by Maitreya (Asaṅga)

Attributed to the Bodhisattva Maitreya as received by Ārya Asaṅga (4th century CE). One of the Five Dharmas of Maitreya — the foundational texts of the Yogācāra tradition. This short verse treatise teaches how to distinguish phenomena (dharma) — the conditioned appearances of saṃsāra — from their true nature (dharmatā) — suchness itself. In 75 verses, Maitreya maps the entire path: from understanding false imagination, through the six aspects of entering dharma and dharmatā, to the transformation of the basis and the attainment of non-conceptual wisdom. Never before translated into English from Tibetan.

I. The Purpose

[1]
Having known that something is to be completely abandoned
And something else is to be made directly manifest,
Wishing to distinguish their characteristics,
This treatise was composed.

[2]
To summarize all of this:
The knowable has two aspects —
Dharma and dharmatā —
For everything is included within these two.

[3]
Of these, what is distinguished as dharma
Is saṃsāra; what is distinguished
As dharmatā is the nirvāṇa
Of the three vehicles.

II. The Characteristic of Dharma

[4]
Here the characteristic of dharma is
False imagination — the appearance
Of duality and verbal expression
That is not real;

[5]
Because what does not exist appears,
It is therefore false.
And since it is entirely without real object
And is mere conceptualization, it is imagination.

III. The Characteristic of Dharmatā

[6]
Furthermore, the characteristic of dharmatā is
The absence of distinction between
Apprehended and apprehender,
Between what is expressed and what expresses —
This is suchness.

IV. Delusion, Affliction, and Their Relationship

[7]
Because what does not exist appears,
Delusion is the cause of affliction —
Like the appearance of illusory elephants and such —
And because what exists does not appear.

[8]
If either the appearance of what does not exist
Or the non-appearance of what exists were absent,
Then delusion and non-delusion,
Affliction and purification would be untenable.

[9]
The two are neither identical
Nor different,
Since existence and non-existence
Both have and lack distinction.

V. Six Aspects of Entering Dharma

[10]
Through six aspects, the unsurpassed
Entry into dharma is:
Characteristic, establishment,
Being neither one nor different,

[11]
And abode — shared and unshared —
Because one enters by realizing
That the appearances of grasped and grasper
Do not truly exist.

[12]
Of these, characteristic, establishment,
And being neither one nor different
Are as briefly taught above.
In whatever realm one circles —

[13]
That is the universal abode:
The realm of sentient beings and the vessel-realm.
The vessel-realm is shared
Because cognition is shared.

[14]
The realm of sentient beings
Is both shared and unshared.
Moreover, birth, designation,
Appropriation, and cutting off,

[15]
Help and harm,
Virtue and fault — because they are
Mutually causes of each other,
Therefore they are shared.

[16]
Abode, cognition,
Pleasure and pain, karma, dying and transmigrating,
Birth, bondage, and
Liberation — because these are unshared,

[17]
That abode is unshared.
The shared outer grasped
Appears as the cognition of the grasper.
Outside of consciousness

[18]
There is no external object,
Because it is shared.
The other, unshared,
Grasped — the object of cognition —

[19]
The minds of others and such
Are not mutual objects
For the grasper's cognition,
Whether in or out of meditative equipoise;

[20]
Because in unmeditative states,
One's own conceptual constructions appear,
And in meditative states,
The reflected images of that samādhi's domain appear.

[21]
If the appearance of a grasped is established as non-existent,
The appearance of a grasper is likewise established as non-existent.
From this, the entry into the non-existence
Of grasped and grasper appearances

[22]
Is established — because beginningless
Arising is established.
What is not established as two
Is thereby perfectly established.

VI. Six Aspects of Entering Dharmatā

[23]
Through six aspects, the unsurpassed
Entry into dharmatā is:
Characteristic, universal abode,
Discernment, contact,

[24]
Recollection, and approaching
That very nature — through these one enters.
Characteristic: as the sūtras teach.
Abode: all dharmas

[25]
And all the branches of scripture.
Of these, discernment is
All the applications of the path of accumulation
Based on proper mental attention

[26]
Relying on the Mahāyāna sūtras.
Contact: by obtaining the path of seeing —
Direct realization of suchness
In a manifest way —

[27]
This is experience.
Recollection: through understanding,
The factors of awakening comprising
The path of meditation regarding what was seen —

[28]
These are for removing stains.
Of these, approaching that very nature:
When suchness has become
Free from stains,

[29]
Everything appears as mere suchness,
And that abode is transformed —
This is established.

VII. Ten Aspects of the Transformation of the Basis

[30]
Through ten aspects,
Entry into the transformation of the basis
Is unsurpassed:
Essence, substance, person,

[31]
Distinction, purpose, abode,
Mental attention, application,
Faults, and benefits — through these one enters.

[32]
Of these, entry into the essence is:
Adventitious stains,
The non-appearance of suchness,
And for the purpose of making suchness appear —

[33]
Suchness free from stains.

[34]
Entry into substance is:
The shared vessel-realm cognition
As transformed into suchness,
The suchness of the sūtra dharmadhātu,

[35]
And the unshared cognition
Of the realm of sentient beings
As transformed into suchness.

[36]
Entry into the person:
The first two are the transformation of suchness
For buddhas and bodhisattvas;
The latter is also for

[37]
Śrāvakas and pratyekabuddhas.

[38]
Entry into the distinction:
For buddhas and bodhisattvas —
The distinction of complete purification of realms,
Obtaining the dharmakāya, saṃbhogakāya,

[39]
And nirmāṇakāya,
The distinction of seeing and guiding beings,
And the attainment of sovereignty —
These distinctions arise from the result.

[40]
Entry into the purpose of realization:
The distinction of former aspirational prayers,
The distinction of the object
Of teaching the Mahāyāna,

[41]
And the distinction of application
To the ten grounds.

[42]
Entry into the abode or support:
Entering non-conceptual wisdom
Through six aspects:
Object, abandoning signs,

[43]
Correct application,
Characteristic, benefit,
And entering through complete knowing.

[44]
Of these, the first — entering the object —
Should be known as fourfold:
The teaching of the Mahāyāna,
Faith in it, certainty,

[45]
And the complete perfection of the accumulations.
The second — entering the abandoning of signs —
Is also fourfold:
The signs of what is contrary, the antidote,

[46]
Suchness, and realization —
These signs are abandoned.
By these, in sequence,
Coarse, middling, subtle,

[47]
And far-reaching
Signs are completely abandoned.

[48]
Entering correct application
Is also fourfold:
The application of the observed,
The application of the unobserved,

[49]
The application of the observed-unobserved,
And the application of the unobserved-observed.

[50]
Of these, entering the characteristic
Should be known as threefold:
From the abiding of dharmatā —
Dharmatā that is without duality

[51]
And inexpressible abides.
From non-appearance — the duality
And verbal expression,
The faculties, objects, cognition,

[52]
And the vessel-world do not appear.
Therefore this teaches:
Impermanence, inexpressibility, abodelessness,
Non-appearance, non-cognition,

[53]
And abodelessness —
These are the characteristics
Of non-conceptual wisdom
As taught in the sūtras.

[54]
From appearance:
All dharmas appear
Equal to the expanse of space.
All formations appear

[55]
Like illusions and such.

[56]
Entry into benefit is fourfold:
Attaining the complete dharmakāya,
Attaining unsurpassed bliss,
Attaining the sovereignty of seeing,

[57]
And attaining the sovereignty of teaching.

[58]
Entry into complete knowing
Should be known as fourfold:
Complete knowing of the antidote,
Complete knowing of the characteristic,

[59]
Complete knowing of the distinction,
And complete knowing of the five activities.
Of these, knowing the antidote
Is non-conceptual wisdom —

[60]
Grasping at dharma, grasping at person,
Transformation, difference,
And deprecation —
These five non-existent graspings

[61]
Are taught as what it is an antidote to.

[62]
Complete knowing of the characteristic:
Non-attention, authentic transcendence,
Thorough peace, essential meaning,
Direct realization — these five aspects

[63]
Of what is abandoned
Are its own characteristics.

[64]
Complete knowing of the distinction:
Non-conceptuality itself,
Not being partial,
Abodelessness, permanence,

[65]
And unsurpassedness —
These are the five aspects of distinction.

[66]
Finally, complete knowing of the five activities:
It distances conceptual constructions,
Grants unsurpassed bliss,
Frees from the obscurations

[67]
Of affliction and the knowable,
And through the subsequently attained wisdom
Enters into all aspects
Of the knowable,

[68]
Purifies buddha-fields,
Matures sentient beings,
And establishes and grants
Omniscience —

[69]
These five are the distinctions of activity.

VIII. Mental Attention for Entering Non-Conceptual Wisdom

[70]
Entry into mental attention:
The person who wishes to enter
Non-conceptual wisdom —
The bodhisattva — attends mentally thus:

[71]
Through not knowing suchness,
The seed of all false imaginations —
Called "what does not exist" —
Is the cause of the appearance of duality.

[72]
Relying on that, diverse causes:
So cause and result,
Though appearing, do not exist.

[73]
When that appears, dharmatā does not appear;
When that does not appear, dharmatā appears.
Attending mentally in this way,
The bodhisattva enters non-conceptual wisdom.

[74]
Thus, from the observed — mere cognition;
From the observed — objects are not observed.
From the non-observation of objects,
Mere cognition is not observed.

[75]
From that non-observation,
An observation without distinction between the two enters.
Not observing the distinction of those two —
This is non-conceptual wisdom:

[76]
Without object, without observation,
Not observing any sign —
Because it is thoroughly distinguished.

IX. Entry into the Grounds through Application

[77]
Entry into the grounds through application
Should be known as fourfold:

[78]
Through the application of faith,
On the ground of devotional practice —
This is the stage of discernment.

[79]
Through the application of individual realization,
On the first ground —
This is the stage of contact.

[80]
Through the application of meditation,
On the six impure grounds
And the three pure grounds —
This is the stage of recollection.

[81]
Through the ultimate application,
Spontaneously, the uninterrupted
Activity of the buddhas —
This is the stage of approaching that very nature.

X. Faults, Benefits, and Analogies

[82]
Entry into the faults:
Four faults of not having basis-transformation —
The fault of having no support
For the non-arising of affliction,

[83]
The fault of having no support
For entry onto the path,
The fault of having no basis for designating
Persons who have attained nirvāṇa,

[84]
And the fault of having no basis for designating
The distinctions of the three awakenings.
Reversing these, entry into the benefits
Should be known as fourfold.

[85]
Analogies for the non-existent dharmas appearing:
Like illusion, dreams, and such.
Analogies for the transformation of the basis:
Like space, gold, water, and such.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated from the Degé Tengyur edition (Toh. 4023), Esukhia Unicode etext. Translator: Pema (Tibetan Translator, life 125). MITRA AI consulted for terminology verification.

This text is attributed to the Bodhisattva Maitreya as received by Ārya Asaṅga. The Tibetan translator colophon names the Kashmiri paṇḍita Mahājana and the Tibetan translator-monk Sengé Gyaltsen (སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན), who translated, edited, and finalized the text.

No existing English translation was consulted. This is the first English translation from the Tibetan of the Degé edition.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026. One of the Five Dharmas of Maitreya — the first to enter the Good Work Library from the Yogācāra section of the Tengyur.

Companion texts: Distinguishing the Middle from the Extremes (Madhyāntavibhāgakārikā, D4021) · Distinguishing Dharmas from Dharmatā (Dharmadharmatāvibhāga, D4022) — the prose treatment of the same dharma/dharmatā distinction these verses address. All three are among the Five Dharmas of Maitreya.

🌲

Source Text: ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ།

Classical Tibetan source text from the Degé Tengyur, Volume 123 (སེམས་ཙམ, Sems tsam / Yogācāra). Esukhia/derge-tengyur Unicode etext (CC0). Toh. 4023. Presented for reference and verification.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དྷརྨཱ་དྷརྨ་ཏཱ་བི་བྷཾ་ག་ཀཱ་རི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། །མགོན་པོ་བྱམས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཤེས་ནས་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྤང་བྱ་ཞིང་། །གཞན་འགའ་ཞིག་ནི་

མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བྱ། །དེས་ན་དེ་དག་མཚན་ཉིད་རྣམ་དབྱེ་བ། །བྱེད་པར་འདོད་ནས་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་སོ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཆོས་དང་དེ་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཉིད་ཕྱིར་

རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ནི། །འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཐེག་གསུམ་གྱི། །མྱ་ངན་ལས་ནི་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །གཉིས་དང་ཇི་ལྟར་མངོན་བརྗོད་པར། །སྣང་བ་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི། །ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ་

མེད་སྣང་ཕྱིར། །དེས་ན་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་ཅིང་། །རྟོག་ཙམ་ཡིན་པས་ཀུན་རྟོག་པའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཉིད་མཚན་ཉིད་ནི། །གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་དང་། །བརྗོད་པར་བྱ་དང་རྗོད་པར་བྱེད། །ཁྱད་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མེད་

པ་སྣང་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ནི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །སྒྱུ་མའི་གླང་ཆེན་སོགས་སྣང་ཞིང་། །ཡོད་པའང་སྣང་བ་མིན་ཕྱིར་རོ། །མེད་སྣང་དག་ལས་གང་རུང་ཞིག །མེད་ན་འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་དང་། །དེ་བཞིན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། །རྣམ་པར་བྱང་བ་

མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པོ་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་དང་། །སོ་སོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཡོད་པ་དང་ནི་མེད་པ་དག །ཁྱད་པར་ཡོད་དང་མེད་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཆོས་དག་ལ། །འཇུག་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་གྲུབ་པ་དང་། །གཅིག་དང་ཐ་དད་མ་

ཡིན་ཞིང་། །གནས་ནི་ཐུན་མོང་ཐུན་མོང་མིན། །གཟུང་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་ནི། །མེད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་དང་། །གཅིག་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ། །ཇི་ལྟར་མདོར་བསྟན་བཞིན་དུའོ། །གང་ཞིག་གང་དུ་འཁོར་བ་ན། །དེ་ནི་

ཀུན་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། །སེམས་ཅན་ཁམས་དང་སྣོད་ཀྱི་ཁམས། །སྣོད་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཐུན་མོང་ལྟར། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཐུན་མོང་ཡིན། །སེམས་ཅན་ཁམས་ནི་ཐུན་མོང་དང་། །ཡང་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་དང་ཐ་སྙད་དང་། །རྗེས་

སུ་གཟུང་དང་ཚར་གཅད་དང་། །ཕན་པ་དང་ནི་གནོད་པ་དང་། །ཡོན་ཏན་སྐྱོན་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ། །ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཐུན་མོང་བའོ། །གནས་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། །བདེ་སྡུག་ལས་དང་འཆི་འཕོ་དང་། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་བཅིངས་པ་དང་། །

གྲོལ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་གནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གཟུང་བ་ཐུན་མོང་བར། །སྣང་བ་འཛིན་པའི་རྣམ་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ། །གྱུར་པའི་དོན་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ཐུན་མོང་

མ་ཡིན་པའི། །གཟུང་བ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན། །གཞན་གྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མཉམ་པར་མ་བཞག་མཉམ་གཞག་པའི། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ། །ཕན་ཚུན་ཡུལ་གྱུར་མ་ཡིན་ཏེ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་དག་ལ་ནི། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་སྣང་

ཕྱིར་དང་། །མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ལ་ནི། །ཏིང་འཛིན་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་དེའི། །གཟུགས་བརྙན་རབ་ཏུ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བར་སྣང་བ་མེད་གྲུབ་ན། །འཛིན་པར་སྣང་བ་མེད་གྲུབ་པོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་གཟུང་བ་དང་། །འཛིན་པར་སྣང་བ་མེད་པ་ལ། །འཇུག་པ་གྲུབ་སྟེ་ཐོག་མེད་པའི། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་

གྲུབ་པས་སོ། །གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར། །རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཆོས་ཉིད་ལ། །འཇུག་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་དང་། །ངེས་པར་འབྱེད་དང་རེག་པ་དང་། །རྗེས་སུ་དྲན་དང་དེའི་བདག་ཉིད། །ཉེ་བར་

སོན་ལ་འཇུག་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་མདོ་ནི་ཇི་ལྟ་བཞིན། །གནས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། །གསུང་རབ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ། །བརྟེན་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་པས། །བསྡུས་པའི་སྦྱོར་ལམ་

ཐམས་ཅད་དོ། །རེག་པ་ཡང་དག་ལྟ་ཐོབ་ཕྱིར། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱི། །ཚུལ་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་རིག་པས་ནི། །མཐོང་བའི་དོན་ལ་བསྒོམ་ལམ་གྱི། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་

དྲི་མ་སེལ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་དུ། །ཉེ་བར་སོན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད། །དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ། །སྣང་བ་དེ་ཡང་གནས་གྱུར་པ། །གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་རྣམ་པ་བཅུས། །གནས་ཡོངས་གྱུར་ལ་འཇུག་པ་ནི། །བླ་ན་མེད་

པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། །ངོ་བོ་རྫས་དང་གང་ཟག་དང་། །ཁྱད་པར་དགོས་པ་གནས་དང་ནི། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་སྦྱོར་བ་དང་། །ཉེས་དམིགས་ཕན་ཡོན་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོར་འཇུག་པ་ནི། །གློ་བུར་བ་ཡི་དྲི་མ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་མི་སྣང་བ་དང་། །སྣང་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་

ཉིད། །དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་རྫས་ལ་འཇུག་པ་ནི། །ཐུན་མོང་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་རིག་པ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། །མདོ་སྡེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱི། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། །ཐུན་མོང་མིན་པ་སེམས་ཅན་གྱི། །ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་

ཡི། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །གང་ཟག་དག་ལ་འཇུག་པ་ནི། །དང་པོ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་གྱུར་པ་སྟེ། །ཕྱི་མ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ནི། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཅན་

ལ་འཇུག་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། །ཞིང་ཡོངས་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། །ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། །སྤྲུལ་སྐུ་ཐོབ་པས་གཟིགས་པ་དང་། །འདོམས་པ་དང་ནི་དབང་འབྱོར་ཉིད། །ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་

རྟོགས་ལ་འཇུག་པ་ནི། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་དང་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ཡི། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ས་བཅུ་ལ། །རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །གནས་སམ་རྟེན་ལ་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ། །འཇུག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཏེ། །དམིགས་

དང་མཚན་མ་སྤངས་པ་དང་། །ཡང་དག་པ་ཡི་སྦྱོར་བ་དང་། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་ཕན་ཡོན་དང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དམིགས་པ་ལ། །འཇུག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་བྱ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། །དེ་ལ་མོས་དང་

ངེས་པ་དང་། །ཚོགས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་མ་སྤངས་པ་ལ། །འཇུག་པ་ཡང་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རྟོགས་པ་ཡི། །མཚན་མ་དག་ནི་སྤངས་པས་སོ། །འདིས་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན། །

རགས་དང་འབྲིང་དང་ཕྲ་མོ་དང་། །རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡི། །མཚན་མ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན། །ཡང་དག་པ་ཡི་སྦྱོར་བ་ལ། །འཇུག་པ་ཡང་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །དམིགས་པ་ཡི་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། །མི་དམིགས་པ་ཡི་སྦྱོར་བ་དང་། །དམིགས་པ་མི་དམིགས་

སྦྱོར་བ་དང་། །མི་དམིགས་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཆོས་ཉིད་གནས་པ་ཉིད་ལས་ནི། །གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་མེད་པའི། །ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་གནས་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་ལས་གཉིས་དང་ནི། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། །

དབང་པོ་ཡུལ་དང་རྣམ་རིག་དང་། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣང་མེད་ཕྱིར། །དེས་ན་འདིས་ནི་རྟག་མེད་པ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་གནས་མེད་པ། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །གནས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་མདོ་བཞིན་

བརྗོད་པ་ཡིན། །སྣང་བ་ལས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད། །ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་མཉམ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་སོགས། །ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཡོན་འཇུག་པ་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཆོས་སྐུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་དང་། །གོང་ན་མེད་པའི་བདེ་ཐོབ་

དང་། །གཟིགས་པ་དབང་འབྱོར་ཐོབ་པ་དང་། །སྟོན་ལ་དབང་འབྱོར་ཐོབ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །

ལས་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ཤེས་པ་ནི། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་འཛིན་པ་དང་། །ཡོངས་གྱུར་པ་དང་ཐ་དད་དང་། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། །མེད་པ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ལྔའི། །གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་

ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཡང་དག་འདས། །ཉེ་བར་ཞི་དང་ངོ་བོའི་དོན། །མངོན་རྟགས་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །སྤངས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། །ཉི་ཚེ་བ་ནི་མ་

ཡིན་དང་། །གནས་མེད་པ་དང་གཏན་དུ་དང་། །གོང་ན་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། །ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ལས་ཡོངས་ཤེས་པ་ནི། །རྣམ་རྟོག་རིང་དུ་བྱེད་པ་དང་། །བླ་ན་མེད་པའི་བདེ་སྟེར་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཡི། །སྒྲིབ་པ་བྲལ་བར་

བྱེད་པ་དང་། །དེ་ཡི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནི་སྦྱོང་བ་དང་། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་དང་། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད། །གཏོད་ཅིང་སྟེར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། །རྣམ་ལྔ་ལས་

ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱད་ལ་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ། །འཇུག་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་ཤེས་པས། །མི་བདེན་པར་ནི་ཡོངས་བརྟགས་པའི། །ས་བོན་ཐམས་

ཅད་པ་ཞེས་པ། །མེད་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་རྒྱུ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐ་དད་རྒྱུ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས། །སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་པའོ། །དེ་སྣང་ཆོས་ཉིད་མི་སྣང་ཞིང་། །དེ་མི་སྣང་བས་ཆོས་ཉིད་སྣང་། །དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་རྟོག་

པའི། །ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་ལས་རྣམ་རིག་ཙམ། །དམིགས་ལས་དོན་རྣམས་མི་དམིགས་དང་། །དོན་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ལས་ནི། །རྣམ་པར་རིག་ཙམ་མི་དམིགས་དང་། །དེ་མི་དམིགས་ལས་གཉིས་པོ་ནི། །ཁྱད་པར་མེད་པའི་དམིགས་པ་

འཇུག །དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་མི་དམིགས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི། །ཡེ་ཤེས་ཡུལ་མེད་དམིགས་མེད་པ། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས། །རབ་ཕྱེ་བ་ནི་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བས་ས་ལ་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །

མོས་པའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ནི། །མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སྟེ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སོ་སོར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡི། །སྦྱོར་བས་ས་ནི་དང་པོ་སྟེ། །དེ་ཉིད་རེག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བསྒོམ་པས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ནི། །མ་དག་པ་ཡི་ས་དྲུག་དང་། །

དག་པའི་ས་ནི་གསུམ་པོ་སྟེ། །དེ་ནི་རྗེས་དྲན་གནས་སྐབས་སོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ནི། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཕྱིར་ཏེ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་དུ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཉེས་དམིགས་དག་ལ་

འཇུག་པ་ནི། །གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་མེད་པ་ཡི། །ཉེས་དམིགས་བཞི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ། །མི་འཇུག་རྟེན་མེད་ཉེས་པ་དང་། །ལམ་འཇུག་རྟེན་མེད་ཉེས་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པའི་གང་ཟག་རྣམས། །གདགས་པའི་གཞི་མེད་ཉེས་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་གསུམ་

གྱི་ཁྱད་པར་དག །གདགས་པའི་གཞི་མེད་ཉེས་པའོ། །བཟློག་ནས་ཕན་ཡོན་འཇུག་པ་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སྣང་བའི་དཔེ། །སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་སོགས་པ་བཞིན། །གནས་ཡོངས་གྱུར་པ་དཔེར་བྱ་ན། །ནམ་མཁའ་

གསེར་དང་ཆུ་སོགས་བཞིན། །ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། མགོན་པོ་བྱམས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁ་ཆེའི་མཁན་པོ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་

གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།མངྒ་ལཾ།། །།

Source Colophon

Edition: Degé (sDe dge) Tengyur, Sems tsam section, Volume 123 (ཕི), folios 50b–53b.
Tohoku Catalogue Number: D4023 (also referenced as Toh 4023).
Sanskrit Title: Dharmadharmatāvibhāgakārikā.
Tibetan Title: ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ (Chos dang chos nyid rnam par 'byed pa'i tshig le'ur byas pa).
Author: Attributed to the Bodhisattva Maitreya (མགོན་པོ་བྱམས་པ).
Tibetan Translation: By the Kashmiri paṇḍita Mahājana (མ་ཧཱ་ཛ་ན) and the Tibetan translator-monk Sengé Gyaltsen (སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན).
Digital Source: Esukhia/derge-tengyur (github.com/Esukhia/derge-tengyur). CC0 license.

🌲