རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ — Yogācārabhāvanārthasaṃkṣiptanirdeśa
Six root verses by Nāgamitra with prose commentary by Ācārya Jñānacandra, from the Mind-Only section of the Degé Tengyur (D4077). This brief teaching identifies the middle way with "mere consciousness" and leads the practitioner from meditation through the dissolution of subject and object to the spontaneous arising of nonconceptual wisdom — at which point all phenomena are recognized as dreamlike. Translated into Tibetan in the ninth century by the Indian paṇḍita Prajñāvarman and the great lotsāwa Yeshe De.
Homage to Mañjuśrī in his youthful form.
That wisdom which has been spoken of cannot be attained by those who hold views of permanence and annihilation. For if one conceptualizes in terms of existence, one thereby falls into the extreme of grasping at permanence. If one conceptualizes in terms of nonexistence, one likewise falls into the extreme of the annihilationist view. Therefore, since this wisdom is of the nature that arises through the middle way, that very wisdom cannot be attained by those who hold such views.
To show that one should strive in the middle way, the root text states:
The nonconceptual wisdom
that arises from the middle way —
by views of permanence and annihilation,
it cannot be attained.
When this middle way is examined, it is none other than mere consciousness. Mere consciousness, at its essence, designates the entities of dependent origination. Since the other-dependent nature is merely delusion, it appears as the apprehended and the apprehender. If things existed just as they appear, that would constitute the extreme of permanence. If nothing at all existed, that would constitute annihilation. Therefore, one must accept that the basis of designation does exist. Thus the root text states:
What is called the middle way —
apart from mere consciousness,
when examined through reasoning,
nothing else is tenable in any way.
One might object: in a sūtra it is said, "Ānanda, to say 'it exists' would be permanence. To say 'it does not exist' would be annihilation. Therefore the Tathāgata teaches the dharma of the middle way." How then is this to be understood?
There is no fault. That passage was spoken primarily to negate the permanent self — not to establish anything else as the principal doctrine. That it does not establish anything else as principal was made clear by the Buddha himself in his own words.
Having thus established mere consciousness as the middle way, in order to put this into practice, the root text states:
Those who desire perfect awakening —
in order to give rise to nonconceptual wisdom —
should therefore constantly apply themselves
to meditation on mere consciousness.
Those who wish to fully awaken to unsurpassed, complete, and perfect enlightenment must, in order to fully accomplish nonconceptual wisdom, constantly apply themselves to meditation on mere consciousness, reflecting: "All of this is mere consciousness."
When the vision arises of seeing all things as appearances of consciousness, and one no longer sees any intrinsic nature in anything — then without the apprehended, there is no apprehender either. Thus one no longer truly perceives even mere consciousness itself. Therefore, being free from conceptualization of subject and object, nonconceptual wisdom arises spontaneously.
Thus the root text says one should constantly apply oneself to meditation. This is the benefit; therefore the text teaches: "Be diligent!"
One who possesses the intelligence to persevere diligently in this meditation progressively destroys conceptualization through the ten bodhisattva stages and comes to see the nature of nonconceptuality. One also comes to understand that the duality of subject and object is of the very nature of nonduality. Here there is nothing to be examined, nor is there any examiner. All of this is superimposition upon what does not exist — one ascertains that all this is like a dream. Therefore the root text states:
Conceptual and nonconceptual are of one nature;
duality and nonduality are of one nature.
All of this is like a dream —
herein there is nothing to examine, no examiner.
This is to say: apart from what has become erroneous, not even the subtlest phenomenon exists. Therefore the text teaches that one need only abandon error — nothing more. Thus the root text states:
There is nothing whatsoever to add,
nor is there anything to remove.
This establishes that very point, as it is said:
Herein there is nothing to be removed,
nothing whatsoever to be added.
Looking at reality as it truly is —
seeing truly, one is liberated.
Therefore the root text concludes:
Seeing the very own-nature of phenomena
as suchness alone — one is liberated.
Colophon
Title: རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ (Yogācārabhāvanārthasaṃkṣiptanirdeśa, "A Concise Exposition on the Meaning of Yogācāra Meditation")
Root verses: Ācārya Nāgamitra (སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བཤེས་གཉེན)
Commentary: Ācārya Jñānacandra (སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བ)
Tibetan translation: Paṇḍita Prajñāvarman (པྲཛྙཱ་ཝརྨ) and Lotsāwa Yeshe De (ཡེ་ཤེས་སྡེ)
Catalogue: Degé Tengyur D4077 (Toh 4077), Mind-Only section (སེམས་ཙམ), Volume 138, folios 130b.2–131b.3
English translation: Good Works Translation from Tibetan. Translated independently from the Tibetan source text by Yeshe (tulku), New Tianmu Anglican Church, March 2026. No prior English translation is known to exist. This is believed to be the first English rendering of this text. The Esukhia Degé Tengyur etext served as the primary source. No existing English translation was consulted (none is known to exist).
Notes: The verse cited at the close of the commentary ("Herein there is nothing to be removed...") appears in the Ratnagotravibhāga (I.154) and the Abhisamayālaṅkāra (V.21). It is one of the most widely quoted verses in Mahāyāna Buddhist literature.
Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.
Companion texts in the Mind-Only section: Entering into Yoga (Yogāvatāra) (D4074) by Dignāga — ten root verses on meditation from study through the dissolution of duality. · Pith Instructions for Entering into Yoga (Yogāvatāra-upadeśa) (D4075) by Dharmeśvara — practical commentary on Dignāga's verses. · Instructions on Meditating on the Perfection of Wisdom (D4078) by Ratnākaraśānti — four stages from phenomena through mind-only to non-conceptual wisdom. · The Trunk of Virtue (D4080) by Ratnakīrti — the complete Buddhist path as a tree from ethical roots to compassionate fruit. · Twenty Verses on the Bodhisattva's Discipline (D4081) by Candragomin — the architecture of the bodhisattva vow.
🌲
Source Text: རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ
Classical Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). CC0. Presented for reference and verification.
{D4077}༄༅། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་དེའི་
[130b.3]ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་མཐར་ལྟུང་བར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་མཐར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ། །
[130b.4]དེ་བས་ན་དབུ་མའི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དབུ་མའི་ལམ་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དེ། །རྟག་པར་ཆད་པ་ལྟ་རྣམས་ཀྱིས། །ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དབུ་མའི་ལམ་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་
[130b.5]ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་གཙོར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་མཚོན་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་ན་
[130b.6]ནི་དེ་ལྟ་ན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གདགས་པའི་གཞི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། །རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་མ་གཏོགས་པར། །རིགས་པས་བརྟགས་ན་འདིར་གཞན་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་
[130b.7]སོ། །འོ་ན་བདས་དང་རིགས་མཐུན་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། གཙོ་བོར་གང་ཟག་
[131a]
[131a.1]དགག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཀྱི། གཞན་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གཙོ་བོར་མཛད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གང་ཟག་གིས་གསལ་བར་མཛད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་དབུ་མའི་ལམ་དུ་བསྒྲུབས་
[131a.2]ནས། དེ་ལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་བས་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་དུ། །བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་
[131a.3]བར་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་མཐོང་བ་སྐྱེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མི་མཐོང་ན།
[131a.4]གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་
[131a.5]བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲིམས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་དེ་བསྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་ནི་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པས་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་པོ་གང་
[131a.6]ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་ཅིང་། འདི་ན་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས། འདི་ཀུན་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མི་རྟོག་བདག་ཉིད་ཡིན། །གཉིས་དང་
[131a.7]གཉིས་མེད་བདག་ཉིད་དེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་བཞིན། །འདི་ལ་བརྟག་བྱ་མེད་རྟོག་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་ཙམ་ཞིག་བྱ་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་
[131b]
[131b.1]འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གང་ཡང་བསྣན་མེད་ཅིང་། །བསལ་བ་མེད་དེ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེའི་
[131b.2]ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་མཐོང་བས་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྩ་བ་སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་
[131b.3]ལགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝརྨ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།
Source Colophon
Source: Esukhia Degé Tengyur etext, file 138 (སེམས་ཙམ།_ཧི), text D4077
Repository: GitHub: Esukhia/derge-tengyur
License: CC0 (Public Domain)
Edition: Based on the Degé (སྡེ་དགེ) woodblock prints held at the Degé Printing House, Sichuan, Tibet
Folio range: 130b.2–131b.3
This is believed to be the first English translation of this text.
Other texts in the Mind-Only section of the Good Work Library: Entering into Yoga (Yogāvatāra) (D4074) by Dignāga · Pith Instructions for Entering into Yoga (Yogāvatāra-upadeśa) (D4075) by Dharmeśvara · Twenty Verses on the Bodhisattva's Discipline (D4081) by Candragomin
🌲