ཡང་གཞན་
[204a.4]ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་#ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་དག་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོའི་ལྟ་བ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་པ་པོ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། །ཚོར་བ་པོ་ཡང་གཞན་
[204a.5]ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། དེ་ལྟ་ན་བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་པོའི་ཚེ་ན་ཉན་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་
[204a.6]ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ལྟ་#ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་
[204a.7]དྲུག་ཅེས་གསུངས་ལ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ལ། འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་འབྱུང་བས་གསལ་བར་བྱས་པའི་བདག་གནས་པ་ཡོད་ན་སྐྱེ་
[204b]
[204b.1]མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ཞིང་རིམ་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བས་དེས་#ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་
[204b.2]ལའང་། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རིམ་གྱིས་གང་དག་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་
[204b.3]ལེན་པ་པོ་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་མི་འཐད་དོ། །གང་འབྱུང་བ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་
[204b.4]པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོད་ནི་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་#སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་#ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་
[204b.5]ཅི་ཞིག་པོ་དག་ཡོད་དོ། །གང་ཞིག་མེད་ན་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེས་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་
[204b.6]དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་གི་#སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་
[204b.7]གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་པོ་དེ་ཉིད་མེད་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།
[205a]
[205a.1]ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་#ཀྱང་མེད་ལ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་པོ་དག་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་#ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་པོ་མེད་པ་#དེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་#ཡིན་ནམ། བཤད་པ། གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ་
[205a.2]རོལ་ད་ལྟར་ཕྱི་ན་མེད། །དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག་པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་པོ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་#རོལ་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ད་ལྟར་ལྷན་ཅིག་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཕྱི་དུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཙལ་ན། དེ་འདིའོ་ཞེས་རང་གིས་
[205a.3]རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཡོད་དོ་མེད་དོ་#ཞེས་གདགས་པའི་རྟོག་པ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རེ་ཞིག་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་#ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་ནུས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་#གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་བརྗོད་
[205a.4]པར་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཡང་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲུབ་པ་གཞན་མི་འཐད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའོ།། །།

[205a.5]པ་དགུ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་ཀྱི། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་མེ་#བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན།
[205a.6]གང་གི་ཚེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་
[205a.7]པར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བུད་ཤིང་གང་#དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ནི་
[205b]
[205b.1]སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དེ་དག་སྲིད་ན་ནི་མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །བུད་ཤིང་ནི་བསྲེག་#པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་སྲིད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་#མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་བུད་ཤིང་
[205b.2]ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བུད་ཤིང་མེད་ཅིང་བུད་ཤིང་མ་གཏོགས་པར་#ཁོ་ནར་ཡང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།
[205b.3]བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་#འབྱུང་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་
[205b.4]གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་འབར་ན་#ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འབར་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་
[205b.5]རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་མེད་པའི་མེར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་བསྟན་དུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མེ་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་
[205b.6]འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ། བཤད་པ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །གང་གི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།
[205b.7]འདི་ལྟར་མེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ན་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་#ན་དེ་ཡང་དེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པས་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་#ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་
[206a]
[206a.1]ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་འབར་བྱེད་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འབར་བྱེད་མེད་ན་དེ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་འབར་བྱེད་དེ་ཡང་མེད་པས་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་ཡིན་ན། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །མེ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་
[206a.2]ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བྱུང་བ་དང་སྦར་#བ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་#ན་ལས་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་འཐད་པས་#མེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ། །སྲེག་ཤིང་བུད་ཤིང་ཡིན་སེམས་ན། །དེ་ལ་
[206a.3]གལ་ཏེ་ལ་ལས་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཕྱིར་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་#བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བུད་ཤིང་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཐལ་བར་གྱུར་ན་སྐྱོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་
[206a.4]སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་དེ་ཙམ་#དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་བསྲེག་#བཞིན་པ་དེ་ཙམ་ན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་གཞན་གང་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་བསྲེག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་ཁྱབ་ཅིང་གང་
[206a.5]གིས་བསྲེག་#བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དེ་གང་ཡིན། བསྲེག་#བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་ཡང་ཅི་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེ་ཡང་གཞན་ལ་བུད་ཤིང་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བསམ་པ་འདི་འབྱུང་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྲེག་#བཞིན་པའི་གནས་
[206a.6]སྐབས་ཉིད་ལ་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་#བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་གང་གི་ཕྱིར་མེས་ཁྱབ་ཅིང་མེས་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལ་བུད་ཤིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་རིགས་སོ#། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་
[206a.7]དེ་དག་སོ་ན་གནས་བཞིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གཞན་ན་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པར་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་མི་འཆི་#ན། །རང་གི་བརྟགས་དང་ལྡན་པར་གནས། །མེ་གཞན་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་མེད་ན་དེ་སྲེག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཕྲད་པ་
[206b]
[206b.1]མེད་ཀྱང་སྲེག་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུག་པས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྲེག་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་དེ་མི་འཐད་པས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་བསྲེག་#བཞིན་པ་ན་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །མི་སྲེག་ན་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་
[206b.2]བསྲེགས་#ན་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པས་འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མི་སྲེག་པ་ལ་འཆི་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། མི་འཆི་ན་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྟག་ཏུ་འབར་བ་དང་། གང་གི་རྟགས་#དང་ལྡན་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་#ཉིད་དུ་གནས་པར་
[206b.3]འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་དེ་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མེ་གཞན་ཡིན་ན་བུད་ཤིང་དང་མི་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཡིན་
[206b.4]ན་ཡང་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་བཞིན། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་དག་ནི། །གཅིག་གིས་གཅིག་ནི་བསལ་གྱུར་ན། །ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག །གལ་
[206b.5]ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་བཞིན་དུ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསལ་#བར་གྱུར་ན་ནི་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ལ་བསམས་#པ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་པ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་པར་ཡང་འདོད་ལ་རག་ན་
[206b.6]གང་གི་ཚེ་བསྲེག་#བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་བསམ་པ་འདི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འདིར་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་#དེ་ཉིད་རིགས་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དམ།
[206b.7]གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་གོ་#སླ་སྟེ། རེ་ཞིག་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ནི་བཞད་གད་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །སྨྲས་པ། ཕན་
[207a]
[207a.1]ཚུན་ལྟོས་པ་ལས་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་#ཡིན་ལ། མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་དང་ཤིང་། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་
[207a.2]མེ་ཡིན་ལ། མེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་#ཤིང་ཡིན་ན། གང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་འམ། བུད་ཤིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ལས་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཤིང་
[207a.3]ལྟོས་མེ་ཡིན་ན། །མེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པ་ལ་དེ་ལྟོས་ནས་མེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་#ན་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མེ་གྲུབ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི། མེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་
[207a.4]ལྟོས་པར་བྱེད་དོ#། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་རང་གིས་གྲུབ་པ་ལྟོས་པར་ནུས་པ་ལ་ཁྱོད་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དོན་མེད་པ་ཡོད་དམ། ཡང་གཞན་ཡང་། བུད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་། །མེ་མེད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ལྟ་ན་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེ་
[207a.5]མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ཡང་གྲུབ་པ་#ན་མེ་ལ་ལྟོས་པར་འཐད་ཀྱི། བུད་ཤིང་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེ་མེད་པར་རང་གིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཁྱོད་ཡང་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་དོན་
[207a.6]མེད་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དམ། དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་སྔར་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་རྟོག་ན་ཡང་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཅི་མ་སྨྲས་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དམ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་དེ་དག་
[207a.7]ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་གི་ལན་ཡིན། བཤད་པ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་རྟོག་ན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོར་འགྲུབ་
[207b]
[207b.1]པར་མི་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ལྟོས་འགྲུབ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་དེ་འགྲུབ་ན། །གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ། །གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་#པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་
[207b.2]ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ཅིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་བསྒྲུབ་#པར་བྱ་#གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་འགྲུབ་ན། འོ་ན་གྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །ཅི་ཁྱོད་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་ཁ་ནས་
[207b.3]བརྗོད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དག་ཡིན་ལ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དག་ནི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔོན་ཆད་མ་གྲགས་སམ། དཔེར་ན་གྲུ་ལ་བསྟོད་#པ་གཅིག་གི་སྐྱབས་སུ་གཅིག་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ངོ་ཚ་བོར་ཏེ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་གསང་
[207b.4]བསྟོད་དེ་སྨྲའམ། རེ་ཞིག་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སོམས་ལ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །དངོས་པོ་ལྟོས་འགྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས#། །དངོས་པོ་གང་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་#ཏེ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་མ་གྲུབ་ཅིང་། མེད་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས་#པར་བྱེད། །
[207b.5]དེ་མ་གྲུབ་ཅིང་མེད་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་བྱ། ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཁྱོད་གྲུབ་པ་ཉིད་གཞན་ལ་ལྟོས་ཀྱི། མ་གྲུབ་པ་ལ་ནི་མི་ལྟོས་ལ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ཅི་ཞིག་ལྟོས་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ཡང་གྲུབ་
[207b.6]པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་བྱ། གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་ལ་གཞན་ལྟོས་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ལྟོས་#ཏེ་འགྲུབ་པར་
[207b.7]མི་འཐད་དོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་སྐབས་སུ་དངོས་པོའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་ནས་ཀྱང་། བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟག་#པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་
[208a]
[208a.1]མེ་མེད་དེ། །ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤིང་མེད་དེ། །མེ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ཡང་མེད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་། །མ་གྲུབ་པ་དག་
[208a.2]ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུད་ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པའི་མེ་ཡང་མེད་དེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དང་། འབར་བྱེད་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འབར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་མེ་ལ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དེ། མེ་དང་བུད་ཤིང་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་
[208a.3]པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་མེ་མེད་ཅིང་བསྲེག་#བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་བུད་ཤིང་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་བུད་ཤིང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུད་ཤིང་ཡང་མེད་དོ། །མེ་ནི་གཞན་ལས་
[208a.4]མི་འོང་སྟེ། །ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མེ་ནི་གཞན་གང་ལས་ཀྱང་མི་འོང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་གཞན་ལས་འོང་བར་རྣམ་པར་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པར་རམ། བུད་ཤིང་མེད་པར་རོ་#གྲང་ན། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་ཡང་བསམ་པ་དང་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བ་དེ་དག་
[208a.5]ཉིད་དུ་འགྱུར་#བས་གཞན་ལས་འོང་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པར་ཐལ་བར་
[208a.6]འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཏིལ་དག་ལ་ཏིལ་བར་#བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཏིལ་ནི་བརྡུང་བ་དང་སྣུམ་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིལ་བར་#ནི་གཞན་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཤིང་ལ་ལྷག་མ་བསྟན། །རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ལ་
[208a.7]ཡང་བརྗོད་པ་ལྷག་མ་དག་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། མ་སོང་བ་ལ་མེད་པ་དང་། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད།
[208b]
[208b.1]མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མེད་བསྲེག་#བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དོན་#མེད་པ་དང་། མ་སོང་བ་ལ་མེད་པ་དང་། བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད། མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མེད། བསྲེག་#བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་
[208b.2]པའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་#འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་སྲེག་པ་པོ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། སྲེག་
[208b.3]པ་པོ་ཡིན་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར#། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དྲང་བར་བྱའོ། །ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་
[208b.4]པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་#མེད་དེ། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྡན་པའི་རྐྱེན་འདི་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་པ་ཉིད་
[208b.5]དམ། གཞན་ཉིད་ལ་ཡོད་གྲང་ན། དེ་དག་གིས་#དེ་གཉི་ག་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། མི་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་ནོ། །མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་། བཤད་པ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་བསམ་པ་
[208b.6]ཡིན་པས་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ལ་འདི་ནི་བདག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་བ་དག་གིས་ཅི་བྱ། མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་རྫ་བོ་ན་རྒྱ་ཤུག་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་ཆུ་ན་པད་མ་དག་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། གཞན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །
[208b.7]མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་བླང་བའི་རིམ་པ་ཀུན། །བུམ་སྣམ་སོགས་དང་#ལྷན་ཅིག་ཏུ། །མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་དང་སྣམ་
[209a]
[209a.1]བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་#ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་བུད་ཤིང་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་
[209a.2]ཀྱང་མ་ཡིན། གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་མེ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འོང་བུད་ཤིང་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འོང་། ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ཉིད་ཀྱང་མེ་མ་ཡིན། །བུད་
[209a.3]ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་མེ་མེད། མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན#། མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན། ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་གཞན་པ་ཡང་བདག་མེད། བདག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།
[209a.4]བདག་ལ་#ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉེ་བར་བླང་བ་དག་ལ་བདག་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་མ་བསྲེགས་#པ་ལ་ཡང་མེད། བསྲེག་#བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མེས་བསྲེག་#པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད་མ་བསྲེགས་
[209a.5]པ་ལ་ཡང་མེད། བསྲེག་#བཞིན་པ་ལ་ཡང་སྲེག་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མེས་སྲེག་པ་པོ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། སྲེག་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྲེག་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲེག་པར་མི་བྱེད་དེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཉེ་བར་
[209a.6]བླང་བ་#ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད། ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ལ་ཡང་མེད། ཉེ་བར་ལེན་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྩོམ་པ་མེད། ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ལ་ཡང་མེད། ཉེ་བར་ལེན་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་
[209a.7]རྩོམ་པ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་#ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་བྱེད། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ#། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་
[209b]
[209b.1]ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་གི་རིམ་པ་གང་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་དག་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཤད་དེ། བདག་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དག་དང་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་
[209b.2]པར་རྣམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་ཤེས་
[209b.3]པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིམ་པ་ཉིད་བུམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པས་འབྲས་བུ་བུམ་པ་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིམ་པ་ལས་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་
[209b.4]གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོ་མ་ཉིད་ཤིང་ལྗོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོ་མ་ལྷགས་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་འཇིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོ་མ་ལས་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་#ལྟོས་པ་མེད་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་
[209b.5]ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ཉིད་ལོ་མ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་ཡལ་ན་ལོ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལས་ལོ་མ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལོ་མ་ལྷགས་ཀྱང་སྔོན་པོ་གནས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
[209b.6]རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པར་ཡང་#མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲངས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གཞན་ཉིད་ཀྱང་
[209b.7]མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མཚོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་#པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མེ་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་དང་། བུད་ཤིང་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུད་ཤིང་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་པ་
[210a]
[210a.1]དང་། བུད་ཤིང་ལས་གཞན་ལ་ཡང་མེ་མེད་པ་དང་། མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མེ་ལ་བུད་ཤིང་དག་མེད་པ་དང་། བུད་ཤིང་དག་ལ་མེ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་ལས་མི་འོང་བ་དང་། རྒྱུ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་
[210a.2]བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ལས་གཞན་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་དག་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཇི་#སྲིད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་དངོས་པོ་
[210a.3]རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་མི་འཐད་པ་ན་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། གང་དག་བདག་དང་དངོས་པོ་རྣམས། །དེ་བཅས་ཉིད་དང་ཐ་དད་པར། །སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་དོན་ལ། །མཁས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །གང་དག་པ་#དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་#ཐ་དད་པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་
[210a.4]དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པར་སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་མི་སེམས་སོ། །དེ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །བདག་དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་
[210a.5]རྣམས་དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་#དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ#། །གང་གིས་བདག་གམ་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་གདགས་པ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དམ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཉེ་བར་བླང་བ་གང་གིས་བདག་ཏུ་
[210a.6]གདགས་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་བདག་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་བདག་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་#དག་གི་སྔ་རོལ་ན་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་གནས་
[210a.7]པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་བུད་ཤིང་གང་གིས་མེར་གདགས་པའི་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་མེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་མེ་བུད་ཤིང་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་
[210b]
[210b.1]དུ་གང་དག་ཡོན་ཏན་ཅན་ལོ་མ་ཡང་#ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་ལོ་མ་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་ཡང་རྒྱུ་སྤུན་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་
[210b.2]བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ཡན་ལག་ཅན་ལུས་ཀྱང་ཡན་ལག་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་གྱི་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་མཚན་ཉིད་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་བཅས་པ་ཉིད་ན་མཚན་
[210b.3]ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་གྱི། འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། མེ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་བུད་ཤིང་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཡོན་ཏན་ཅན་ལོ་མ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། འབྲས་བུ་སྣམ་བུ་
[210b.4]ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། ཡན་ལག་ཅན་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ལ་ཡན་ལག་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་བ་ལང་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་རྭ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པའི་
[210b.5]དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོ་བོ་མི་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གོང་མར་བསྟན་
[210b.6]ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་ཡང་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དགག་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །

Chapter 11 Source — སྔ་ཕྱི་མཐའ་བརྟག་པ། (Folios 210b.6–213b.7)

[210b.6]ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་ཡང་གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དགག་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །
[210b.7]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དམ་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི། །བྱིས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་རིང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་#འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱ་ཞིང་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་
[211a]
[211a.1]བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་རིང་བར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་བྱ་བ་#བསྟན་པའི་འཁོར་བ་དེ་ཡོད་དོ། །མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་#ཇི་ལྟ་རིང་བ་དང་ཟད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན། རིང་བ་དང་ཟད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཡོད་དོ། །འཁོར་བ་ན་#ཡོད་ན་འཁོར་
[211a.2]བ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོངས་ཤིང་འོངས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དེར་འགྲོ་བས་ན། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་འོངས་ཤིང་འོངས་ཤིང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྦྲང་རྩི་མཐོང་ལ་གཡང་ས་མ་མཐོང་
[211a.3]ངམ། ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་རིང་བ་དང་ཟད་པར་གསུངས་པ་མཐོང་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཞན་འདི་མ་མཐོང་གོ། །སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཐ་མེད་དེ། །དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། །#བཅོམ་ལྡན་འདས་
[211a.4]ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ#། །སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འཁོར་
[211a.5]བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་#ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་#ན་དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡང་#ཡོད། ཐ་མ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་#ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ#། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་རིང་བ་དང་། ཟད་པར་གསུངས་ཀྱི་
[211a.6]བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་ནི། དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་མེད་ན་འཁོར་བ་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཐད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་འཁོར་
[211a.7]བའི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། དབུས་མ་བཀག་པས་དེ་ཡོད་པའི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ།
[211b]
[211b.1]གལ་ཏེ་དབུས་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེའི་དབུས་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གང་ལ་ཐོག་མེད་ཐ་མེད་པ། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་ཇི་
[211b.2]ལྟར་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་དབུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་མེད#། །སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་མི་སྲིད་དེ། །གཉིས་གཉིས་དག་ནི་མ་
[211b.3]གཏོགས་པར། །རེ་རེས་རྩོམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། །ལྷན་ཅིག་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}དག་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་དབུས་དང་ཐ་མ་དག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་འཁོར་བ་པོའི་སྐྱེ་
[211b.4]བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མེད་དོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་གྱུར་པ། །རྒ་ཤི་འཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་གྱུར་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིས་རྒ་ཤི་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་#འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་
[211b.5]ན་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་པར་གྱུར་#ན་ཕྱིས་རྒ་ཤི་ག་ལས་འོང་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འོང་ན་ནི་རྒ་ཤི་གཞི་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་ལ་ཅིར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མ་ཤི་བ་ཡང་སྐྱེ་
[211b.6]བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་བརྟགས་#ན་དེ་སྔར་གཞན་དུ་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་རྒ་ཤི་འཕྱི་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེ་#གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་རྒ་ཤི་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྐྱེ་
[211b.7]བ་འཕྱིའོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འཕྱི་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་སྔ་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དེའི་རྒ་ཤི་སྔ་བར་གྱུར་ལ། སྐྱེ་བ་འཕྱི་#བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་གཞི་མེད་པའི་རྒ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །
[212a]
[212a.1]འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའི་རྒ་ཤི་གཞི་#མེད་ཅིང་རྒྱུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། སྐྱེས་ཤིང་ཡོད་པ་ལ་རྒ་ཤི་བསྟན་པར་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་འཕྱི་ལ་རྒ་ཤི་སྔ་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། དེ་ནི་རྒ་ཤི་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བཞིན་པ་
[212a.2]ཁོ་ནར་སྐྱེའོ། །བཤད་པ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་ཤི་དག །ལྷན་ཅིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི། སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་
[212a.3]བཞིན་པ་ཉིད་ན། འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཉིས་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་སྐྱེ་
[212a.4]བ་འཆི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཅིང་། དེའི་སྐྱེ་བ་སྔ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་སྔ་བར་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་འཇིགས་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ལས་ལ་#ལུས་སྐྱེ་ལ། །ལུས་མ་གཏོགས་པར་ལས་མེད་ན། །སྔོན་ལུས་ལས་ལས་མ་སྐྱེས་པ། །གང་
[212a.5]གི་རྒྱུས་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་དེའི་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། རྒ་ཤི་གཞི་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་
[212a.6]ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་འཁོར་བ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་ནི་#སྲིད་དེ། དེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་#དེ་གང་ཡིན། སྨྲས་པ། དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་#རིམ་
[212a.7]པ་དག་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོད་ན་#སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཞི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི །རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་
[212b]
[212b.1]རྒ་ཤི་དེ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་གང་དང་#རྒ་ཤི་གང་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་སྲིད་ཅིང་མེད་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཡིན་རྒ་ཤི་ནི་དེ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པར་བྱེད་ཅིང་རྗོད་#པར་བྱེད། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའམ། རྒ་ཤི་འགའ་ཞིག་ཡོད་
[212b.2]པར་གྱུར་ན་དེ་སྔ་བའམ། འཕྱི་བའམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ངེས་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མེད་པ་#རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་སུ་ཞིག་དེ་སྐད་རྗོད་#པར་བྱེད། སེམས་པ་དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་འཛིན་པར་བྱེད། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་མི་འཐད་
[212b.3]དོ། །དེ་མེད་ན་བདག་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དེ་ཐོང་ཤིག# །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚན་གཞི་ཉིད། །ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་། །ཇི་ལྟར་བརྟགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་། །རྒ་ཤི་དག་གི་སྔ་ཕྱི་
[212b.4]དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། དོན་གཞན་གང་#དག་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་།
[212b.5]གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་བར་གྱུར་ལ། རྒྱུ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཡང་རྒྱུས་ཅི་བྱ་སྟེ་རྒྱུར་
[212b.6]བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་འབྲས་བུ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་#ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གང་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་
[212b.7]བུ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་#ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ། གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་#བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་སྔ་བར་གྱུར་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་
[213a]
[213a.1]མ་སྐྱེས་ན་དེ་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ན། འདིས་གང་མཚོན་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་མཚོན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཅི་#ལྟར་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སྔ་བར་གྱུར་ལ་
[213a.2]མཚན་ཉིད་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་
[213a.3]ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ན་དེ་#གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་གྲུབ་ན་དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ་
[213a.4]གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡང་མཚན་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་པོ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་ཚོར་བ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་ན་དེ་གང་གི་
[213a.5]ཚོར་བ་པོར་འགྱུར། ཚོར་བར་བྱེད་པ་ན་ཚོར་བ་པོ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། དེ་མེད་ན་དེས་ཅི་ཞིག་ཚོར་བར་བྱེད་པ#། ཚོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་པོར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ཕྲད་པར་ཚོར་བ་པོར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་
[213a.6]མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཚོར་བ་སྔ་བར་གྱུར་ལ་ཚོར་བ་པོ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་ཚོར་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བར་མི་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་ཚོར་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་གང་ཡང་གང་གི་ཚེ་གང་དུ་ཡང་#ཚོར་བ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་
[213a.7]ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དེ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཚོར་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་#ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་སུས་ཀྱང་
[213b]
[213b.1]ཚོར་བར་མི་བྱེད་བཞིན་དུ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་#མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔ་བར་གྱུར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པར་མི་
[213b.2]འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ#། །ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་ཕྱིས་#མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དོན་
[213b.3]མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ན། སྔོན་མ་བྱུང་ལ་ཕྱིས་#བྱུང་བར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཅན་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་#གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་
[213b.4]དེ་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་།
[213b.5]ཤེས་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་#ཀྱི། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་
[213b.6]དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་#རིམ་པ་དག་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། དངོས་པོར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། དྲི་ཟའི་
[213b.7]གྲོང་ཁྱེར་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་གྲུབ་པོ། །འཁོར་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་ལྔ་པ། སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

Chapter 12 Source — སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པ། (Folios 213b.7–217b.1)

[213b.7]གྲོང་ཁྱེར་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་གྲུབ་པོ། །འཁོར་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་ལྔ་པ། སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
[214a]
[214a.1]འདི་ན་ལུས་དང་དབང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ། །གཞི་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་
[214a.2]པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་#གི་ཡིན་པ་དེ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་#གི་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འཐད་ན་ནི་བདག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མི་འཐད་པས་བདག་ཡོད་པར་#ག་ལ་
[214a.3]འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས། །གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད། །དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་འདོད། །ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་
[214a.4]བྱས་པར་འདོད། །ཁ་ཅིག་ནི་#སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འདོད#། །ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་གློ་བུར་ཁོ་ནར་བྱུང་བར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉི་གས་བྱས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉི་གས་
[214a.5]བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་བྱ་བ་ཡིན་པར་#ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་
[214a.6]གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་ཡང་ཅི་བྱ་དགོས། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་
[214a.7]ན། དེ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་#འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན། ཇི་ལྟར་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་ཀྱང་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །
[214b]
[214b.1]དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མ་བྱས་ཤིང་མེད་པ་ལ་གཞན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་ཁོ་ནར་
[214b.2]ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་#འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་#ན་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་
[214b.3]ཞིག་ན། བརྟེན་ནས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་
[214b.4]དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་མ་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་
[214b.5]བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལས་འདི་གཞན་ཞིང་། །གལ་ཏེ་འདི་ལས་དེ་གཞན་ན། །གཞན་དེ་དག་གིས་འདི་བྱས་པས། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་ད་
[214b.6]ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་འདི་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་དེ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་འདི་དག་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་
[214b.7]པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་དག་ལས་ཀྱང་འདི་དག་གཞན་མ་ཡིན་ལ། འདི་དག་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གཞན་མ་ཡིན་#ནོ། །གཞན་ཉིད་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པས་#འཐད། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་སྙམ་ན་དེ་ནི་འོག་ནས། གང་ལ་#བརྟེན་
[215a]
[215a.1]ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའི#། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་
[215a.2]རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའོ#། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་
[215a.3]ཀྱང་སྨྲ་ལ#། སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་ན་གང་བདག་#གིས། །སྡུག་བསྔལ་བྱས་པའི་གང་ཟག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་དག་#ཡིན། །གལ་
[215a.4]ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་#ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཁྱོད་ཀྱི་གང་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་བདག་གིས་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་སྨྲོས་ཤིག །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་གསལ་
[215a.5]བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་གང་ཟག་འབའ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་གདགས་པ་ཡང་མེད་ན་དེས་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལའང་
[215a.6]བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་ལས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ན་གཞན་ཞིག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་གང་སྦྱིན་དེ#། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་ཕུང་པོ་འདི་#སྡུག་བསྔལ་བྱས་ཤིང་དེས་དེ་བྱས་ནས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་གཞན་གྱིས་དེ་
[215a.7]བྱས་ནས་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་སྨྲོས་ཤིག །འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་གང་ལ་གདགས་པ་ཡང་མེད་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་དེ་གཞན་ཡིན་དུ་
[215b]
[215b.1]ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་གཞན་ག་ལ་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྨྲ། ཡང་གཞན་ཡང་། བདག་གིས་བྱས་པར་མ་གྲུབ་པས། །སྡུག་བསྔལ་
[215b.2]གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་#བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་
[215b.3]པས་#རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་བདག་བྱས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ་དེ་གཞན་དེའི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[215b.4]ཅི་སྟེ་དེ་དེས་བདག་གིས་#བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་པ་དེ་གཞན་གྱི་#ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་འཐད་པ་དེ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པར་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་
[215b.5]པས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་#བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་གང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་སྨྲ་བ་པོའི་བསམ་པ་མ་
[215b.6]རྟོགས་པར་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྟོགས་#པས་སྦྱར་བའི་དོན་ལ་ཚིག་གིས་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད་དམ། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེ་འམ། གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་མི་སྨྲའི། འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གང་ཟག་བདག་གིས་དེ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བདག་
[215b.7]གིས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ#། སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་གང་ཟག་ད་#གཞན་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་
[216a]
[216a.1]བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཤིང་ལྗོན་པ་རྩ་བ་རུལ་བ་ལ་ཆུ་ལྡུགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་སོ་#སྨྲའམ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཉེ་བར་
[216a.2]ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་འགའ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་མེད་ན། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་
[216a.3]བདག་བྱས་མིན། །གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་གང་ཟག་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་
[216a.4]གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་མ་བྱས། །དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་མ་བྱས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཟིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་
[216a.5]ཕྱིར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འདིས་ཅི་ཡང་མ་བྱས་ཏེ། དེས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་བྱས་གྲང་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱས་པ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་#ཞིག་པ་དེས་ནི་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་
[216a.6]དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་མ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་#གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་བདག་མ་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་
[216a.7]བྱས་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་ཤིང་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ#། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་
[216b]
[216b.1]མ་སྐྱེས་ཤིང་། མེད་ན་གང་ཟག་དེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པ་ལ་ཁྱོད་ཚིག་གཞན་གྱིས་དོན་གཞན་དུ་བསམས་#ཤིང་དེ་དག་ཉིད་ཡང་སྨྲས་པར་གྱུར་ཏོ། །སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་སོ་སོ་#བྱས་པར་མི་རིགས་སུ་ཟིན་
[216b.2]ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་ཉིད་#གཉི་ག་འདུས་པས་བྱས་པ་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་གྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པ་དེ་#ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྡུག་
[216b.3]བསྔལ་རེ་རེས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་དེ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རེ་རེས་བྱས་པ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པས་#འཐད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པར་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་#ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།
[216b.4]དེའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རེ་རེས་ཀྱང་མ་བྱས་ལ་གཉི་གས་བྱས་པར་ཡང་མི་རིགས་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གས་མ་བྱས་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ།
[216b.5]གཞན་གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ། གཞན་གྱིས་དེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པའོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་བདག་གིས་དེ་
[216b.6]བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པ་དང་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་གློ་བུར་བར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་
[216b.7]འགྱུར་ན་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་
[217a]
[217a.1]སྡུག་བསྔལ་མེད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་སྲུངས་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དེ། ངས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་སོ། །མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་#ཇི་ལྟ་བུ། བཤད་པ། སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མ་#ཟེར། ཁོ་བོས། དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་མ་སྨྲས་
[217a.2]སམ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་སྨྲའི། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་#ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པ་བཞི། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་
[217a.3]ཡང་། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་མི་བྱའི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་
[217a.4]སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་བདག་ཉིད་མ་བྱས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཟུགས་སུ་#ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡང་བྱ་ཅི་
[217a.5]དགོས། ཅི་སྟེ་གཟུགས་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དག་#ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ཀྱང་རང་གི་ར་བ་རྩིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་པས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །
[217a.6]དེ་ལ་གཟུགས་དེ་འབྱུང་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཟུགས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་། གང་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་
[217a.7]འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མ་བྱས་པ་མ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་#བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར། གཟུགས་ནི་གཉི་གས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེས་བྱས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་
[217b]
[217b.1]མ་བྱས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མི་འཐད་པས་འགྲུབ་པར་བལྟ་#བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་
[217b.2]པའོ།། །།སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འབའ་ཞིག་མི་འཐད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེ་ཞིག །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེས་

Chapter 13 Source — དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པ། (Folios 217b.2–220a.5)

[217b.2]པའོ།། །།སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འབའ་ཞིག་མི་འཐད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེ་ཞིག །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེས་
[217b.3]འགྲོ་བར་འདོད་དམ། ཁྱོད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པར་རྟོག་གོ། །འདིར་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ། སྨྲས་པ། འདིར་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན། བཤད་པ། ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་{བརྫུན་,རྫུན་}#ཞེས། །
[217b.4]བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་#བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཡིན། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཆོས་གང་སླུ་བ་དེ་ནི་{བརྫུན་,རྫུན་}#པའོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སླུ་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི་
[217b.5]མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཅིག་སྟེ། གཉིས་པ་མེད་ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡང་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ནས་ཀྱང་འདུས་བྱས་དེ་ནི་སླུ་#བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་#བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་
[217b.6]པར་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་#བའི་ཆོས་ཉིད་དེས། ཐམས་ཅད་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་དག་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སྲེད་པས་བསྐྱོད་པར་ཟད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་
[217b.7]ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཡིན་ན་འཛིན་བཞིན་དུ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་དེ་དག་མི་གསལ་བར་བྱས་པར་མི་འགྱུར་རམ། བཤད་པ་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སླུ་#ཆོས་གང་ཡིན་པ། །དེ་{བརྫུན་,རྫུན་}#དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ#། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གསུངས་པ། །
[218a]
[218a.1]སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སླུ་#བའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཡིན་ན། སླུ་#བའི་ཆོས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་#སླུ་བའི་ཆོས་མེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་#བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག །འདི་ལྟར་མེད་པ་ལ་ཅི་
[218a.2]ཞིག་སླུ་#བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སླུ་#བར་འགྱུར་ན་ནི། ཕྱུགས་བདག་པ་དང་གཅེར་བུ་པའི་ནོར་ལ་ཡང་ཆོམ་རྐུན་པ་དག་འཚེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཞེས་གསུངས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་མཁྱེན་
[218a.3]པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྙེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པས་སླུ་#བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་{བརྫུན་,རྫུན་}#པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུངས་པས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་
[218a.4]བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། {བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ཀྱི#། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི། དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཞེས་
[218a.5]གསུངས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་
[218a.6]ནོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དངོས་མེད་དེ། །གང་ཕྱིར་དངོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་
[218a.7]བ་སྣང་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ#། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་
[218b]
[218b.1]མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཞིག་ན། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པས་དེའི་
[218b.2]ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་#ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་གཞན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ལས་རབ་
[218b.3]ཏུ་གྲུབ་པ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཡང་#འགྱུར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པའོ#། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཞན་དུ་
[218b.4]འགྱུར་བ་མི་འཐད་ན། འོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར། བཤད་པ། དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་མེད། །གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་ལ། དེ་ལས་གཞན་
[218b.5]པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མི་རྒ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་རྒས་པའང་མི་རྒའོ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་སྟེ། རྒ་བ་དེ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གཞོན་ནུའི་#གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་རྒ་བར་#བབ་པ་ལ་
[218b.6]ཡང་མེད་ལ། གཞོན་ནུ་ལས་གཞན་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བབ་པ་ལ་ཡང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ལ་གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞོན་ནུ་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒས་པ་དང་གཞོན་པ་
[218b.7]གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་ཡང་#འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་རྒས་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།
[219a]
[219a.1]འདི་ལྟར་རྒས་པ་ལ་རྒ་བར་བྱ་བར་#ཅི་དགོས། རྒ་བ་གང་ཞིག་#རྒས་པ་དེ་ཡང་རྒ་བར་འགྱུར་ན། དེའི་དེ་གནས་སྐབས་#ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལ་ཡང་བསམ་པ་དེ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་
[219a.2]གཞན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འོ་མ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཞོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་འགྱུར་ན། །འོ་མ་ཉིད་ནི་ཞོར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟར་#ན་ཁྱོད་ཀྱི་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་
[219a.3]འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞོའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པས། དེས་ན་འོ་མ་དེ་ཉིད་ཞོ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། འོ་མ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པས་
[219a.4]འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །བཤད་པ། འོ་མ་ལས་གཞན་གང་གི་ནི། །དངོས་པོ་ཞོ་ནི་ཡིན་པར་འགྱུར#། །གལ་ཏེ་འོ་མ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞོ་ཡིན་པས་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་#མི་སྨྲ་ན། འོ་ན་འོ་མ་ལས་གཞན་གང་གི་དངོས་པོ་#ཞོ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་ཞོ་ཉིད་ཀྱི་#དངོས་པོ་
[219a.5]ཞོར་འགྱུར་ཞིང་ཞོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཆུའི་དངོས་པོ་ཞོར་འགྱུར་ཞིང་ཆུ་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས#། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་
[219a.6]ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་{བརྫུན་,རྫུན་}#པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི#། ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་#མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཡང་#རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་#ཡོད་དེ། གཉེན་པོ་མེད་པས་#ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
[219a.7]པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཉེན་པོ་ལས་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་ཡང་#འགྲུབ་པར་འདོད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་པ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་
[219b]
[219b.1]ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མི་སྟོང་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་#པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མི་སྟོང་
[219b.2]པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འཐད་པ་#དེའི་ཚེ་མི་གཏོང་བ་#མེད་ན་སྟོང་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ད་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་བརྟག །སྨྲས་པ། ཁྱོད་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཡང་མི་འདོད་དེ་སྔར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་
[219b.3]གསུངས་པ། །སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་ལ། དེ་#ནི་གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་#ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲའམ། བཤད་པ། འདི་ལ་མ་ཁྲོ་བར་རིགས་པ་ཟུང་ཤིག #།རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་ནི། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་
[219b.4]པར་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །རྒྱལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ། ཐུགས་རྗེའི་དམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་#ལྟ་བ་ཀུན་གྱི་ཆུ་སྲིན་
[219b.5]འཛིན་ཁྲི་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ལྟ་བའི་#ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་གསུངས་པས། ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་བཟློག་པ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ#། །དཔེར་ན་སེམས་རྨོངས་པ་འགའ་ཞིག་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་གྲོང་ཁྱེར་རོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་
[219b.6]བྱུང་བ་ལས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཚེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་ལོག་པ་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བློ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་
[219b.7]མཐོང་བ་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་གང་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་#དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་
[220a]
[220a.1]པ་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བ་དང་། བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་པ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ནི་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་
[220a.2]ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་#དབང་གིས་དངོས་པོར་བརྟགས་#པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ན་མངོན་
[220a.3]པར་ཞེན་པ་དེ་བཟློག་པར་ནུས་ཀྱི། གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་#ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ཉིད་བྱིན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་
[220a.4]མེད་པ་ཉིད་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བས་#ནི་རྒྱལ་བ་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བས་ཀྱང་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །གང་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་
[220a.5]བ་དེ་དག་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྲད་

Chapter 14 Source — ཕྲད་པ་བརྟག་པ། (Folios 220a.5–223b.7)

[220a.5]བ་དེ་དག་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྲད་
[220a.6]པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དང་དེར་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིག་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་རེག་པའོ། །སྒྲ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་
[220a.7]བ་དང་མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །
[220b]
[220b.1]བཤད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་#ཕྲད་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་#འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་ལྟ་བ་པོ། །གསུམ་
[220b.2]པོ་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གཉིས་གཉིས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་
[220b.3]ལྟ་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ལ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། ལྟ་#བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། །ཆགས་པར་འགྱུར་#དང་ཉོན་མོངས་
[220b.4]པ། །ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི། །ལྷག་མའང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལྟ#། །ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་#ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་#བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པར་
[220b.5]འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་#ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་
[220b.6]ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྒྲ་དང་རྣ་བ་དང་། ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་
[220b.7]དང་། ཐམས་ཅད་དག་#ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར། བཤད་པ། གཞན་ནི་#གཞན་དང་ཕྲད་གྱུར་#ན། །གང་ཕྱིར་བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་པ#། །གཞན་དེ་
[221a]
[221a.1]ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ངེས་པར་གཞན་དང་གཞན་ལྷན་ཅིག་ལས་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཞན་དེ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་ཕན་
[221a.2]ཚུན་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་#ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་འབའ་ཞིག་ལ། །གཞན་ཉིད་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་ལ་ཕན་ཚུན་
[221a.3]གཞན་ཉིད་མི་འཐད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གང་ཡང་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་#ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཉིད་མེད་ན་གང་ཡང་གང་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་བཞིན་དུ་མེད་དོ་
[221a.4]ཞེས་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་རིགས། བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་ཁྱོད་ཀྱིས་#དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མ་དམིགས་པར་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་མེད་པ་ནི་
[221a.5]ལྷའི་མིག་གིས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་ནུས་ན་ཁྱོད་ལྟ་བུའི་ཤའི་མིག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གཞན་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གཞན། །གཞན་མེད་གཞན་ལས་གཞན་མི་འགྱུར། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་དུ་
[221a.6]འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན། གཞན་མེད་ན་གཞན་ནི་རང་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་གང་ཡིན་པ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་རང་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་རིགས། སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ཉིད་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།
[221a.7]གཞན་ཉིད་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མི་མཁས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི་མཁས་པ་ལ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །འདི་ལྟར་གང་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ་དེ་དེ་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ།
[221b]
[221b.1]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ནི་གཞན་ལས་གཞན། །གཞན་མེད་པར་ཡང་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལས་#གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ལྡེ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་བུམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་
[221b.2]འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རེ་ལྡེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་བུམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ལྡེ་ལས་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་གཞན་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོའམ། ཁྱོད་
[221b.3]གཞན་ཉིད་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་སེམས་ཀོ། །གལ་ཏེ་གང་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་དེ་#གཞན་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅི་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་སམ། གཞན་ལས་གཞན་པའི་གཞན་
[221b.4]པ་སྟེ#། །མེད་ན་མེད་པས་དེ་ཕྱིར་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གང་ལས་གཞན་པའི་གཞན་པ་དེ་མེད་ན། གཞན་མེད་པས་#རང་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །སྨྲས་པ། གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་གཞན་ལ་#བརྟེན་ཏེ་གཞན་དུ་འགྱུར་
[221b.5]རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་གཞན་དུ་ཡང་#མི་འགྱུར་ན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ། བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་
[221b.6]འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་པ་མིན། །གང་གི་#ཕྱིར་རེ་ལྡེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུམ་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ལྡེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རེ་ལྡེ་ལ་
[221b.7]རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་ལས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རེ་ལྡེ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་གཞན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་
[222a]
[222a.1]སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་ནི་ཁོང་སྟོང་ཞིང་སྙིང་པོ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་#ཏོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་#བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་བུམ་པ་དེ་ཉིད་གཞན་
[222a.2]མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མེད་པར་གཞན་མ་ཡིན་པར་#ཡང་མེད་པས་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཉེན་པོ་ལས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་མ་ཡིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་གཞན་
[222a.3]ཉིད་དེ་ཡང་བརྟགས་ན་མི་འཐད་དོ། །གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ#། །གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ད་གཞན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་མ་ཡིན་ན་#དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། གཞན་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་#མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་རམ། གཞན་
[222a.4]ཡང་སྨྲས་པ། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་རང་ལས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་གཞན་དུ་
[222a.5]འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། སྨྲས་པ། གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་ལྟོས་ཅི་དགོས་བཤད་པ། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། གཞན་ཉིད་ནི་གཞན་ལས་ངེས་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཞན་
[222a.6]ཉིད་ནི་གཞན་ལ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་པ་མིན། །འདི་ལ་བུམ་པ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་#པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །#གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་དེ་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་
[222a.7]པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི་བུམ་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་གཞན་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
[222b]
[222b.1]ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་#བུམ་པ་སྣམ་བུ་ལ་ལྟོས་ན་#གཞན་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་བུམ་པ་དེ་ལ་གཞན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་#སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་གཞན་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པར་བསྟེན་#པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་#དངོས་པོ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
[222b.2]གཞན་ཉིད་ལ་བཞག་པ་དང་། བཙལ་བར་ཡོད་པ་#ཡང་དམ་བཅས་པར་ཡང་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ཕྲད་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་#པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
[222b.3]གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འོ་མ་དང་འདྲེས་པའི་ཆུ་ཡང་འོ་མར་མི་འགྱུར་ལ་འོ་མ་ཡང་ཆུར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཙལ་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་#གཞན་ཉིད་དང་
[222b.4]ལྡན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་#ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །སྨྲས་པ། གཞན་ཉིད་གཞན་ལ་ངེས་པར་གནས་ཀྱང་རུང་མི་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་གང་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་གཞན་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་
[222b.5]ཁྱོད་འཇིག་རྟེན་རྒྱུག་པར་རྩོམ་མམ། ཁྱོད་གཞན་ཉིད་མེད་པས་གཞན་བསྒྲུབ་#པར་རྩོམ་ཀོ། །གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་
[222b.6]གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་ལ་གླེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་གླེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་མི་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་
[222b.7]འཐད་དོ། །གཞན་ཉིད་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྲད་པར་གྱུར། ཕྲད་པ་#མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྲད་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་
[223a]
[223a.1]ཡིད་ལ་བསམ་པས་#གཞན་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྲད་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པ་མེད། །གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཕྲད་མི་འགྱུར། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དེ།
[223a.2]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དོན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྱུར་ན་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་#མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་#ནི་གང་ལ་འདི་ནི་གཞན་ནོ་འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་#ཡོད་
[223a.3]པ་དེ་ལ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་#ཡང་ཕྲད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་#དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཉིས་གཅིག་
[223a.4]ཏུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དཔེར་ན་འོ་མ་དང་ཆུ་གཉིས་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཕྲད་པར་མི་#འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་གནས་བཞིན་ཏེ། །གང་གི་ཚེ་རེ་ཞིག་འོ་མ་དང་ཆུ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་#དེའི་ཚེ་ན་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །#ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐ་དད་པར་གྱུར་
[223a.5]པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་། ཕྲད་པ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་གཅིག་#ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་འགྱུར་
[223a.6]ན་ནི་ཅི་ཡང་མི་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་བཤད་དམ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཕྲད་བཞིན་པ་ནི་#ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་གནས་བཞིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་
[223a.7]དག་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འདི་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་འཐད་དོ། །གཅིག་པ་ཉིད་ནི་#ཇི་
[223b]
[223b.1]ལྟར་ཕྲད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཕྱེད་ཕྲད་པའི་དངོས་པོ་དག་ཕྲད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཕྱེད་ཕྲད་པ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་པས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་
[223b.2]བརྟགས་ན་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཕྲད་ཅུང་ཟད། ཅིག་ནི་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་
[223b.3]ཏེ། དེ་དག་གི་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་#ཕྲད་པ་མེད་པའོ#། །དེ་དག་གི་མ་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་གཞན་#པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། ཕྲད་བཞིན་པ་མེད་ཀྱང་སླ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཕྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ཕྲད་པ་
[223b.4]ཡོད་པས་ཕྲད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །བཤད་པ། ཀྱེ་མ་རེ་བ་ཀོ་རེ་ཆེ། །གང་ལ་ཕྲད་བཞིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཕྲད་པར་རྩོམ་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་ལ་ཕྲད་པ་འཐད་པར་འགྱུར་རེ་སྐན། གང་གི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་གཅིག་ཡིན་ན་ཕྲད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཕྲད་ཀྱང་གཅིག་མ་
[223b.5]ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཕྲད་པ་མེད་ཀྱང་སླ་སྟེ་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྲད་པ་པོ་སྟེ་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མ་ནིང་ལ་ཕྲག་དོག་ཟའམ། ཁྱོད་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཕྲད་པ་
[223b.6]པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀོ། །འདི་ལ་ཕྲད་པར་བྱེད་པས་ཕྲད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕྲད་པ་པོ་ཡིན་ན་ཕྲད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་མེད་ན་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་#ཕྲད་པ་པོ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན།
[223b.7]ཕྲད་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། །ཕྲད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་དག་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྲད་པ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཕྲད་པ་བརྟགས་#པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།

Chapter 15 Source — དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ། (Folios 224a.1–226b.4)

[224a]
[224a.1]སྨྲས་པ། ཁྱོད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་སེམས་ཤིང་། དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཡོད་#ལ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་ན། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་བྱུང་བ་ཡང་
[224a.2]ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར#། གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་སྣམ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་ན་ཅི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་#ཁོ་ན་འབྱུང་ངམ།
[224a.3]ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མི་འབྱུང་ན་ནི་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་#བརྗོད། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རྟ་ལ་ཞོན་བཞིན་ཉིད་#དུ་རྟ་མ་མཐོང་ངམ། ཁྱོད་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ། དེ་དག་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་མཐོང་ཀོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་བློ་རྩིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་
[224a.4]བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས། །འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་#སྟེ། བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་བྱ་བ་མེད་ན་
[224a.5]རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱ། ཅི་སྟེ་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི#། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྣམ་བུའི་དངོས་པོ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་
[224a.6]ཕྱིས་#བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བྱས་པ་ཞེས། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་#རུང་བར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྨྲས་པ#། གང་གི་ཚེ་དོན་དེ་དག་དགག་པ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཅི་སྟེ་བྱས་པ་
[224a.7]ཡིན་ན་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སེམས་དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་དེ་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ངོ་བོ་ཉིད་རིགས་པ་གང་དང་ལྡན་པར་སེམས། བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བཅོས་#མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །
[224b]
[224b.1]གང་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ཡང་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་བ་#རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་#མི་འགྱུར་བར་འཇུག་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་#རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་བྱས་པས་#བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ཡང་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཞན་ལ་རག་ལས་པས་གཞན་ལ་ལྟོས་#
[224b.2]པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་
[224b.3]པ། གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་
[224b.4]ཞིག་ན། ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར།
[224b.5]གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་
[224b.6]ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་གཉེན་པོ་ཉིད་མེད་དེ། གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ། །མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་
[224b.7]འདིས། ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱར་#ཡོད་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་#ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །ཡོད་ན་དངོས་པོ་#འགྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་#ན། ངོ་བོ་ཉིད་དང་#
[225a]
[225a.1]གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་#དག་ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་
[225a.2]པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རང་དང་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ལྟོས་པར་བྱེད་པས་གང་གི་ཕྱིར་#དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་དེ། བཤད་པ།
[225a.3]དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་
[225a.4]རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་
[225a.5]པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་བོ་དག་སྨྲ་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་པ་#ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེའི་གཉེན་པོ་དངོས་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་
[225a.6]ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ#། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རམ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་ན་ཐར་པ་འཐད་པར་#ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་
[225a.7]དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལོག་པར་མ་འཛིན་ཅིག །གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དེ་ལྟར་
[225b]
[225b.1]ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་#སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཉི་མ་ཤར་བས་སྣང་བར་གྱུར་པའི་#དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡང་
[225b.2]དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པ་ཡང་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །སྟོན་པས་ཀ་ཏ་#ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་
[225b.3]དང་། །མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་པ་མཛད། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་#རབ་ཏུ་སྟོན་པས་ཀ་ཏ་#ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་
[225b.4]དགག་པ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཡོད་པ་ཉིད་#མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་མི་འཐད་པ་མེད་#
[225b.5]དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་#མ་མཐོང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཁོ་ན་#མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་
[225b.6]འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན#། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་
[225b.7]ཡོད་ཉིད་ན། །དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་
[226a]
[226a.1]འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་#རྟག་པ་ཡིན་པའི་རིགས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་
[226a.2]པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་རང་
[226a.3]བཞིན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་#ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འཐད་དེ་
[226a.4]གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་#ཇི་ལྟར་རུང་། །སྔར་ཡང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་
[226a.5]པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཞེས་མ་བཤད་དམ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་ཅེས་
[226a.6]བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་རྟག་པར་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་
[226a.7]འགྱུར་བས། དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་
[226b]
[226b.1]ལས་རྒལ་#བར་འདོད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་#གནས་པར་མི་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། བཤད་པ། གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ། །དེ་ནི་མེད་པ་མིན་#པས་རྟག །སྔོན་བྱུང་ད་ལྟར་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་
[226b.2]ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལས་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་སྔོན་དུ་#བྱུང་བ་ལ་#ད་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དེས་ན་ཆད་པར་
[226b.3]ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་སྐྱོན་དུ་མར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་སྟེ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ་
[226b.4]ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་དྲུག་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་#མི་འཐད་པར་#དེ་ཇི་

Chapter 16 Source — བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ། (Folios 226b.4–231a.7)

[226b.4]ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་དྲུག་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་#མི་འཐད་པར་#དེ་ཇི་
[226b.5]ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཡོད་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཐད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་
[226b.6]ཞེ་ན། འདི་ལ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྲང་ན། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་
[226b.7]མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེ་མི་འཐད་དེ#། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འདུ་
[227a]
[227a.1]བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དག་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་#ན། འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་
[227a.2]པས། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་#རྟག་ན་མི་འཁོར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་#ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་འདུ་བྱེད་གང་ཁོ་ན་དག་འགག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡང་གཞན་དུ་མི་སྐྱེ་བས། དེའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་
[227a.3]མི་རྟག་ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་ནི་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་
[227a.4]མཚུངས། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལའང་འཁོར་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྟག་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། མི་འགྱུར་
[227a.5]བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གཏན་དུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རིམ་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་ལ་མཚུངས་པ་#མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་
[227a.6]ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་#ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་འཁོར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །
[227a.7]མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་གང་ཟག་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་དེ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་དགའ་གང་ཟག་དགོས་པ་མེད་པ་#རི་དྭགས་
[227b]
[227b.1]བཅོས་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་#ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་དེ། གང་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་རྣམས་#གཞན་གང་གིས་ཡོད་པར་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་
[227b.2]ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འཁོར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །ཡང་གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་རོ་ཞེས་བརྟགས་#ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་
[227b.3]ནས། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཁོར་བ་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་སྐབས་སུ་འཇུག་པ་ལ་དེ་#མེད་ན་གང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་
[227b.4]ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་སྲིད་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མ་བླངས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་
[227b.5]ཀྱང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པས་སྲིད་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བོར་ནས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་
[227b.6]པས་#འཕོ་བ་དང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བོར་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཕོ་བ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བར་སྐབས་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་བཞིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི།
[227b.7]འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བར་#ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་#ན་འདུ་བྱེད་
[228a]
[228a.1]རྣམས་#རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་#པས་ཅི་ཞིག་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བྱེད་ན་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ཤིང་མེད་
[228a.2]པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་#གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་#མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར#། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་
[228a.3]མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྟག་པར་འགྱུར་#ན། རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་
[228a.4]འདས་པ་ཐོབ་པས་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་པ་དང་། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་#ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་བསྒྲིམ་#མི་དགོས་པར་འགགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡང་ཅི་ཞིག་#བྱ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་གིས་#ཡིན་པར་འགྱུར།
[228a.5]དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་#འཐད་པར་སེམས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་འཐད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་
[228a.6]པ་ལ་ནི་མི་འཐད་དོ། །སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་
[228a.7]བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་#མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་
[228b]
[228b.1]འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་གང་གིས་དེ་ཡོད་ཅེས་ཤེས་པར་བྱ་
[228b.2]བ་དེ་ཉིད་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་རྒོལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ན།
[228b.3]བཤད་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱི། ཇི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་ནི་མ་སྨྲས་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ལ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་མེད་པས།
[228b.4]དེའི་ཕྱིར་བློས་དེ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་ཚིག་གི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་གྲང་། ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱི་བློས་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ། དྲང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་
[228b.5]བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཐར་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་རྟག །གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་རྟག་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་བརྗོད་པར་བྱ་མིན་ཡང་། །མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱ་མིན་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་
[228b.6]མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེ་འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འཆིང་བར་ཡང་མི་འཐད་ལ་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་
[228b.7]ངང་གིས་འགག་པ་ངེས་པར་མི་གནས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡང་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་#རྒྱུན་ལ་འཆིང་བ་དང་ཐར་པ་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་འཆིང་བ་
[229a]
[229a.1]འམ། ཐར་པར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འཆིང་ཞིང་ཅི་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་#འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་
[229a.2]པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འཆིང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཐར་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་ནི་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་
[229a.3]སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར། ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐད་ལ། མི་རྟག་
[229a.4]པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཡང་འཆིང་བ་མི་འཐད་ཅིང་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་གྱུར་#ན་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལ་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ངེས་
[229a.5]པར་མི་གནས་པ་ཡང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་བྱར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགགས་#ཤིང་མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བཅིང་ཞིང་ཐར་པར་བྱར་ཡོད་དོ#། །འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་
[229a.6]པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་བ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་འཆིང་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་
[229a.7]ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅིངས་ཟིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་ཟིན་ན་ཡང་བཅིང་བར་#བྱ་ཅི་དགོས། དེ་ཡང་#འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འཆིང་བར་འགྱུར་
[229b]
[229b.1]རོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་མེད་མི་འཆིང་སྟེ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་ཡང་དེ་ལ་འཆིང་བ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡང་#ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གང་གདགས་སུ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གང་མེད་པ་དེ་
[229b.2]ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་ད་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག །འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ནི་རེ་ཞིག་
[229b.3]གསལ་བར་ཡོད་དེ། འདིས་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་ཡོད་ན་འཆིང་ལ་རག །དེ་ཡང་མེད་དེ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་དེ་
[229b.4]བས་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་#འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར་ལ་རག་ན། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་
[229b.5]ཡིན་པ་དེས་ཇི་ལྟར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། །འཆིང་བ་མི་འཐད་པའི་ལྷག་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་གིས་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་
[229b.6]པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད་བགོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་། འཆིང་བཞིན་པ་ཡང་མི་འཆིང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་འཐད་
[229b.7]བགོམ་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པ་ལ་#འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད། འཆིང་བཞིན་པ་ལ་#ཡང་མི་འཐད་#དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་
[230a]
[230a.1]བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་ཡོད་དོ། །མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་ཐར་པ་མེད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་གལ་ཏེ། ཐར་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།
[230a.2]ཐར་པ་མི་འཐད་པས་བཅིངས་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ཏེ། །འདི་ལ་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འགྲོལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་གང་བཅིངས་པའི་གནས་ཉིད་ལ་#འདུག་པ་དེ་ཇི་
[230a.3]ལྟར་གྲོལ་#བར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བཅིངས་པ་ཉིད་འགྲོལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འགའ་ཡང་མ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ལོ། །སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་
[230a.4]ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་བཅིངས་པ་ལ་ནི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་མི་འཐད་དེ་བཅིངས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པ། མ་བཅིངས་པ་ཡང་འགྲོལ་མི་འགྱུར། །འདི་ལྟར་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བཅིངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།
[230a.5]གང་མ་བཅིངས་པ་དེ་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་ཅི་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་ནི་འགྲོལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་#གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ།
[230a.6]དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་#གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་བསམ་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བཅིངས་པ་གྲོལ་བཞིན་ཡིན་གྱུར་ན། །བཅིངས་
[230a.7]དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་འགྲོལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་#འཆིང་བ་གང་དང་ལྡན་པས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཐར་པ་གང་དང་ལྡན་པས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མི་
[230b]
[230b.1]མཐུན་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་གནས་པར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་གྲོལ་#ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐར་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཡིན་ན་འཁོར་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་#ཡིན་ལ་བསམ་པ་ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་#
[230b.2]ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ། ནམ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་གདམས་ངག་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྐྱོད་པ་
[230b.3]གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ། བཤད་པ། ཐབས་མ་ཡིན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གདམས་ངག་སྟོན་པ་དང་རྩོམ་པ་དག་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་སྙམ་
[230b.4]པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དག་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། གང་གི་ཚེ། བདག་ནི་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །མྱང་འདས་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་དག་གི། །ཉེར་ལེན་ལེགས་པར་ཟིན་མ་ཡིན། །འདི་ལ་
[230b.5]ཉེ་བར་ལེན་པ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་#ཡིན་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡིན་པས། གང་དག་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་
[230b.6]འདས་པ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་
[230b.7]བཅས་པ་ལ་ཐར་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་སྲིད་པ་#དང་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་
[231a]
[231a.1]འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ནི་ཡང་#ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་#ཡིན་གྱི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མ་ཡིན་པས། འཁོར་བ་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་པོ་ཡང་ཡོད་དེ་ཁོ་བོ་ལ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་སྣོད་སྟོང་པ་སྲུང་བར་བྱེད་དམ།
[231a.2]ཁྱོད་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་དག་ལ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པ་#འདོད་ཀོ། །གང་ལ་མྱ་ངན་#འདས་བསྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བའང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཅི་ཞིག་བརྟག །འདི་ལྟར་འཁོར་བ་གང་ལ་སེམས་ཅན་དང་
[231a.3]འདུ་བྱེད་བཅིངས་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་བསལ་ཅིང་སྤང་བར་#བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བསྐྱེད་ཅིང་འཛུད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག །གང་ལས་འགའ་ཡང་བསལ་བ་མ་བྱས་ལ། གང་ལ་འགའ་ཡང་བསྐྱེད་པ་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་
[231a.4]འདས་པ་དེ་#ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ལ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགའ་#ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འཁོར་བ་བསལ་ཞིང་སྤང་བར་མི་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་
[231a.5]བསྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་པ་#ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་#རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བཤད། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དག་ནི་རྟག་
[231a.6]པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་མི་འཐད་ཀྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ཉིད་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འགྲུབ་པོ། །བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་
[231a.7]པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་ན་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ#། །

Chapter 17 Source — ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ། (Folios 231a.7–239b.6)

[231a.7]པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་ན་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ#། །
[231b]
[231b.1]ལས་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱམས་སེམས་གང་། །དེ་ཆོས་དེ་ནི་འདི་གཞན་དུ། །འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ནི། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་
[231b.2]གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བྱམས་པ་ནི་མཛའ་བཤེས་ལ་འབྱུང་བ་སྟེ་གཅུགས་པ་ལས་བྱུང་#བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་བྱམས་པ་ནི་བྱམས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་སྣུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་བདག་གི་དོན་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་
[231b.3]སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཏེ་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱམས་པ་བསྒོམས་པ་#ན་ཕན་ཡོན་བརྒྱད་ཡོད་
[231b.4]དེ། མི་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཅར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ནི་ས་བོན་དུ་བསྟན་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གཉིས་དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཡིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་
[231b.5]བཅད་པ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དྲང་སྲོང་མཆོག་གི་#ལས་རྣམས་ནི། །སེམས་པ་དང་ནི་བསམ་པར་གསུངས། །ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །དྲང་སྲོང་མཆོག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་མདོར་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་
[231b.6]གསུངས་ཏེ། སེམས་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། བསམ་པ་དུས་ཕྱི་མ་ལ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་#དེ་ལྟར་རྣམ་པ་མང་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་ཤིང་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་གང་
[231b.7]སེམས་པ་#ཞེས། །གསུངས་པ་#དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིར་འདོད། །བསམ་པ་ཞེས་ནི་གང་གསུངས་པ། །དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན། །དེ་ལ་ལས་གང་སེམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ལས་གང་བསམས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་བློས་འདི་བྱའོ་སྙམ་དུ་གསུངས་
[232a]
[232a.1]ནས་ལུས་སམ་ངག་གི་#བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་ཏེ་གང་མ་བསམས་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངག་དང་བསྐྱོད་དང་མི་སྤོང་བའི། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་གང་། །སྤོང་བའི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པ། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་དེ་བཞིན་འདོད། །ལོངས་སྤྱོད་ལས་
[232a.2]བྱུང་བསོད་ནམས་དང་། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཚུལ་དེ་བཞིན། །སེམས་པ་#དང་ནི་ཆོས་དེ་བདུན། །ལས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གསལ་#བར་བརྗོད་པའོ། །བསྐྱོད་པ་ནི་ལུས་གཡོ་བ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལས་
[232a.3]ཀྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་ལས་སུ་བགྲང་བ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །མི་སྤང་#བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་སམ་ངག་གིས་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས་མི་དགེ་
[232a.4]བ་དེ་ལུས་སམ་ངག་གང་དག་གིས་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་#རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་མི་དགེ་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། །སྤོང་བའི་རྣམ་པར་
[232a.5]རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་སམ་ངག་གིས་བྱའོ། །སྙམ་དུ་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས། དགེ་བ་དེ་ལུས་སམ་ངག་གང་#དག་གིས་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་
[232a.6]རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའི་དགེ་བ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བསོད་ནམས་བྱུང་#བ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྗེས་
[232a.7]སུ་འགྲོ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་རྒྱུན་འཕེལ་བ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཉིད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་ནོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་དག་ཀྱང་ངག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་
[232b]
[232b.1]སུ་འདུས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ལས་སུ་མངོན་པ་དང་ལས་ཀྱི་མིང་ཅན་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་
[232b.2]འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ལས་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྐྱོན་དུ་ནི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་#ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྨིན་པའི་དུས་བར་དུ། །གནས་
[232b.3]ན་ལས་དེ་རྟག་པར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ལས་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུས་གཞན་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བས་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་ནི་འཐད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། སྐད་
[232b.4]ཅིག་མའི་ཕྱིར་འགགས་པའོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་#གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལས་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་འགགས་ཤིང་ཞིག་པ་ཡིན་ན་དེས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ལས་མེད་པས་ཀྱང་འབྲས་
[232b.5]བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཤིང་པ་ཊའི་མེ་ཏོག་གིས་ཀྱང་གོས་ལ་དྲི་བསུང་བསྒོ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོ་བར་མི་བྱེད་པས། དེ་ལྟ་ན་ལས་འགགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་རྣམས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་
[232b.6]ཕྱིར། ལས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་ན། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ལྟར་#འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་
[232b.7]རྒྱུན་གང་ནི། །ས་བོན་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ས་བོན་ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །འདི་ལ་ས་བོན་ནི་མྱུ་
[233a]
[233a.1]གུའི་རྒྱུ་#བསྐྱེད་ནས་འགག་གོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱུན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་
[233a.2]ལས་རྒྱུན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་#དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆད་ནས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་#ཡིན་གྱི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་
[233a.3]ཕྱིར་ས་བོན་འགག་ཅིང་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་#ནི་གང་ཡིན་པ། །སེམས་པ་#ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་པ་#ནི། །མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་
[233a.4]འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ལས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པ་ལས་#བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འགག་#བཞིན་པ་དེ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་པ་མེད་ན་སེམས་
[233a.5]ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ལ་#ཡང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་ལས་སུ་བརྗོད་པ་ལས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མངོན་པར་འབྱུང་ལ#། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ལས་དེ་ནི་#འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།
[233a.6]གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་འགག་#བཞིན་པ་ལས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་གི་སེམས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་པ་འགག་ཅིང་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུན་གྱིས་#འབྲས་
[233a.7]བུ་འགྲུབ་པས་ན། འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཡི་ཐབས་རྣམས་ནི། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་#ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་གཞན་དུ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ། །འདི་ལ་
[233b]
[233b.1]བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་འདི་དང་གཞན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་
[233b.2]ཐབས་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་ལ། ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་པ་ཞིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གཉི་ག་ཡང་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་དེར་གྱུར་ན། །ཉེས་པ་
[233b.3]ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་དེ། །འདིར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་བཞིན་དུ་ལས་དང་#འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟག་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་
[233b.4]ལ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་ནུས་མོད་ཀྱི། དཔེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་#ས་བོན་དང་རིགས་མཐུན་པའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟ་ན་ཤིང་ཨ་མྲའི་ས་བོན་ལས་ཨ་མྲ་ཉིད་སྐྱེའི་ཤིང་ནིམ་པ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནིམ་པ་ཉིད་སྐྱེའི་ཤིང་
[233b.5]ཨ་མྲ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤིང་ཨ་མྲ་ལས་ཀྱང་། ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་ཤིང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ལ། ཤིང་ནིམ་པ་ལས་ཀྱང་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་། ཤིང་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་གི་མི་འདྲ་བ་མི་འབྱུང་
[233b.6]ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ན་ནི། མིའི་སེམས་ལས་ཀྱང་མིའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ། ལྷའི་སེམས་ལས་ཀྱང་ལྷའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། དུད་འགྲོའི་སེམས་ལས་ཀྱང་དུད་འགྲོའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་
[233b.7]གྱུར་ན་འགྲོ་བ་འཁྲུག་#པ་མེད་པས་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སེམས་སྣ་ཚོགས་
[234a]
[234a.1]ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར། རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དང་། ལས་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་དང་རིགས་དང་རུས་དང་ཡུལ་དང་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་
[234a.2]སྟོབས་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་རྟག་པ་འདིས་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མང་པོ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་རྟག་#པ་དེ་ནི་འདིར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུར་འཐད་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་རྒྱལ་དང་། །ཉན་ཐོས་
[234a.3]རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡི། །རྟག་#པ་གང་ཞིག་འདིར་འཐད་པ། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་དཔང་རྒྱ་ལྟར། །དེ་ལྟར་ལས་དང་ཆུད་མི་ཟ། །འདི་ལ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། ལས་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་
[234a.4]པའི་ཆོས་སྐྱེ་སྟེ། བུ་ལོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ལས་བལྟ་བར་བྱ་ལ། དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་#དཔེར་ན་བུ་ལོན་གྱི་ནོར་དེ་སྤྱད་ཀྱང་དཔང་རྒྱ་ཡོད་པས་ནོར་བདག་དེའི་ནོར་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་ནོར་སྐྱེད་#དང་བཅས་ཏེ་འོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལས་སྐད་
[234a.5]ཅིག་མ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཆུད་མི་ཟའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་པས་བྱེད་པ་པོའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ནོར་བདག་གིས་ནོར་ཕྱིར་བཀུག་སྟེ། འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་ན་དཔང་རྒྱ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནོར་འདའ་བར་མི་ནུས་པ་
[234a.6]དེ་ལྟར། བྱེད་པ་པོས་འབྲས་བུ་མྱོང་ཟིན་ན་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ#། དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞི། ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་#གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་
[234a.7]པར་གཏོགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ནོ#། །བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་
[234b]
[234b.1]མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བས་སྤང་བ་#མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་#ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིས། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་#སྤོང་
[234b.2]བས་སྤང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་ན་ཡང་ཆུད་#མི་ཟ་བས་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྤོང་བས་སྤང་བ་དང་། །ལས་འཕོ་བ་དང་མཐུན་གྱུར་ན། །དེ་ལ་ལས་འཇིག་ལ་སོགས་པའི། །སྐྱོན་རྣམས་སུ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །
[234b.3]གལ་ཏེ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་དང་ལས་འཕོ་བ་དང་རིས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་ནམ་#ལས་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་བས། དེ་#ལས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་
[234b.4]པའི་སྐྱོན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་སྤངས་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་མཐོང་བ་#ཐོབ་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་
[234b.5]པར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བ་ཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་#གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལ་ད་ནི་ལས་དེ་དག་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་ལས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལས་དང་ལྡན་པ་
[234b.6]ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་དེ་#ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་#ལས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཞན་དུ་འཕོས་ན་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །
[234b.7]འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་སྤོང་ངོ་། །ཁམས་མཚུངས་ལས་
[235a]
[235a.1]ནི་ཆ་མཚུངས་དང་། །ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་#སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཁམས་མཚུངས་པའི་ལས་ཆ་མཚུངས་པ་དང་ཆ་མི་མཚུངས་པ་#ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་རེ་རེ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་
[235a.2]ཉིང་མཚམས་#སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ན་ཡང་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཐ་དད་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། །ཚེ་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས་སོ་
[235a.3]སོ་བ་སེམས་པ་དང་བསམས་པ་དང་#དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ན་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་འགག་པ་ལྟར་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་
[235a.4]རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་བརྒྱ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འཁྲུགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཏེ། འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་འགག་གོ་དེ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ་ངེས་པར་སྤྱད་བཞིན་པའི་དཔང་རྒྱ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོས་པ་དང་། །ཤི་བར་གྱུར་
[235a.5]ན་འགག་པར་འགྱུར། །དེ་ཡི་རྣམ་དབྱེ་ཟག་མེད་དང་། །ཟག་དང་བཅས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་འགག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་འཕོས་པར་གྱུར་པ་ནི་
[235a.6]བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤི་བར་གྱུར་པ་ནི་འགག་པ་དག་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་
[235a.7]པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་#འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་#འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྲོ་བ་དང་རིགས་དང་། རུས་དང་ཡུལ་དང་དུས་
[235b]
[235b.1]ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་སྟོབས་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆད་མིན་དང་། །འཁོར་བ་དང་ནི་རྟག་པ་མིན། །ལས་
[235b.2]རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུར་#འབྲེལ་པ་དེ་ཡོད་པ་#ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་#
[235b.3]ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་
[235b.4]མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་#ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་#ལས་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འཐད་ཀྱི། མྱུ་གུའི་རྒྱུ་#
[235b.5]ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ར་བ་འཆོས་པས་གཡེན་སྤྱོའམ། ཁྱོད་ལས་མི་འཐད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རྩོད་ཀོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ལས་ངོ་བོ་
[235b.6]ཉིད་ཀྱིས་#ཅུང་ཟད་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ལས་ཡོད་པ་དེ་རྒྱུན་འབྲེལ་པས་སམ་ཆུད་མི་ཟ་བས་#འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་བསམ་པ་ཡང་རིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་ལས་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་གཞི་མེད་པའི་བསམ་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་
[235b.7]བྱ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་#། སྨྲས་པ། ལས་ཇི་ལྟར་མི་འཐད། བཤད་པ། འདི་ལྟར། གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་མེད་པ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་རོ#། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྐྱེ་བ་མེད།
[236a]
[236a.1]བཤད་པ། གང་ཕྱིར་དངོས་ཉིད་མེད་དེའི་ཕྱིར། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་བ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་ན། ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར།
[236a.2]ཅི་སྟེ་སྐྱེ་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལས་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་
[236a.3]བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། གལ་ཏེ་ལས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་གང་#ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་མི་འཐད་དེ། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །
[236a.4]དེ་ནི་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ལས་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དུ་སྐྱེ་ན་ཇི་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེས་པ་མི་འཆི་བར་ནི་མི་
[236a.5]འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོས་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་#འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ། ལས་སྐྱེས་ན་#ཇི་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་
[236a.6]ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་གི་ལན་ཡིན། བཤད་པ། དེ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལས་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགགས་ན་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་ཏེ། གཞི་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བར་#མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ན། ལས་དེ་ཡང་
[236a.7]འགགས་ཏེ་མེད་ན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་#འགག་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགལ་ལོ། །སྨྲས་པ། ལས་འགགས་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བས་སྐྱོན་མེད་དོ། །བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་
[236b]
[236b.1]ལ་ལས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་བྱེད་པ་པོས་འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚེ་འདིའམ་སྐྱེས་པའམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་གིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། མ་སྐྱེས་པ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་
[236b.2]རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅི་སྟེ་དེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་བྱེད་པ་པོ་ལ་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བས་ཡང་བྱར་ཅི་ཡོད། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་ཀྱང་རེ་ཞིག་དེས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་
[236b.3]དག་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་གང་གིས་དེ་སྐྱེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་དེས་དེ་ལ་ཅི་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་བྱེད་པ་པོ་ལ་དེ་འབུལ་བར་འགྱུར་
[236b.4]བ་ཡང་སུ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚིག་ཙམ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞི་བར་#བྱས་ནས་མང་པོ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ལས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་
[236b.5]པ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ལ་#དངོས་ཉིད་ཡོད། །རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་#ན། རྟག་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་
[236b.6]མེད་དེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་འགྱུར། །རྟག་ལ་བྱ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྟག་པ་ཉིད་མིན་#ན་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།
[236b.7]འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་ཡང་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ལས་མ་བྱས་པ་རྟག་པའི་འབྲས་བུར་#ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ལས་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཕྲད་པར་
[237a]
[237a.1]རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཅི་སྟེ་ལས་ནི་མ་བྱས་ན། །མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་འཇིགས་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་ལས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལས་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་
[237a.2]ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེས་ན་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་འོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། ཚངས་སྤྱོད་གནས་པ་མ་ཡིན་པའང་། །དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ལས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་གཞན་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་
[237a.3]འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་#སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་འཐད་པ་དང་། གང་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་མ་སྤྱད་ཀྱང་དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཡང་ཚངས་པར་
[237a.4]སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཉིད་དང་ཡང་། །འགལ་བར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཙོམ་མེད། །དེ་ལྟར་ལས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པ་
[237a.5]འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་དང་ཕྱུགས་བཙལ་#བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་#རིགས་པ་དང་། བཟོ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ལུང་འབོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་
[237a.6]ཉིད་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་དག་ལ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། བསོད་ནམས་དང་ནི་སྡིག་བྱེད་པའི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའང་འཐད་མི་འགྱུར། །ལས་མ་བྱས་པ་#ཡིན་ན་འདི་ནི་
[237a.7]བསོད་ནམས་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་འཐོབ་
[237b]
[237b.1]པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཕྱིར་ལས་གནས་པ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་ལས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་#པར་འགྱུར་
[237b.2]བ་ཡང་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་ཟིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས། ཇི་ལྟར་དེ་སྔོན་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་གནས་པ་ན། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་
[237b.3]པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གནས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་#ཡང་འདི་ན་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་ན་ནི་ངེས་པར་གནས་པར་འདྲ་ཡང་གང་གིས་སྔོན་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ལ་དེ#་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེད་#པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་
[237b.4]བའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ནི་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་#པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ན་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྟོན་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གང་གིས་ལས་དེ་ངོ་བོ་
[237b.5]ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་#དུ་སྟོན་པའི་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟ་ན་དེ་སྟོན་ཅིག །བཤད་པ་ཉོན་ཅིག །ལས་འདི་ཉོན་མོངས་བདག་ཉིད་ན། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མིན། །ལས་
[237b.6]ནི་དེ་ཡི་ཇི་ལྟར་བྱས། །ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་#སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉོན་མོངས་
[237b.7]པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ལས་གང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་
[238a]
[238a.1]ནི་ཡང་དག་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འོག་ནས་ཀྱང་། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟེན་#འབྱུང་བ། །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་
[238a.2]མོངས་ཡང་དག་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་གང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འོ་ན་ད་ལས་ཅི་ཞིག་གི་#བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་
[238a.3]བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་#ཞེས་སྨྲའོ། །སྨྲས་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་
[238a.4]པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ལ་ལུས་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་#ཕྱིར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལས་དང་ཉོན་
[238a.5]མོངས་པ་དག་ནི། །ལུས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་དུ་བསྟན། །གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ། །དེ་སྟོང་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་#ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ལ། ཞེས་སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་རྒྱུ་འགྲུབ་པར་འདོད་
[238a.6]ལ་རྒྱུ་འགྲུབ་པའི་རིགས་པ་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྟོན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དེ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་པས། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པར་བྱ་
[238a.7]བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཉིད་སྟོང་ཞིང་དེ་དག་སྟོང་ན་ལུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དེ། ལུས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་གཙིགས་པ་མ་#ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ། །སྨྲས་པ།
[238b]
[238b.1]ལས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་དག །སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་དང་ལྡན། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་
[238b.2]ཡང་ཅི་སྟེ་ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་#སྡིག་པའི་ལས་འདི་བྱས་ན། ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ། དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །སྲེད་ལྡན་དེ་ནི་ཟ་བ་པོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་
[238b.3]སེམས་ཅན་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་། ཁྱོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་
[238b.4]འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་འཐད་པས་#མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་ཀྱང་མི་འཐད་པས། ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བྱེད་ལས་གཞན་མིན་ཞིང་། །དེ་ཉིད་དེ་ཡང་མ་
[238b.5]ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཟ་བ་པོ་དེ་ཡང་ལས་#དེའི་བྱེད་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་
[238b.6]ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་ཡང་འཐད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་རྩིག་རྨང་མ་བྲེས་པར་པུ་ཤུ་འདོགས་པར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་
[238b.7]འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀོ། །འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ཉིད་མི་འཐད་ན་ཟ་བ་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ན་ལས་འདི་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་
[239a]
[239a.1]ཡོད་མིན་པ། །དེ་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་#བ་རྣམས་ལ་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་
[239a.2]བྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རེ་ཞིག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་མེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ལས་
[239a.3]དང་བྱེད་མེད་ན། །ལས་སྐྱེས་འབྲས་བུ་ག་ལ་ཡོད། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་ན། །ཟ་བ་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་བརྟགས་ན་ལས་ཀྱང་མེད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་དེ། དེ་དག་མེད་ན་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་
[239a.4]འགྱུར་ན་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོར་འགྱུར་
[239a.5]བ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་མེད་ན་དེ་གང་གི་ཟ་བ་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སླུ་བའི་#ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་མི་
[239a.6]འཐད་ན། འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། ཅི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ནམ། བཤད་པ། གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེའམ། མེད་དོ་
[239a.7]ཞེས་སྨྲ་བར་ག་ལ་རིགས། སྨྲས་པ། ད་#འདིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཡིན། བཤད་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ཟུང་ཤིག# །ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་སྟོན་བྱེད་པ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིས། །སྤྲུལ་ཞིང་སྤྲུལ་པའང་
[239b]
[239b.1]གཞན་སྤྲུལ་བྱེད། །སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་ལྟར། །དེ་བཞིན་བྱེད་པོས་ལས་གང་བྱས། །དེ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན། །དཔེར་ན་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་གཞན་ཞིག །སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་ལུས་རྣམས་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་
[239b.2]འབྲས་བུ་དག །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལུས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་
[239b.3]བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དག་ལ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་སྨྲས་པ་#ཡོད་དོ། །ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ལ། རྟེན་
[239b.4]ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དག་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་#བས་ན་ཁོ་བོས་#དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤིན་
[239b.5]ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཟ་བ་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལུས་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་འཐད་ལ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བ་ཡང་འགྲུབ་པོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་
[239b.6]པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་བདུན་པ། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྟག་#པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ན། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་
[239b.7]གང་ཡིན་པ་དང་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །བཤད་པ། དང་པོ་བརྩམས་#ཚུན་ཆད་ནས་དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱས་སོ། །མདོར་ན་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་མེད་པ་བདག་གི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་
[240a]
[240a.1]ནའི་ལྟ་བ་བསྒོམས་#པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། བདག་གི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར། བཤད་པ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་
[240a.2]འདི་ལྟར་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་#གཞན་ཞིག་མིན#། བདག་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདིར་
[240a.3]རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནར་འདུས་ཏེ། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་
[240a.4]རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བདག་
[240a.5]མང་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཕུང་
[240a.6]པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་
[240a.7]འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་#མི་འགྱུར་བ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཇུག་
[240b]
[240b.1]པའམ། ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ངེས་ནས་ཀྱང་སོ་སོ་#ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །བརྟགས་
[240b.2]ན་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་ན་བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་#གི་ཞེས་བྱ་ན། བདག་དེ་ཡང་མེད་དེ་དེ་མེད་ན་དེའི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་
[240b.3]གི་ཡང་#མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མི་ལྟ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་སྒོམ་#པར་བྱེད་ཅིང་བརྟན་#པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྒོམ་#པར་བྱེད་ཅིང་བརྟན་#པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བས། བདག་དང་
[240b.4]བདག་གི་ཞི་བའི་ཕྱིར། །ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་འགྱུར། །དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་#ན་ངར་འཛིན་པ་དང་
[240b.5]ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ#། དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་པར། །
[240b.6]གང་གིས་མཐོང་བས་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་#ནས་གདགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་
[240b.7]འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་གི་མིང་དང་རུས་དག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་ཁོ་ནས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། གང་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་
[241a]
[241a.1]འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་དག་ཡོད་ཀྱང་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་དེ་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་
[241a.2]ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་དེ་མི་རིགས། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་འམ། །མྱ་ངན་འདའ་བ་དེས་{བརྫུན་,རྫུན་}#འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་
[241a.3]པར་གང་གིས་མཐོང་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་དེས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གི་ཟད་གྱུར་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ད་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ་དེའི་
[241a.4]བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཟད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པར་#བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་ཅིང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པས། ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་
[241a.5]པས་སྲེད་པ་འགག །སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་
[241a.6]དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་
[241a.7]དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ལ་ལ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་སྡང་བར་འགྱུར། ལ་ལ་ནི་
[241b]
[241b.1]རྨོངས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་ནི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་མི་རིགས་#པ་དང་
[241b.2]ལྡན་པ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །(ད་,དེ་)ཡང་དག་
[241b.3]པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་དག་དེ་དང་དེ་ལ་#རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་
[241b.4]དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ#། དེའི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་#འགགས་
[241b.5]ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ནས་འགག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་#པ་ཁོ་ནས་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་སྟེ། །མྱ་
[241b.6]ངན་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །འདི་ལ་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཅེས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གི་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་བདག་བསྟན་པ་
[241b.7]མཛད#། བཤད་པ། བདག་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་སྨྲ་སྟེ། འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་སངས་
[242a]
[242a.1]རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་#མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཅིང་། །བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་
[242a.2]གྱུར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད་པར་བསྟན། །དེ་ལ་གདུལ་བྱ་གང་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ། ལོག་པར་
[242a.3]འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སེམས་རྨོངས་པ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མི་ལྟོས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ལས་འདའ་བས་མི་འཛེམ་པ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གཡང་ས་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་དེ་དག་གི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་
[242a.4]བཏགས་སོ། །གདུལ་བྱ་གང་དག་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་#བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ། །
[242a.5]གཞན་དུ་ན་བདག་མེད་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་#པ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲིས་ཟིན་པ། ལྟ་བའི་ཆུ་བོས་སེམས་གཡེངས་པ། སྲིད་པའི་བདེ་
[242a.6]བ་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ། །ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །གདུལ་བ་བཟང་པོ་གང་དག་དགེ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་ནུས་པ། དོན་དམ་པའི་གཏམ་གྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ། སངས་
[242a.7]རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་#སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་#པ་སྟེ། འདི་ལ་བདག་དང་བདག་མེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་སྟོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། མེད་དང་ཡོད་དང་གཉི་ག་
[242b]
[242b.1]དང་། །གཉི་ག་མིན་པའང་སྟོན་མཛད་དེ། །ནད་ཀྱི་དབང་གིས་ངེས་པར་ནི། །སྨན་ནི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་གཞན་ཏེ་#དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མངོན་པའི་
[242b.2]ང་རྒྱལ་ཅན། རང་གི་རྟོག་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་#བདག་མེད་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སྐྲག་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་#སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་མེད་པ་དག་#གིས་འཇིག་རྟེན་ན་ཕུང་པོར་#བྱེད་པ། ལས་དང་འགྲོ་བ་ལྐོག་
[242b.3]ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་གིས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཁྱེན་པ་བརྙེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། འགྲོ་བ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བཞེད་པས་དེ་གཉི་
[242b.4]ག་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་ངེས་པར་གསལ་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་མེད་ན་འདི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །
[242b.5]ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་རིགས་པ་གང་ཡིན། འདིར་བཤད་པ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་མཐོང་ན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་
[242b.6]ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར། བཤད་པ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་
[242b.7]སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་#ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ།
[243a]
[243a.1]དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར། བཤད་པ། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །གང་གི་ཕྱིར་དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་#མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་
[243a.2]པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་
[243a.3]རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་#ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་
[243a.4]ལྟ་བ་དེ་དང་། གང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། བཤད་པ། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ན། ཁྱོད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ནས་དེ་གཉིས་འདྲའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འདི་
[243a.5]ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པར་ནི་འདྲ་མོད་ཀྱི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ལ། བཏང་སྙོམས་
[243a.6]བྱེད་པ་ཅིག་ཤོས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ནི་མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་
[243a.7]ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་#ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་མཐོང་བ་ཅིག་ཤོས་ནི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །གཞན་ཡང་མེད་པ་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །
[243b]
[243b.1]ཞེས་ཚིག་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ནི། དཔེར་ན་དམུས་ལོང་ཕྱོགས་འདི་ལ་#བདེའོ། །ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བས་དེར་འཁྲུལ་པ་དང་། བརྡེག་འཆའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་ཤེས་པའི་
[243b.2]མིག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བས། སྐྱོན་དེ་དག་གིས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དཔེར་ན་ཁ་ཅིག་རྩོད་པ་ན་དོན་བདེན་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ལ་ཆེ་བཞི་གཉིས་སྟོན་པར་གྱུར་ལ། དེ་ན་གཅིག་ནི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་ནི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་
[243b.3]བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ནོར་ངོའམ་མཛའ་ངོས་གཉེར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་#ག་ཡང་དོན་དེ་ལ་སྨྲར་བཅུག་པ་ན། དེ་ལ་གཅིག་གིས་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་བདེན་པ་དེ་ལྟར་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་{བརྫུན་,རྫུན་}#དུ་ཡང་འགྱུར་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་སྙན་
[243b.4]པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་དོན་དེ་སྨྲས་པ་ན་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་#ཕྱིར་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་དང་སྙན་པ་དག་དང་ཡང་#ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་
[243b.5]མ་འགགས་པ་དེ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་གང་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་#ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པ་དང་ལྡན་ཅིང་བསྔགས་པ་མ་#ཡིན་གྱི། ཅིག་ཤོས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ཀྱང་གོས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་ཡང་འགྱུར་བས།
[243b.6]དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་#ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སློབ་དཔོན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་བཟང་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་ལས་ཀྱང་། ཁྱོད་ཉིད་མཐོང་ན་འཆིང་འགྱུར་ཏེ། །མ་མཐོང་ན་ཡང་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཉིད་མཐོང་ན་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། །མ་མཐོང་ན་ཡང་གྲོལ་
[243b.7]བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་#ཤེས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། འདི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་མཁས་པར་རློམ་པ་ཉིད་
[244a]
[244a.1]ཀྱི་#བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་ལྟ་བ་སེམས་པར་མཚུངས་ཤིང་ཁོ་བོ་ལ་རྒོལ་བར་བྱེད་ཀྱི། ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་#ལ་ནི་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་#ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་དབང་གིས་
[244a.2]ཏེ། ཁོ་བོ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ་ཚིག་གི་སྐྱོན་རྣམས་#ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའི། འདི་ལྟར་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་
[244a.3]ཉིད་དག་གཟུགས་བརྙན་དག་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་སྨྲ་བས། ཁྱོད་ནི་ནོར་བུ་#དོ་ཟན་ཨན་ད་རྙིལ་གྱི་རིན་ཐང་#དུ་འཚོང་བ་ན། ཡིད་ལ་བསམས་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཐོབ་ལ་རང་གི་བློ་ཡང་བར་ཡང་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་
[244a.4]ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ། བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་རྩོམ་པ་ཡོད་པར་ལྟའམ། གང་གི་ཚེ། སྔར་བརྗོད་པར་
[244a.5]བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་#རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་ནི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།
[244a.6]དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཀུན་མེད་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་ཅེས། །ཁྱོད་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །
[244a.7]གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི། །ཆོས་འདི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་#ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན།
[244b]
[244b.1]ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་ཡོད་པར་སྨྲའོ། །གང་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པར་གྲགས་པ་དེ་ང་ཡང་མེད་པར་སྨྲའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་བ་
[244b.2]དེའི་ཚེ་ན་གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ། དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་
[244b.3]འཇིག་རྟེན་ལ་#ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གྲོང་མི་གཉིས་ཞིག་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ལ་གྲོང་ཁྱེར་
[244b.4]དུ་དོང་བ་ན་ལྟད་མོའི་ཕྱིར་ལྷ་ཁང་དུ་ཞུགས་ནས་རི་མོ་ལྟ་བར་བརྩམས་པ་དང་དེ་ན་གཅིག་གིས་སྨྲས་པ། ལག་ན་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའོ། །ལག་ན་འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །ཅིག་ཤོས་
[244b.5]ཀྱིས་#སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོག་པར་བཟུང་སྟེ། ལག་ན་མདུང་རྩེ་གསུམ་པ་ཐོགས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའོ། །ལག་ན་འཁོར་ལོ་ཐོགས་པ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའོ། །ཞེས་དེ་གཉིས་རྩོད་པ་ན་ཉེ་འཁོར་ན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ཞིག་འདུག་པའི་གན་དུ་དོང་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་དེ་
[244b.6]ལ་རང་རང་གི་བསམ་པ་སྨྲས་པ་དང་། དེས་གཅིག་ལ་ནི་ཁྱོད་ཟེར་བ་བདེན་ནོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དང་#། ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་མི་བདེན་ནོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་ན#། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེས་ཇི་ལྟར་འདི་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་ལ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདི་དག་ནི་རྩིག་པ་
[244b.7]ལ་བརྟེན་#པའི་རི་མོ་བྲིས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་ནི་བདེན་ནོ། །འདི་ནི་མི་བདེན་ནོ། །#ཞེས་སྨྲས་པ་ལ་{བརྫུན་,རྫུན་}#གྱི་ཚིག་གི་སྐྱོན་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པར་གཟིགས་ཀྱང་།
[245a]
[245a.1]འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། །ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི། ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་#བསྟན་པའོ། །
[245a.2]དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཆ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ#། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་
[245a.3]བ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཏེ་#ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་དག་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་
[245a.4]ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ#། །དེ་ལྟར་ཡང་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། མེད་
[245a.5]པ་ཉིད་ལ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་དེ་དང་དེ་དག་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དག་ལ་མངོན་པར་མ་
[245a.6]ཞེན་པར་བྱ་སྟེ#། དེ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་#དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞེས་
[245a.7]བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ལུང་མེད་པར་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞི་བ་#ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་
[245b]
[245b.1]ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའོ། །དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དོན་དབྱེར་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་
[245b.2]རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་རང་རིག་པ་གཞན་ལས་#ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་
[245b.3]པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་#བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་#ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །འདི་ལྟར་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་
[245b.4]རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་#གཞན་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་ལ་#བརྟེན་ཏེ་མྱུ་གུ་བྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གང་ཁོ་ན་ཡིན་
[245b.5]པ་དེ་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ལ་ས་བོན་ལས་གཞན་པ་མྱུ་གུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་བརྟེན་#ཏེ་གང་བྱུང་བ་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དེ་#ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་
[245b.6]རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ས་བོན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་རྣམ་པ་
[245b.7]ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་པས་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ལ་#མྱུ་གུ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། །
[246a]
[246a.1]དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་གཅིག་མིན་དོན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ་
[246a.2]ཡིན་རྟག་མིན་པ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་གྱི། །མགོན་པོས་#བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན། །དེ་ལྟར་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྣམ་པར་#འབྱེད་པ་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་#དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་
[246a.3]དང་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་སྐྱོན་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་
[246a.4]གཟིགས་པ། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། རྒྱུ་མེད་པར་བྱམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྒྲུབ་#པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་འཕྲལ་ཁོ་ན་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་
[246a.5]ཚོགས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕྲལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ལ་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། དེ་ཉིད་ཤེས་པས་འདི་ལ་ནི། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །ཚེ་རབས་གཞན་ལ་འབད་མེད་པར། །
[246a.6]ངེས་པར་ཐོབ་དེ་#ལས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཟད་གྱུར་ཀྱང་། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །བསྟེན་#པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་ལ་ཅུང་ཟད་གོམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་
[246a.7]བརྒྱ་#ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ངམ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟད་པར་གྱུར་ཏེ། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ཡང་། དེ་དག་གི་སྔོན་གོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟེན་#པ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་#རྐྱེན་
[246b]
[246b.1]ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་འདི་བསྒྲུབ་#པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ། བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་འབད་པས་བསྒྲུབ་
[246b.2]པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཁོ་ན་ལས་དོན་དམ་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ། །བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ལས་བརྟག་པའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་དེ་གའི་#རིགས་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་ཀྱིས་

Chapter 19 Source Text

[246b.2]པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཁོ་ན་ལས་དོན་དམ་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ། །བདག་དང་ཆོས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ལས་བརྟག་པའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་དེ་གའི་#རིགས་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ཁོ་བོའི་ཡིད་ཀྱིས་
[246b.3]དག་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཤིང་བརྟན་པོ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པའི་རྩ་བ་ཡང་ལེགས་པར་འགུལ་གྱི#། དེའི་ཕྱིར་ད་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པས་དུས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །བཤད་པ་ལེགས་སོ། །སྨྲས་པ། འདི་
[246b.4]ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་དུས་གསུམ་བསྟན་པ་མཛད་དེ། མེད་ན་ནི་བསྟན་པར་མི་རིགས་པས་དུས་གསུམ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་དུས་གསུམ་བསྟན་པ་མཛད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ནར་ནི་དུས་
[246b.5]གསུམ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་གྱུར་ནས་རིམ་གྱིས་ད་ལྟར་#དུ་འགྱུར་ཞིང་། ད་ལྟར་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ནི། དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཙཻ་ཏྲ་གྲོང་དུ་ཕྱིན་ན་ཡང་ཙཻ་ཏྲ་ཉིད་ཡིན་ལ་
[246b.6]གྲོང་ནས་ཐལ་ན་ཡང་ཙཻ་ཏྲ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མ་ཕྱིན་པ་དང་། ཕྱིན་པ་དང་ཐལ་བ་གསུམ་ཉིད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཡང་གཞན་ཉིད་ལ་ད་ལྟར་ཡང་གཞན་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུམ་ཅར་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་
[246b.7]རོ། །རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་སུ་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་རང་ལས་སམ། ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དུས་
[247a]
[247a.1]གསུམ་དུ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་#ཡོད་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་
[247a.2]དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་#བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དུས་གཅིག་ཁོ་ན་
[247a.3]ཡིན་ན་ལྟོས་པ་མི་འཐད་དེ་འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར། ལྟོས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདས་པའི་དུས་ཞིག་ཅིང་#འགགས་ཏེ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི། དེ་ན་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་
[247a.4]ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་#འདས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་འདས་པ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། བཤད་པ། གང་གི་
[247a.5]ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲས་#པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་དེ་ན་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་
[247a.6]དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པར་གྱུར་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཆར་ཡང་ཚོགས་པར་གྱུར་ན་ལྟོས་པར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་
[247a.7]ལ་ཡང་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་
[247b]
[247b.1]པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་#ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་གཉིས་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་
[247b.2]དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟོས་པར་མི་འཐད་ལ། འདས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱིས#། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་
[247b.3]བ་དང་། །མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་#ཤེས་པར་བྱ། །རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་#བ་དང་། མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་གཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་གལ་
[247b.4]ཏེ་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་#ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་#ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ#། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འཐད་དོ། །ལྟོས་པ་མེད་པའི་
[247b.5]ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་ཡོད་པའི་#ཕྱིར་ད་ལྟར་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་#མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །ཅི་སྟེ་དེ་གཉིས་དེ་ན་མེད་པར་
[247b.6]གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོས་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་ལྟོས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་འོངས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་ལ་ལྟོས་#ནས་
[247b.7]ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་དེ་ལྟོས་#པ་མི་འཐད་དོ། །ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །འདས་པ་དང་
[248a]
[248a.1]མ་འོངས་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་#བྱ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[248a.2]དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ#། །ད་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་འབྲིང་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་#འགྲུབ་ན། དེ་ལྟ་ན་མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཀྱང་#འབྲིང་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་རང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །
[248a.3]ཅི་སྟེ་འབྲིང་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མཆོག་དང་ཐ་མ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར། འབྲིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲིང་ཡོད་ན་མཆོག་དང་། ཐ་མ་དེ་དག་ཡོད་པར་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་པར་
[248a.4]གྱུར་ན་ཡང་ལྟོས་ཅི་དགོས། ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཆོག་དང་ཐ་མ་དང་#འབྲིང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཆོག་དང་འབྲིང་དག་ལ་གལ་ཏེ་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་
[248a.5]པར་གྱུར་ཏམ། འབྲིང་དང་ཐ་མ་དག་གལ་ཏེ་མཆོག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་གྱུར་ཏམ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་གལ་ཏེ་དབུས་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ཐོག་མ་དང་དབུས་དག་གལ་ཏེ་མཐའ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། མཐའ་དང་དབུས་དག་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ཐག་
[248a.6]ཉེ་བ་གལ་ཏེ་ཐག་རིང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ཐག་རིང་བ་གལ་ཏེ་ཐག་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་ཉིད་དང་།
[248a.7]ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། གཅིག་དང་གཉིས་#དག་གལ་ཏེ་མང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། གཅིག་དང་མང་པོ་དག་གལ་ཏེ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། གཉིས་དང་མང་པོ་དག་གལ་ཏེ་གཅིག་ལ་ལྟོས་ནས#། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་
[248b]
[248b.1]ཅུང་ཟད་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། བརྗོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེད་ན་ལྟོས་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནར་རང་ལས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་
[248b.2]ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་དུས་ཚིགས་དང་ནུར་བ་དང་ལོ་ལ་
[248b.3]སོགས་པ་དག་གི་ཚད་དང་ལྡན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། བཤད་པ། མི་གནས་དུས་སུ་འཛིན་མི་བྱེད། །གང་ཞིག་གཟུང་#བར་བྱ་བའི་དུས། །གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །མ་བཟུང་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གདགས། །འདི་ལ་དངོས་པོ་ངེས་པར་གནས་པ་
[248b.4]རྣམས་ནི། ཚད་ལས་གཟུང་དུ་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་འདི་ནི་མཐོ་བ། འདི་ནི་ཆུ་རིང་ངོ་། །འདི་ནི་ཐུང་ངོ་། །གླང་པོ་ཆེ་འདི་ནི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ#། །དུས་ལ་ནི་གང་གི་ཚད་ལས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རིལ་པོ་#ངེས་པར་གནས་པ་#འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡུད་ཙམ་
[248b.5]ཡང་ཅུང་ཟད་འདས་པའམ་ཅུང་ཟད་མ་འོངས་པ་ལ་ཡུད་ཙམ་ཞེས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་ཡུད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་རིལ་པོར་ངེས་པར་གནས་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཉིན་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ན་སྐད་ཅིག་ངེས་པར་གནས་པ་
[248b.6]ཡོད་པར་སེམ་པ་#ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ངེས་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་མི་#གནས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་
[248b.7]དེ་#ལྟར་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་དེ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ། གང་
[249a]
[249a.1]གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་གདགས། དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་#དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་
[249a.2]མ་དང་ཕྱི་མ་དང་ཅིག་ཅར་དང་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་དང་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དུས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྟགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་#ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དུས་ནི་སྔོན་བརྟེན་ན། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དུས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་
[249a.3]དུས་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་གྱི་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་#དུས་ནི་རང་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དུས་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དངོས་
[249a.4]མེད་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་ངེས་པར་གནས་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། རྒྱུ་དུས་མི་འགྱུར་བརྟག་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཙཻ་ཏྲ་སྔ་མར་གྱུར་པ་དང་། གུབ་ཏ་ཕྱི་མར་གྱུར་པ་
[249a.5]དག་ལ་དེ་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་གནས་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་དག་དེས་ཇི་ལྟར་བྱས་པར་འགྱུར། ཙཻ་ཏྲ་དང་གུབ་ཏ་གཉིས་རང་གིས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཐ་དད་པ་#མ་ཡིན་པ་ལས་དུས་སྔ་ཕྱི་ལས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་ལ། དུས་དེ་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་དུས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་
[249a.6]བྱས་པར་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། འབྲས་བུ་#རྒྱུ་ནི་ཐ་དད་པས། །དེས་ན་བརྟག་#པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་ན་གང་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ། །དེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་གཉིས་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དུས་ཀྱི་#ཐ་དད་པ་མ་#ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཐ་དད་པའི་ཚིག་མེད་པའི་
[249a.7]ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པའམ། ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་གདགས་པར་འཐད་ཀྱི། དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་དུས་ངེས་པར་གནས་པ་གཞན་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། དུས་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཁོ་ན་
[249b]
[249b.1]ཡིན་ཏེ། ཡུད་ཙམ་ཞིག་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཉིན་གཅིག་འདུག་གོ། །ཟླ་བ་གཅིག་འདུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པར་ཡང་#འགྱུར་གྲང་ན། དངོས་པོ་འགའ་
[249b.2]ཡང་ཡོད་མིན་ན། །དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་སྔར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དུས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་སེམས་ན་དངོས་པོ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་#ལྟ་ཡོད་པར་
[249b.3]ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དག་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འཐད་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་གི་
[249b.4]ཚེ་སྔར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་#པས་ཏེ། །ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དག་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨྲས་སུ་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་
[249b.5]ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཐད་དེ། དེར་#ཡང་། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྟེན་ནས་བརྟགས་#པར་ནི་འགྲུབ་པོ། །དུས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།

Chapter 20 Source — རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ། (Folios 249b.6–255b.5)

[249b.6]སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ན་ས་དང་ས་བོན་དང་ཆུ་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་དུས་ཚིགས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་
[249b.7]བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་མེད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་ཡོད་ན་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་འཐད་པར་འགྱུར་ན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་དུས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་
[250a.1]ཉིད་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་#ན། འབྲས་བུའི་#དེ་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་དེའི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་
[250a.2]དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་#ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་#ན།
[250a.3]ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་#ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ཡོད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་སྐྱེ་བར་རྟག་#པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཅི་བྱ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་
[250a.4]འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །
[250a.5]ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་གྱུར་ན། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་#ན། ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་#འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་#དེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་
[250a.6]སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། ཅི་སྟེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་སྐྱེས་ན་#ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ན་མེད་པ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་བ་ལང་སྐྱེ་བ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཚོགས་ལ་
[250a.7]གཟུང་#དུ་ཡོད་རིགས་ན། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་གཟུང་དུ་མེད། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་དེ་ལས་#ངེས་པར་གནས་པ་དེ་ཤིང་ལ་བྱ་བཞིན་དུ་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་དེ་ལ་དེ་ཡང་#ཡོད་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་དེ། གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་
[250b.1]བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ཀྱང་། །རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པ་ཉིད་
[250b.2]ཡིན་པར་གྱུར་ན། རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར#། དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་
[250b.3]ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་པ་ཞིག་ན། ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་#རྐྱེན་དག་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དག་
[250b.4]མཐོང་སྟེ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེའི། འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་སྤུན་དག་ལས་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཉིད་འབྱུང་གི །བུམ་པ་མི་འབྱུང་བས། དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མི་རུང་
[250b.5]སྟེ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེ་ངེས་པར་གནས་#པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་རྒྱུ་
[250b.6]དང་རྐྱེན་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ན། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཡང་མེད་ལ་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་#འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མེད་དེ། དེ་ལ་གཉི་ག་ཡང་མེད་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཁོ་
[250b.7]ནའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་#མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ཅི་ལས་གྱུར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་ངེས་པར་གྱུར་པར་ཡང་འཐད་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་དེ་#ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་
[251a.1]ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་#མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དེ#། གང་གི་ཚེ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེའི་འབྲས་
[251a.2]ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གཏན་ཚིགས་གཞན་བཙལ་ཅི་དགོས། བཤད་པ། གང་ངེས་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འཐད་ཀྱི་མེད་ན་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་འགའ་ཞིག་
[251a.3]བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་གཞན་དེས་མེད་པ་སྐྱེ་བར་#རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ངེས་པར་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མེད་པ་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་#གཞན་ཡང་མི་སྟོན་པས། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མཐོང་བ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་
[251a.4]འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགགས་#པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བསམ་པ་དེས་ཅི་བྱ། བཤད་པ། གལ་
[251a.5]ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་འགག་འགྱུར་ན། །གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགགས་པའི། །རྒྱུ་ཡི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་བྱིན་#པ་དང་གང་འགགས་པ་དེས་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུའི་
[251a.6]བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་ནི་མི་འཐད་དེ། འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་བྱིན་#པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་སྦྱིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་རྒྱུ་བྱིན་#པས་ཅི་བྱ། མེད་པ་ལ་ནི་སུ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ།
[251a.7]སྨྲས་པ། རྒྱུས་འབྲས་བུ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགགས་#གྱུར་ན། །རྒྱུ་འགགས་ནས་ནི་སྐྱེས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་
[251b.1]བུ་ལ་རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགགས་པར་གྱུར་#ན། རྒྱུ་འགགས་ཤིང་ཞིག་ནས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་ཚོགས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ་#མར་མེ་དང་
[251b.2]འོད་བཞིན་པ#། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་ཞིང་མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་པས། དེ་ལ་ཅི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ། མེད་ཅེས་བསམ་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །འབྲས་བུ་ཡང་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །སྐྱེད་#པ་དང་
[251b.3]ནི་གང་བསྐྱེད་པ། །དུས་གཅིག་པར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་#ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེད་#པ་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་དུས་
[251b.4]གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་#པ་འདི་ཇི་ལྟར་#ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོང་མ་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་
[251b.5]ཀྱི་སྔ་རོལ་ཉིད་ན་ཡང་དེ་དེ་ན་#ཕྱིས་ཚོགས་པ་ཉིད་སྐྱེས་པས་#གསལ་བར་བྱེད་དེ། མར་མེས་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་
[251b.6]པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཚོགས་པ་ཕྱིས་#འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟགས་#པས་ཅི་བྱ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྒྱུ་
[251b.7]དང་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདོད་ན། འབྲས་བུ་དེ་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་གྱི་ནའོ། །སྨྲས་པ། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས་འབྲས་བུར་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་སྔ་མ་འགག་པ་ལས་རྒྱུ་འགགས་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མ་འགགས་པར་
[252a.1]ཡང་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་དེ་#རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་འགགས་འབྲས་བུ་ན། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བར་འགྱུར། །སྔོན་སྐྱེས་པ་ཡི་རྒྱུ་ཡང་ནི། །ཡང་སྐྱེ་བར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་སྔར་
[252a.2]འགགས་པ་ན་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་འཕོ་བར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲོ་གར་མཁན་གྱིས་ཆ་ལུགས་གཞན་བོར་ནས་ཆ་ལུགས་གཞན་དུ་ཞུགས་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ཀུན་ཏུ་#འཕོ་བ་
[252a.3]ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་
[252a.4]བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་#འཕོ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་#ཞེས་བརྗོད། བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལམ་དུ་ཞུགས་བཞིན་དུ་ལམ་འདྲིའམ། ཁྱོད་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བཞིན་དུ་རང་གི་ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དོ#། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་
[252a.5]ཚེགས་ཆེ་བས་ཆོག་གི་འདུག་ཤིག་དང་། ད་ཁོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་#པའི་ལྟ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱས། ཁྱོད་ཡིད་བསྡུས་ལ་དེ་དག་ཉོན་ཅིག །འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་གྱུར་ན་འགགས་པས་སམ་གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་
[252a.6]གྲང་། འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེད་#པ་ཉིད་དམ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད#། །འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་
[252a.7]རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། རྒྱུ་མེད་པ་གང་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་བརྟག་པ་དེ་ཡང་གང་ཡིན།
[252b.1]སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡང་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས། ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་གནས་པས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་
[252b.2]འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་རྒྱུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེས་#པའི་རྒྱུས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའང་མི་འཐད་པའོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་མི་#འབྲེལ་ན། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་བ་འབྲས་བུ་དང་མི་ལྡན་པས་
[252b.3]འབྲས་བུར་སྐྱེད་#པར་བྱེད་པར་སེམས་ན། ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རྒྱུས་སྐྱེད་#པར་བྱེད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་
[252b.4]མེད་ཀྱང་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་#སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །ཡང་#གཞན་ཡང་། རྒྱུས་ནི་མཐོང་དང་མ་མཐོང་བར། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན་མཐོང་ནས་སམ་
[252b.5]མ་མཐོང་བར་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མཐོང་བས་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་#པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །
[252b.6]ཅི་སྟེ་ཡང་རྒྱུས་མ་མཐོང་བར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུས་གང་དང་གང་མ་མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུས་མ་མཐོང་བར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་#འབྲས་བུ་
[252b.7]བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན། ཕྲད་ནས་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་གྲང་ན། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་ཕྲད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འདས་པ་རྒྱུ་འདས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་
[253a.1]འདས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་
[253a.2]བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་#རྒྱུ་མ་སྐྱེས། །འདས་པ་དང་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་
[253a.3]འོངས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་སྐྱེས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་
[253a.4]བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུའོ་འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དག་ལ་ཕྲད་པ་ཡང་
[253a.5]མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གི་རྒྱུ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད#། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་
[253a.6]འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་#རྒྱུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དུ་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ན། རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ན#། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་#ཡིན་ན་ཡང་། །རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་
[253a.7]སྐྱེད#། །ཅི་སྟེ་མི་འཐད་#བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་#པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མེད་དེ་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་རྒྱུས#། །ཇི་ལྟར་
[253b.1]འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའམ། མི་སྟོང་པས་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན་དེ་ནི་དེ་#ཇི་ལྟར་
[253b.2]ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་བྱེ་མས་ཀྱང་ཏིལ་མར་དང་། ཆུས་ཀྱང་མར་སྐྱེད་#པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བྱེ་མ་དང་ཏིལ་དག་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་མེད་ལ། ཆུ་དང་ཞོ་དག་ལ་ཡང་མར་མེད་པར་འདྲ་ན། ཏིལ་ཉིད་ལས་ཏིལ་མར་འབྱུང་ལ། བྱེ་མ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཞོ་ཉིད་ལས་མར་
[253b.3]འབྱུང་ལ། ཆུ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།
[253b.4]གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་རྒྱུས། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན། དེས་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་འཐད། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་#ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ#། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་
[253b.5]བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་བའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བོ་ངོ་བཟློག་མི་ཕོད་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་
[253b.6]རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་#དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པའམ་སྟོང་པ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །མི་སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་
[253b.7]སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྟོང་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ལ་ནི་འགྱུར་བ་མི་འཐད་
[254a.1]པས། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་#མི་སྟོང་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན། རྟག་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་མི་སྟོང་བ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་
[254a.2]འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་#ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་#ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་
[254a.3]འགྱུར་ཞིང་། ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་དེ་#ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཅི་སྟེ་#འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་རམ། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བར་
[254a.4]འགྱུར་ན་ནི་དེས། འབྲས་བུ་ལ་ཅིར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུར་#ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་དེ་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་#ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་
[254a.5]སྟོང་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འགྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་
[254a.6]དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ན། །སྐྱེད་དང་བསྐྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ན། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་
[254a.7]པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པ་དོན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཀྱང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འདི་ནི་རྒྱུའོ། །འདི་ནི་འབྲས་བུའོ་
[254b.1]ཞེས་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལས་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་གཞན་ཡིན་ན། དེ་ལ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་
[254b.2]ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་དག་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་འགྲུབ་ལ་#མི་
[254b.3]འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། མེད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད#། །
[254b.4]འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་#ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་#ཡོད་པར་གྱུར་ན་མ་བྱས་ཀྱང་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་ན། རྒྱུས་དེ་ལ་གཞན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་#པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྐྱེས་པ་
[254b.5]ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་#མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེ་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་#པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཀྱང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཤིང་བ་ཊའི་མེ་ཏོག་གིས་ཀྱང་ཕྲེང་བ་འཆིང་བར་#ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་
[254b.6]པར་འགྱུར་བ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་#ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་#པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་#རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་#ན་ཅི་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་
[254b.7]པ་མ་ཡིན་ཡང་རྒྱུར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་འགར་#ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པ་ཡོད་མིན་ན། །འབྲས་བུ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་
[255a.1]བུ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་#ཡིན་པར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ#། དེ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཐད་ན་ནི་ཕ་མེད་པར་ཡང་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་
[255a.2]དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་#མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་གི# །ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་#ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་
[255a.3]བྱ་བར་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རེ་ཞིག་བདག་གིས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཚོགས་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དེ་
[255a.4]ཡང་དེ་ལས་གཞན། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ད་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེས་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བརྟག །ཅི་སྟེ་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་མ་མ་སྐྱེས་
[255a.5]པས་ཀྱང་བུ་སྐྱེད་#པར་མངོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་#ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པ་དང་། །ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་དེ་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །དེ་ལ་
[255a.6]འདི་སྙམ་དུ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །གང་གི་ཚེ་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་
[255a.7]པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་ཕ་དང་མ་དག་མེད་པར་ཡང་བུ་སྐྱེ་བར་#འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། ཡོད་ན་#རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་
[255b.1]རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་དེ་དེ་#ཡོད་པས་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་གྲོང་སྟོད་དུ་མཁར་ལྡན་འབེབས་སམ། ཁྱོད་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ །འབྲས་བུ་སྐྱེད་#པ་ཉིད་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་ན་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་
[255b.2]འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྐྱེན་གྱི་#ཚོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྙེད་མིང་། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་སྣང་འགྱུར་བ། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །དངོས་མེད་ཚོགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་
[255b.3]འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལ་དུས་དང་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེ་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་ཀྱང་མེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཚོགས་པ་ཡང་མེད་ན་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།
[255b.4]དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་མི་འཐད་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་ནི་འགྲུབ་བོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་
[255b.5]པའོ།། །།

Chapter 21 — སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ། (Examination of Arising and Ceasing)

Commentary on MMK Chapter 21 (Verses 21.1–21.21), Folios 255b.5–261b.1

An opponent contends: time and the other conditions must exist, because we observe arising and ceasing — things come to be and pass away, and these events require a temporal substrate. Since arising and ceasing are evident, time exists.

Buddhapālita responds: If arising and ceasing existed, they would have to stand in one of two relations to each other — each without the other, or both together simultaneously. But neither mode is tenable, as the following verses show.

Verse 21.1

Ceasing without arising, or simultaneously existing — neither.
Arising without ceasing, or simultaneously existing — neither.

Ceasing cannot exist without arising, nor can it exist simultaneously with arising. Equally, arising cannot exist without ceasing, nor simultaneously with ceasing. Since neither mode of coexistence is possible, the original claim collapses.

Verse 21.2

Without arising, how could ceasing exist?
Like death without birth — ceasing without arising is not found.

Consider death: one who has never been born cannot die. In the same way, a thing that has never arisen cannot cease. Ceasing presupposes something that arose. But if arising is itself non-established — as the previous chapter demonstrated — ceasing too is without basis.

Verse 21.3

How could ceasing exist simultaneously with arising?
As death and birth do not occur at the same moment.

The opponent might propose that ceasing and arising occur together. But these two are mutually incompatible — they are not the same thing and they pull in opposite directions. Just as a single thing cannot be simultaneously born and dying, ceasing and arising cannot co-occur.

Since arising and ceasing can neither stand apart nor stand together, neither is established. Consequently, the time and conditions said to be established through them are also not established.

Verse 21.4

Something ceased does not arise; something not ceased does not arise either.
Something arisen does not arise; something not arisen does not arise either.

Now the inquiry turns to what could arise. Could something that has already ceased arise? No — it has departed from existence. Could something that has not ceased arise? No — it has not yet come to be in the relevant sense. Could something in the process of arising, arise? No — the action is already underway. Could something not yet arising, arise? No — there is no ground for it.

Verse 21.5

Something both arisen and ceased does not arise.
Something neither arisen nor ceased does not arise.

Combining the categories does not help. A thing that is both arisen and ceased is self-contradictory and cannot provide the ground for a fresh arising. A thing that is neither arisen nor ceased is simply undefined — it has no basis upon which arising could take hold.

Verse 21.6

Something ceased does not cease; something not ceased does not cease either.
Something arisen does not cease; something not arisen does not cease either.

The same four-part examination applies to ceasing. What has already ceased cannot cease again. What has not yet ceased has no basis for cessation without first having arisen. What is in the midst of ceasing is already ceasing, so a fresh cessation is redundant. What has not arisen has nothing to cease.

Verse 21.7

Something both arisen and ceased does not cease.
Something neither arisen nor ceased does not cease.

Again, combining or negating both does not rescue ceasing from this analysis.

Verse 21.8

Continuity of samsaric existence is not tenable
for a thing that has ceased, nor for one that has not ceased.

The opponent now appeals to the continuity of samsaric existence — the stream of becoming that links lives. But this stream is also subject to the same analysis. A being that has ceased has ended; a being that has not ceased is not yet completed. In neither case is there a substrate for the continuation of samsaric existence in the next moment.

Verse 21.9

Continuity is not tenable for one that has arisen,
nor for one that has not arisen.

What has arisen is complete; its continuity into the next moment requires a new arising, which returns us to the original problem. What has not yet arisen has no basis for continuity at all.

Verse 21.10

If samsaric continuity depended on arising and ceasing,
and arising and ceasing are not established,
then continuity is also not established.

All of samsaric becoming — its stream, its continuity, its passing from life to life — is predicated on the actuality of arising and ceasing. Since neither is established, the basis for the stream of existence is hollow.

Verse 21.11

Time without arising and ceasing:
how could it be established?

Time was said to be established through arising and ceasing. But if arising and ceasing are not established, what could be the substance of time? Time becomes a word without referent.

Verses 21.12–21.21

The remaining verses extend the analysis to all the conditions said to accompany arising and ceasing — the characteristics of conditioned phenomena (arising, persisting, ceasing), space, and the elements. Each is examined and shown to be equally empty: their characteristics cannot be established through themselves, through each other, or through a combination of both. The conclusion is total: no conditioned dharma possesses inherent arising, abiding, or ceasing; these are merely designations applied in dependence upon the aggregates and conditions, without self-nature.

Chapter 21 Source — སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ། (Folios 255b.5–261b.1)

[255b.5]པའོ།། །།སྨྲས་པ། དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་གང་ན་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་འགྱུར་#ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་
[255b.6]ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དུས་ལ་སོགས་པ་དག་
[255b.7]ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཕན་ཚུན་མེད་པར་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་
[256a]
[256a.1]ན། གང་གི་ཚེ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་གྱུར#། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་#བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར། །འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། །
[256a.2]འདི་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འགའ་ཞིག་བྱུང་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་གཞི་མེད་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ཡོད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི། འབྱུང་བ་མེད་པར་
[256a.3]འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་པ་འབྱུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་#དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་
[256a.4]ནི་མ་ཡིན་བཞིན། །འདི་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་#དོན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་གཅིག་#ལ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་#མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་འཆི་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་
[256a.5]ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་པ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་བྱུང་#བ་མེད་པར་ཡང་མི་འཐད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པས་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་
[256a.6]ཀྱང་ཡོད་དོ། །བཤད་#པ། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་#ཉིད། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས།
[256a.7]འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞིག་མི་རྟག་པ་
[256b]
[256b.1]ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡུན་རིང་དུ་#བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་#ན་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འབྱུང་
[256b.2]བ་ནི་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་འཇིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་འཆི་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་བཞིན། །འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་#འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཇི་
[256b.3]ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དོན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་#མི་འཐད་དེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་
[256b.4]ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་པར་རམ། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པས། གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། །ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར། །གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་
[256b.5]ཡོད། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་རྣམ་པ་གཞན་གང་གིས་འགྲུབ་པ་ཡོད་པར་སེམས། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་#པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་ན་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་
[256b.6]པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། གནས་པ་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་དེ། འདི་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གི་བར་ན་གནས་པ་ཡོད་དེ། གནས་པ་ཡོད་པས་འབྱུང་#བ་དང་འཇིག་པ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་
[256b.7]སྐྱོན་མེད་དོ། །བཤད་པ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་རང་གི་གནས་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཟད་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་མི་
[257a]
[257a.1]རྟག་པ་ཉིད་དང་ནམ་ཡང་མ་འབྲེལ་#ཏེ་རྟག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། འབྱུང་བ་མེད་ན་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འབྱུང་བའི་དུས་ན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡོད་
[257a.2]དོ། །འབྱུང་བ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་གནས་པ་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད། །གང་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་
[257a.3]དེའི་ཕྱིར་གང་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་#ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་#ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཟད་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལ
[257a.4]འང་འཇིག་པ་མེད། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་ལ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་ལ་འབྱུང་བ་མེད་ན་#གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་དང་མི་གནས་པ་འདི་#ཟད་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་ཟད་པ་ལ་#ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་ཟད་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་ཟད་པ་
[257a.5]ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་#གཞན་གང་ཞིག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་#མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་དེ་མ་བྱུང་བ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པས་འབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལས་བྱུང་#བ་ཡོད་
[257a.6]པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ངེས་པར་ཡོད་པས་འཇིག་པ་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཤིང་བི་དུ་ལའི་ཤིང་ཏོག་དག་འདོད་དམ། ཁྱོད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འདོད་ཀོ །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་བསལ་བས་དངོས་པོ་ཡང་
[257a.7]བསལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འབྱུང་དང་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་འབྱུང་#བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་
[257b]
[257b.1]མི་འཐད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། །འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་#ན་དངོས་པོ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཞི་མེད་པའི་འབྱུང་#བ་དང་འཇིག་པ་དག་
[257b.2]ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ།
[257b.3]སྟོང་ལ་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་དག །འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་དག་གང་གིས་ཡོད་པར་འགྱུར། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
[257b.4]པའི་ཕྱིར་གང་གི་འདིའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་#གདགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེའམ། ཅི་ཞིག་འཇིག་གོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མི་སྟོང་བ་ལ་
[257b.5]འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མི་སྟོང་པ་ལའང་འབྱུང་འཇིག་དག །འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་གཞན་དུ་
[257b.6]མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྟོང་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལ་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། གཅིག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་
[257b.7]མི་འཐད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ནི་འགག་པ་སྟེ། དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་
[258a]
[258a.1]འགྱུར། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་#གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་བདག་
[258a.2]ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་
[258a.3]དག །མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁྱོད་སེམས་ན། །ཁྱོད་འདི་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་དེ་ལ་འཐད་པ་གཞན་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག །གཏི་མུག་ཉིད་
[258a.4]ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན། །གཏི་མུག་གིས་སེམས་བསྒྲིབས་པ་མི་མཁས་པ་དག་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མཐོང་བར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་#ན་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་
[258a.5]བརྟེན་#གྲང་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་ན་གཞི་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མཐོང་བར་ག་ལ་རིགས། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་#ཡོད་པ་མ་ཡིན། བཤད་པ། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་
[258a.6]ན། དེ་དག་དངོས་པོ་ལས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་གྲང་ན། དེ་ལ། དངོས་པོ་དངོས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ། །དངོས་པོ་དངོས་ཡོད་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་མེད་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ལས་
[258a.7]མི་སྐྱེའོ། །ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ནི་#འཇིམ་པ་བཅོས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟར་ན་#ཡང་འཇིམ་པ་བཅོས་ཤིང་འགགས་པ་ན། བུམ་པ་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་#སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་
[258b]
[258b.1]ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འཇིམ་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་བུམ་པ་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་པ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིམ་པ་ཉིད་བུམ་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཤིང་ཏོག་གི་དངོས་པོ་ཤིང་ལྗོན་པའི་དངོས་པོ་ལས་
[258b.2]སྐྱེ་བར་སེམས་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་ཏོག་ལས་ཤིང་ལྗོན་པ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ལས་#སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་#སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་ནི་བུམ་པ་ངེས་པར་གནས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།
[258b.3]ངེས་པར་གནས་པ་ལ་ཆག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཆག་ཅིང་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བུམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐོ་བའི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས་ན་དེ་#ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐོ་བ་ལས་སྐྱེ་བར་
[258b.4]འགྱུར་ན་བུམ་པ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ན་ནི་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སུ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པར་རིགས། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །
[258b.5]དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་འགགས་#པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། འགགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་#མི་འདོད་དེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ལས་
[258b.6]ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་བུམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། བུམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་
[258b.7]བུམ་པ་ལོག་པ་ཙམ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཅི་ཞིག་གང་#ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་རྟའི་རྭ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་
[259a]
[259a.1]ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་#མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་#ན་དེ་བདག་ལས་སམ་གཞན་ལས་སམ་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །
[259a.2]གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི། །ཡོད་མིན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་བརྟག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་
[259a.3]ཕྱིར་རོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་ནི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ནི་#གནས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པ་ལ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་གཞན་
[259a.4]ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་གཞན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བར་#ཅི་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སྐྱེས་པས་གཞན་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར།# དངོས་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་
[259a.5]ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་གཉི་གར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་ནི་གཉི་ག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དངོས་པོ་གང་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་དག་གཞན་གང་ལས་སྐྱེ་བར་སེམས། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མི་འཐད་དོ། །དངོས་
[259a.6]པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་#འགྱུར། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞི་མེད་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན། །རྟག་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ནི། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དངོས་དེ་ནི། །རྟག་
[259a.7]དང་མི་རྟག་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་#ལྟ་བ་ཡོད་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་གཞན་འདིར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་#དེ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེ་
[259b]
[259b.1]རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་#རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རྟག་ན་ནི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །
[259b.2]ཆད་པར་མི་འགྱུར་རྟག་མི་འགྱུར། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་གཞུང་ལུགས་གསལ་བར་མི་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་སེམས་པར་ཟད་དོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་
[259b.3]ན། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྲིད་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ནི་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆད་པ་ནི་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ཡང་སྲིད་པ་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་
[259b.4]འགྱུར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི །རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་
[259b.5]བཞིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་སྲིད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་འབྱུང་འཇིག་གི །རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །
[259b.6]འཇིག་ལ་ཡང་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱོད་ལ་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ལ་
[259b.7]ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། མི་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་ལམ་#འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་ལ་#བརྟེན་ཏེ་
[260a]
[260a.1]གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པས། དེས་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཁོ་བོས་དེ་སྐད་སྨྲ་#མོད་ཀྱི་ཁྱོད་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་#གྱི་དེ་
[260a.2]ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགག་ཅིང་དངོས་པོ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་གཉིས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྒྱུས་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སྤངས་ཏེ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་འཕོ་བར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གནས་
[260a.3]སྐབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དཔེར་ན་བྲོ་གར་མཁན་གྱིས་ཆ་ལུགས་གཞན་སྤངས་ཏེ། ཆ་ལུགས་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཆ་ལུགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་བྲོ་གར་མཁན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་#དེ་ཆ་ལུགས་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ཉིད་བྲོ་གར་
[260a.4]མཁན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འཕོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་མི་འཕོ་བར་རྒྱུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་
[260a.5]གཞན་འགགས་པ་ལ་གཞན་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་དངོས་པོ་ལ་#བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་དེ་གང་གིར་འགྱུར་ཏེ་#དངོས་པོ་དེ་གང་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་
[260a.6]འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འགགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །དངོས་མེད་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ། །དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་
[260a.7]བར་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་རྒྱུ་ཡང་འགག་པར་མི་འཐད་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ནི་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རྟག་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་
[260b]
[260b.1]ཡང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད། །སྲིད་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དེ་#ཡོད་པར་རྟོག་ན་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །
[260b.2]སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མི་གནོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དེ་ཆད་པར་འགྱུར་ཀྱང་སླའོ#། །བཤད་པ། ཁྱོད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་དུ་
[260b.3]ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཁོ་བོས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཁོ་ནའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅིའི་
[260b.4]ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཐ་མ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ནི། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །ད་ལྟར་གྱི་#སྲིད་པའི་མཇུག་གི་སེམས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མའོ། །མ་འོངས་པའི་སྲིད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་དང་པོ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་
[260b.5]དེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་སྲིད་པ་དང་པོ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་#བར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་མི་འདོད་དེ་སྐྱོན་དུ་
[260b.6]མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྲིད་པ་ཐ་མ་མ་འགགས་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་#དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་#སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་མ་འགགས་པར་མ་གྱུར་པ། །སྲིད་པ་དང་པོར་སྦྱོར་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་ཐ་མ་#མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་
[260b.7]སྦྱོར་བ་མེད་དེ#། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འགག་#བཞིན་པ་ཉིང་མཚམས་
[261a]
[261a.1]སྦྱོར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཐ་མ་འགག་#བཞིན་པ། །དང་པོ་#སྐྱེ་བར་འགྱུར་#ན་ནི། །འགག་བཞིན་པ་ནི་གཅིག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་གྱུར་ན། འགག་བཞིན་པ་ནི་ཕྱེད་འགགས་པའི་
[261a.2]ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ཕྱེད་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་སྲིད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཁོ་བོ་ལ་ཅི་བྱ། ཡོད་
[261a.3]ན་#རེ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་བཞིན་དག །ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཡོད་མིན་ན། །ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེར་ནི་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའང་ཞེས་བྱ་བའི་འང་གི་སྒྲ་ནི་
[261a.4]སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཡང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ཐ་
[261a.5]མ་འགགས་པ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། སྲིད་པ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན། ཕུང་པོ་གང་དག་ཁོ་ན་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་
[261a.6]བས་ན་དེ་#གསུམ་མ་གཏོགས་པར་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་#མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་། །སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་མི་རིགས་ན། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་འགག་བཞིན་པ་
[261a.7]སྲིད་པ་དང་པོ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མི་རིགས་སོ#། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གང་མེད་པ་དེ་དང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དུ་འཐད། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྱུང་བ་དང་
[261b]
[261b.1]འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་#པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།སྨྲས་པ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་

Chapter 22 — དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ། (Examination of the Tathāgata)

Commentary on MMK Chapter 22 (Verses 22.1–22.16), Folios 261b.1–267a.2

An opponent opens: The Tathāgata — the Blessed One, the Destroyer of the Enemy, the Perfectly Enlightened Buddha — exists. He accumulated merit for countless aeons of time to become the king of dharma. If the continuity of samsaric existence were non-existent, as your analysis claims, then this impossible. Therefore the continuity of samsaric existence is real.

Buddhapālita responds: Even granting the existence of the Tathāgata for the sake of argument, one cannot establish what he would be. Seven modes of relation between the Tathāgata and the aggregates are examined, and none is tenable.

Verse 22.1

The aggregates themselves are not the Tathāgata.
Nor is the Tathāgata other than the aggregates.
The Tathāgata does not depend on the aggregates;
the aggregates do not depend on the Tathāgata.

If the Tathāgata were identical to the aggregates, he would share in their arising and ceasing — which would make him impermanent and subject to destruction, something no Buddhist tradition accepts. If he were entirely other than the aggregates — a self existing apart from form, feeling, perception, formations, and consciousness — he would be ungraspable, a ghost with no relation to anything we can know.

Verse 22.2

If the Tathāgata were identical to the aggregates,
he would arise and cease together with them.

The aggregates arise moment by moment and cease moment by moment. An identity between the Tathāgata and the aggregates would mean the Tathāgata is constantly being born and dying. This contradicts what is said of the Tathāgata — that he has transcended arising and ceasing.

Verse 22.3

If the Tathāgata were other than the aggregates,
he would be without the characteristics of the aggregates.

A Tathāgata wholly independent of the aggregates would be without form, without feeling, without consciousness — an abstraction entirely cut off from existence. Such an entity would be impossible to establish and impossible to encounter.

Verse 22.4

The Tathāgata does not depend upon the aggregates.
How then does the Tathāgata come to be?

If the Tathāgata does not depend on the aggregates, his existence has no foundation in the conditioned world. But what can exist without any dependence? This leads nowhere.

Verse 22.5

Without depending on the Tathāgata, the aggregates are not established.
Without depending on the aggregates, the Tathāgata is not established.

The two — Tathāgata and aggregates — require each other for their designation. Neither is independently established. This mutual dependence is precisely what emptiness means.

Verse 22.6

The Tathāgata does not possess the aggregates.
The Tathāgata is not in the aggregates.
The aggregates are not in the Tathāgata.

Three further modes of relation — possession, containment in two directions — are all negated. The Tathāgata is not like a person who "has" hands and feet. The Tathāgata is not lodged inside the aggregates as water is inside a vessel. The aggregates are not lodged inside the Tathāgata. None of these spatial-relational models applies to what "Tathāgata" designates.

Verse 22.7

Like fire and fuel, examined in five modes:
self, other, possession, containment on each side — none holds.

The relationship of fire to its fuel illuminates all five modes of possible relation. Fire is not identical to fuel; fuel burning is not the same as fire. Fire does not merely "possess" fuel. Fire is not inside the fuel, nor is the fuel inside the fire. Yet fire designates something real in dependence upon conditions including fuel. The Tathāgata is like fire: real in designation, empty in self-nature.

Verse 22.8

What is grasped at as the Tathāgata through these five modes
— none of that grasping touches the Tathāgata's true nature.

All five modes of conceptual grasping — identity, difference, possession, mutual containment — fail to reach the Tathāgata. The one who sees the Tathāgata truly sees not an entity among entities but the suchness of dependent arising.

Verse 22.9

The Tathāgata's nature is the nature of this world.
The Tathāgata has no self-nature.
The world has no self-nature.

The Tathāgata does not stand apart from the world in a private nature the world lacks. The nature of the Tathāgata — empty of self-nature, dependently arisen — is the nature of the entire world. To realize the Tathāgata's emptiness is to realize the emptiness of all phenomena.

Verse 22.10

"The Tathāgata exists" — this cannot be said.
"The Tathāgata does not exist" — this cannot be said.
"Both exist and does not exist" — this cannot be said.
"Neither exists nor does not exist" — this cannot be said.

The four-cornered negation completes the examination. Existence, non-existence, both, neither — each alternative, when examined, leads to contradiction or incoherence when applied to the Tathāgata. The teaching here is not nihilism — it is the recognition that the Tathāgata transcends all conceptual categorization.

Verse 22.11

The Buddhas teach through two truths:
the conventional truth of the world
and the truth of the ultimate.

This is the first explicit appearance of the two truths in Buddhapālita's commentary. Nāgārjuna states it here to explain how teaching about the Tathāgata is possible at all, despite the emptiness demonstrated above. The conventional teaching points toward the ultimate; the ultimate is accessible only through skillfully navigating the conventional.

Verse 22.12

Those who do not know the distinction between these two truths
do not know the profound reality of the Buddha's teaching.

Conflating conventional and ultimate — taking conventional designations as ultimately real, or dismissing conventional designations as meaningless — is the fundamental confusion that Nāgārjuna's treatise is written to dissolve.

Verses 22.13–22.16

The final verses of the chapter explore what can be said of the Tathāgata after parinirvāṇa. Just as the four categories — exists, does not exist, both, neither — fail when applied to the Tathāgata during his lifetime, they fail equally after his passing. The chapter closes on the emptiness that encompasses the nature of the Tathāgata, the nature of sentient beings, and the nature of the world: one suchness, empty of self-nature, dependent in arising, inexhaustible in its capacity for compassionate expression.

Chapter 22 Source — དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ། (Folios 261b.1–267a.2)

[261b.2]གཤེགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ། །དེས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་#ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ང་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་མིག་བཟང་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ང་
[261b.3]རྒྱལ་པོ་ང་ལས་#ནུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྒྱུན་མེད་ན་དེ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པས་དེའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་
[261b.4]ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ། སྐུ་མིན་སྐུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྐུ་མེད་དེ་དེར་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ལྡན་
[261b.5]མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་
[261b.6]དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་པ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་
[261b.7]གཟུང་#དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུང་དུ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་གངས་#ལ་ཤིང་ལྗོན་པའི་ནགས་ཚལ་བཞིན་དུ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་
[262a]
[262a.1]ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤིང་ལྗོན་པའི་ནགས་ཚལ་ན་སེང་གེ་བཞིན་དུ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་བསྟན་མ་ཐག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཤིང་ལྗོན་པའི་#སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་
[262a.2]བཞིན་དུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མི་སྲིད་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་གིས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་#པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་
[262a.3]དེ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲོས་ཤིག །སྨྲས་པ། ཅི་ཁོ་བོ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཁོ་བོ་ལ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་འདོགས་པར་བྱེད། ཁོ་བོ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་
[262a.4]བཞིན་གཤེགས་པ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས། བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ནི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་
[262a.5]དུ་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱེད་ཀྱིས་གར་བྱེད་དམ། ཁྱོད་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གདགས་པར་ཡང་སྨྲ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡང་འགྲུབ་པར་ཡང་འདོད་ཀོ། །འོ་ན། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། །བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །
[262a.6]གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡང་#བརྟེན་ནས་གདགས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་གདགས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་
[262a.7]དེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པས་གང་#གདགས་པར་བྱ་བ་#སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པ་དེ་དག་གཞན་གང་ལས་ཡོད་པར་སེམས་ན#།
[262b]
[262b.1]སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་#ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དངོས་བརྟེན་ནས། །དེ་དག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གང་ཞིག་གཞན་
[262b.2]གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་#དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཉེ་
[262b.3]བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པས་གདགས་པར་བྱ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་
[262b.4]དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །མ་གཏོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་དེ་གང་། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ཡོད་པར་ག་
[262b.5]ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་གང་ལས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་#ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གང་#
[262b.6]ཡིན་པ་དང་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །སྨྲས་པ། ཁྱོད་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པར་མི་རིགས་པ་མང་པོ་དེ་སྙེད་ཅིག་སྨྲ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་
[262b.7]ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ལས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེའི་{གླན་ཀ,ཀླན་ཀ}ར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། འཇིག་རྟེན་ན། འདྲེ་ཡིས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བྱིས་པ་དག་བྱེད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་
[263a]
[263a.1]ཁོ་ན་སྟེ#། ཁོ་བོ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་ཞིག །ཁྱོད་ཀྱིས་གང་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་#པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་
[263a.2]ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་ད་གདོད་རྟེན་#འགྱུར་ཞིང་། །བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་ལ་རག །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་#སྔ་རོལ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་
[263a.3]དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་རག་གོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གསལ་བ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད། །གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་པ། །དེས་#ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །
[263a.4]ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་མེད་ན། མེད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གཞུང་ལུགས་དང་འགལ་བ་དེ་བཤད་དེ་ཅི་རུང་། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་
[263a.5]མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་
[263a.6]ཉེ་བར་བླངས་པ་#དག་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་མི་འཐད་ན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ། །ཉེ་བར་ལེན་པར་ཅིས་#མི་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་
[263a.7]པ་མེད་པ་ཡི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །འདི་ལ་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོས་ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་བླངས་པ་#ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་
[263b]
[263b.1]ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བླངས་པའོ#། །འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱི་མེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་
[263b.2]པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག །དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་ཕྱི་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་
[263b.3]མི་བརྗོད་དོ། །རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་དེ་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་བརྗོད་དམ་#སོ་སོར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་བློས་དགྲ་བོ་དཔང་དུ་ལེན་ཏམ#།
[263b.4]ཁྱོད་གང་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་#དག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་པ་དེ་ཁོ་ནས་དེ་དག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་ཀོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དམ། གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །གང་དག་
[263b.5]གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་#ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་རྗོད་#
[263b.6]པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་#པར་བརྗོད་དགོས་ཏེ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་མེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བདག་མེད་པ། །
[263b.7]དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་བདག་གཞན་འགྱུར། །གྲང་དང་ཚ་བ་ཐ་དད་ཉིད། །མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་མི་རུང་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་#ཡང་། རྣམ་པ་ལྔས་ནི་བཙལ་བྱས་ན། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ། །མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ། །
[264a]
[264a.1]ཉེ་བར་ལེན་པས་ཇི་ལྟར་གདགས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ་བ་#དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་ལྟ་བས་ན་
[264a.2]བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དང་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། ཇི་སྲིད་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི། སྔོན་#དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་མེད་པར་ཤིང་རྟ་མི་འགྲོ་བས་འདི་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་
[264a.3]པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། ཅི་ཁྱོད་ཆུ་བོ་ཤུགས་དྲག་པོས་ཁྱེར་བ་ན་རྩ་དྲུངས་ཕྱུང་#ལ་འཇུའམ། ཁྱོད་ཉེ་བར་བླངས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ཀོ། །གང་གི་ཚེ། གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླང་བ་དེ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །ཉེ་བར་བླང་བ་གང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་
[264a.4]སེམས་པ་#དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དེ་གལ་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ལས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། བདག་གི་དངོས་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་བཞིན་#དངོས་ལས་ཡོད་རེ་སྐན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་
[264a.5]གང་བདག་#གི་དངོས་པོ་ལས་མེད་པ་དེ་གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་རེ་སྐན#། གང་གི་ཚེ་བདག་གི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་#ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ#། །གཞན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་ལས་ཡོད་པར་
[264a.6]འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། གཞན་གྱི་#དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྱུ་#མ་དང་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་ཡང་དག་པར་#ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་
[264a.7]མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྤང་བའི་#ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་དང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་དག་བཀའ་སྩལ་ཅིང་། སྒྱུ་མ་འདི་ནི་བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཉེར་བླང་ཉེར་ལེན་པོ#། །རྣམ་
[264b]
[264b.1]པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན། །སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འདོགས་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་
[264b.2]རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་
[264b.3]སྟོང་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པས། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་རྨི་ལམ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་#སྟོང་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཐོང་#ལ་ཅི་གང་བརྟེན་ནས་ཡོད་
[264b.4]པར་འདོགས་པ་དང་། གང་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་སྤངས་ཏེ་དབུ་མར་བསྒྲུབས་པ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་མེད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ལས་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་སོམས་ཤིག །དེ་ལྟ་བས་
[264b.5]ན་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་ལ་ནི་སྐྱོན་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་
[264b.6]བརྗོད་པར་#མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་འོ་ན་ཁྱོད་བག་ཚ་བ་མེད་པར་གསང་བསྟོད་དེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྨྲའམ། བཤད་པ། སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུ་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ#། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང་། །གཉིས་
[264b.7]དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ། །གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར་དང་།
[265a]
[265a.1]དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གདགས་པའི་དོན་དུ་ནི་དེ་དག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་འོག་ནས་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དམ་པའི་དོན་ལ་མ་བརྟེན་#པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་
[265a.2]དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཡོད། །སྟོང་མཐོང་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །རྟོག་པས་བཅིངས་པ་མཐོང་བས་ན། །འདིར་ནི་དེ་ཉིད་དགག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[265a.3]ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྙམ་བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟེན་ནས་
[265a.4]གདགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཡོད་དོ་ཞེའམ། མེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་རིགས། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་#ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་
[265a.5]ནི་#ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ལ་#བརྟེན་ནས། གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཨུ་དུམ་བཱ་#རའི་མེ་ཏོག་མེད་པ་ནི་གདགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་
[265a.6]ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི#། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་
[265a.7]ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འཐད་
[265b]
[265b.1]པར་ག་ལ་འགྱུར། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་
[265b.2]མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་
[265b.3]གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ། ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར། འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་
[265b.4]ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ།
[265b.5]གང་གིས་འཛིན་སྡུག་གཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེ་འམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །གང་གིས་འཛིན་པ་སྟུག་པོ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་#དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
[265b.6]པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་#འདས་ནས་ཡོད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་ཅེའམ།
[265b.7]དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་སྒྲོན་མེའི་སྣང་
[266a]
[266a.1]བས་བློའི་མིག་ལ་ཕན་བཏགས་#པ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་#སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེ་འམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམ་པ་འཐད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་
[266a.2]གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེ་འམ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བསམ་པ་དེ་དག་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་
[266a.3]ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགའ་བོ་ཁྱོད་འདི་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་པ་དག་གིས། གང་དག་སངས་
[266a.4]རྒྱས་སྤྲོས་འདས་ཤིང་། །ཟད་#པ་མེད་ལ་སྤྲོས་བྱེད་པ། །སྤྲོས་པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གང་དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་ཟད་པ་མེད་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་རྟག་པ་དང་
[266a.5]མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲོས་པ་དེ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པས་དམུས་ལོང་གིས་#ཉི་མ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོད་
[266a.6]པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ལྟ་བར་ནུས། ཟད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། འགྲོ་མེད་གོམ་པ་གང་གིས་བཀྲི། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་
[266a.7]ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པ་ཡིན་
[266b]
[266b.1]ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་#དངོས་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
[266b.2]འགྲོ་བ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན། བཤད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཉིད་མེད། །འགྲོ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་
[266b.3]གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་#ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འདི་དག་ལ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་#པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་
[266b.4]འགྲོ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་
[266b.5]ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་པས་དེ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འཐད། བཤད་པ། དེ་ནི་འོག་ནས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་#ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་
[266b.6]གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་#བདེན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་གིས་བུམ་པ་ཡོད་དོ་སབ་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བུམ་པ་ཆག་གོ་སབ་མ་ཚིག་གོ་ཞེས་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །
[266b.7]གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་སབ་མ་ཙམ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བུམ་པ་དང་སབ་མ་དག་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མི་འཐད་ན་དེ་དག་ཆག་པ་དང་ཚིག་པ་ལྟ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བགྲེས་
[267a]
[267a.1]སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །ཞེས་མི་རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པར་བསམ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མི་འཐད་ན་#བགྲས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལྟ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་
[267a.2]གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་འདིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བརྟགས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་བརྟགས་པར་གྲུབ་པོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་

Chapter 23 — འཁྲུལ་པ་བརྟག་པ། (Examination of Errors)

Commentary on MMK Chapter 23 (Verses 23.1–23.25), Folios 267a.3–269b.4

[The ninth fascicle of the Buddhapālita begins here.]

An opponent argues: it is taught extensively in the sutras that desire, hatred, and delusion arise from perverted conceptual construction — from the perversions (ཕྱིན་ཅི་ལོག་) regarding the pleasant and the unpleasant. Since the afflictions demonstrably arise through these perversions, both the perversions and the afflictions must exist.

Buddhapālita responds: The pleasant and unpleasant are not established from their own nature. Therefore, the perversions that depend on them, and the afflictions that depend on those perversions, are not truly established either.

Verse 23.1

Desire, hatred, and delusion are said to arise from perverted construction.
The pleasant and the unpleasant depend on the erroneous and the correct.

The afflictions arise, the sutra says, from perverted grasping at pleasant things as sources of satisfaction, and at unpleasant things as intrinsically repellent. But this already assumes that "pleasant" and "unpleasant" have inherent natures that can be grasped in a perverted or correct way. If these natures are not established, the whole structure collapses.

Verse 23.2

The pleasant and the unpleasant are not established from their own nature.
Therefore the afflictions are not truly established.

What is pleasant to one person is unpleasant to another. What is pleasant in one moment becomes unpleasant in another. Nothing carries pleasantness or unpleasantness as an intrinsic property. If the ground for perversion is not established, the perversion itself has no object to seize.

Verse 23.3

Where do perversions belong?
If the basis is not established, neither is the perversion.

The four perversions — taking the impermanent as permanent, the suffering as pleasant, the non-self as self, the impure as pure — each require an object. But when we examine those objects, we find that "permanent," "pleasant," "self," and "pure" are not inherent characteristics of anything. The perversion has no real target.

Verse 23.4

The owner of afflictions is not established.
Without an owner, afflictions cannot belong to anyone.

Who is afflicted? If there is no established self — as shown in previous chapters — then there is no bearer of the afflictions. And if there is no one in whom afflictions could reside, afflictions as attributes of a being are equally without foundation.

Verse 23.5

Without established afflictions and an established afflicted one,
in whom would the afflictions dwell?

The afflictions require an owner, and the owner requires a self, and the self requires inherent existence — but none of these is established. The chain of mutual dependence dissolves when the inherent existence at any link is denied.

Verses 23.6–23.11

The examination continues through the modes in which pleasant and unpleasant could be established: in themselves, in their dependence on each other, in dependence on something else entirely. In each case, the same result: neither pleasant nor unpleasant is established from its own side. Since these are the objects of the four perversions, and the objects are empty, the perversions are empty, and the afflictions rooted in them are empty.

Verse 23.12

Neither the erroneous nor the correct is established.
Therefore both the erroneous and the correct are without self-nature.

This is the deepest move in the chapter. Not only the perversions but also their correction — the practice of seeing impermanence as impermanence, suffering as suffering, non-self as non-self, impurity as impurity — is also without self-nature. The "correct view" is not an inherently existing counterpart to inherent error. Both are dependently designated, both are empty.

Verse 23.13

If neither is established from its own side,
by what means could the erroneous be corrected?

The question is not rhetorical — it is answered by the two truths: on the conventional level, practice corrects perversion; on the ultimate level, neither perversion nor correction has self-nature. The path works conventionally to dissolve what was only conventionally established.

Verses 23.14–23.20

The verses examine all possible sources from which the erroneous and the correct might arise — from self, from other, from both, from neither — and find none tenable. Perversion has no independent arising; correction has no independent standing. Both are imputed in dependence on other factors.

Verse 23.21

Through the cessation of erroneous views,
ignorance ceases.

The twelve-link chain now enters. The root of the chain — ignorance — is identified with the erroneous view that takes things to have inherent self-nature. When that view is dissolved through insight into emptiness, ignorance ceases.

Verses 23.22–23.25

The cessation moves through the full chain: with ignorance ceasing, formations cease; with formations ceasing, consciousness ceases; and so on through each of the twelve links, until aging, death, sorrow, lamentation, suffering, dejection, and distress all cease. The final verse announces: thus this entire mass of suffering ceases. Chapter 23 ends where Chapter 26 will begin — at the cessation sequence of dependent origination, now understood not as a mechanical reversal but as the dissolution of an entire structure built on the perversion of inherent self-nature.

Chapter 23 Source — འཁྲུལ་པ་བརྟག་པ། (Folios 267a.3–269b.4)

[267a.3]འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་དགུ་པ། འདིར་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག །བརྟེན་པ་འདི་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་། །འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་
[267a.4]བར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་འབྱུང་བ། །དེ་དག་
[267a.5]ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །གང་དག་ད་ལྟར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། བདག་གི་ཡོད་
[267a.6]ཉིད་མེད་ཉིད་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །བདག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད་དོ། །བདག་དེ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཇི་
[267a.7]ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན། །དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ནི་འགའ་ཞིག་གི་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་མེད་ཅི་ཞིག་
[267b]
[267b.1]ཡོད། །ཉོན་མོངས་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གང་མེད་ན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གང་ཡང་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་དེ་དེ་རྣམས་ནི་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་
[267b.2]ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་རྣམས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །རང་ལུས་ལྟ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་
[267b.3]ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན། ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག །ངོ་བོ་
[267b.4]ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་པ། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག །བརྟེན་#ནས་ཉོན་མོངས་གང་དག་ཡིན། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་
[267b.5]མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་#ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་རྣམ་དྲུག་ནི། །གཞི་སྟེ་
[267b.6]འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དང་། །གཏི་མུག་གི་ནི་ཡིན་པར་བརྟགས#། །གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རོ་དང་རེག་པ་དང་དྲི་དང་ཆོས་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་གཞི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ#། གཞི་དེ་དག་ཡོད་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀུན་ཏུ་
[267b.7]འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་བཤད་པ། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་འབའ་ཞིག་པ། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །
[268a]
[268a.1]སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ། །སྡུག་པ་དང་ནི་མི་སྡུག་པ། །འབྱུང་བར་ཡང་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། དྲི་དང་། ཆོས་དག་ནི་འབའ་ཞིག་པ་བྲལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་འདྲེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་
[268a.2]སྟེ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན་པས། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་#བུ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་#འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་ཞེས#། །མི་སྡུག་པར་ནི་གདགས་བྱ་བ། །སྡུག་པ་མི་ལྟོས་#
[268a.3]ཡོད་མིན་པས། །དེ་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་མ་ཡིན། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ་མི་སྡུག་པར་གདགས་པར་བྱའི་སྡུག་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ#། །སྡུག་པ་ཞེས་ནི་གདགས་བྱ་བ། །མི་
[268a.4]སྡུག་མི་ལྟོས་#ཡོད་མིན་པས། །དེ་ཕྱིར་མི་སྡུག་འཐད་མ་ཡིན། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་སྡུག་པར་གདགས་པར་བྱའི་མི་སྡུག་པ་#སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འདོད་ཆགས་འབྱུང་
[268a.5]བར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་སྡུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། །སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཞིང་། མི་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་ཡང་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། མདོ་སྡེ་ལས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་
[268a.6]བཞི་ཡོད་པར་གསུངས་པས་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གང་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། གང་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་
[268a.7]བཤད་པ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །སྟོང་ལ་རྟག་པ་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་#ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་
[268b]
[268b.1]པ་ལ་མི་རྟག་པ་#ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་མི་རྟག་ཅེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་མིན་པ། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་
[268b.2]ཡིན། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་
[268b.3]ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གང་གིས་འཛིན་དང་འཛིན་གང་དང་། །འཛིན་པ་པོ་དང་གང་གཟུང་བ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གིས་འཛིན་པ་ནི་བྱེད་པར་གྱུར་པས་སོ། །འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །འཛིན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་
[268b.4]པ་པོར་གྱུར་པའོ། །གང་གཟུང་བ་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པ་#རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའམ་ཡང་དག་
[268b.5]ཉིད་དུ་ནི། །འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ཅིང་། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོད། །ལོག་པའམ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང་། ཕྱིན་
[268b.6]ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ལའང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ལའང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ལ་
[268b.7]ཡང་མི་སྲིད། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ལ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སོང་བ་དང་། མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་
[269a]
[269a.1]དཔྱོད། །ད་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྲིད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིག །ཡང་གཞན་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མ་སྐྱེས་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྐྱེ་མེད་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ག་ལ་ཡོད། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་
[269a.2]དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། ད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་
[269a.3]ག་ལ་ཡོད#། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དག །རྟག་དང་བདེ་བ་ཡོད་ན་ནི། །བདག་ཤེས་སྡུག་ཤེས་རྟག་ཤེས་དང་། །བདེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ#། །
[269a.4]རྟག་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟག་པར་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཡོད་
[269a.5]དེ། དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་པ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་མེད་ན་ནི། །བདག་མེད་མི་སྡུག་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་དང་སྡུག་
[269a.6]པ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་མེད་ན་ནི། དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཡོད་
[269a.7]པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས། །མ་རིག་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་འགག་#པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ལམ་གྱིས་#ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་འགག་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས་མ་རིག་པ་འགག །མ་རིག་
[269b]
[269b.1]པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་དོན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ཅིང་ཡང་དག་པ་དང་
[269b.2]དེ་ཁོ་ན་དང་བདེན་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤང་#བར་འགྱུར། ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་སྤོང་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་#ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་
[269b.3]བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་དེ་#དང་དེ་ཁོ་ན་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར།
[269b.4]མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་སྤང་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་

Chapter 24 — འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པ། (Examination of the Noble Truths)

Commentary on MMK Chapter 24 (Verses 24.1–24.40), Folios 269b.4–273a.5

This is the philosophical heart of the Mūlamadhyamakakārikā. An opponent now raises the most fundamental objection to Nāgārjuna's system:

If all of this is empty, there is no arising and no ceasing. This being so, the four noble truths — suffering, its origin, cessation, and the path — cannot be established. If the four noble truths are not established, then their full knowledge, abandonment, cultivation, and realization are impossible. If these are not possible, there are no fruits of the path; if no fruits, there are no practitioners abiding in or approaching those fruits. If no practitioners, there is no saṅgha. Without the noble truths, there is no genuine dharma. Without dharma and saṅgha, how can there be a Buddha? You harm all three jewels. You harm right and wrong. You destroy all worldly conventions.

The opponent continues: if everything is empty, things could not change from state to state, therefore everything would be permanent or non-existent — equally unacceptable conclusions.

Buddhapālita's response begins with the two truths.

Verse 24.8

The teaching of the Buddhas relies on two truths:
the conventional truth of the world
and the ultimate truth.

The objection has confused the two levels. When the opponent says "the four noble truths would not exist," he is thinking of them as inherently existing entities. But the truths exist conventionally — as dependently designated realities — not inherently. To say they are empty is not to say they vanish; it is to say they are what they are through dependent arising, not through self-nature.

Verse 24.9

Those who do not discern the distinction between these two truths
do not know the profound reality in the Buddha's teaching.

The mistake is precisely the failure to hold both levels simultaneously. Taking the conventional as ultimate leads to reification. Taking the critique of the ultimate as applying to the conventional leads to nihilism. Both errors miss the teaching.

Verse 24.10

Without relying on the conventional, the ultimate cannot be taught.
Without attaining the ultimate, nirvāṇa cannot be reached.

Dependent arising is described conventionally; emptiness is the ultimate truth about dependent arising. Neither level can be abandoned. The conventional is the vehicle; the ultimate is the destination. The path runs through conventional designations to the direct recognition of emptiness.

Verse 24.11

If one understands emptiness wrongly, it destroys the person of little understanding
as a snake wrongly seized destroys the one who seizes it,
or as a spell wrongly cast destroys the one who casts it.

Emptiness is not a theoretical nihilism to be embraced as an attitude. Grasping emptiness as a position — "everything is definitely nothing" — is exactly the wrong-end grip. The teaching on emptiness is a tool for dissolving wrong grasping, not for replacing it with a new kind of grasping at nothingness.

Verses 24.12–24.17

Nāgārjuna acknowledges the difficulty. The depth of dependent arising is hard to understand. The Tathāgata himself hesitated to teach it after his awakening, knowing that minds shaped by habituation to inherent self-nature would struggle to grasp it. The verses warn against superficial hearing and argue for patient, careful inquiry — this is not content for the hasty.

Buddhapālita follows: the opponent's objection reveals not a flaw in Nāgārjuna's system but a failure to understand what emptiness means. The opponent says "emptiness destroys arising." But emptiness just is dependent arising rightly understood. There is no tension.

Verse 24.18

Whatever is dependently arisen
— that we explain as emptiness.
That is designation-in-dependence.
That alone is the middle way.

This is the verse at the center of the Mūlamadhyamakakārikā. Three things are being identified as one: dependent arising, emptiness, and dependent designation. Whatever arises in dependence on conditions lacks self-nature — that is emptiness. That emptiness is not a separate reality discovered behind phenomena; it is what dependent arising means when fully understood. And this understanding is the middle way between the extremes of permanent being and total non-being.

Verse 24.19

There is nothing that is not dependently arisen.
Therefore there is nothing that is not empty.

The universal scope of dependent arising means the universal scope of emptiness. There is no exempt zone — no dharma, no being, no moment, no realm that arises outside of dependence on conditions. Emptiness is not a special quality possessed by some things; it is the nature of whatever exists.

Verse 24.20

If everything were non-empty,
there would be no arising and no ceasing.
You would be asserting that the four noble truths
do not exist.

Now the great reversal. The opponent accused Nāgārjuna of making the four noble truths impossible by teaching emptiness. Buddhapālita turns this around: it is inherent self-nature — non-emptiness — that actually destroys the truths. If things had self-nature, they could not arise or cease. Suffering could not originate from causes. A path could not lead to cessation. Cessation could not be achieved. It is only because things are empty that any of this is possible.

Verse 24.26

If you accept inherent self-nature,
you must accept that things are without causes and conditions.
You would be destroying both cause and effect,
agent, action, and fruit.

Inherent existence means existing from one's own side, independently of causes and conditions. But if something exists independently, it needs no causes. A world of inherently existing things is a world in which nothing produces anything else — a frozen permanence in which no process, no practice, no path is possible.

Verse 24.36

For one who sees emptiness, everything is possible.
For one who does not see emptiness, nothing is possible.

The summary of the chapter. Emptiness is not the obstacle to conventional functioning; it is the very precondition for it. Because things are empty of self-nature, they can arise dependently; because they arise dependently, they can be cultivated, transformed, and liberated. The three jewels, the four truths, the eight noble path factors — all of this is possible precisely because nothing inherently exists.

Verses 24.37–24.40

The final verses of the chapter answer the opponent's specific objections one by one: distinctions between right and wrong exist through emptiness; the four fruits of the path exist through emptiness; the eight noble persons exist through emptiness; the saṅgha exists through emptiness; the dharma exists through emptiness; the Buddha exists through emptiness. The three jewels are not destroyed by emptiness — they are established through it.

Chapter 24 Source — འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པ། (Folios 269b.4–273a.5)

[269b.5]མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །བསྒོམ་#དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དག །འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། །
[269b.6]ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དག་#དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །དེ་སྐད་སྨྲས་ན་
[269b.7]དཀོན་མཆོག་ནི#། །གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས་སྡུག་
[270a]
[270a.1]བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དག་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
[270a.2]པས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་མེད་ན། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་ཞུགས་པ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད་དེ། ཡང་གཞན་ཡང་། འཕགས་པའི་
[270a.3]བདེན་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་#ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྟོང་ཉིད་འབྲས་བུ་
[270a.4]ཡོད་པ་དང་། །ཆོས་མ་ཡིན་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། །ཀུན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་བཟུང་#ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀུན་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་
[270a.5]དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྟོང་ཉིད་དགོས་དང་སྟོང་ཉིད་དང་། །སྟོང་ཉིད་དོན་ནི་མ་རྟོགས་#པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད། །ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་སྟོང་
[270a.6]པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྟོགས་#པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་#ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་པ་བདེན་#དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །གང་དག་བདེན་པ་དེ་
[270a.7]གཉིས་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་#ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་
[270b]
[270b.1]ནི་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་#གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་#
[270b.2]ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་#རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་སངས་
[270b.3]རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་པ་འདི་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐ་སྙད་ལ་ནི་
[270b.4]མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་བསྟན་མི་ནུས། །དམ་པའི་དོན་ལ་མ་བརྟེན་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ལ་མ་བརྟེན་པར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ།
[270b.5]དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་#གདགས་དགོས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་#ཉེས་དང་། །རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབ་པ་བཞིན། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན་#ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཕུང་བར་བྱེད་
[270b.6]ཅིང་དེ་ལ་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་ན་ཕུང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་འཆི་བ་ལ་ཐུག་པའི་ཉེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་རིག་སྔགས་དང་གསང་སྔགས་བྱ་བ་དང་ཆོ་ག་ཉམས་པས་བསྒྲུབས་#ཉེས་ན་ཕུང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་
[270b.7]སྲོག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་ཉེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཞན་པས་ཆོས་འདི་ཡི། །གཏིང་རྟོགས་དཀའ་བར་མཁྱེན་གྱུར་ནས། །ཐུབ་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་བསྟན་ལས། །རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདིའི་
[271a]
[271a.1]གཏིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་#རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ནི་ང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིས། །སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་ལ་མི་འཐད་དོ། །ཁྱོད་ང་ལ་
[271a.2]སྟོང་པ་ཉིད་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སྤོང་བར་#བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་མི་#འགྱུར། །གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་
[271a.3]བ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་རུང་བ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ནི། །ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བྱེད་པ། །རྟ་ལ་མངོན་
[271a.4]པར་ཞོན་བཞིན་དུ། །རྟ་ཉིད་བརྗེད་#པར་གྱུར་པ་བཞིན། །ཁྱོད་ཉིད་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ང་#ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་#བར་བྱེད་པ་ནི་རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ་རྟ་དེ་ཉིད་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་#བཞིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་དངོས་ཉིད་ལས། །ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བྱེད་ན། །དེ་
[271a.5]ལྟ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་རྣམས། །རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པར་ཁྱོད་ལྟའོ། །འབྲས་བུ་དང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་དང་བྱ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་#བྱེད། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་#ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་དངོས་པོ་རྣམས་
[271a.6]རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ཉིད་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་#ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་
[271a.7]དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཆད་དེ#། དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ། །
[271b]
[271b.1]དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཡིན་པས། གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་
[271b.2]ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་
[271b.3]པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་#ཞེ་ན་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་ན། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གསུངས་པ་དེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མ་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་
[271b.4]པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དག་ལས། མི་རྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་མིན་ན། །ཅི་ཞིག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་གནོད་བྱེད་ལ། །ཀུན་འབྱུང་
[271b.5]ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པ་མ་#ཡིན་ན། ཅི་ཞིག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་འབྱུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ལ། །འགོག་པ་ཡོད་
[271b.6]པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་གནས་ཕྱིར། །འགོག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་
[271b.7]ཡོད་ན། །བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལམ་དེ་#བསྒོམ་#བྱ་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འཛིན་ན་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མེད་པས་དེའི་
[272a]
[272a.1]ཕྱིར་#ལམ་བསྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལམ་གྱི་#སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི། །གང་ཞིག་འཐོབ་པར་
[272a.2]འགྱུར་བར་འདོད། །གང་གི་#ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པའི་ཆོས་གསུམ་པོ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་#པ་གང་ཞིག་ལམ་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད། ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། །དེ་
[272a.3]ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ཤེས་འགྱུར། །དངོས་ཉིད་གནས་ཤེས་མ་ཡིན་ནམ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ#། །ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་#ངེས་པར་གནས་
[272a.4]པ་ཡིན་ཞེས་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི། །སྤང་དང་མངོན་སུམ་བྱ་བ་དང་། །བསྒོམ་དང་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་བཞིན་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་#ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་དང་འབྲས་
[272a.5]བུ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས། མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་མི་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་སུམ་#དུ་བྱ་བར་མི་
[272a.6]ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་#པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བསྒོམས་#པར་མི་ནུས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྒོམས་#པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་#དང་མངོན་སུམ་
[272a.7]དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཀྱང་བྱ་བ་བཞི་པོ་དག་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་གཞན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་
[272b]
[272b.1]ཡོངས་འཛིན་པས། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཐོབ་པ་མིན་པ་གང་ཡིན་དེ། །ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་ནུས་པར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། །
[272b.2]ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །དགེ་སྦྱོང་#གི་འབྲས་བུ་རྣམས་མེད་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མེད་ན་
[272b.3]དགེ་འདུན་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །
[272b.4]ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །#ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སངས་རྒྱས་མིན་པ་གང་ཡིན་དེས། །བྱང་ཆུབ་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་ལ། །བརྩལ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་#མི་འགྱུར། །འགའ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པ། །ནམ་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །
[272b.5]མི་སྟོང་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་པར་ཡང་། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོད། །ཆོས་
[272b.6]དང་ཆོས་མིན་ལས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་སྟོང་མ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི། །ཀུན་ལའང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་འགྱུར་ཞིང་། །བྱ་བ་རྩོམ་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །སྟོང་
[272b.7]པ་ཉིད་ལ་གནོད་བྱེད་ན། །མི་བྱེད་པ་ཡང་བྱེད་པར་#འགྱུར། །དངོས་ཉིད་ཡོད་ནའང་འགྲོ་བ་རྣམས། །གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བྲལ་འགྱུར་ཞིང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་དང་། །ཐེར་ཟུག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར། །ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམས་
[273a]
[273a.1]གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ནས་དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་#ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་#ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་
[273a.2]ཡང་། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཡོད་མིན་ན། །མ་ཐོབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་ལས་དང་ནི། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད། །གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་
[273a.3]བྱ་བ་གང་དག་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་
[273a.4]དང་། །ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་
[273a.5]བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་#དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན་དེ་ལྟ་ན་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །

Chapter 25 — མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ། (Examination of Nirvāṇa)

Commentary on MMK Chapter 25 (Verses 25.1–25.24), Folios 273a.5–276a.4

[The tenth and final fascicle of the Buddhapālita begins mid-chapter, at Folio 274a.1.]

An opponent raises a new question: given the arguments of Chapter 24 — that emptiness does not destroy arising and ceasing but rather grounds them — what is nirvāṇa? The opponent, thinking conventionally, proposes that nirvāṇa must come from abandoning and ceasing something. But the whole argument has been that things do not truly arise or cease; if so, how can nirvāṇa be the abandonment and cessation of something?

Buddhapālita begins with the reversal: if everything were non-empty — if things had self-nature — then there would be no arising and no ceasing, and therefore no abandonment or cessation from which nirvāṇa could come. That would make nirvāṇa impossible. So the opponent's own premise destroys what they are trying to protect.

Verse 25.1

If all this were non-empty,
there would be no arising and no ceasing.
What would be the abandonment, the cessation,
from which nirvāṇa would come?

The opponent who wants real nirvāṇa must want things to be capable of arising and ceasing — and that means they must be empty. Nirvāṇa is possible only in a world where emptiness is true.

Verse 25.3

Not abandoned, not attained,
not destroyed, not permanent,
not ceased, not arisen —
this is called nirvāṇa.

The definition. Nirvāṇa is not the attainment of a new positive thing (it is not attained). It is not the destruction of the five aggregates (they are not destroyed). It is not an eternal state (it is not permanent). It is not the cessation of something that previously existed (it is not ceased). It is not a new coming-to-be (it is not arisen). It is not even the abandonment of afflictions in a metaphysically heavy sense (it is not abandoned as an entity that existed and was then gotten rid of). Nirvāṇa is the recognition, complete and stable, that things were always already as they are — empty of self-nature, dependently designated.

Verse 25.4

If nirvāṇa were an entity,
nirvāṇa would be conditioned.
No entity that is not conditioned
exists anywhere.

An entity is something that arises, persists, and ceases — a conditioned dharma subject to aging and death. If nirvāṇa were an entity, it would be conditioned, impermanent, and therefore not a genuine refuge. Therefore nirvāṇa is not an entity.

Verse 25.5

If nirvāṇa were an entity,
how could it be non-dependent?
There is no entity that is not dependent.

Every entity depends on conditions for its arising. A non-dependent entity is a contradiction in terms. But nirvāṇa is supposed to be the final, unconditional refuge. Therefore nirvāṇa cannot be an entity.

Verse 25.6

If nirvāṇa were a non-entity,
it would not be established either.
Non-entity that is not dependent
is not to be found.

Symmetrically, a non-entity also depends on its conditions — it is designated as the absence of something, in dependence on what it is absent of. A completely independent non-entity is as impossible as a completely independent entity. Therefore nirvāṇa is also not a non-entity.

Verse 25.9

Not abandoned, not attained,
not cut off, not permanent,
not ceased, not born:
this is nirvāṇa.

A restatement of verse 25.3, the heart of the chapter. The six negations together describe not a void but a way of being in the world — free from the compulsion of views, free from grasping at arising and ceasing, free from the need for things to be either inherently there or inherently not there.

Verse 25.19

Samsāra's limit and nirvāṇa's limit —
not even a subtle difference can be found between them.

This is one of the most radical statements in the MMK. Samsāra and nirvāṇa are not two different places or states separated by a threshold. They are the same phenomena viewed with and without the overlay of self-grasping. The aggregates in ignorance = samsāra. The aggregates recognized as empty = nirvāṇa. The aggregates are the same; the recognition differs.

Verse 25.20

What is beyond nirvāṇa?
What is samsāra's far side?
Between the two there is not the subtlest boundary.

No line divides them. This does not mean there is no distinction between bondage and liberation — there is, at the conventional level, a momentous distinction. But ultimately, the nature of both is the same: empty of self-nature, dependently arisen, without an essence that could make them absolutely separate realms.

Verse 25.24

The Blessed One, after complete nirvāṇa:
does he exist? Does he not exist?
Both? Neither?
These thoughts do not arise.

The four-cornered silence closes the chapter. After the Tathāgata's parinirvāṇa, no category from the conceptual grid applies: not existing, not non-existing, not both, not neither. The question itself is dissolved — not by a fifth answer, but by the dissolution of the framework that generated the question.

Buddhapālita adds: even during life, while the Tathāgata was present and teaching, the same four categories failed to describe him. The silence is not a consequence of death but of the nature of the Tathāgata's emptiness-nature — and, as the previous chapter showed, the nature of all sentient beings.

Chapter 25 Source — མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ། (Folios 273a.5–276a.4)

[273a.6]དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྤོང་#བ་དང་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་#འགྱུར་བར་འདོད་དེ། སྤོང་བ་དང་འགག་#པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་#བ་དང་ཕུང་པོ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་#ཐོབ་པར་ཡང་
[273a.7]འགྱུར་རོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་#དང་འགག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཀུན་མི་སྟོང་ན། དེ་ལྟ་ན་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་མེད་
[273b]
[273b.1]པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྤོང་བ་དང་འགག་#པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད་དེ། སྤོང་#བ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་པ་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤངས་པ་མེད་པ་ཐོབ་མེད་པ། །ཆད་པ་
[273b.2]མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་#མེད་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གདགས་སོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་ཤི་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། །
[273b.3]དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ#། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒ་ཤི་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་
[273b.4]ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། །དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།
[273b.5]དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །དངོས་པོ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཡོད་པ་#ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་
[273b.6]པར་འདོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་
[273b.7]དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་#མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དངོས་
[274a]
[274a.1]པོ་མེད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུདྡྷ་པཱ་ལི་ཏ#། བམ་པོ་བཅུ་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ལ་#མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་
[274a.2]པོ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཇི་
[274a.3]ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །གང་ཞིག་བརྟེན་#པ་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་#ཡིན་པར་འདོད་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་བརྟེན་པ་
[274a.4]མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ། བཤད་པ། འོང་བ་དང་ནི་འགྲོ་བའི་དངོས། །རྟེན་ཏམ་རྒྱུར་བྱས་
[274a.5]གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བརྟེན་#མིན་རྒྱུར་བྱས་མིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་རྟོགས་#པས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྟེན་ཏམ་#རྒྱུར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་#པས་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་
[274a.6]རྣམས་མི་འབྱུང་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག །སྤང་བར་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་མེད་མིན་པར་རིགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་
[274a.7]པ་དག་སྤང་བར་བཀའ་སྩལ་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་
[274b]
[274b.1]དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག །ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མི་རིགས། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཐར་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་
[274b.2]གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་བརྟེན་#མིན། །དེ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་#མེད་པ་གཉིས་#ཡིན་
[274b.3]ན་དེ་ལྟ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མི་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
[274b.4]ཡང་གཞན་ཡང་འདིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །
[274b.5]ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ་#དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་#པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འདིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་
[274b.6]ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་#ཡང་མ་ཡིན་གྱི་གང་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་ན། །དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྣང་བ་དང་ནི་མུན་
[274b.7]པ་བཞིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཡོད་པར་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་པས་དེ་ལ་གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་
[275a]
[275a.1]པོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །མྱ་ངན་འདས་
[275a.2]པར་གང་སྟོན་པ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་པོ་དག །གྲུབ་ན་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཀྱིས་#མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་
[275a.3]བྱ་བར་གསལ་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། རྩོལ་བའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དག་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་
[275a.4]བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་
[275a.5]ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མེད་དེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གང་ཞིག་གིས་དེ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་འཛིན་པར་བྱེད་འདོགས་#པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་
[275a.6]དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་བྱ་མི་
[275a.7]མངོན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཡོད་པ་#མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སམ་བཞུགས་པར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེའམ།
[275b]
[275b.1]ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེའམ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ཞིང་མཚོན་དུ་མེད་གཟུང་དུ་མེད་གདགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གདགས་སུ་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་
[275b.2]པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས#། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བ་ཞེས་གདགས་ན། ཕུང་
[275b.3]པོ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཏན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཁོ་བོས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཟིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་
[275b.4]ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཁོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་འདས་མཐའ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །
[275b.5]དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་
[275b.6]ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགགས་པར་གྱུར་དང་མཐའ་{སྩོགས་,སོགས་}#དང་། །རྟག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག །མྱ་ངན་འདས་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགགས་པར་གྱུར་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཡོད་
[275b.7]ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་
[276a]
[276a.1]མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་#ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ། མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་#ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་
[276a.2]འདས་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ། །མཐའ་ཡོད་ཅི་ཞིག་མཐའ་མེད་ཅི། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མཐའ་མིན་མཐའ་མེད་མིན་པ་ཅི། །དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་གཞན་ཅི་ཡིན། །རྟག་པ་ཅི་
[276a.3]ཞིག་མི་རྟག་ཅི། །རྟག་དང་མི་རྟག་གཉི་ག་ཅི། །གཉི་ག་མིན་པའང་ཅི་ཞིག་ཡིན། །དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་#། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་#སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་#པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་
[276a.4]བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་#ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་ན། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་#དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་ཅིག །འདིར་བཤད་པ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །འདུ་བྱེད་

Chapter 26 — རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་བརྟག་པ། (Examination of the Arising of Dependent Origination)

Commentary on MMK Chapter 26 (Verses 26.1–26.12), Folios 276a.4–277a.6

Having dissolved all inherent self-nature from samsāra and nirvāṇa alike, Nāgārjuna now presents the twelve links of dependent origination — not as a mechanical chain of causation between inherently existing things, but as a description of how suffering arises and ceases in a world where nothing has self-nature. This chapter is the practical application of the preceding analysis: this is how beings cycle; this is how they can be free.

Verse 26.1

Due to ignorance, beings generate three kinds of formations —
meritorious, demeritorious, and immovable.
By these formations, one goes into the three realms.

Ignorance (མ་རིག་པ།) — the fundamental misapprehension of inherent self-nature — drives beings to act. These actions of body, speech, and mind leave formations (འདུ་བྱེད་) in the mental stream: merit leads toward fortunate rebirths, demerit toward unfortunate ones, the immovable formations of deep meditative absorption toward the formless realms. Through these formations, the cycle continues.

Verse 26.2

Consciousness conditioned by formations enters rebirth.
Having entered, name-and-form arises.
From name-and-form arise the six sense bases.

Consciousness (རྣམ་པར་ཤེས་པ།), colored and propelled by the formations, takes up residence in a new existence. With consciousness comes name-and-form (མིང་དང་གཟུགས།) — the mental factors and the physical body of the new being. From name-and-form develop the six sense bases (སྐྱེ་མཆེད་དྲུག།): eye, ear, nose, tongue, body, and mind — the six doors through which experience flows.

Verse 26.3

From the six sense bases arises contact.
The meeting of sense faculty, object, and consciousness — that is contact.
From contact arises feeling.

Contact (རེག་པ།) is the meeting of three: the sense faculty, its object, and the consciousness that knows the object through that faculty. This threefold meeting is not a collision of three separately existing things but the dependently arisen event of cognition. From this contact arises feeling (ཚོར་བ།) — the tone of experience as pleasant, unpleasant, or neutral.

Verse 26.4

From feeling, craving.
From craving, clinging.
With the presence of clinging, existence arises.
If there were no clinging, one would be freed, and existence would not arise.

Craving (སྲེད་པ།) is the compulsive reaching toward pleasant feeling and pushing away of unpleasant feeling. Clinging (ཉེ་བར་ལེན་པ།) is the full grip — on sense pleasures, on views, on rules and rituals, on the doctrine of self. With clinging comes becoming (སྲིད་པ།) — the karmic momentum that will propel consciousness into a new existence. Without clinging, this momentum does not form; the cycle breaks.

Verse 26.5

That existence — its birth, aging, death,
sorrow, lamentation, suffering, dejection, distress —
all arise from birth.
This entire mass of suffering arises in just this way.

From existence comes birth (སྐྱེ་བ།); from birth comes aging and death (རྒ་ཤི།), and with them the full catalogue of suffering: sorrow (མྱ་ངན་), lamentation (སྨྲེ་སྔགས།), suffering (སྡུག་བསྔལ།), dejection (ཡིད་མི་བདེ།), distress (འཁྲལ་བ།). This entire mass of suffering — the totality of samsaric existence — arises from this chain, which arises from ignorance, which arises from the fundamental failure to see the empty nature of phenomena.

Verse 26.6

The wise one, seeing through wisdom, does not generate the root formations.
Ignorance is the root; wisdom is its antidote.

The wise practitioner, having seen dependent arising as it is — seen that nothing in the chain has self-nature — ceases to generate the three kinds of formations from ignorance. This is not a suppression of action but a transformation of its root. When actions arise from wisdom rather than from ignorance, they do not bind.

Verse 26.7

Through the cessation of ignorance, formations cease.

The cessation sequence mirrors the arising sequence exactly. Ignorance ceases through the cultivation of wisdom — specifically, the direct recognition of emptiness, of the non-inherent-existence of all phenomena.

Verses 26.8–26.11

With formations ceased, consciousness ceases.
With consciousness ceased, name-and-form ceases.
With name-and-form ceased, the six bases cease.
With the six bases ceased, contact ceases.
With contact ceased, feeling ceases.
With feeling ceased, craving ceases.
With craving ceased, clinging ceases.
With clinging ceased, existence ceases.
With existence ceased, birth ceases.
With birth ceased, aging, death, sorrow, lamentation, suffering, dejection, and distress all cease.
Thus this entire mass of suffering ceases.

Each link dissolves in sequence. The mass of suffering — which appeared to be a monolith, a given, an unavoidable condition of existence — is revealed as a structured arising, dependent at every point on conditions that can themselves be addressed. The chain is not a fate but a description.

Verse 26.12

The cessation of ignorance comes through meditating on just that knowing.
And thus each link ceases in turn.

Buddhapālita closes the chapter: the cessation of ignorance is not automatic but comes through practice — through the cultivation of insight, the direct seeing of the nature of phenomena. That seeing dissolves ignorance at its root, and the rest of the chain unravels from there. The entire mass of suffering ceases — not in some other place or time, but here, in this life, through the path of wisdom.

Chapter 26 Source — རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་བརྟག་པ། (Folios 276a.4–277a.6)

[276a.5]རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་གྱུར་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་
[276a.6]གྱུར་ན། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །དེ་ལས་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ#། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིང་#དང་གཟུགས་
[276a.7]དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པ་རེག་དེ་ལས། །ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་#སྲེད་པ་སྟེ། །ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར། །སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་
[276b]
[276b.1]ལེན་པ་པོའི། །སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། །སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་། །རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང་། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་པ་
[276b.2]རྣམས། །དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ནི། །འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་#ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འཁོར་བ་ཡི། །རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་འདུ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་མི་མཁས་བྱེད་པ་ཡིན། །མཁས་མིན་དེ་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་
[276b.3]ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་#པས་སོ། །དེ་དང་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་དེ་ནི་མངོན་མི་འབྱུང་། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག །བྱིས་པ་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པས་
[276b.4]ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་
[276b.5]ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་#རྣམ་པར་ཤེས་པ་#ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་གྱུར་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་
[276b.6]དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་#རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རེག་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་
[276b.7]བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། ཚོར་བའི་དོན་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྲེད་པར་གྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་
[277a]
[277a.1]པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི་སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་དེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་འགའ་#ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་
[277a.2]སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲིད་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ#། །སྐྱེ་བ་ལས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་
[277a.3]སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་མ་འདྲེས་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུ་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་
[277a.4]ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ#། དེ་ལ་མ་རིག་པ་མ་འགགས་པར་གྱུར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་#འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། བརྟན་པོ་ཉིད་དུ་བྱས་པས་#སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་
[277a.5]འགགས་པར་གྱུར་པས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེ་མངོན་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགག་ཅིང་གཏན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་#མདོ་སྡེ་དང་
[277a.6]ཆོས་མངོན་པ་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུས་པའི་དབང་གིས་འདི་ལའང་#བརྗོད་དོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོ་#སྡེའི་མཐའ་ལ་

Chapter 27 — ལྟ་བ་བརྟག་པ། (Examination of Views)

Commentary on MMK Chapter 27 (Verses 27.1–27.30), Folios 277a.6–280b.6

A request opens the final chapter: Through dependent arising, show that views are impossible — show that the views which arise in relation to prior and later limits cannot be established.

This is the final examination of the MMK, and it addresses the metaphysical views most responsible for perpetuating samsaric existence: views about the self across time. Did I exist in previous lives? Will I exist in future ones? Am I the same being from life to life, or different? These eight views — four regarding the prior limit and four regarding the later — are the specific form that self-grasping takes when it projects itself across time.

Verse 27.1

"In the past time I existed" — and "I did not exist" —
"the world is permanent" and the other views
regarding the prior limit.

The four views of the prior limit are: (1) I existed in past lives; (2) I did not exist in past lives; (3) I both existed and did not exist; (4) I neither existed nor did not exist. Each of these views presupposes a self about whom the question can be meaningfully asked.

Verse 27.2

"I will exist in the future" and "I will not exist" —
"the world will end" and the other views
regarding the later limit.

The four views of the later limit mirror the first four: (1) I will exist in future lives; (2) I will not exist; (3) I will both exist and not exist; (4) I will neither exist nor not exist.

Together these eight views represent the landscape of speculation about personal continuity. Buddhapālita now examines each to show that none can be established.

Verse 27.3

If the self were the same as what is grasped at,
it would follow that it was permanent.

If "I" am identical to the clinging-aggregates — the same collection of form, feeling, perception, formations, and consciousness — then I should be identical across lives. But the aggregates change moment to moment and life to life. Asserting identity collapses into asserting permanence, which contradicts the observable impermanence of everything that constitutes experience.

Verse 27.4

If the self were other than what is grasped at,
there would be cessation without clinging.

If "I" am something entirely different from the aggregates — a self that exists separately from what I grasp at — then the aggregates could cease without any consequence to me. This contradicts the connection between the aggregates and the experienced being.

Verse 27.5

Apart from the objects of clinging,
what would your self be?

If there is no self in the aggregates, and no self separate from the aggregates, where would the self be? The question reveals that "self" is a designation applied to the aggregates in dependence, not an entity that could be subject to the question of prior or later existence.

Verses 27.6–27.8

The three remaining views of the prior limit follow the same pattern:

• "I did not exist in the past" implies a prior non-existence that then came to exist — but a thing that did not exist cannot give rise to what does exist by its own power.
• "I both existed and did not exist" combines two incoherent positions.
• "I neither existed nor did not exist" is an empty placeholder, not a view.

None of these can be established because the self about which they speak is never established.

Verse 27.9

The views regarding the later limit
follow the same pattern as those regarding the prior limit.

The four views of the future — will exist, will not exist, will both, will neither — each fail for the same reasons. The self that would persist or not persist into the future is not established; therefore no statement about that self's future can be established.

Verses 27.10–27.17

Buddhapālita works through a secondary set of views: the five views about what the self is in relation to the aggregates (identical, different, dependent, possessed, containing), applied now to the question of future existence. Each of the five, applied to the five aggregates, generates twenty-five combinations — all of which fail to establish a self that could be the subject of views about the future.

The god-and-human example appears here: a god (དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་) who returns to human form is neither the same person as before nor a different person — the conventional designation persists without any inherent continuous self underlying it. This is how rebirth functions: designation-continuity without entity-continuity.

Verses 27.18–27.26

The later-limit views are examined in full: the five alternatives about what the Tathāgata will be after nirvāṇa, multiplied across the four propositions of existence, non-existence, both, and neither. None can be established, because neither the Tathāgata's self-nature nor the nature of "existence" and "non-existence" can be established.

Verse 27.27

Views of permanence and so on — in what place,
at what time, regarding what object,
arising from what cause?

The dissolution of views is complete when we cannot identify their object, their occasion, or their cause. Views of permanence about the self require an inherently existing self to be permanent; there is none. Views of impermanence about the self require an inherently existing self to be impermanent; there is none. Without an object, the view has nothing to attach to.

Verse 27.28

The views of "self" and "world" arise from clinging
to the aggregates, elements, and sense bases.

The entire edifice of speculation about prior and later limits rests on taking the aggregates, elements, and sense bases to be a self or the locus of a self. This is the fundamental error — not any particular conclusion about whether that self is permanent or impermanent, existent or non-existent. The question is wrong before any answer can be wrong.

Verse 27.29

Wherever there is self-grasping, there views arise.
Where self-grasping is absent, views do not arise.

The cessation of views is not achieved by finding the right view and holding to it. It is achieved by dissolving the ground on which all views stand: the grasping at self. When emptiness is directly seen, the platform for generating views about a self across time simply vanishes.

Final Eulogy

Out of compassion, having embraced sentient beings,
the Buddha, the Blessed One, taught the holy dharma
in order to abandon all views.
Truly marvelous is the Blessed One.

Buddhapālita's commentary ends not with argument but with wonder. The entire treatise — twenty-seven chapters of relentless, meticulous examination — has had one purpose: to dissolve the views that keep beings turning in samsāra. The compassion that motivated the teaching was not sentimental; it expressed itself through the most rigorous philosophical work in the Buddhist tradition. Having dismantled every possible view about self, time, causation, motion, fire, element, sensation, nirvāṇa, and the Tathāgata himself, the teaching closes in silence — the silence of views having nowhere left to stand.

The Mūlamadhyamakavṛtti-Buddhapālita is complete.

Chapter 27 Source — ལྟ་བ་བརྟག་པ། (Folios 277a.6–280b.6)

[277a.7]བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཅིག །འདིར་བཤད་པ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་#ཞེས་དང་། །མ་བྱུང་འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །མ་འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་། །མི་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་
[277b]
[277b.1]མཐའ་#{སྩོགས་,སོགས་}པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་#བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདིས་འཇིག་
[277b.2]རྟེན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་
[277b.3]དེ་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མི་འཐད་དེ། རིགས་#པ་གང་གིས་ཤེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་གྱུར་ཅེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་
[277b.4]ཐ་དད་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི། །བདག་ཡོད་མ་ཡིན་བྱས་པའི་ཚེ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་ཡིན་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ་ཡིན། །དེ་ནི་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་
[277b.5]ཡིན། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་#ཡིན་པར་འགྱུར། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས། །གཞན་དུ་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་གཞན་ན་ལེན་མེད་པར། །གཟུང་ཡོད་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད། །དེ་ལྟར་ལེན་ནས་#གཞན་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་
[277b.6]ལེན་མེད་མིན། །མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས། །བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་#ལྟར་གྱི་བདག་འདི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་
[277b.7]གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་ཡང་
[278a]
[278a.1]འགྱུར་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ཡོད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་སྨྲ་བར་ནུས་སམ། ཁོ་བོས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་འཐད་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་
[278a.2]ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དང་།
[278a.3]འཇིག་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ#། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་བླང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོན་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་བླང་བ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་
[278a.4]པ་པོ་གཞན་ཡིན་པར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་དུ་འཐད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་#ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་
[278a.5]བདག་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འགའ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་འདིས་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་#མི་འཐད་དོ། །ད་ནི། འདས་པའི་དུས་
[278a.6]ན་མ་བྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། །དེར་མ་ཤི་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཆད་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་དང་། །གཞན་
[278a.7]གྱིས་#བྱས་པའི་ལས་རྣམས་#ནི། །གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་། །དེ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ#། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འབྱུང་#བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ད་ནི་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་
[278b]
[278b.1]མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་ཡང་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། སྔ་མ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ན་གནས་པར་འགྱུར་
[278b.2]ཞིང་འདི་ཡང་དེར་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཆད་པ་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་མང་པོ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་བདག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་#བར་ཐལ་བར་འགྱུར་
[278b.3]ཏེ། བདག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་#བ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་བདག་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་འདིས་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །
[278b.4]དེ་ལྟར་བདག་བྱུང་བདག་མ་བྱུང་། །གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར། །འདས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་
[278b.5]འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཀྱང་གྱུར་ལ། བྱུང་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི། མ་འོངས་དུས་གཞན་
[278b.6]འབྱུང་འགྱུར་དང་། །འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ད་ནི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་
[278b.7]ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་ལས་བརྩམས་པའི་སྐྱོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་འདིར་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་མི་དེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར། །ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །རྟག་
[279a]
[279a.1]ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་ཉིད་མི་དེ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་ཡང་། ལྷ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལྷ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་མ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་
[279a.2]ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྷ་མི་གཞན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་#ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ལྷ་ལས་མི་
[279a.3]གཞན་ཡིན་པར་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལྷ་ཡིན་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མི་ནི་ཡིན་གྱུར་ན། །རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལྷ་ཡིན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་
[279a.4]ན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་མི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟག་དང་མི་རྟག་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་མིན#། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་
[279a.5]འདོད་ལ་རག །གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་
[279a.6]ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ནས་འོངས། །ཅི་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མེད་པས། །རྟག་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ནས་འོངས་ཤིང་ཅི་ཞིག་གཅིག་ཏུ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་
[279a.7]ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྩལ་#ན་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ནས་འོངས་ཤིང་། ཇི་ཞིག་གཅིག་ཏུ་གང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་#ཐོག་མ་མེད་པ་ཡང་མེད་པས་རྟག་པ་མ་ཡིན་
[279b]
[279b.1]ནོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་འགའ་མེད་ན། །མི་རྟག་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། །རྟག་པ་དང་ནི་མི་རྟག་དང་། །དེ་གཉིས་བསལ་#བར་གྱུར་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ན་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་ན་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་
[279b.2]རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་
[279b.3]བཞི་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་
[279b.4]འཐད་དོ#། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་#ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ#། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ#། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་
[279b.5]ན། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་#མི་འཐད་དོ། །དེ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ལ་
[279b.6]བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་#ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །དེ་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་ཉིད་དང་ནི། །མཐའ་མེད་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་
[279b.7]རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེ་ལ་#བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྔ་མ་འཇིག་འགྱུར་ཞིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་མི་
[280a]
[280a.1]འཇིག་ཅིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་དེ་དག་མི་འབྱུང་ན་ནི་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་
[280a.2]འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་མི་འཇིག་ཅིང་ཕུང་པོ་དེ་#དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ན་ནི་དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་
[280a.3]འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་#བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་། ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་བྱ་དང་། །སྨྲ་པོ་འབྱུང་#བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །དེ་ཕྱིར་མདོར་ན་འཁོར་བ་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་#མེད་ཀྱང་
[280a.4]མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤད་#པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ནི་མེད་གྱུར་ན། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་འགྱུར། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་མེད་པར་
[280a.5]གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་#ནི་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ལེན་པོ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་
[280a.6]རིགས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་བླང་བ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་རིགས་པ་གང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་
[280a.7]འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ནི་#མི་རིགས་སོ། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གང་གིས་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེ་
[280b]
[280b.1]ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གཉིས་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་
[280b.2]ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག །གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་
[280b.3]མ་ཡིན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཡང་འདོད་ལ་རག་ན་གང་གི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་#གཉིས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པོ། །
[280b.4]དེ་ལྟ་བས་ན་བརྟག་#པ་འདིས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་པའི་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དག །སྟོང་ཕྱིར་རྟག་ལ་སོགས་ལྟ་བ། །གང་དུ་གང་ལ་གང་དག་ནི། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར།
[280b.5]རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་ཡུལ་དང་དུས་གང་དུ་དངོས་པོ་གང་ལ། ལྟ་བ་གང་དག །རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གང་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཉེར་བཟུང་#ནས། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་མཛད་པ། །གཽ་ཏ་མ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གིས་ཐུགས་
[280b.6]བརྩེ་བས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་#མཛད་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་གཞལ་དུ་མེད་པ་གདུང་གཽ་ཏ་མ་དང་གཅིག་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལྟ་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་
[280b.7]བདུན་པ་སྟེ་ཐ་མའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་#པ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་

Source Colophon

Classical Tibetan source text from the Degé Tengyur, Madhyamaka section (དབུ་མ།), Volume ཙ (096). Esukhia/derge-tengyur digital etext, CC0. Tohoku Catalogue No. 3842 (D3842). Folios 158b.1–280b.6 presented here, corresponding to the English translation above (Chapters 1–27 complete, the full text).

🌲