by Dharmottara

The Paraloka-siddhi ("Establishing the Other World") is a short philosophical treatise by the Indian Buddhist master Dharmottara (c. 740–800 CE), one of the most important commentators in the Pramana (valid cognition) tradition. In fewer than three folios, Dharmottara presents a rigorous argument that consciousness possesses its own causal stream, distinct from the physical body, and therefore continues beyond death.

The text is structured as a debate. A materialist opponent — representing the Carvaka or Lokayata position — denies the existence of an afterlife on the grounds that consciousness is never perceived separately from the body. Dharmottara responds with a sequence of philosophical arguments drawn from the epistemology of Dharmakirti: that subjective experience (pleasure, pain) is demonstrably different from objective perception (form, color), that habitual imprints establish an independent mental continuum, and that the diversity of intelligence among children born to the same mother proves each being carries its own stream of consciousness from prior lives.

This text has never before appeared in English. The Tibetan is preserved in the Derge edition of the Tengyur (Toh 4251), in the Pramana (Valid Cognition) section. It was translated into Tibetan by the great Kashmiri pandita Kalden Gyalpo and the monk Pa-tsab Nyima Drak (c. 11th–12th century), one of the most important translators in Tibetan Buddhist history, who brought Candrakirti’s Prasangika-Madhyamaka to Tibet.

Homage to Manjushri in his youthful form.

Some assert the other world as having the character of a consciousness-stream that unfolds before birth and after death.

[The materialist objects:] This is not correctly stated. For a consciousness that has become distinct from the great elements of the body is not directly perceived in the slightest. Even if one concedes that thought is non-different from those bodies whose beginning and end are perceived, how could an unbroken stream — one that never reaches its limit — endure? And even if consciousness is different from the body, it first obtains arising from the four great elements, and afterward continues for some time in a stream of its prior nature. Alternatively, even granting that in all cases the gateway for consciousness to arise is cognition itself, since a child’s cognition arises from the mother’s cognition, the other world is not established.

[Reply:] To this, a reply is stated.

First, the initial claim — made with the intention of removing the other world — that consciousness does not exist as different from the body, which is of the nature of the four great elements assembled: this is unreasonable. For the very sense consciousness that is established for you is not connected with the distinct aspects of pleasure, suffering, and so forth. And the appearances of external entities such as form are also not experienced as possessing the divisions of satisfaction and dissatisfaction. For whatever engages the object of experience as the basis from which experience arises — that itself is here established as experience by subsequent cognition. Yet the visible forms that appear are not determined to be of the nature of pleasure and so forth; therefore, the cognition of satisfaction and dissatisfaction is different from forms and so forth at the time of experiencing them.

That which experiences aspects of satisfaction and so forth differently from the grasped object — that is ascertained by subsequent cognition as the very thing that apprehends. Therefore, it is the apprehender itself. Thus, just as consciousness is different from the visible forms and so forth that appear, so too, being the apprehender itself, it is different from the body.

Consider: when a sense cognition arises that apprehends the palm of a hand, worldly beings do not determine the palm’s nature as being pleasure or pain; rather, it is of a nature reversed from those. Therefore, at the time of cognizing the palm, the consciousness that experiences satisfaction or dissatisfaction differently from the palm and so forth is established by experience as different from them.

Thus, what refutes the claim that the body IS consciousness, or that sentient elements produce thought as by the power of liquor — this is established by direct perception.

Furthermore, just as the first moment of smoke obtains arising from fire, while subsequent moments obtain arising solely from the stream of smoke itself — the claim that consciousness first obtains its nature from the great elements and later arises solely from its own kind: this is utterly unreasonable.

For the appearances of effects are of two kinds. In some, the first moment obtains arising from the continuum’s causes, and for some time they continue in a nature dependent on further moments of their own kind — for example, like the appearance of smoke. Some particular causal entity, even while directly causing the effect to endure for a single moment, produces the arising of further moments. Therefore, from a particular cause, a certain effect endowed with a continuum arises.

But the appearances of other effects arise by expanding, dependent upon a matching assemblage at each moment — for example, like a burning lamp, or the cognitions of persons. For these, with regard to the activity of producing: just as the first moment depends upon the proximity of fire, essential element, eye, illumination, and mental engagement, so too do the second and subsequent moments. If any one of these proximate conditions is destroyed or transformed, then at that time the effect is also destroyed or transformed. Therefore, the five sense cognitions — struck by the continuum of the causal assemblage such as lamps and eyes — depend at each moment on the presence, absence, and change of their conditions; they are not things that arise depending solely on their own cause.

Regarding the first kind, whose nature differs from the cause: the first arises from something unlike itself, while the second and subsequent arise only from something similar. Whatever is momentary: just as it arose from such-and-such in its first moment, so too in the second and subsequent moments. Therefore, if consciousness too, when first arising, were to arise from something material, and later became an effect arising from the continuum — then, since these effects are momentary, the five sense cognitions, dependent at each moment on their matching assemblage, are not capable of being connected in a continuous stream.

Conceptual thought also does not endure as a continuum; rather, it arises merely momentarily — this is established. For just as among those belonging to a single continuum, the differentiation of effects such as seed and sprout depends on the cause, so too among the consciousnesses belonging to a single mental stream: the conceptual thought connected with the appearance of blue, being of a different cause, depends on different causes.

When examining the cause of this, just as fire is the cause of a continuum that produces smoke, even so, for conceptual thought connected with the blue aspect — no cause whatsoever is seen in the elements alone. For those effects whose appearances are posited as the ground for differentiating the particular natures of the continuum’s causes: just as a pot arises from clay with respect to its substance, from the potter with respect to its particular shape, and from other conditions with respect to its other natures — so too, for the continuum of conceptual consciousness, particular natures must be posited through the power of the continuum’s cause.

For the conceptual thought connected with the blue aspect, a mere “consciousness” cannot be cited as the cause, since without any distinction in mere consciousness, all the assemblies of consciousness would absurdly arise simultaneously. If one says “from the appearance of blue arises the subsequent appearance of blue,” then consciousness possessing the particular quality of blue and so forth is also not examined as a causal entity; for as far as it is examined as a causal entity, it appears accompanied by error. For the mental nature possessing the blue aspect — the appearance from which it is seen arising — when at another time it arises from a cognition connected with a different appearance, the causes of the continuum are not seen as erroneous.

For all those effects’ appearances whose particular natures depend on the distinction of causes establish worldly conventions. Therefore, in the absence of different causes, they would be connected with non-difference; and when different causes are present, those appearances that have abandoned connection with difference transcend what is endowed with causes. Those for which the nature of the entity does not differ whether their causes are different or non-different — those lack connection with causes. Therefore, external objects would absurdly become without cause. And if that were so, entities would absurdly exist permanently or not exist at all — and this too is refuted by direct perception.

Therefore, the differentiation and non-differentiation of effects has the ground of the differentiation and non-differentiation of causes. If that is so, then consciousnesses possessing various aspects ought to require distinct causes — yet no distinct cause is seen in the elements. Therefore, there is no ascertainment of a material cause for consciousness.

If one proposes that consciousness connected with the ripening of habitual imprints is the ascertained cause, then at that point it is a cause of effects that arise merely momentarily. For since the particular nature of the effect’s appearance is not seen, the nature of the potency whose essence is ascertainment is the ripening of habitual imprints. Just as the immediately preceding condition similar to the prior moment — before the first-moment cognition appearing as blue — is inferred, so too, seeing the later and later conceptual thoughts connected with the blue aspect, one understands the earlier and earlier causes. Just as the essence of the habitual imprint — the potency produced by first-moment experience of blue, directed toward the effect — gives rise to conceptual thought of the blue aspect, so too, since there is no difference in the process, in the later moments as well, conceptual thoughts of matching aspect arise from habitual imprints directed toward their effect. Therefore, at each moment, conceptual thoughts dependent on the ripening of habitual imprints — like lamp-flames and eye-consciousnesses — arise merely momentarily and are connected in a continuous stream.

That cognition dependent on the arising of a particular potency from previously arisen experience arises in the second moment and so forth without the habitual imprint being aroused — this cannot be clarified in the slightest. When the previously experienced potency is aroused, arising depends on that arousal; since arising is seen at each moment, conceptual thoughts dependent on the application of the arousal of the potency produced by seeing endure for merely a moment — this is established.

That which does not depend on the continuum can also be described as a momentary effect — for example, like a lamp. Conceptual thoughts also do not depend on the continuum’s cause.

An effect that is seen arising from something does not arise from anything other than that. For example, a rice sprout seen arising from a rice seed does not arise from anything other than that. Likewise, cognition seen arising from consciousness possessing ripened habitual imprints does not arise from the four great elements.

Arising from some particular cause is pervaded by being endowed with a cause in general. But arising from a cause dissimilar to the one observed cannot become the pervader of the class “endowed with cause.” How then could arising occur from just any particular cause? Therefore, by reversal from the dissimilar class, being endowed with a particular cause is the pervasion. This is the apprehension of pervasion by incompatibility.

Even if another cognition is the predecessor, the claim that a child’s cognition arises from the mother’s cognition is also not correct. For superior wisdom is established — through positive and negative concomitance — as having a cause in prior habituation, and cannot be construed as having any other cause. Among children born from the same mother, with no deficiency in form, youth, or faculties, and possessing equal application — one possesses superior wisdom while the other does not. The mother’s habituation is without distinction for both; it is not the cause that establishes the distinction. Therefore, because the habituation whose nature is the cognition of superior wisdom differs in each individual stream, both are established as possessing different streams.

Moreover, in the case of creatures born from warmth and moisture, there is not even a mother’s cognition present as a cause. Therefore, one’s own stream is endowed with cognition.

Colophon

Establishing the Other World (Paraloka-siddhi), composed by Acarya Dharmottara (c. 740–800 CE). Tohoku 4251, Pramana (Valid Cognition) section of the Derge Tengyur.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Drakpa, Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church. No existing English translation of this text was consulted or exists. The translation is independently derived from the Tibetan source text.

Source edition: Esukhia Digital Derge Tengyur (github.com/Esukhia/derge-tengyur), file 190, lines 3919–3967. CC0 / Public Domain.

The Tibetan translation was made by the great Kashmiri pandita Skaldan Gyalpo and the Tibetan translator-monk Pa-tsab Nyima Drak, in the temple of Ratnarasmi in the great city of Anupama, under King Shri Harishadeva.

First English translation, April 2026.

🌲

Source Text: འཇིག་རྐེན་ཕ་རོལ་གརུབ་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Digital Derge Tengyur (CC0). Presented for reference and verification.

{D4251}༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པཱ་ར་ལོ་ཀ་སིདྡྷ། བོད་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྲུབ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་

འཚལ་ལོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་འཆི་བའི་འོག་རོལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་རྣམ་པར་འཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྨྲའོ། །དེས་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐ་མི་དད་པར་མ་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལས་

ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དམིགས་བཞིན་པའི་ལུས་དེ་དག་ལས་བསམ་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའམ། མཐའ་མྱོང་བ་མེད་པའི་རྒྱུན་གནས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་

པ་ནི་དང་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་ནས་ཕྱིས་རྣམ་ཤེས་སྔ་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མའི་བློ་ལས་བུའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་

འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་མ་གྲུབ་བོ། །འདིའི་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་བསལ་བའི་ཞེན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐོག་མར་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་གྲུབ་

པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་གསལ་བ་དག་ཀྱང་སིམ་པ་དང་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་ཉམས་སུ་

མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཞེན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། སྣང་བཞིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་

བདག་ཉིད་དུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སིམ་པ་དང་སིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚེ་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་བཟུང་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་སིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་

འབྲང་བའི་ཤེས་པས་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ལུས་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་

པ་ལག་མཐིལ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལག་མཐིལ་གྱི་ངོ་བོ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བཟློག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལག་མཐིལ་རིག་པའི་དུས་སུ་ལག་མཐིལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཐ་དད་

པའི་སིམ་པ་དང་སིམ་པ་མ་ཡིན་པར་མྱོང་བའི་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པོ། །དེས་ན་ལུས་བློ་ཉིད་ཡིན་པའམ་ཆང་གི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་

གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དུ་བ་འཕྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་མེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་ལ། སྐད་ཅིག་གཞན་དང་གཞན་ནི་རང་གི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པ་ལྟར་དང་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལས་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་ནི་ཕྱིས་ཡང་རང་གི་རིགས་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བར་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་

ཡང་རིགས་པའི་ཆ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུའི་གསལ་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། དུས་ཅུང་ཟད་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དག་ཏུ་གནས་ཏེ།

དཔེར་ན་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ནི་དངོས་སུ་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གནས་པར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ནི་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་བུའི་

གསལ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རིགས་མཐུན་པའི་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལས་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲོན་མེ་འབར་བའམ་མི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ནི་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་མེ་དང་སྙིང་པོ་དང་། མིག་དང་སྣང་བ་དང་། ཡིད་ལ་

བྱེད་པ་རྣམས་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གལ་ཏེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་འཇིག་པའམ་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡང་འཇིག་པའམ། རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ།

དེའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་རྣམ་པར་རེག་པ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དང་པོ་དེ་དང་མི་འདྲ་

པ་ལས་འབྱུང་ལ། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ནི་རང་དང་མཚུངས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ཙམ་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་དེ་འདྲ་བ་ཉིད་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཡང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དང་པོར་

སྐྱེ་བ་ན། འགའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་ནས་རྒྱུན་ལས་སྐྱེ་བ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འདི་དང་པོར་བྱུང་བ་ལས་ཡིན་ལ། ཕྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ལ་རག་ན། གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་མིག་ལ་

སོགས་པའི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ་བྱུང་ཞིང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་པ་ཉེ་བར་རེག་པ་ཅན་སྐད་ཅིག་ཙམ་གནས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྒྱུན་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ཙམ་

འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྒྱུན་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གམ་འབྲས་བུའི་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གཅིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་སྔོན་པོ་དང་། མངར་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་

པའི་སྣང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྔོན་པོ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་སོ། །དེ་ལ་དེའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་ཇི་ལྟར་དུ་བའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཅུང་

ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་ངོ་། །གང་ལ་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་དག་འབྲས་བུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བུར་བུམ་པ་ནི་འཇིམ་པ་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། རྫ་མཁན་ལས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལས་ནི་

རང་བཞིན་གཞན་རྣམས་འབྱུང་བར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་ལས་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་དགོས་ན། སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཞིག་རྒྱུར་

བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཁྱད་པར་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོར་སྣང་བ་ལས་སྔོན་པོར་སྣང་བ་ཕྱི་མ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་

པོར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་དང་ལྡན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བློའི་ངོ་བོ་ནི་སྣང་བ་གང་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བཞིན་པ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ཚེ་སྣང་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་པ་ལས་

འབྱུང་ན། རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་ཅན་དུ་མ་མཐོང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་རག་ལས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ན་ཐ་དད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱུ་ཐ་དད་ཡོད་ན་

ཡང་ཐ་དད་པ་དང་འབྲེལ་པ་སྤངས་པའི་གསལ་བ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་

རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུའི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པ་

ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་འོས་ན་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུར་ངེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་

ཙམ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་བ་ལས་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ནུས་པའི་རང་བཞིན་ནི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་དང་པོར་བྱུང་བའི་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་

ལས་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མཐོང་བ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་སྔོན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ངོ་བོ་བག་ཆགས་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་

ལས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་ཡང་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཕྱོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བག་ཆགས་ཡོངས་

སུ་སྨིན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྒྲོན་མ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཙམ་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔར་སྐྱེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་རག་ལས་པ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སད་

པ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གསལ་བར་མི་ནུས་སོ། །སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅན་གྱི་ནུས་པ་སད་པ་ན་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ། འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་མཐོང་བས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་སད་པའི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་པ་

ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཉུང་ཟད་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །གང་ཞིག་རྒྱུན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཅན་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་འབྲས་བུར་བརྗོད་པར་ཡང་ནུས་ཏེ་དཔེར་ན་སྒྲོན་མེ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་

བུ་གང་ཞིག་གང་ལས་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ནི་གཞན་

འབྱུང་བ་བཞི་པོ་དག་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལས་འབྱུང་བ་ལས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་སྤྱིས་ཁྱབ་ལ། མཐོང་བའི་རྒྱུ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་

མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགལ་བས་ཁྱབ་པ་དམིགས་པའོ། །བློ་གཞན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་བུའི་བློ་ནི་མའི་བློ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་

ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལས་སྔར་གྱི་གོམས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་བརྟགས་པར་མི་ནུས་སོ། །མ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་ཤིང་གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་དང་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ལ་མངོན་པར་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་པ་དག་ལས་གཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཕུལ་

དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ལ་ཡོད་པའི་གོམས་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དེ་ནི་ཁྱད་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་རྒྱུད་སོ་སོ་ལ་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གོམས་པ་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་

པར་གྲུབ་བོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་མའི་བློ་རྒྱུར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུད་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།གྲོང་ཁྱེར་

ཆེན་པོ་དཔེ་མེད་ཀྱི་དབུས་རཏྣ་ར་སྨིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ཤྲཱི་ཧ་རི་ཤ་དེ་བའི་སྐུ་རིང་ལ་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་པོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།།

Source Colophon

Esukhia Digital Derge Tengyur, file 190 (Pramana section). GitHub: Esukhia/derge-tengyur. CC0 / Public Domain. Tohoku Catalogue Number 4251. Folios 246b–249b of the Derge woodblock edition.

Original translation into Tibetan by the Kashmiri pandita Skaldan Gyalpo (སྐལ་ལྡན་རྒྱལ་པོ) and the Tibetan translator-monk Pa-tsab Nyima Drak (པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས), in the temple of Ratnarasmi in the great city of Anupama, under King Shri Harishadeva.

🌲