Praise of the Inconceivable — Nagarjuna

by Ācārya Nāgārjuna

The Acintyastava — "Praise of the Inconceivable" — is the fourth and longest of Nāgārjuna's Catuḥstava, the Four Hymns that distill the Madhyamaka philosophy into devotional verse. Where the Paramārthastava (D1122) strips away every attribute of ultimate reality through apophatic negation, the Nirupamastava (D1119) celebrates the paradox of the rainbow body, and the Lokātītastava (D1120) catalogues dependent arising as the dissolution of all philosophical positions, the Acintyastava is Nāgārjuna's summa — his most comprehensive devotional treatment of emptiness, covering the full range of Madhyamaka thought in a single hymn: non-arising, the four-cornered negation, the mutual dependence of all opposites, the analysis of the senses, the two truths, the three natures, the magical elephant of primordial peace, and the final crescendo of the lion's roar, the great drum, and the dharma conch.

Composed in Sanskrit (now lost) and preserved in Tibetan as Tohoku 1128 in the Degé Tengyur, Volume 1 (bsTod tshogs, ka), folios 76b.7–79a.2. Academic translations exist (Chr. Lindtner, Nagarjuniana, 1982) but are not freely available. This is the first free English translation, completing the Catuḥstava in open access.

Homage to Mañjuśrī Kumārabhūta.

I

To one who declared dependently arising things
to be without intrinsic nature —
whose wisdom is matchless, inconceivable,
and beyond all comparison — I bow.

II

Just as in the Great Vehicle
you yourself realized the selflessness of phenomena,
so too to those endowed with intelligence,
through the power of compassion, you bestowed this teaching.

III

That which arises dependently from conditions —
you declared it to be unborn.
Since by its own nature it is unborn,
therefore you taught it to be thoroughly empty.

IV

Just as here, depending on a sound,
an echo arises everywhere —
like an illusion or a mirage,
so too does existence arise everywhere.

V

Illusions, mirages,
cities of gandharvas, reflections,
and dreams — if these were truly unborn,
there would be no examples such as seeing.

VI

Just as what arises from causes and conditions
is held to be conditioned,
so all that arises from conditions —
Protector, you declared it thus.

VII

Whatever childish beings proclaim —
saying "this was produced" and so it exists —
resembles an annihilationist void.
You taught it does not accord with reality.

VIII

When a conditioned thing has not arisen,
then what presently existing thing,
upon ceasing, could become past?
And how could a future one be found?

IX

A thing does not arise from itself,
nor from another, nor from both.
Not from the existent, not from the non-existent, not from both —
then from what else could anything arise?

X

What is unborn has no own-nature —
from what, then, does it arise everywhere?
Since no thing with own-nature is established,
there is no arising from another either.

XI

If self existed, other would exist;
if other existed, self would exist.
These are established as mutually dependent —
like the near and far bank, you declared.

XII

When nothing depends on anything,
how could anything arise from anything?
When there is no dependence on "long,"
how could "short" and the rest exist?

XIII

Just as "one" and such do not exist,
and "past," "future," and the rest —
so too are the afflictions likewise.
What of "correct" and "incorrect" by their own nature?

XIV

When no thing exists by its own nature,
then what could exist at all?
What is called "other" —
without one's own nature, it cannot be.

XV

When there is no thing belonging to another,
then all things are without own-nature.
When grasping at "another's entity" and "one's own" —
what vehicle of meaning could there be?

XVI

Equal from the very beginning
and by nature beyond sorrow,
truly unborn —
therefore you declared all phenomena thus.

XVII

O Wise One, form and the rest
you taught to be without intrinsic nature —
like foam, like bubbles, like illusions,
like mirages, like plantain trees.

XVIII

If what the senses perceive
were truly real,
then the childish would know reality —
what need then for true knowledge?

XIX

The senses are inert matter,
not valid cognition,
indeterminate,
and you declared them to be mistaken.

XX

Having perfectly understood
what is not comprehended by anyone —
"The world is obscured by ignorance" —
you also declared.

XXI

"Exists" is the view of eternalism;
"does not exist" is the view of annihilationism.
Therefore the Dharma free from both extremes —
that you taught.

XXII

Therefore you proclaimed that phenomena
are free from the four extremes.
What is called "consciousness" is not real —
like what arises from dreams and optical illusions,

XXIII

like seeing two moons and such —
the arising of beings in this world
has not truly occurred.
Thus you perceived.

XXIV

Just as from causes in a dream
things appear to arise —
so too all things that seem to arise,
their perishing too you hold to be the same.

XXV

Likewise attachment and the rest, suffering,
saṃsāra, suffering's origin, the afflictions,
the gathering of merit and liberation too —
you declared them all to be like a dream.

XXVI

Likewise born and unborn,
coming and going,
likewise bondage and liberation — in wisdom,
those who desire duality do not truly know.

XXVII

Since there is nothing truly born,
what nirvāṇa could there be for it?
Like a magical elephant —
in reality, primordially at peace.

XXVIII

Even what appears born is unborn,
like the magical elephant, you hold.
So too all that appears to be born
is truly unborn.

XXIX

Though countless world-protectors
have led countless beings beyond sorrow,
by none of them
have any been truly liberated.

XXX

O Great Sage, since beings
are not born from themselves —
therefore "none are liberated by anyone,"
this you clearly declared.

XXXI

Just as what a magician creates
is empty of substance, so too
all that is made is empty of substance —
and you declared: so too the maker.

XXXII

The maker too is made by another
and becomes a conditioned thing.
Or else it performs its own activity
and maker collapses into made.

XXXIII

All these are merely names —
thus you secretly proclaimed.
There is nothing to be expressed
apart from the act of expression.

XXXIV

Therefore all phenomena
are mere conceptual construction, you declared.
By emptying even the conceptual construction of emptiness,
you declared that construction too does not exist.

XXXV

Transcending both existence and non-existence,
yet in some cases not transcending either.
No knower and no knowable —
neither non-existent nor existent,

XXXVI

neither one nor many,
neither both nor nothing at all.
Groundless, unclear,
inconceivable, without comparison,

XXXVII

neither arising nor ceasing,
without annihilation and without permanence —
this is like space.
It is not the domain of letters or of wisdom.

XXXVIII

This is dependent arising.
This you hold to be empty.
The true Dharma is likewise;
the Tathāgata too is the same.

XXXIX

This is reality and meaning,
suchness and substance, you hold.
This is truth, non-deceptive.
Its perfection is called "Buddha."

XL

The buddhas and the dharma-expanse —
in reality, not different.
Self and all others —
therefore you hold them to be equal.

XLI

Emptiness is not other than things;
without it, things do not exist.
Therefore dependently arising things
you taught to be empty.

XLII

What arises from causes and conditions
is conventional, dependent on others.
"Dependent on others" you clearly taught;
the ultimate meaning is unconditioned.

XLIII

Own-nature, self-nature,
reality, substance, and existence too —
where imputed things do not exist,
the dependent does not truly exist.

XLIV

To claim that imputed things exist
is superimposition, you declared.
To say that what has been made ceases into nothing
is annihilationism, you declared.

XLV

Through true knowledge, there is no annihilation,
and permanence too is not taught.
Beings are empty of substance;
therefore you hold them to be like a mirage.

XLVI

Just as a thirsty animal's water
is neither annihilated nor permanent,
so too all beings —
without annihilation and without permanence, you declared.

XLVII

Where a substance would arise,
annihilation and destruction would occur.
There the world's finitude
and its infinitude would also obtain.

XLVIII

Because knowledge exists, the knowable exists;
because the knowable exists, knowledge.
When both are understood as unborn,
what realization could there be?

XLIX

Thus, through examples such as illusions,
the supreme physician clearly demonstrated
the true Dharma that refutes
all views whatsoever.

L

The teaching of essencelessness —
that is the true, the sublime.
For those seized by the demon of substantialism,
this medicine is unsurpassed.

LI

Therefore, through the dharma-offering,
the offering performed in its proper sequence,
you ceaselessly perform the fire-oblation of the three worlds,
severing the fear of grasping at things.

LII

Terrifying to the deer of the heretics,
the wondrous sound
of the lion's roar of selflessness —
that you proclaimed.

LIII

The great drum of emptiness
and profound Dharma, you have beaten.
The great conch of essencelessness,
the Dharma conch, you have blown.

LIV

The nectar of the Buddha's teaching,
the Dharma substance, you have proclaimed.
The own-nature of all phenomena
is of definitive meaning — this too you taught.

LV

Whatever birth, cessation, and the rest —
beings, life-force, and the rest that you taught —
that is of interpretable meaning, conventional.
Protector, you taught it thus.

Dedication

You who have yourself crossed over
the ocean of the perfection of wisdom,
rich with the jewel of merit and virtue —
Protector, you are the perfection of virtue.

By thus praising the protector of beings,
who is beyond comparison, inconceivable —
whatever merit I have obtained,
may all beings become equal to you.

The Praise of the Inconceivable, composed by the great master Nāgārjuna, is complete.

Colophon

Ācārya Nāgārjuna (Tib. སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ, Slob-dpon Klu-sgrub), c. 2nd–3rd century CE, is the founder of the Madhyamaka school of Mahāyāna Buddhism. The Acintyastava is the fourth and longest of his Catuḥstava — the "Four Hymns" — alongside the Nirupamastava ("Praise of the Incomparable One," D1119), the Lokātītastava ("Praise of the World-Transcendent," D1120), and the Paramārthastava ("Praise of Ultimate Reality," D1122). All four are now in this archive.

The Acintyastava is the most comprehensive of the Four Hymns. It covers the full sweep of Madhyamaka philosophy in devotional verse: the identity of dependent arising and emptiness (III), the six classical analogies for the unborn — echo, illusion, mirage, gandharva-city, reflection, dream (IV–V), the fourfold negation of arising from self, other, both, or neither (IX), the mutual dependence of all relational terms like self and other, long and short (XI–XII), the analysis of the senses as inert and mistaken (XIX), the two extremes of eternalism and annihilationism (XXI), the magical elephant of primordial peace (XXVII–XXVIII), the emptiness of mere names and conceptual construction (XXXIII–XXXIV), the space-like nature of reality (XXXV–XXXVII), the identity of dependent arising, emptiness, the true Dharma, and the Tathāgata (XXXVIII–XXXIX), the three natures of the Yogācāra reinterpreted through Madhyamaka (XLII–XLIV), and the final crescendo — the lion's roar of selflessness, the great drum of emptiness, the dharma conch of essencelessness (LII–LIII).

The hymn's title — "Inconceivable" (Skt. acintya, Tib. བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ) — names not a failure of thought but a feature of reality. What is praised here cannot be conceived because conception requires duality — a conceiver and a conceived — and duality is precisely what Nāgārjuna dissolves. The praise of the inconceivable is itself an inconceivable act.

Originally composed in Sanskrit (Acintyastava, lit. "Praise of the Inconceivable"). The Sanskrit original is lost. The Tibetan colophon states only that it was "composed by the great master Nāgārjuna" (སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ). The translator into Tibetan is not named in the Degé Tengyur for this particular text, though the preceding text (D1127) was translated by Blo ldan shes rab (Prajñāvardhana).

The present translation contains 55 verses and a two-verse dedication, following the verse structure as it appears in the Degé text. Scholarly editions and other recensions may yield a different verse count. Where the Tibetan verse boundaries (marked by shad) produce enjambment across semantic units, the English groups slightly for clarity while preserving the Tibetan's original sequence.

Academic translations of the Catuḥstava exist, notably in Chr. Lindtner's Nagarjuniana: Studies in the Writings and Philosophy of Nāgārjuna (Copenhagen, 1982) and Fernando Tola & Carmen Dragonetti's On Voidness (Delhi, 1995), but neither is freely available. The present translation was made independently from the Tibetan source text and did not consult any existing English translation.

Good Works Translation from Tibetan. Translated by Lotsawa (Tibetan Translator tulku), New Tianmu Anglican Church, 2026. Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, CC0).

Beyond the Catuḥstava, this archive also holds Nāgārjuna's Praise of the Vajra of Mind (D1121), Praise of the Three Bodies (D1123), Praise for Pleasing Sentient Beings (D1125), Praise Transcending Praise (D1129), Unsurpassed Praise (D1130), Praise of the Compassion of Mañjuśrī (D1132), Praise of the Twelve Deeds (D1135), Praise in Adoration (D1136), and Deliverance from Hell (D1137) — thirteen Nāgārjuna stotras in all.

🌲

Source Text: བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟོད་པ

Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (Esukhia/derge-tengyur, GitHub, CC0). Volume 001 (བསྟོད་ཚོགས ཀ), folios 76b.7–79a.2.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་ཙིནྟ་སྟ་བཾ། བོད་སྐད་དུ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟོད་པ།

འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

།གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྟེན་འབྱུང་རྣམས། །ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས། །ཡེ་ཤེས་མཉམ་མེད་བསམ་མི་ཁྱབ། །དཔེ་མེད་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

།ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་ལ། །ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས། །དེ་བཞིན་བློ་དང་ལྡན་རྣམས་ལ། །ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་བསྟན་པ་མཛད།

།རྐྱེན་རྣམས་ལས་ནི་འབྲེལ་འབྱུང་བ། །མ་སྐྱེས་ལགས་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པར་རབ་ཏུ་བསྟན།

།ཇི་ལྟར་འདི་ན་སྒྲ་བརྟེན་ནས། །བྲག་ཅ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་དུ་ཡང་། །དེ་བཞིན་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་།

།སྒྱུ་མ་དང་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གཟུགས་བརྙན་དང་། །རྨི་ལམ་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ན། །མཐོང་བ་ལ་སོགས་དཔེ་མེད་འགྱུར།

།ཇི་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། །དེ་དག་བྱས་པ་ཅན་དུ་བཞེད། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཀུན། །མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས།

།བྱིས་པ་གང་དག་ཅི་བརྗོད་པ། །བགྱིས་པ་ཞེས་བགྱིད་དེ་མཆིས་ཏེ། །ཆད་པ་སྟོང་པ་འདྲ་བ་ལགས། །དོན་བཞིན་མ་ལགས་རབ་ཏུ་བསྟན།

།གང་ཚེ་བྱས་པའི་དངོས་མ་སྐྱེས། །དེ་ཚེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡི། །གང་ཞིག་པས་ན་འདས་པར་འགྱུར། །མ་འོངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟོས།

།རང་ལས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད། །གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་མ་ཡིན། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །དེ་ཚེ་གང་ལས་གཞན་ཞིག་འབྱུང་།

།མ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད། །དེ་ཕྱིར་གང་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་གྲུབ་པས། །གཞན་ལས་ཀྱང་ནི་འབྱུང་བ་མེད།

།རང་ཉིད་ཡོད་ན་གཞན་ཡོད་འགྱུར། །གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་རང་ཉིད་ཡོད། །དེ་དག་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ། །ཕ་རོལ་ཚུ་རོལ་བཞིན་དུ་གསུངས།

།གང་ཚེ་ཅི་ལའང་མི་ལྟོས་པ། །དེ་ཚེ་གང་ལ་གང་ཞིག་འབྱུང་། །གང་ཚེ་རིང་ལ་མི་ལྟོས་པ། །དེ་ཚེ་ཐུང་སོགས་ག་ལ་མཆིས།

།ཇི་ལྟར་གཅིག་སོགས་མ་མཆིས་པ། །འདས་དང་མ་འོངས་ལ་སོགས་པ། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཡང་དག་ལོག་པའང་རང་ལས་ཅི།

།དངོས་གང་རང་ལས་མ་མཆིས་ན། །དེ་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཅི་ཞིག་མཆིས། །གཞན་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ལགས་ཏེ། །རང་གི་རང་བཞིན་མེད་ན་མིན།

།གང་ཚེ་གཞན་གྱི་དངོས་མེད་པ། །དེ་ཚེ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད། །དེ་ཚེ་གཞན་དངོས་དངོས་འཛིན་པ། །དོན་གྱི་ཐེག་པ་ཅི་ཞིག་མཆིས།

།གདོད་མ་ཉིད་ནས་མཉམ་གྱུར་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མྱ་ངན་འདས། །ཡང་དག་པར་ནི་མ་སྐྱེས་ལགས། །དེ་སླད་ཆོས་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས།

།བློ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ། །དབུ་བ་ཆུ་བུར་སྒྱུ་ལ་སོགས། །སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཤིང་འདྲ་བ་ལགས།

།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དམིགས་དེ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་མཆིས་གྱུར་ན། །བྱིས་པས་ཡང་དག་རིག་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་ཡང་དག་ཤེས་པས་ཅི།

།དབང་པོ་རྣམས་ནི་བེམས་པོ་དང་། །ཚད་མ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་དང་། །ལུང་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་ནི། །ལོག་པར་ཡོངས་ཤེས་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས།

།གང་གིས་ཅི་ཞིག་མ་རྟོགས་པ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཐུགས་ཆུད་ནས། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མི་ཤེས་པས། །བསྒྲིབས་པ་ཞེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས།

།ཡོད་ཅེས་པ་ནི་རྟག་པར་ལྟ། །མེད་ཅེས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ། །དེས་ན་མཐའ་གཉིས་བྲལ་བ་ཡི། །ཆོས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་མཛད།

།དེས་ན་ཆོས་རྣམས་མུ་བཞི་དང་། །བྲལ་བར་ཁྱོད་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ལགས། །རྣམ་ཤེས་བྱ་བའང་མ་ལགས་ལ། །རྨི་ལམ་མིག་འཕྲུལ་ལས་བྱུང་དང་།

།ཟླ་གཉིས་ལ་སོགས་མཐོང་བ་བཞིན། །འགྲོ་བ་འབྱུང་བ་དེ་དངོས་སུ། །མ་བྱུང་དེ་བཞིན་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟིགས། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་རྨི་ལམ་ན།

།འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་བཞིན། །འཇིག་པའང་དེ་བཞིན་བཞེད་པ་ལགས།

།དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དང་། །འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ཉོན་མོངས། །ཚོགས་རྫོགས་པ་དང་ཐར་པ་ཡང་། །རྨི་ལམ་འདྲ་བར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས།

།དེ་བཞིན་སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་དང་། །འོངས་པ་དང་ནི་སོང་བ་ཡང་། །དེ་བཞིན་བཅིངས་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ལ། །གཉིས་འདོད་ཡང་དག་རིག་མ་ལགས།

།གང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་མ་ལགས། །དེ་ལ་མྱ་ངན་འདས་གང་ཡོད། །སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་འདྲ་བས་ན། །དོན་དུ་གཟོད་ནས་ཞི་བ་ཉིད།

།སྐྱེས་པ་ཉིད་ནའང་མ་སྐྱེས་པ། །སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཇི་བཞིན་བཞེད། །དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པའམ། །ཡང་དག་པར་ནི་མ་སྐྱེས་ལགས།

།འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དཔག་མེད་ཀྱིས། །སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ། །སོ་སོར་མྱ་ངན་འདས་མཛད་ཀྱང་། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་གང་མ་བཀྲོལ།

།ཐུབ་ཆེན་གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས། །རང་ལས་མ་སྐྱེས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །གང་ཡང་གང་གིས་མ་བཀྲོལ་ཞེས། །དེ་སྐད་ཁྱོད་ཀྱིས་གསལ་བར་གསུངས།

།ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་བྱས། །དངོས་པོ་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ། །བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་སྟོང་གཞན། །ཁྱོད་གསུང་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་པོ།

།བྱེད་པ་པོ་ཡང་གཞན་གྱིས་བགྱིས། །བྱས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ལགས། །ཡང་ན་དེ་ཡི་བྱ་བ་བྱེད། །བྱེད་པ་པོར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར།

།འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་ཞེས། །ཁྱོད་ཀྱིས་གསང་ནི་བསྟོད་དེ་གསུངས། །བརྗོད་པ་ལས་ནི་གཞན་གྱུར་པ། །བརྗོད་པར་བགྱི་བ་ཡོད་མ་མཆིས།

།དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། །རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། །གང་གིས་སྟོང་པར་རྣམ་རྟོག་པའི། །རྟོག་པ་ཡང་ནི་མེད་ཅེས་གསུངས།

།དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་འདས་པ། །ལ་ལར་མ་འདས་པ་ཡང་ལགས། །ཤེས་པ་མེད་ཅིང་ཤེས་བྱའང་མེད། །མེད་མིན་ཡོད་མིན་གང་ལགས་དང་།

།གང་ཡང་གཅིག་མིན་དུ་མའང་མིན། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཅི་ཡང་མེད། །གཞི་མེད་པ་དང་མི་གསལ་དང་། །བསམ་མི་ཁྱབ་དང་དཔེ་མེད་དང་།

།གང་ཡང་མི་སྐྱེ་མི་འགག་དང་། །ཆད་པ་མེད་ཅིང་རྟག་མེད་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ལགས། །ཡི་གེ་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་མིན།

།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །དེ་ནི་སྟོང་པར་ཁྱོད་བཞེད་ལགས། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའང་དེ་དང་མཚུངས།

།དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོན་དང་ནི། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རྫས་སུ་བཞེད། །དེ་ནི་ཡང་དག་མི་སླུ་བ། །དེ་རྫོགས་པས་ན་སངས་རྒྱས་བརྗོད།

།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཆོས་དབྱིངས་དང་། །དེས་ན་དོན་དུ་ཐ་མི་དད། །བདག་ཉིད་དང་ནི་གཞན་རྣམས་དང་། །དེས་ན་མཉམ་པར་ཁྱོད་བཞེད་ལགས།

།དངོས་པོ་རྣམས་ལས་སྟོང་གཞན་མིན། །དེ་མེད་པར་ཡང་དངོས་པོ་མེད། །དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་དངོས། །སྟོང་པ་ལགས་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན།

།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའང་ལགས། །གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་རབ་ཏུ་གསུངས། །དམ་པའི་དོན་ནི་བཅོས་མ་ཡིན།

།ངོ་བོ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་དང་། །ཡང་དག་རྫས་དངོས་ཡོད་པའང་ལགས། །བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་མ་ལགས།

།བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་པ། །སྒྲོ་འདོགས་ལགས་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། །བྱས་པ་ཆད་ནས་མེད་ཅེས་པ། །ཆད་པ་ལགས་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས།

།ཡང་དག་ཤེས་པས་ཆད་པ་མེད། །རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་བཤད། །འགྲོ་བ་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ལགས། །དེ་སླད་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བར་བཞེད།

།ཇི་ལྟར་རི་དགས་སྐོམ་ཆུ་ནི། །ཆད་མེད་རྟག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །ཆད་མེད་རྟག་པ་མེད་པར་གསུངས།

།གང་ལ་རྫས་ཤིག་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །དེ་ལ་ཆད་སོགས་འཇིག་པ་འབྱུང་། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་དང་། །མཐའ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ལགས།

།ཤེས་པ་ཡོད་པས་ཤེས་བྱ་བཞིན། །ཤེས་བྱ་ཡོད་པས་དེ་ཤེས་བཞིན། །གང་ཚེ་གཉིས་ཀ་མ་སྐྱེས་པར། །རྟོགས་པ་དེ་ཚེ་ཅི་ཞིག་ཡོད།

།དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་དཔེ། །སྨན་པའི་མཆོག་གིས་གསལ་བསྟན་ནས། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་བྱེད་པའི། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་བསྟན་པ་ལགས།

།ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ། །དེ་ནི་ཡང་དག་དམ་པ་ལགས། །དངོས་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་རྣམས་ཀྱིས། །གསོ་བ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད།

།དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་པ། །མཆོད་སྦྱིན་རིམ་པས་རྟག་རྒྱུན་དུ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྦྱིན་སྲེག་མཛད། །དངོས་འཛིན་འཇིགས་པ་གཅོད་བགྱིད་ཅིང་།

།མུ་སྟེགས་རི་དགས་འཇིགས་བགྱིད་པ། །བདག་མེད་སེང་གེའི་ང་རོའི་སྒྲ། །རྨད་བྱུང་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆེས་ཟབ་པའི།

།ཆོས་ཀྱི་རྔ་ཆེན་བརྡུངས་པ་ལགས། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྒྲ་བོ་ཆེའི། །ཆོས་ཀྱི་དུང་ནི་བུས་པ་ལགས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡི།

།ཆོས་ཀྱི་རྫས་ནི་གསུངས་པ་ལགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །ངེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན། །གང་ཡང་སྐྱེ་དང་འགག་ལ་སོགས།

།སེམས་ཅན་སྲོག་ལ་སོགས་བསྟན་པ། །དེ་ནི་བཀྲི་དོན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལགས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཚོ་ཡི།

།ཕ་རོལ་གང་གིས་རང་ཕྱིན་ཏེ། །བསོད་ནམས་ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་ཕྱུག། །མགོན་ཁྱོད་ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དེ་ལྟར་དཔེ་མེད་བསམ་མི་ཁྱབ།

།འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་བསྟོད་པ་ཡིས། །བདག་གིས་བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་དེས། །འགྲོ་བ་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པར་ཤོག

བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟོད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition, maintained by Esukhia (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). Licensed CC0 (public domain). The Degé Tengyur is the standard critical edition of the Tibetan Buddhist Tengyur, originally printed from woodblocks at Degé Parkhang, Kham, Tibet. The digital text was transcribed and proofread by Esukhia under the direction of Émilie Arrago-Boruah.

The author colophon states: "The Praise of the Inconceivable, composed by the great master Nāgārjuna, is complete" (བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟོད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།།). The translator into Tibetan is not named in the Degé Tengyur for this text.

The Esukhia text contains one editorial variant at folio 78b.3, where the scribe offers the alternate reading རི་དྭགས (ri dwags) for རི་དགས (ri dgas) in the compound for "wild deer/animals" — both are accepted Tibetan spellings. A second such variant occurs at folio 78b.6.

Prior academic translations of the Catuḥstava exist. The hymns were translated by Chr. Lindtner in Nagarjuniana: Studies in the Writings and Philosophy of Nāgārjuna (Copenhagen, 1982) and by Fernando Tola & Carmen Dragonetti in On Voidness: A Study on Buddhist Nihilism (Delhi, 1995). Neither is freely available. The present translation was made independently from the Tibetan source text without consulting any existing English translation.

🌲