Concise Meaning of the Verses from Treatises — Vasubandhu

by Vasubandhu

The Concise Meaning of the Verses from Treatises (Tibetan: Tshigs su bcad pa'i don bsdus pa; Sanskrit: Shastragatharthasamgraha) is Vasubandhu's own commentary on his Collection of Verses from Treatises (D4102), a twenty-five-verse anthology that distills the essential teachings of the Buddha from across the sutras. Where D4102 gathers the verses, D4103 unpacks them one by one — explaining each verse's context, identifying the cosmological and philosophical referents, and drawing out the concise meaning.

This is a partial translation of a longer work organized into three bambos (sections) and twenty-one verse commentaries spanning thirty-seven folios of the Dege Tengyur. The present translation covers the opening homage, the first verse commentary (on the Buddha's supremacy over all gods and men), the third verse commentary (on fearlessness at death through merit, discipline, and the Noble Eightfold Path), the fourth verse commentary (a comprehensive Abhidharma cosmology mapping the entire universe from the wind mandala to the formless heavens, then explaining the four impermanences and the four Maras), the fifth verse commentary (on the immense merit of even small offerings to the Buddha, proven through the threefold perfection of cause, fruit, and benefiting), the sixth verse commentary (on the radiant complexion of monks who have abandoned worldly pleasure), the seventh verse commentary (on never declining from the Dharma through the three wisdoms of hearing, reflection, and meditation — concluding Bampo One), the eighth verse commentary (opening Bampo Two — on faith and wisdom as the supreme wealth, surpassing all external riches, with the four perfections of ordination and the five faculties), and the ninth verse commentary (on the four aspects of moral character: undertaking discipline, maintaining it, knowing shame, and speaking truth), the tenth verse commentary (on the power of hearing — the four padas analyzed through the three trainings, with the complete ten unwholesome action-paths each examined through five factors; structural core translated, extended elaboration on hearing remains), the eleventh verse commentary (on the Pratimoksha summary verse — the most famous Buddhist verse — with Vasubandhu's threefold analysis of "whatsoever" contrasting the Buddha's absolute ethic with Jain, Brahmanical, and lay partial observance, and thirteen types of virtue), the twelfth verse commentary (on the three bases of merit — generosity, discipline, and meditation — with a taxonomy of givers, eight causes that magnify generosity’s fruit, the five qualities of discipline, and the flowers-in-sesame metaphor for meditative imprinting), the thirteenth verse commentary (on truth, patience, generosity, and entering the gods’ presence — reading one verse through four antidotes, four purifications, the Noble Eightfold Path, seven causal chains, and four blessings), the fifteenth verse commentary (on generosity, discipline, and wisdom — three qualities, three paths, four persons with four benefits, and four correct practices), the sixteenth verse commentary (on the true marks of a brahmin, ascetic, and monk — redefining these titles through four cultivations and four modes of abandoning harm), the seventeenth verse commentary (on faith, conscience, discipline, and the anatomy of generosity — with the causal chain of four qualities and the three bases of giving: non-attachment, non-aversion, and non-delusion), the eighteenth verse commentary (on the charnel ground and five aspects of impermanence — four types of desire countered by the sight of abandoned bones), the nineteenth verse commentary (on the Parinirvāṇa verse — thirteen aspects of nirvāṇa, twenty-eight synonyms for cessation, the Elder Śāriputra's four-cornered teaching on profundity, three times of impermanence, and three kinds of suffering), the twentieth verse commentary (on the Four Ends of impermanence — all accumulation, height, gathering, and living end — read through four objects of striving, the Buddha’s teaching on craving, and a cosmological mapping across the three realms), and the twenty-first and final verse commentary (an arhat's aspiration for the world's happiness, abundant harvests, and the cessation of disease). Verses 2 and 14 remain untranslated.

This text has never been translated into English before. The Tibetan source is from the Esukhia Dege Tengyur etext (D4103, Abhidharma section, Volume Thu, folios 224a.5-261a.7). The Indian pandita Dharmakara and the Tibetan translator Yeshe Nyingpo rendered it from Sanskrit into Tibetan; the chief editor Pal Tsek revised the translation.

Bampo One

Homage to Manjushri, the youthful one.

Verse One

O best of men, another great renunciant like you
does not exist in the realm of the gods, nor on this earth.
Not in this world, nor in the abode of Vaishravana.
Not in the supreme palaces of the gods, nor in any direction or intermediate direction.
Though one searches the broad earth encompassing mountains and forests —
how could such a one be found?

Commentary on Verse One

By this verse, in order to distinguish the Blessed One from those who are considered the "best of men" — those who are masters of their respective domains of distinction — it is shown that the Blessed One Shakyamuni, when he was a bodhisattva, for seven days perfected recollection, view, and the perfection of vigor. By expressing all the excellent qualities of the Blessed One, the Conqueror, the text manifestly declares his unique excellence.

As for those who are masters of specific domains of distinction: those considered supreme among the worlds are, in the god-realms, Brahma, Mara, Tushita, and the Lord of Others' Emanations. Connected to the earth, "on earth" refers to Indra at the peak of Mount Meru. There, on one side, are the gods — thus the text says "supreme palaces." On the northern face of the four terraces is the abode of Vaishravana. "In the directions" refers to the Four Great Kings: Vaishravana, Virupaksha, Virudhaka, and Dhritarashtra. The "intermediate directions" are like layered palaces atop Mount Meru, where Vajrapani holds dominion.

All of these gods lack compassion, renunciation, and wisdom. The Blessed One's virtuous fruits are not comparable to theirs in any respect — how much less could they be considered superior to him!

Those who are masters of specific domains of distinction and considered supreme among men are, in this world, ascetic practitioners, Ishvara, Purusha, and the like. These too possess afflictions and suffering, so their body and mind are not truly pacified. They are not even comparable to the shravakas — so what need is there to speak of the Blessed One?

Whether the land is extensive and adorned with many births and abundant harvests, or sparse, those honored as chief among men are brahmins and kings. These too, because of their wrong intention and wrong conduct, are not even comparable to the listeners of his listeners.

As for those who are generally liberated — pratyekabuddhas and shravakas dwelling on mountains, in the open, in cemeteries, and in groves — even with the miracles of the Tathagata's teaching, great displays, instructions, and demonstrations, they are unable to rescue all sentient beings from afflictions. As for those considered great renunciants — the Jainas, the Owl-ascetics, and others — they too are devoid of the distinctive qualities of renunciation, wisdom, and compassion. Therefore they are not comparable to the Blessed One.

Therefore: "Your buddha-qualities being matchless, you are distinguished by a great distinction." Thus it is explained.

In one sense, by the exposition and explanation of the Blessed One's qualities, his supremacy over all sentient beings is demonstrated. The line "O best of men, another great renunciant like you does not exist in the realm of the gods, nor on this earth" is the thesis. The remainder is the specific explanation of both the gods and the earth.

"Does not exist in this world" refers to beings on earth. "Nor in the abode of Vaishravana, nor in the supreme palaces of the gods" refers to the god-realms. "Not in any direction or intermediate direction" refers to the earth: the "directions" are the four continents, the "intermediate directions" are the eight sub-continents. "Though one searches the broad earth encompassing mountains and forests" refers to the entire area from the Yoke Mountains to the great iron enclosing ring.

The concise meaning is that by this verse the supremacy of the Blessed One over the three realms is demonstrated. "Does not exist in the realm of the gods, nor on this earth" demonstrates his supremacy over the three grounds. The remaining lines demonstrate his supremacy over the desire realm.

This is the concise meaning of the first verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Three

Having made merit and not committed evil,
Having practiced the ancient Dharma of the wise —
Such a one never fears death,
Like one who crosses to the far shore in a sturdy boat.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Three

Why did the Blessed One speak this? To show that for beings threatened by the fear of death, the cause of that fear is absent. In another aspect, to thoroughly show the cause of pure higher rebirth and definite goodness.

"Having made merit and not committed evil" shows the true cause of pure higher rebirth. Merit that is free from evil is the cause of pure higher rebirth, because one has passed beyond all grounds of wrongdoing.

The remainder shows the blameless path that transcends the world — the cause of definite goodness — because it is free from defilement.

Furthermore, this verse declares oneself as witness to having truly passed beyond the fear of death that arises for those threatened by the fears of poverty, lower rebirth, and cyclic existence.

"Having made merit" shows passing beyond the fear of poverty, because the fruit of generosity is great wealth.

"Not committed evil" shows passing beyond the fear of lower rebirth, because moral discipline is the cause of happy rebirth. "Not committing evil," "being free from it," and "discipline" are synonyms.

"Having practiced the ancient Dharma of the wise" shows that the opposing factors are completely subdued and the antidotes obtained — which is blameless. This is the Noble Eightfold Path.

"Ancient" means "traveled by the previous Buddhas," as it was said: "I realized the ancient path."

The extraordinary practices and so forth show that it is uncommon, because the non-Buddhist practitioners have not fully awakened through it.

Again, through three causes one fears death: because being devoid of merit, one cannot find a continuation of previously made virtue; because much evil overwhelms whatever merit was made; and because through attachment to wrong views, one's harmful intention becomes manifest. This verse shows that these three are absent.

This concludes the third concise meaning from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Four

All worlds are thoroughly shaken.
All worlds are thoroughly agitated.
All worlds are thoroughly burned.
All worlds are filled with smoke.

Without shaking, without agitation,
Not frequented by ordinary beings,
Where Mara has no support —
There my mind takes delight.

Thus are two verses.

Commentary on Verse Four

Why did the Blessed One speak this? To truly demonstrate the faults and qualities of samsara and nirvana, respectively.

In one regard: so that those who seek nirvana — in which all afflictions, harm, and contagion of disease have been abandoned — may constantly engage in and diligently apply themselves to the practice; and to generate aspiration in those who do not yet seek it.

"All worlds" refers to the container world and the world of sentient beings.

The Container World

The container world extends from the wind mandala and so forth below to the Akanishtha realm above. Upon the wind mandala rests the water mandala. Upon the water mandala rests the earth mandala. Upon that stand Mount Sumeru and the seven golden mountain ranges — Yugamdhara, Ishadhara, Khadiraka, Sudarshana, Ashvakarna, Vinataka, and Nimindhara — along with the four continents, the eight subcontinents, the inner ocean, the four terraces of Mount Sumeru, the abode of the Four Great Kings, the Trayastrimsha heaven, and the celestial mansions in the sky where dwell the gods of Yama, Tushita, Nirmanarati, and Paranirmitavashavartin, as well as the gods of the form realm, the other abodes of the asuras, and the lower realms below: the eight hot hells, the eight cold hells, the abodes of the ephemeral hells, and beside these the other abodes of animals and pretas.

The World of Sentient Beings

The world of sentient beings consists of the beings dwelling in those places according to their respective karma, as well as those dwelling in the formless realm — namely: hell beings, animals, pretas, humans, and gods. The gods are: the Four Great Kings, the Trayastrimsha, Yama, Tushita, Nirmanarati, Paranirmitavashavartin, Brahmapariishadya, Brahmapurohita, Mahabrahma, Parittabha, Apramanabha, Abhashvara, Parittashubha, Apramanashubha, Shubhakrtsna, Anabhraka, Punyaprasava, Asamjnisattva, Avriha, Atapa, Sudarshana, Sudarsha, Akanishtha, and those proceeding to the sphere of infinite space, the sphere of infinite consciousness, the sphere of nothingness, and the sphere of neither perception nor non-perception.

The Trichiliocosm

As far as the sun travels and illuminates the directions with its light — in a thousandfold world system of that extent, there are a thousand moons, a thousand suns, up to a thousand Brahma worlds. This is called a "first-order thousandfold world system." A thousand first-order thousandfold world systems is called a "second-order middling thousandfold world system." A thousand second-order middling thousandfold world systems is called a "third-order great thousandfold world system."

Destruction and Formation

These arise and perish simultaneously. Just as when rain falls from the sky in streams thick as plow handles, with neither interval nor interruption among the streams — in the same way, among the world systems perishing in the east and those forming, there is neither interval nor interruption: some are perishing; some have perished and stand empty; some are forming; some have formed and stand. As in the east, so in all directions.

Destruction is of three kinds: by fire, by water, and by wind. The upper limits of the three destructions are the second dhyana, the third dhyana, and the fourth dhyana, respectively. In twenty intermediate kalpas the world is destroyed. In twenty intermediate kalpas it remains destroyed. In twenty intermediate kalpas the world forms. In twenty intermediate kalpas it endures after forming. These make eighty intermediate kalpas, which constitute one great kalpa.

The method of counting kalpas is the measure of the lifespan of the gods of the form and formless realms:

From immeasurable intermediate kalpas
Down to a lifespan of ten years —
The kalpa of destruction: from the cessation
Of hell beings' existence to the exhaustion of the container world.
In the first kalpa of formation, from wind
Up to the existence of hell beings.

The Four Impermanences

All worlds are connected with impermanence — both destruction-impermanence and momentary-destruction-impermanence.

"Thoroughly shaken" refers to destruction-impermanence, for it extends up to the Peak of Existence. "Shaken" means declining from one's own state.

"Thoroughly agitated" refers to momentary-destruction-impermanence, for through continuous operation it produces dissimilar results. Like agitation, it is called "agitated." "Thoroughly agitated" means producing dissimilar results.

"All worlds are thoroughly burned" — like burning, it is called "burned." Speaking from the perspective of the world of sentient beings, this refers to the states in which afflictions actively operate. "Filled with smoke" refers to the states of latent tendencies. Like smoke, it is called "filled with smoke," for when conditions are met, fire arises from smoke.

In one regard, since the arising of those depends on both, it is spoken of with reference to both, because results are designated from their causes.

Nirvana

The second verse is spoken from the perspective of nirvana.

"Without shaking" means free from all impermanence.

"Not frequented by ordinary beings" — because the path is practiced by the noble ones.

"Where Mara has no support" — there are four kinds of Mara: the mara of abode, the mara of action, the mara of essence, and the mara of obstruction. The mara of abode is the mara of the aggregates, for one dies within them. The mara of action is the mara of the afflictions, for one is bound by them. The mara of essence is the mara of death itself. The mara of obstruction is the devaputra-mara, for it obstructs those who strive diligently to abandon the three maras.

One might object: "Not frequented by ordinary beings" and "where Mara has no support" — but stream-enterers and others still possess residual fetters, so like a small amount of smoke remaining, Mara still has an opening.

"There my mind takes delight" — this indicates nirvana, which is free from those faults.

This concludes the fourth concise meaning from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Five

Those who perform even a small deed
for the Victorious Guide —
they, having traversed the various higher realms,
attain the deathless abode.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Five

Why did the Blessed One speak this verse? To truly show that with small effort, great merit is generated. In one aspect, it was evidently spoken to ripen the mindstreams of beings who are poor, heedless, and delighting in miserliness.

As for "those who perform even a small deed for the Victorious Guide" — this means: "those who, even through mere faith alone, come to have unwavering faith." Such is the meaning.

He is called "Victorious" because, having conquered all afflictions, he is faultless. He is called "Guide" because he removes the afflictions and regrets of others.

As for "having traversed the various higher realms" — this shows the offering as the cause of higher rebirth, being born progressively in the six classes of gods.

As for "they attain the deathless abode" — this shows the offering as the cause of definite goodness, through the accumulation that leads ultimately to attaining nirvana.

Nirvana is the deathless abode. Since therein all Maras are absent, there is no regression — therefore it is an abode.

Now, this statement that "the Blessed One is a source for the arising of great merit through small effort" — is this merely to be understood like a king's proclamation, or is there authority for it?

There is authority.

From where? Because the Blessed One possesses the complete perfections of cause, fruit, and benefiting — therefore understand that the Blessed One is a source for the arising of great merit.

Since the perfections from cause to the perfection of benefiting need to be stated:

The perfection of cause is fourfold: having practiced all accumulations of merit and wisdom; having practiced for a long time; having practiced continually; and having practiced with devotion.

The perfection of fruit is fourfold: perfection of knowledge, perfection of abandonment, perfection of power, and perfection of the form body.

The perfection of benefiting is fourfold: perfection of protection from the three lower realms; perfection of establishing beings in happy destinations; perfection of establishing beings in the three vehicles; and perfection of establishing beings in permanent, definite liberation from the suffering of cyclic existence.

The perfection of knowledge is also fourfold: knowing without being taught; omniscience; knowing all aspects; and knowing without obstruction.

The perfection of abandonment is also fourfold: having abandoned all afflictions; having abandoned them permanently; having abandoned afflictions together with their latent tendencies; and having abandoned the obscurations of all absorptions and meditative attainments.

The perfection of power is also fourfold: perfection of emanation into the Brahma realm, transformation, and mastery over blessings; perfection of relinquishing the lifespan and mastery over spiritual influence; perfection of mastery over concealing the space element, swiftly traversing great distances, and entering the great from the small; and various innate wondrous dharmas.

The perfection of the form body is also fourfold: perfection of the major marks; perfection of the minor marks; perfection of strength; and perfection of the vajra-like hardness of the bodily relics.

Thus the Tathagata is a source of the great jewel of limitless, wondrous qualities of knowledge, power, and benefiting. This is a concise summary of the Blessed One's great nature. Though when divided separately there are many aspects, this much suffices.

This is the concise meaning of the fifth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Six

Those who dwell in this hermitage,
who are peaceful and practice the holy life,
who eat but a single meal —
by what does their complexion become radiant?

Not attached to the past,
not delighting in the future,
having obtained what arises in the present —
possessing clear knowing and individual mindfulness,
examining before eating —
by that, their complexion becomes radiant.

Thus are two verses. The first verse is the question. The second verse is the answer.

Commentary on Verse Six

The Question Verse

The composition of the verse of the question: when it says "those who dwell in this hermitage," even without stating "peaceful" it is already established — for those dwelling in a supremely peaceful abode necessarily conduct themselves in thorough peacefulness of body, speech, and mind.

Having said "peaceful," it is not necessary to state "practicing the holy life" — for how could one be peaceful yet not practice the holy life?

"Those who eat a single meal" also need not be stated. Those possessing such qualities know the measure in food — how could they possibly accept craving for taste?

As for "by what does their complexion become radiant?" — why is this asked? This verse should be understood as establishing the antidote to the four types of pleasure arising from the secondary afflictions that are the cause of radiance.

The Four Worldly Pleasures

The four arising from the secondary afflictions that cause radiance are: that arising from association with beloved persons; that arising from laughter and amusement; that arising from sexual conduct; and that from eating food at will.

"Those who dwell in this hermitage" is the antidote to the pleasure arising from association with beloved persons.

"Peaceful" is the antidote to the pleasure arising from laughter and amusement — for even dwelling in the hermitage, through recollection of past laughter, play, and the like, one may remain unquiet.

"Practicing the holy life" is the antidote to the pleasure arising from sexual conduct — for even dwelling in the hermitage, there are some who do not practice the holy life, as they engage in non-celibacy for the purpose of producing children.

"Those who eat a single meal" is the antidote to the pleasure arising from eating food at will.

This is the verse of the question.

The Answer Verse and the Three Cravings

The answer verse is "not attached to the past" and so forth, stated in detail.

Those who have completely abandoned the secondary afflictions as described and are free from the three types of craving — their complexion becomes radiant.

The three types of craving, distinguished by time, are: view-craving, delight-craving, and clinging-craving.

Regarding things seen, heard, distinguished, and cognized that have perished — this is view-craving.

Regarding future things — one’s own nature and various possessions — this is delight-craving.

Regarding the present — the characteristic of not relinquishing one’s present aggregates and possessions — this is clinging-craving.

The Four Cravings from Other Sutras

In one regard, those free from four types of craving have radiant complexion. This is what the Blessed One, with reference to other sutras, spoke of: craving, renewal, that accompanied by delight-passion, and delighting in this and that.

Craving is toward the past. Renewal is toward the future. That accompanied by delight-passion is toward the present — "delight" means "that which causes delight," referring to afflicted mental pleasure accompanied by passion. "Delighting in this and that" encompasses past, future, and present.

In one regard, the meaning of the four terms should be understood through the categories of self-nature and possessions, obtained and not obtained: "existence" is regarding self-nature that has been obtained; "renewal" is regarding what has not been obtained; "that accompanied by delight-passion" is regarding present objects; "delighting in this and that" is regarding future objects.

Clear Knowing and Mindfulness

"Possessing clear knowing and individual mindfulness" — those possessing wisdom and mindfulness are called "truly gone forth."

"Clear knowing" is non-afflicted wisdom — that by which one engages in the conduct of body, speech, and mind with clear knowing.

"Mindfulness" is that which is applied to going, coming, and the like.

Thus those free from the afflictions of desire toward the future, permanent attachment to the present, and afflicted recollection of the past — they eat by individual examination.

The Teaching on Reflective Eating

As stated in the Nanda Sutra:

Here, son of good family, Nanda eats food by individual examination — not for play, not for pride, not for beauty, not for adornment, but only to the extent that this body may endure and live, be free from hunger, and benefit the holy life. Thus: the previous feeling is to be abandoned, and a new feeling is not to be generated — dwelling in livelihood, strength, comfort, and blameless contact.

"Not for play" is like youths. "Play" means playfulness — they eat with the intention to beautify themselves.

"Not for pride" is like wrestlers — they eat delighting in great bodily strength.

"Not for beauty, not for adornment" is like those who enjoy sense pleasures — they eat with the intention to beautify themselves, for beauty and for adornment. "Beauty" here means bathing, anointing, and polishing. "Adornment" means adorning with garments, garlands, and the like. The Blessed One forbids eating with such intentions.

"To the extent that the body may endure and live" — for the mere continuity of the life-force and the mere continuity of strength. "Life" is the endurance of the lifespan. "Strength" is livelihood. "For that purpose" — like greasing the axle of a chariot.

"Free from hunger" means turning away from the suffering of being famished — like healing a wound.

"To benefit the holy life" — depending on the body’s endurance, the body’s strength, and freedom from bodily torment, one accomplishes the Noble Path. "What is the holy life?" The Noble Eightfold Path, as stated in the sutra.

"The previous feeling is to be abandoned" — that which arises from hunger. "A new feeling is not to be generated" — that which arises from excess. By this, one abandons both too little and too much food.

"Thus" is stated to correctly teach the measure of knowing.

"Having abandoned previous feelings, what does one do?" One reflects individually that one will sustain livelihood, strength, and comfort.

"By not generating new feelings, what does one do?" One reflects individually: "I dwell in blameless contact."

Since one is free from the fault of eating excessively, one should understand this as "blameless." Those faults are five: distraction, unpleasantness, sluggishness, indigestion, and mental depression.

A body that is light, in accord with purificatory practices, dwells in comfort — thus one should understand "dwelling in contact."

The intention with which one should not eat, the intention with which one should eat, and the benefit of eating the right measure — reflecting individually on these, that is why one is called "one who eats by individual examination."

The Threefold Contrast

In one regard, the concise meaning is different. Through four types — pleasure and mental pleasure arising from companionship with delight, from laughter, from sexual conduct, and from consumption — householders’ complexion becomes radiant.

Separated from those, other wrongly gone-forth ones appear with poor complexion through four causes: delight in having abandoned desires, not having obtained desires, pursuing desires, and excessive attachment to and consumption of obtained possessions.

Having abandoned those secondary afflictions, the truly gone-forth ones are seen to have radiant complexion. Seeing this, a god asked about the cause of radiant complexion. Even without those affliction-based causes, the Blessed One taught in detail how the truly gone-forth ones’ complexion becomes radiant: "Not attached to the past…" and so forth.

This is the concise meaning of the sixth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Seven

Delighting in the Dharma, rejoicing in the Dharma,
fully contemplating the dharmas,
the monk who is mindful of the dharmas
will never decline from the Dharma.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Seven

Why was this verse spoken? To teach the cause of not declining from the Dharma of scripture and realization.

"Delighting in the Dharma" should be understood through the modes of studying, reciting, and teaching the Dharma of scripture — the sutras and so forth — and being devoted to them.

"Rejoicing in the Dharma" refers to the Dharma of practice. It should be understood through the mode of taking manifest delight in producing the means of pacifying afflictions through the application of right view and so forth.

Then, contemplating and familiarizing oneself with the dharmas of affliction and purification as they are taught in the sutras — through the close application of mindfulness, one does not decline from the Dharma that is the fruit.

The Three Wisdoms

In another regard, this verse teaches the causes and benefits of accomplishing hearing, reflection, and meditation.

"Delighting in the Dharma" should be understood through the mode of diligence in study, recitation, and teaching.

"Rejoicing in the Dharma" — because of being devoted to that.

"Delighting in the Dharma" and "rejoicing in the Dharma" accomplish the wisdom born of hearing — hearing what has not been heard, and rendering what has been heard stainless. This is the meaning.

"Fully contemplating the dharmas" accomplishes the wisdom born of reflection.

"Being mindful of the dharmas" accomplishes the wisdom born of meditation.

These are the causes of the three wisdoms.

A monk possessing such qualities will never decline from the Dharma of scripture and realization — this is the benefit.

Here, "monk" is understood as either one who has conquered afflictions or one who has entered upon conquering them.

This is the concise meaning of the seventh verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Bampo Two

Verse Eight

Whatever wise one in this living world
Obtains faith and wisdom —
That itself is the supreme wealth;
All other wealth is inferior.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Eight

Why did the Blessed One speak this? To redirect those who are excessively attached to inferior external wealth — gems, silver, gold, and the like — toward the excellent inner wealth.

"Wise" is mentioned to show the basis for obtaining faith and wisdom, for one who is endowed with innate intelligence is able to discern the meaning of all well-spoken and poorly-spoken teachings, and thereby obtains faith and wisdom. Those who lack capacity or hold wrong views do not.

"Whatever" examines by lineage: any of the four castes.

"In the living world" refers to this human world where noble ones arise. It looks to the human world because it is there that these can be obtained, and because humans are particularly attached to wealth. As it was said: "The Blessed One taught that the humans of Jambudvipa are distinguished from the humans of Uttarakuru and from the gods by three distinctions: courage, mindfulness," and so on at length. Others say: because the holy life abides there, because there is much world-weariness, and because wisdom is sharp.

Faith

Faith has three aspects — conviction, clarity, and aspiration — toward existence, the possession of qualities, and capacity respectively:

The aspect of conviction is firm belief that the Buddha, the Dharma, and the Sangha truly exist.

The aspect of clarity is serene confidence in their qualities.

The aspect of aspiration is the thought "I can hear this" or "I can accomplish this" regarding one's own capacity.

Wisdom

Wisdom is the thorough discrimination of dharmas. Its function is dispelling doubt.

How Faith and Wisdom Function

Faith is shown as the cause of entering the holy Dharma. Wisdom is shown as the cause of not being robbed of it.

As it was said: "Shaving head and beard, donning saffron robes, with genuine faith he went forth from home to homelessness."

This sutra passage teaches the four perfections of a monk's ordination:

Perfection of appearance — "shaving head and beard, donning saffron robes" — this appearance is the perfection because it is incompatible with the afflictions and secondary afflictions. It is therefore superior to the appearance of a householder.

Perfection of action — "genuinely" — one who has genuinely gone forth through the ceremony of the four actions is properly gone forth. This excludes those who have not completed the approach or who have self-ordained.

Perfection of intention — "with faith" — not from fear of debt, not from terror, not from a king's command. Then what? From faith.

Perfection of dwelling — "from home to homelessness" — "home" is the householder's dwelling. From that inferior place, this dwelling is the perfection: "homelessness" is dwelling at the foot of trees and the like.

Thus faith as the cause of entering the holy Dharma has been shown.

Wisdom as the Cause of Irreversibility

How does wisdom then show the cause of not being robbed? The wise one, having made truth their authority, recollects and applies the Dharma by their own power — without depending on others.

"Obtains" means truly attains.

Faith and Wisdom in Meditation

This is another aspect. Faith and wisdom are shown to establish the unsettled mind in samadhi and to liberate the mind that has been settled.

Through faith, by attending to supremely delightful objects, the unsettled mind enters samadhi. Through wisdom, by seeing reality as it truly is, the mind is liberated.

As it was said: "From intense joy, delight arises. From mental delight, the body becomes pliant. When the body is pliant, one experiences bliss. Having become blissful, the mind enters samadhi. With the mind settled, one knows reality as it truly is."

The Five Faculties

In one regard, the meaning should be understood in terms of the five faculties: when there is faith, one generates effort. Through generating effort, mindfulness is closely placed. Through the close placement of mindfulness, the mind is settled. Through the settled mind, one knows reality as it truly is. By grasping the first and last together, those in between are also grasped.

Two Types Who Slander the Tathagata

Furthermore, two types of persons speak unpleasantly about the Tathagata: faith is grasped through adoption, and lack of faith is a distinction of anger — this should be understood as an antidote: the antidote to adoption is wisdom, and the antidote to lack of faith born of anger is faith.

Furthermore, this meaning should be understood in terms of two lineages of persons: those who follow faith and those who follow the Dharma.

Faith and Wisdom as Supreme Wealth

Furthermore, it is shown that through faith and wisdom, one obtains both higher rebirth and liberation.

Faith and wisdom are themselves wealth and are supreme, as it is said: "More than wealth, faith is the supreme wealth; wisdom is the precious jewel of humans."

The supremacy of this inner wealth, and the inferiority of all other wealth — gems, pearls, and the like — should be understood through many reasonings: external wealth mostly leads to wrongdoing, is never enough, comes with fear, comes with harm, is shared with the gods, is not always available, and is depleted through use. Inner wealth has none of these defects.

This is the concise meaning of the eighth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Nine

Abiding in the Dharma, with perfect discipline,
knowing shame, and speaking truth —
one who has become self-governed:
in such a one, people take delight.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Nine

Here an objection is raised: Having said "abiding in the Dharma," one need not say "with perfect discipline" — for whoever abides in the Dharma, how could their discipline not be perfect?

Having said "perfect discipline," one need not say "knowing shame" — for how could one who possesses discipline not know shame? The Blessed One himself said: "Two dharmas protect the world: knowing shame and conscience."

And "speaking truth" also need not be stated — because it is subsumed by the discipline of truthfulness.

The Four Aspects

Here the resolution: in this verse, four aspects should be understood as established — properly undertaking, not declining, abandoning the causes of affliction's arising, and speaking truthfully as things are.

"Abiding in the Dharma" is properly undertaking. If one has properly undertaken discipline, one is said to "abide in the Dharma." Abiding in the Dharma means standing in the Dharma — the meaning is "standing for the sake of the Dharma." This is the instrumental seventh case — as in: "For the hide, they kill the deer. For the tusks, they kill the elephant. For the tail-hair, they kill the yak. For the woman, they kill the slave."

"Perfect discipline" is not declining. If one does not allow the properly undertaken discipline to decline, then the discipline is perfect. Otherwise, it has declined.

"Knowing shame" is abandoning the causes of affliction's arising. The cause of affliction's arising is improper mental engagement. If one possesses shame, one abandons the causes of affliction's arising — because, having examined one's own and others' mindstreams, out of shame one does not engage in wrongdoing.

"Speaking truth" is speaking truthfully as things are. When those who practice the life of Brahma have committed faults of heedlessness and so forth, and are questioned about the training rules — if one speaks truthfully as things are, one speaks truth. Otherwise, one speaks falsehood.

Self-Governance and Delight

"One who has become self-governed" — through those qualities, people take delight in such a one, because their genuine qualities are proclaimed as they truly are.

In another regard, "self" should be connected with the remaining words. As was said: "Great king, those who conduct themselves well in body and those who conduct themselves well in speech — their delight is of their own nature." And so forth extensively.

This is the concise meaning of the ninth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Ten

Through hearing, one knows the distinctions of the Dharma.
Through hearing, one turns away from evil deeds.
Through hearing, one abandons what is meaningless.
Through hearing, one attains nirvana.

Commentary on Verse Ten

Why did the Blessed One speak this? In order to generate right view, and — relying on the three trainings — to truly transcend evil, desire, and renewed existence.

Through Hearing, One Knows the Distinctions of the Dharma

As it is said, "Here, certain ones, having heard the Dharma-Vinaya taught by the Tathagata, discern which dharmas reveal genuine moral discipline, concentration, and wisdom — it is precisely this teaching, and not what the tirthikas proclaim: entering into fire and water, fasting, fierce austerities, and self-mortification — through hearing, one knows these to be distinguishable as not the teaching."

Through Hearing, One Turns Away from Evil Deeds

As it is said, "Here, certain ones, having heard the training of higher moral discipline from the Dharma-Vinaya spoken by the Tathagata, relying on that, turn away from evil conduct of body, speech, and mind." "Turning away" means reversal.

"Evil" means the ten unwholesome action-paths of misconduct: the three of the body — killing, taking what is not given, and sexual misconduct; the four of speech — lying, divisive speech, harsh speech, and idle chatter; and the three of the mind — covetousness, malice, and wrong views.

Their analysis should be understood through five factors: basis, intention, application, affliction, and completion.

The basis of killing and so forth is what is counted as a sentient being or what is not counted as a sentient being — that upon which killing and so forth arise. Intention is twofold: the intention of perceiving that object as that particular thing, and the intention of wishing to perform that action-path. Application, which admits of subdivision, is the undertaking through one's own or another's body, speech, or mind. Affliction is attachment, aversion, and delusion — either combined or individually. Completion is the full accomplishment of the action at the time of the respective application, or afterward.

Killing

The basis of killing is sentient beings. The intention is the intention to kill, perceiving the being as that. The application is striking and so forth for the purpose of killing. For example, someone wishing to slaughter livestock rises from their seat, takes money, goes out, inspects the livestock, purchases it, leads it home, feeds it, brings it inside, restrains it, takes up a weapon, strikes once, strikes twice — all the way until the life is separated: the entire process constitutes the application.

The afflictions are attachment, aversion, and delusion. Killing from attachment is for those who desire flesh and so forth — for instance, killing living beings for the sake of body parts, wealth, or sport, or to protect one's dear ones. Killing from aversion is in order to surely destroy the enemy. Killing from delusion is like those who sacrifice thinking it religious law, or those who take the king's legal code as authoritative — thinking that kings who punish offenders and the hateful with execution accumulate merit — or like the Persians, who say that elderly parents who are feeble, suffering, and severely ill should be killed.

The completion of killing is when that living being dies from that application, either immediately or afterward.

Taking What Is Not Given

The basis of stealing is what is possessed by another, whether counted as sentient beings or not. The intention is perceiving the object as that, or wishing to make it one's own. The application is from rising from one's seat until the taking.

The afflictions are attachment, aversion, and delusion. Stealing from attachment is stealing what one seeks for one's own purposes, or for the sake of another's gain, honor, and fame, or to protect one's dear ones. Stealing from aversion is in order to surely destroy the enemy. Stealing from delusion is like taking the king's legal code as authoritative and confiscating from wrongdoers as punishment, or like the Brahmins who say: "All of this was given by Brahma to the Brahmins. Since the Brahmins have declined, the common people use their property. Therefore, what is seized from the Brahmins is merely taking one's own. The Brahmins dwell using their own wealth and give their own gifts." It is not that they lack the perception of "self" and "other."

The completion is appropriating the thing to oneself through power or stealth.

Sexual Misconduct

The basis of sexual misconduct is sentient beings who are improper partners. The intention is thinking upon an improper partner. The application is undertaking action for that purpose.

The afflictions are attachment, aversion, and delusion. Sexual misconduct from attachment is due to being thoroughly lustful toward another's wife and so forth. That from aversion is in order to surely harm the enemy. That from delusion is like sleeping with a Persian woman and so forth, or the sexual conduct that occurs when those who sacrifice slaughter an ox for the sacrifice, or those who say "women are like a mortar, a flower, a fruit, a ford, and a road."

The completion is the meeting of the two organs.

Lying

The basis of lying is sentient beings, and objects of seeing, hearing, distinguishing, and cognizing, and their opposites: not seeing, not hearing, not distinguishing, and not cognizing. The intention is the very wish to speak differently from what one perceives. The application is undertaking the speech for that purpose.

The afflictions are attachment, aversion, and delusion. Lying from attachment is for the sake of material gain, or to protect one's dear ones. That from aversion is in order to surely harm the enemy. That from delusion is like those who teach:

In jest, in speech to women, at the time of marriage,
When life is at stake, and when seeking all one's wealth —
These five lies do not cause downfall.

The completion is when the audience or companion understands the lie.

Divisive Speech

The basis of divisive speech is sentient beings who are in harmony and those who are in discord. The intention is thinking to divide them and keep them unreconciled. The application is undertaking speech for that purpose. The afflictions from attachment and aversion are as before. That from delusion is thinking "there is no fault in divisive speech."

The completion is when the audience understands the division.

Harsh Speech

The basis of harsh speech is sentient beings who are the cause of thorough mental distress. The intention is the wish to wound. The application is undertaking speech for that purpose. The afflictions are as with divisive speech.

The completion is having spoken the harsh words.

Idle Chatter

The basis of idle chatter is a subject that is meaningless. The intention and application are as before. The afflictions from attachment and aversion are as before. That from delusion is singing songs and reciting unwholesome treatises.

The completion is having spoken.

Covetousness

The basis of covetousness is another's wealth, food, and possessions. The intention is perceiving the object as that, or desiring it thus. The application is firmly grasping the thought "I shall make this mine." The afflictions are as before.

The completion is having firmly resolved to make it one's own.

Malice

The basis of malice is sentient beings who are the cause of thorough mental distress. The intention, application, and afflictions are as before.

The completion is resolving upon striking and so forth.

Wrong Views

The basis of wrong views is things that actually exist: causes, effects, agents, and so forth — regarding which one denies causes, effects, and agents, and enters into wrong views that destroy what actually exists.

"There is no generosity. There is no sacrifice. There is no fire offering. There is no good done. There is no evil done." This is the denial of causes.

"There is no fruit of actions well done or ill done." This is the denial of effects.

"This world does not exist. The next world does not exist." This is the denial of the agency of coming and going to other worlds.

"There is no mother. There is no father." This is the denial of the agency of planting seeds of rebirth.

"There are no spontaneously born beings." This is the denial of the agency of the connecting link of the intermediate existence.

"There are no arhats in this world." This is the destruction of what actually exists.

Moreover, wrong views arising from listening to non-Dharma and so forth are also mentioned.

The intention, application, and afflictions are as before. There is this distinction: for covetousness and so forth, "arising from" attachment and so forth means arising immediately after those afflictions.

The completion is firmly resolving upon denial.

On Action-Paths

Thus, being separated from those ten unwholesome action-paths is "turning away."

Furthermore, what is the meaning of "action-path"? Covetousness and the other two mental deeds are action-paths, hence "action-paths." The mental factors that accompany them serve as their companions, because the mind makes formations under their influence. The seven beginning with killing are both actions — since they are bodily and verbal actions — and action-paths. They are action-paths because the volitions that motivate them all proceed relying upon those deeds. Thus, they are both actions and action-paths — hence "action-paths."

Through Hearing, One Abandons What Is Meaningless

As it is said, "Here, certain ones, having heard the training of higher mind from the Dharma-Vinaya taught by the Tathagata, relying on that, abandon the desires that childish people perceive as meaningful but which are in fact meaningless."

Through Hearing, One Attains Nirvana

As it is said, "Here, certain ones, having heard the training of higher wisdom from the Dharma-Vinaya taught by the Tathagata, relying on that, through the exhaustion of the afflictions, attain nirvana."

Summary

In summary, this verse teaches: obtaining right view, and relying on the three trainings — truly transcending evil through moral discipline, truly transcending desire through concentration, and truly transcending existence through wisdom.

Alternatively: the cause of entering the teaching, and truly transcending actions, afflictions, and the afflictions of cyclic existence.

Therefore, one who wishes for one's own well-being, desiring such benefits, should listen to the word of the Buddha.

Note: This translation covers the structural core of Vasubandhu's verse 10 commentary — the root verse, the four-pada analysis through the three trainings, the complete ten unwholesome action-paths with five-factor analysis, and the summary. An extended elaboration on the qualities of hearing (approximately 10,000 characters of Tibetan, folios 240a.7 through 243a.6) — including analogies of the Buddha's word as fire, water, and a ford; the three types of flawed listeners compared to sick patients; the three vessels; and the five benefits of relying on a good teacher — remains to be translated by a future tulku.

This is the concise meaning of the tenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises (structural core — see note above for remaining content).

Verse Eleven

Commit no wrongdoing whatsoever.
Practice virtue to perfection.
Thoroughly tame your own mind.
This is the teaching of the Buddhas.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Eleven

Why did the Blessed One teach this?

In brief, in order to properly direct beings toward accomplishing the Blessed One's teaching. In order to properly engage beings who are frightened by the multiplicity of practices in just a few practices, and in order to orient those who are frightened by hearing and retaining many texts toward hearing and so forth.

"Commit No Wrongdoing Whatsoever"

Regarding "commit no wrongdoing whatsoever": this refers to one who has gone forth through authentic faith, who dwells restrained in body and speech, and who purifies their livelihood by seeking robes and so forth through the Dharma.

Since "all wrongdoing" belongs to the domain of discipline, it pertains to body and speech — not to mind.

Having said "commit no wrongdoing," the addition of "whatsoever" indicates that this should be understood as: not committing wrongdoing in all places, at all times, and of all kinds.

In All Places

The Blessed One teaches not to commit wrongdoing in all places — not as the Jain ascetics, who say "beyond one hundred yojanas, one may commit wrongdoing." Likewise:

From the measurable, immeasurable, and infinite,
the faultless abandonment of arising —
in another world, bliss immeasurable
and infinite arising shall be obtained.

And so forth.

At All Times

The teaching not to commit wrongdoing at all times means that the vow, once properly undertaken, should not deteriorate for as long as one lives — not as the Brahmins and others who teach non-wrongdoing yet kill cattle during purification rituals and the like.

Likewise, for example:

The word of King Kurelan does no harm.
Not for women, not when taking a bride,
not when life is at stake, not when seeking one's wealth —
five lies, it is said, do not cause downfall.

And likewise: at the sacrifice where they also kill the cow, the sacrificial priests pour water into their mouths and drink — not like that.

All Kinds

The Blessed One teaches not to commit all kinds of wrongdoing — not as householders who avoid some wrongdoing but not all, since they observe only the five or eight precepts.

Therefore, in order to teach the special renunciation of monks: "commit no wrongdoing whatsoever."

The Nature of "Not Doing"

What is this dharma called "not doing"? It is the antidote to committing wrongdoing: discipline, non-attachment, and the like.

"Practice Virtue to Perfection"

As for "virtue" — there are thirteen kinds:

by nature,
by association,
by subsequent connection,
by motivation,
by obtaining birth,
by ultimate truth,
by method,
by benefit,
by taking up,
by making foremost,
by antidote,
by complete pacification, and
by concordant cause.

By nature: the ten dharmas that are mental factors beginning with faith.

By association: those dharmas concomitant with them.

By subsequent connection: the habitual impressions of those very dharmas.

By motivation: the bodily and verbal actions motivated by them.

By obtaining birth: through having previously habituated to those very virtuous dharmas, the concordant ripened results are accomplished — whereby desire for those things abides without individual analysis.

By ultimate truth: suchness.

By method: relying on holy persons, hearing the holy Dharma, proper mental engagement, and practicing the Dharma in accordance with the Dharma.

By benefit: the virtue of benefiting sentient beings through the four means of gathering.

By taking up: through the meritorious basis of action arising from generosity, from discipline, or from meditation — taking up birth with wealth and high status, taking up heavenly birth, or taking up what accords with complete purity.

By making foremost: making offerings in the presence of the Tathagata, a stupa, an image, the Dharma, a person who abides in the Dharma, or a scripture.

By antidote: the antidote of analytical refutation, the antidote of suppression, the antidote of abandonment, the antidote of distancing in nature, the antidote to afflictive obscuration, and the antidote to cognitive obscuration.

By complete pacification: the complete abandonment of desire, the complete abandonment of hatred, the complete abandonment of delusion, the complete abandonment of all afflictions, the cessation of perception and feeling, nirvana with remainder of the aggregates, and the nirvana-element without remainder.

By concordant cause: by the power of that, mundane and supramundane, common and uncommon clairvoyances and the like.

Regarding this, virtue — together with meditative absorption and its concomitants — by its purpose of well-being, becomes the universal antidote to all unwholesome dharmas.

"Thoroughly Tame Your Own Mind"

This means: based on discipline and samadhi, those who strive to tame the minds of others should also properly apply themselves to taming their own mind.

"This Is the Teaching of the Buddhas"

Having understood the meaning as it is, teaching accordingly is "the teaching." This verse comes from the Blessed One's summarized teaching of the Pratimoksha.

This is the concise meaning of the eleventh verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Twelve

Merit should indeed be performed.
Not performing merit is suffering.
In this world and in the next,
Having performed merit, one becomes joyful.

Thus is the verse.

Commentary on Verse Twelve

Why the Blessed One Spoke This

Why did the Blessed One speak this? It was evidently spoken for three purposes: to cause proper engagement, to cause thorough disenchantment, and to cause proper great joy.

What kinds of disciples are intended? The lazy, the heedless, and the diligent.

"Merit should indeed be performed" — this is to cause the lazy to properly engage.

"Not performing merit is suffering" — this is to cause the heedless to become thoroughly disenchanted.

"In this world and in the next, having performed merit, one becomes joyful" — this is to cause the diligent to properly rejoice.

In this life, one becomes joyful because of roots of virtue and other causes of fortunate rebirth. In the next, one becomes joyful because one individually experiences the ripening of one's own actions.

The Three Bases of Merit

Regarding merit: it arises from generosity, from discipline, and from meditation.

That which arises from generosity is that which arises from the cause of generosity. Likewise, that which arises from discipline and meditation arises from the cause of discipline and meditation — as life arises from food, and cattle arise from grass.

Or alternatively: the merit that is the inherent nature of generosity is that which arises from generosity. Likewise for that arising from discipline and meditation — as a vessel arises from clay.

What does "merit" mean? It is that which makes virtuous again and again, therefore it is "merit." Or alternatively: it is that by which people give or dispel, therefore it is "merit."

Moreover, this is virtuous within the desire realm, accompanied by desire — because its ripening is pleasant.

On Generosity

What is this thing called "generosity"? Is it not simply the thing given? It is not so — the thing given is indeed the thing to be given. However, one should understand that the agent by which one gives is not the giving itself. The distinction must be discerned.

People also give out of rivalry, fame, desire, fear, affection, and dependence. To distinguish true giving from these, it is explained as being for the purpose of worship and of benefit: one gives with the intention of worshipping those who have passed beyond suffering, and to others one gives wishing to benefit the great elements of their sense faculties.

This explains the purpose for which one gives.

By what means does one give? Through actions of body and speech prompted by mental assemblages. This is the defining characteristic of generosity:

When a person with a virtuous mind
gives of their own substance,
at that time the virtuous aggregates
are designated as "generosity."

So it was spoken.

The Fruit of Generosity

What is the fruit of merit arising from generosity? The fruit of dedication to nirvana and to all sentient beings is liberation. And the fruit is great wealth — great wealth meaning the wealth-fruit that is vast, magnificent, and immeasurable.

The Motive for Giving

Why does one give? One gives for one's own benefit, for others' benefit, and for the benefit of both.

Having seen both benefits, one who gives does so in order to accumulate roots of virtue for oneself, and in order to benefit the great elements of the recipient's sense faculties.

For this very reason the name accords with its meaning: it is "generosity" because it removes the anguish of poverty for both giver and receiver.

Two Types of Givers

The giver is of two types: with afflictions and without afflictions.

The giver with afflictions is also of two types: one who has not separated from desire-attachment in the desire realm, and one who has separated from desire-attachment in the desire realm.

One who has not separated from desire-attachment is also of two types: a noble one and an ordinary person.

When a noble one who has not separated from desire-attachment, or an ordinary person who has separated from desire-attachment, gives to a stupa, their roots of virtue and so forth produce two kinds of fruit: the fruit of great wealth, and becoming an accumulation for attaining the supreme purpose.

For a noble one who has separated from desire-attachment, there is no fruit of great wealth, because such a one has completely transcended the ground of karmic ripening. Since there is no benefit to anyone in terms of wealth, it serves solely one's own purpose — the meaning being: one attains the supreme purpose.

When one who is without afflictions gives to other sentient beings, since there are none of those two kinds of fruit, there is no benefit whatsoever for oneself — it serves solely others' benefit.

Giving to beings with afflictions serves both purposes. Giving to stupas and other memorials of those without afflictions does not serve both purposes.

The Eight Causes of Great Generosity

Having described the fruit of generosity as great wealth in general, the particular distinctions arise from eight causes: the field, the object, mental attention, intention, additional accompaniment, the support, habituation, and the multitude.

The field. If the field — the recipient — possesses qualities, the fruit of that gift is great. A field possessing qualities is the Buddha, the Dharma, the Sangha, or other exceptional persons.

The object. If both givers' fields are equal, whose action should be known as more powerful? It is determined by the object: if one's substance — jewels, gold, silver, and so forth — is fine and abundant, then because one gives a superior object, one's action is powerful. The other's is not.

Mental attention. If both the object and field are equal, whose action should be known as more powerful? It is determined by mental attention: giving with mental attention accompanied by intense faith makes the action powerful, because it is seized by that mental attention. The other's is not.

Intention. If these too are equal, whose action should be known as more powerful? It is determined by intention: giving with the intention directed toward nirvana and dedicated to all sentient beings makes the action powerful, because it is seized by that intention. The other's is not.

However, giving as a cause of higher realms, or as a cause of wealth, or as a cause of its own result — the master Deva has said this is to be disparaged like a merchant, because it has the intention of grasping.

Additional accompaniment. If both have the intention of nirvana and dedication to all beings, and all previously stated aspects are equal, whose action should be known as more powerful? That which is additionally accompanied beyond those two. What is beyond giving? Discipline. When giving is additionally accompanied by discipline, then through being accompanied by something beyond the giving itself, the action should be known as powerful. Generosity alone is not sufficient.

The support. If both gifts are accompanied by discipline and all previous aspects are equal, whose action should be known as more powerful? The support: if the agent of merit has attained detachment through the worldly path, then because the virtues arising from meditation are cultivated, the action becomes powerful through its support.

Habituation. If both have separated from desire in the desire realm and all previous aspects are equal, whose action should be known as more powerful? Habituation: if one has repeatedly familiarized oneself with the practice or subsequently examined it, that one's action is powerful. The other's is not, because that one practices only occasionally.

The multitude. If both have equal habituation and all aspects — field, object, mental attention, and additional accompaniment — are also equal, whose action should be known as more powerful? The multitude: if one both does it oneself and inspires others to do it, then because merit is generated in multiple mindstreams, that one should be known as more powerful.

These are the distinctions of generosity. The merit arising from generosity has been explained.

On Discipline

Next, that which arises from discipline will be explained.

Turning away from that which has natural fault and that which has conventional fault — this is discipline.

Among these, that which has natural fault ranges from killing through divisive speech. That which has conventional fault includes eating at improper times and so forth — these are not naturally faulty in themselves. However, when one who has properly undertaken the training rules transgresses beyond them, one's discipline becomes faulty.

What is this "turning away"? One interpretation: by this one turns away, therefore it is "turning away" — that is, it is the informing factor. Another interpretation: the turning-away itself is the "turning away" — that is, it is the non-informing factor. Therefore, discipline is the turning away from both types of fault.

For this very reason, the Blessed One, in manifesting the characteristics of the complete fulfillment of discipline, spoke thus: "Dwelling in discipline, restrained by the pratimoksha vow, excellent in conduct and domain, seeing danger in the slightest fault, training by properly undertaking the training rules."

Dwelling in discipline means abiding in the possession of discipline, because one guards the training rules one has properly undertaken.

Restrained by the pratimoksha vow refers to the discipline of definite emergence. By the pratimoksha, one is liberated — thus the vow definitively delivers one from samsara.

Excellent in conduct and domain: excellent conduct means the discipline is beyond reproach. Excellent domain means one has not degraded the way of life of the noble ones — because one has abandoned the five improper domains.

The five improper domains for a monk are: slaughterhouses, entertainment venues, taverns, royal courts, and fifth, thieves' dens.

Among these, slaughterhouses are places where there is crying out and announcement, and where sheep and such are killed. Thieves' dens are where bandits gather. The remaining domains are not explained further, as they are easily understood.

Seeing danger in the slightest fault means training with utmost respect. The slightest fault refers to conventional fault — one trains with the same utmost respect toward these as toward natural faults, seeing danger even in the slightest fault.

Training by properly undertaking the training rules means training by having completely undertaken all the training rules.

Discipline has been explained.

On Meditation

That which arises from meditation is that which arises from the virtue of meditative equipoise. Whatever merit has the nature of samadhi along with its causes — this is called that which arises from meditation.

Why? Because of mental imprints. The virtue of meditative equipoise permeates the mind with qualities as flowers permeate sesame seeds — because the cause produces that as its very nature.

The Primary Fruits

To begin with, the fruit of generosity has been shown to be great wealth. What then is the fruit primarily of discipline, and of meditation? The primary fruit of discipline is higher rebirth. The primary fruit of meditation is liberation.

Although generosity also leads to higher rebirth, discipline is taught as its primary cause. Although discipline also leads to liberation, meditation itself is taught as its primary cause. Likewise, although discipline also leads to great wealth, generosity is taught as its primary cause.

To establish the meaning of each individually in extensive detail would require much elaboration, so what has been presented incidentally suffices.

This is the concise meaning of the twelfth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Thirteen

One should speak truthfully and not be angry.
Even if it is little, one should give to those who ask.
By these three bases here,
one enters the presence of the gods.

Commentary on Verse Thirteen

Why did the Blessed One speak this? In order to teach the correct method for abandoning desire, hatred, and delusion as appropriate.

The Four Antidotes

What kinds of beings are to be trained? Those who delight in deceiving others, those who delight in hatred, those who delight in miserliness, and those who delight in causelessness and discordant causes.

"One should speak truthfully" teaches the correct method for abandoning the desire, hatred, and delusion of those who delight in deceiving others.

"One should not be angry" teaches the correct method for abandoning the hatred of those who delight in hatred.

"Even if it is little, one should give to those who ask" teaches the correct method for abandoning the desire of those who delight in miserliness.

"By these three bases here, one enters the presence of the gods" teaches the correct method for abandoning the delusion of those who delight in causelessness and discordant causes.

The Four Purifications

Alternatively, this verse teaches four kinds of purification: purification of verbal action, purification of mental action, purification of bodily action, and purification of skill in what is and is not a proper basis.

"One should speak truthfully" is the purification of verbal action.

"One should not be angry" is the purification of mental action.

"Even if it is little, one should give to those who ask" is the purification of bodily action.

"By these three bases here, one enters the presence of the gods" is the purification of skill in what is and is not a proper basis.

The Noble Eightfold Path

Alternatively, this verse was evidently spoken with reference to the Noble Eightfold Path. The four limbs of the Noble Path spoken by the Buddha are included within the four limbs of the Noble Path as appropriate:

"One should speak truthfully" is right speech.

"One should not be angry" is right thought.

"Even if it is little, one should give to those who ask" is right action.

"By these three bases here, one enters the presence of the gods" is right view.

By these four limbs, right livelihood and right effort are also included. Right view further includes right mindfulness and right concentration, because these two are not of many stages.

The Seven Causes

Alternatively, the meaning should be understood with reference to seven types of causes: the cause of being non-deceptive, the cause of having trustworthy words, the cause of having a beautiful form, the cause of having many attendants, the cause of having great enjoyments, the cause of being unerring, and the cause of being free from affliction. These are connected to each line as appropriate:

"One should speak truthfully" teaches the cause of being non-deceptive in this life and the next, and the cause of having trustworthy words.

"One should not be angry" teaches the cause of having a beautiful form in this and future lives, and the cause of having many attendants.

"Even if it is little, one should give to those who ask" teaches the cause of having great enjoyments.

"By these three bases here, one enters the presence of the gods" teaches the cause of being unerring, and the cause of being free from affliction through method.

In summary, five of these teach the path to higher states, and two teach the path to definite goodness.

The Three Types of Giving

Furthermore, the verse teaches three types of giving through four enumerations. The three types of giving are: the gift of fearlessness, the gift of material things, and the gift of Dharma. These are taught by two lines each, in sequence.

The Three Reliances

Furthermore, this verse teaches three reliances: reliance on mind, reliance on body, and reliance on virtue. These are taught by two lines each, in sequence.

The Four Blessings

Furthermore, the meaning should be understood with reference to the four blessings: truth, pacification, relinquishment, and wisdom. These are the means for passing beyond rebirth in the hell realms, the animal realms, the hungry ghost realms, and unfavorable states, respectively — in sequence.

This is the concise meaning of the thirteenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Fifteen

Through generosity, merit greatly increases.
Through right restraint, one does not encounter enemies.
Through possessing virtue, one abandons wrongdoing.
Through the exhaustion of afflictions, one passes beyond sorrow.

Commentary on Verse Fifteen

Why did the Blessed One speak this? In order to teach the qualities of generosity, moral discipline, and wisdom, and it is evident that it was spoken with reference to the three paths.

The Three Qualities

Here, "Through generosity, merit greatly increases" teaches the qualities of generosity. As it is said: "The seven bases of meritorious action arising from material things should constantly, without interruption, cause merit to increase, and should give rise to the proximate arising of merit."

"Through right restraint, one does not encounter enemies" teaches the qualities of moral discipline. Not encountering enemies is patience, because moral discipline is conjoined with patience.

The remainder teaches the qualities of wisdom. Through the path of seeing: "Possessing virtue, one abandons wrongdoing." Through the path of meditation: through the exhaustion of desire, hatred, and delusion, one passes well beyond sorrow. In brief, this teaches the abandonment of afflictions to be abandoned through seeing and meditation.

Thus this verse was evidently spoken to teach the benefits of generosity, moral discipline, and wisdom.

The Three Paths

"Spoken with reference to the three paths" refers to that which leads to enjoyment, that which leads to good destinies, and that which leads to the reversal of both lower and good destinies.

"Through generosity, merit greatly increases" is spoken with reference to the path leading to enjoyment.

"Through right restraint, one does not encounter enemies" is spoken with reference to the path leading to good destinies.

The remainder is spoken with reference to the path leading to the reversal of both lower and good destinies.

The Four Persons and Four Benefits

Alternatively, four benefits for four persons are taught, and the verse is evidently spoken by connecting them to the four correct paths.

The four persons are: householders, renunciants, ordinary persons who have attained the aspects concordant with penetration, and learners.

The four benefits are: the benefit of increase, the benefit of decrease, the benefit of relinquishment, and the benefit of realization.

"Through generosity, merit greatly increases" teaches the benefit of increase for householders, because the Blessed One said: "Householders are happy when they accumulate."

"Through right restraint, one does not encounter enemies" teaches the benefit of decrease for renunciants, because the Blessed One said: "Renunciants are happy when they diminish."

"Through possessing virtue, one abandons wrongdoing" teaches the benefit of relinquishment for those who have attained the aspects concordant with penetration.

"Through the exhaustion of desire, hatred, and delusion, one passes well beyond sorrow" teaches the benefit of realization for learners.

The Four Correct Practices

The correct practices are fourfold: generosity, patience, realization of truth, and conscientiousness in abandoning all afflictions without remainder.

"Through generosity, merit greatly increases" connects the correct practice to the act of giving.

"Through right restraint, one does not encounter enemies" refers to patience.

"Through possessing virtue, one abandons wrongdoing" refers to the realization of truth.

"Through the exhaustion of desire, hatred, and delusion, one passes well beyond sorrow" refers to conscientiousness in abandoning all afflictions without remainder.

This is the concise meaning of the fifteenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Sixteen

Though one may wear adornments, if one practices the Dharma,
tamed, truly restrained, practicing pure conduct,
having abandoned punishment toward all beings —
that one is a brahmin, that one is an ascetic, that one is a monk.

Commentary on Verse Sixteen

Why did the Blessed One speak this? In order to abandon the conceit that arises from merely having assumed the external signs of being an ascetic and so forth.

Here, “practicing the Dharma” is divided into two: accomplishing one’s own good qualities, and accomplishing the good qualities of others.

“Tamed, truly restrained, practicing pure conduct” refers to accomplishing one’s own good qualities.

“Having abandoned punishment toward all beings” — through abandoning punishment, one accomplishes the good qualities of others.

Accomplishing One’s Own Good Qualities

Through cultivation, accomplishing one’s own good qualities is fourfold: cultivation of the body, cultivation of moral discipline, cultivation of the mind, and cultivation of wisdom.

Through cultivation of the body, by guarding the doors of the sense faculties, one is “tamed.”

Through cultivation of moral discipline, by having blameless actions of body, speech, and mind, one is peaceful.

Through cultivation of the mind, by thoroughly opposing the conduct of the afflictions, one is “truly restrained.”

Through cultivation of wisdom, by possessing the pure conduct of the Noble Eightfold Path, one “practices pure conduct.”

Accomplishing the Good Qualities of Others

For accomplishing the good qualities of others, the abandoning of punishment should be understood as fourfold:

Through body cultivation: abandoning punishment through establishing mindfulness.

Through moral discipline cultivation: abandoning punishment through properly taking up the vows.

Through mind cultivation: abandoning punishment through suppression.

Through wisdom cultivation: abandoning punishment through separation.

The Three Titles

“That one is a brahmin, that one is an ascetic, that one is a monk” — because one has abandoned evil, because one has obtained the path that generates the exhaustion of the outflows, and because one has conquered the afflictions — respectively.

This is the concise meaning of the sixteenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Seventeen

Faith, conscience, discipline, and generosity too —
these qualities are praised by the noble.
Through this path, it is said, one goes to the realm of gods.
By this one enters the very world of gods.

Commentary on Verse Seventeen

Why did the Blessed One speak this? For those who desire higher rebirth but follow wrong paths — entering fire and water, fasting, and other such austerities — in order to abandon these wrong paths.

The Causal Chain

Faith and conscience show excellence of intention. Discipline and generosity show excellence of endeavor. The remaining lines show the benefits of both, in this life and the next.

"Praised by the noble" is the benefit visible in this life.

"Through this path, it is said, one goes to the realm of gods" is included within that visible benefit.

"By this one enters the very world of gods" is the benefit in the next life.

The Order of the Four Qualities

The order of both pairs is because each preceding quality is the cause of the next.

When one has faith, one shrinks from the faults of broken discipline and miserliness.

When one shrinks from those faults, one relies on their antidotes: discipline and generosity.

Therefore the word "and" is spoken twice in the verse. The word "too" teaches that generosity arises immediately following conscience.

Definitions

Faith is clarity of mind.

Conscience is shrinking from what is blameworthy in oneself.

Discipline is righteous conduct and vows.

Generosity is analyzed through its basis, motivation, support, and essence.

The Three Bases of Generosity

The bases of generosity are three: non-attachment, non-aversion, and non-delusion. Basis, activating cause, cause, and reason are synonyms.

How is non-attachment a basis of generosity? If one is not attached to the thing, one gives it.

How is non-aversion a basis of generosity? Even if one is not attached to the thing, if one has aversion toward the recipient, one will not give. But if one has no aversion toward the recipient and no excessive attachment to the thing, then one gives.

How is non-delusion a basis of generosity? Even if one is not excessively attached to the thing and has no aversion toward the recipient, if one does not understand the connection between cause and result — that the fruit of giving is great enjoyment — one will not give. But if one is not deluded about the connection of cause and result, has no aversion toward the recipient, and has no excessive attachment to the thing — then one gives. From the basis, it is thus.

Motivation, Support, and Essence

The motivation is discernment at the time of forming an intention free from those three — the deliberation that arises when the mind is unobstructed by attachment, aversion, or delusion.

The support is the thing to be given — that on which one relies to proceed with giving.

The essence is what is accomplished through actions of body and speech.

The Three Perfections of Giving

How is giving perfected? By giving again and again, without partiality, and in a way that completely fulfills desires.

Therefore the Blessed One said: "Here, son of good family, one who has become a lord of giving gives to monastics, brahmins, travelers, beggars, the hungry, the destitute — food, drink, clothing, conveyances," and so forth at great length.

"One who has become a lord of giving" — because one has become established in that nature and gives repeatedly, this teaches the quality of giving again and again.

"To monastics, brahmins, and so forth" — because one gives to all who seek, this teaches giving without partiality.

"Food, drink, clothing, conveyances" — because one gives whatever requisite is needed according to the wish of the recipient, this teaches giving that completely fulfills desires.

If one wished to elaborate this discourse of precise determination, it would spread in many directions — so let it be set down at the field we have arrived at.

This is the concise meaning of the seventeenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Eighteen

These that are cast aside,
scattered in the directions and intermediate directions,
bones with the color of a dove —
seeing this, what delight is there in this body?

Commentary on Verse Eighteen

Why did the Blessed One speak this? It was evidently spoken as the antidote to the four types of desire.

The four types of desire are: desire for service, desire for shape, desire for color, and desire for touch.

The Four Types of Desire

“These that are cast aside” is the antidote to desire for service.

“Scattered in the directions and intermediate directions” is the antidote to desire for shape.

“Bones” is the antidote to desire for touch.

“With the color of a dove” is the antidote to desire for color.

The Five Aspects of Impermanence

In another way, this verse teaches five aspects of impermanence: the impermanence of destruction, the impermanence of separation, the impermanence of transformation, the impermanence of proximate appearance, and the impermanence of intrinsic nature.

“These that are cast aside” teaches the impermanence of destruction — when the vital faculty is destroyed, the body is cast aside.

“Scattered in the directions and intermediate directions” teaches the impermanence of separation.

“Bones with the color of a dove” teaches the impermanence of transformation — because the color changes to another.

“Seeing this” is the impermanence of proximate appearance. These three impermanences are already present right now — hence “proximate.”

“What delight is there in this?” is the impermanence of intrinsic nature — this living body too has precisely that nature.

Therefore, seeing three aspects of impermanence in a dead body and recognizing that one’s own living body has that very same nature — “what delight is there in this?” — thus the Blessed One evidently spoke this verse to generate weariness in those excessively attached to the body.

This is the concise meaning of the eighteenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Nineteen

Alas! Compounded things are impermanent,
Subject to arising and passing away.
Having arisen, they are destroyed —
Their utter peace is bliss.

Commentary on Verse Nineteen

Why This Was Spoken

Why did the Blessed One speak this? It is evident that he spoke it to generate in those who delight in cyclic existence the qualities concordant with liberation, by showing the faults of cyclic existence and the qualities of nirvāṇa.

The Objection of Redundancy

Here an objection is raised. Having said "Alas! Formations are impermanent," one should not then say "Subject to arising and passing away," for nothing permanent has any arising or passing at all. And "Having arisen, they are destroyed" should also not be said, for it would be mere repetition.

This criticism is unfounded. This verse teaches that the formations comprehended in the three times are impermanent and of the nature of suffering. As an antidote to the craving of desire, delight, and excessive attachment toward them, it teaches the peace of their cessation.

The Three Times

Past formations, having arisen and then passed away, are not permanent — that is "impermanent."

Future formations, being fit to arise and to pass away, are "subject to arising and passing away."

Present formations, having arisen and facing destruction, are those that "having arisen, are destroyed."

"Their utter peace is bliss" is cessation without further connection — nirvāṇa.

Thirteen Aspects of Cessation

Its analysis should be understood through thirteen aspects: characteristic, profundity, affliction-related, ultimate, incomplete, complete, unadorned, adorned, undistinguished, distinguished, with remainder, without remainder, and by enumeration.

Characteristic. By what, what, and where does cessation occur?

By what? By the path — the path of the Noble Ones.

What ceases? All obscurations and habitual tendencies are abandoned, and there is no further arising — that is cessation.

Where does it occur? In the uncontaminated element. As it is said: "Where the eye ceases and one becomes free from perceptions of visible form... where the mind ceases and one becomes free from perceptions of dharmas." And likewise: "Where the eye and the ear, and likewise the nose, tongue, body, and mind, and likewise the eye and visible form — all of these cease without remainder."

Profundity. The pacification of those formations is cessation. It cannot be said to be other than them, nor not other, nor both, nor neither.

If it were other, then having no connection with the formations, it would be an entirely different thing. If it were not other, it would have the very nature of affliction. If both, then both faults would apply. If neither, it would not exist at all.

It is beyond all paths of speech, free from all proliferation. As the Elder Śāriputra said: "If, regarding the exhaustion of the six bases of contact, one thinks, 'Dispassion, cessation, and pacification exist as something other,' one proliferates. If one thinks, 'They do not exist as something other,' one proliferates the non-proliferated. If one thinks, 'They both exist and do not exist,' or 'They neither exist nor do not exist,' one proliferates the non-proliferated. As far as these six sense bases extend, that far extends proliferation. The Blessed One has said: the cessation of the six sense bases, free from proliferation — that is nirvāṇa."

Affliction-related. This refers to nirvāṇa as a component — having abandoned the stages in which afflictions operate. It means cessation through the worldly path destroying the seeds, as in: "Separated from desires..." and so forth.

Ultimate. Destroying the seeds through noble wisdom.

Incomplete. What is encompassed from the fruit of stream-entry through entering arhatship — because residual propensities still remain.

Complete. What is encompassed by the fruit of arhatship — because no propensities for further operation remain.

Unadorned. Those liberated through wisdom alone.

Adorned. Those liberated through both wisdom and concentration — because they possess special qualities.

Undistinguished. Liberation from afflictive obscurations — that of the śrāvakas and pratyekabuddhas.

Distinguished. The fully awakened Buddha's liberation from cognitive obscurations.

With remainder. The element of nirvāṇa with remainder of aggregates.

Without remainder. The element of nirvāṇa without remainder of aggregates.

The Twenty-Eight Names of Nirvāṇa

By enumeration. The Blessed One spoke of nirvāṇa as: completely abandoned, individually abandoned, made an end, exhausted, dispassion, cessation, pacification, subsided, unconditioned, hard to see, immovable, without knots, deathless, without outflows, abode, island, protector, refuge, ally, undecaying, without pestilence, without torment, bliss, peace, good ground, bringing happiness, without illness, immovable, and nirvāṇa.

Completely abandoned is the thesis. The rest is the explanation.

Individually abandoned — in terms of entanglements, abandoning what has arisen. "Abandoned" means discarding and relinquishing.

Made an end — making an end of latent tendencies. Since without the root, there can never be further arising. This is divided into two kinds by the specific antidotes of the paths of seeing and meditation.

Exhausted — through the path of seeing, the afflictions are exhausted, since only a small heap of them remains.

Dispassion — through the path of meditation, that ground is separated from desire and thus thoroughly differentiated.

When both these abandonments exist, future suffering ceases, because the very nature of non-arising has been established. In this present life, mental displeasure is pacified, because there is no longer any propensity for it. Therefore, for eliminating the two types of resulting suffering, cessation and pacification are taught.

Subsided — the remainder being without harm. Thus the complete abandonment has been demonstrated.

Unconditioned — lacking the three characteristics of conditioned things, it is the reverse of the conditioned.

Hard to see — beyond the range of the flesh eye and the divine eye.

Immovable — without going and coming.

Without knots — without the three cravings: craving for desire, craving for form, and craving for the formless. Because there are no cravings that would produce further birth, there are no knots.

Deathless — free from the demon of the aggregates. Because there are no aggregates as a basis for death.

Without outflows — free from the demon of afflictions.

Abode — because one depends on the bliss and joy of liberation.

Island — because one is completely cut off from the three realms. Having reached dry ground from the great ocean of cyclic existence.

Protector — because all harms are averted. Once attained, one is free from birth and all other harms.

Refuge — because it is the ground where intention and effort become meaningful.

Ally — because it is the ground of the Noble One's supreme conduct. It becomes the object of the arhat's aspiration.

Undecaying — because by its unborn nature, there is no decay.

Without pestilence — because all desires cause no harm or torment.

Without torment — free from all the torments of grief, lamentation, suffering, mental displeasure, and disturbance — cooled.

Bliss — free from the fears of illness, aging, and death. The support for the noble one's abiding.

Peace — the support for all virtuous qualities.

Good ground — the ground of supramundane bliss.

Bringing happiness — because through joyful effort, attaining this becomes the object of aspiration.

Without illness — free from the illness of afflictive obscurations.

Immovable — free from all distraction of proliferating about objects.

Nirvāṇa — free from all perceptions of form and so on, abiding in peace and bliss as its object.

The Meaning of "Alas!"

What is the meaning of "Alas"? This word appears in many senses — displeasure, compassion, anguish, and determination.

"Alas, O beings, this should not be done" — for displeasure.

"Alas, this world has entered danger" — for compassion.

"Alas, I have committed sins with body, speech, and mind" — for anguish.

"Alas, what does not exist in the world — that I shall know" — for determination.

Here, "Alas!" is used with the meaning of determination.

The Six Uses of "Formations"

The word "formations" has multiple uses.

It refers to merit, non-merit, and immovable karma, as stated: "Conditioned by ignorance: formations of merit, formations of non-merit, and formations of the immovable."

It refers to life forces, as stated: "All beings are sustained by formations."

It refers to special effort in meditation, as stated: "If seized by the formations of concentration."

It refers to the four aggregates other than form, together with all conditioned things.

It refers to all contaminated dharmas, as stated: "Therefore, monks, formations are suffering. Nirvāṇa is peace."

It refers to all conditioned things, as stated: "All that has arisen will be exhausted. Formations have no permanence."

This verse is intended for the characteristic of suffering, because "their utter peace is bliss" follows.

Three Times, Three Impermanences, Three Sufferings

Alternatively: "Alas! Formations are impermanent" refers to past formations. "Subject to arising and passing away" refers to future formations — for even those that desire to arise will become impermanent. "Having arisen, they are destroyed" refers to present formations — being momentary, they possess two dharmas: arising and perishing.

This verse teaches impermanence and suffering each in three aspects.

The three aspects of impermanence are: the aspect of non-arising, the aspect of perishing, and the aspect of arising-and-perishing. Past formations have one — the perishing aspect. Future formations have one — the arising aspect. Present formations have two — the arising aspect and the perishing aspect.

Therefore it is said: "Monks, if past form is impermanent, what need even to mention future and present form?" And this was expanded from form through consciousness.

How is the suffering of these formations expressed? Through three types of suffering, because "whatever is impermanent, that is suffering."

Based on the impermanence of the arising aspect, the suffering of suffering is manifest. Based on the impermanence of the perishing aspect, the suffering of change is manifest. Based on the impermanence of arising-and-perishing, the suffering of formations is manifest.

Therefore the Blessed One said: "Ānanda, considering the impermanence of formations and the suffering of change, I said: whatever is impermanent, that is suffering."

This is the concise meaning of the nineteenth verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Verse Twenty

All that is accumulated ends in exhaustion.
The end of the high is falling.
The end of gathering is separation.
The end of living is dying.

Commentary on Verse Twenty

The Four Objects

This verse teaches the impermanence of four types of things: what one uses, where one dwells, those with whom one lives, and the purpose for which one lives.

What does one use? Accumulations: grain, wealth, clothing, and the like.

Where does one dwell? In households.

With whom does one live? Friends, ministers, relatives, and in-laws.

For what purpose does one live? For the sake of life itself.

"All that is accumulated ends in exhaustion" refers to what one uses. It is shown to be impermanent, for its end is exhaustion.

"The end of the high is falling" refers to where one dwells. These are shown to be impermanent, for the end of high dwellings is falling.

"The end of gathering is separation" refers to those with whom one lives. These are shown to be impermanent, for the end of gathering is separation.

"The end of living is dying" refers to the purpose for which one lives. This is shown to be impermanent, for the end of all living is dying.

If these four types of things are impermanent, then what else in the world could remain permanent?

Craving and Its Objects

Alternatively, this verse was evidently spoken to abandon the excessive attachment of those who cling to enjoyments. Enjoyments are chiefly: wealth, home, beloved sons, wife, and the rest. Therefore the Blessed One said: "Alas! These beings are bound to the cycle of existence through craving for wealth, home, sons, wife, and servants."

Beings crave through these in sequence: through accumulations, through high dwellings, through the door of gathering with others, and through sustaining their own body's life. Therefore it is taught: all these are impermanent.

The Three Realms

Alternatively, this verse teaches the impermanence of the three realms as appropriate.

"All that is accumulated ends in exhaustion" teaches the impermanence of one aspect of the desire realm, for beings who dwell in the desire realm mostly enjoy wealth, grain, and the like.

"The end of the high is falling" — the peak of the high is the peak of existence. This teaches the impermanence of the formless realm.

"The end of gathering is separation" teaches the impermanence of the desire-realm gods, for they are distinguished by the joy that accompanies desire.

"The end of living is dying" teaches the impermanence of the form realm, for those beings perceive Brahma as permanent and as a creator.

Verse Twenty-One

May the world be happy and the harvests good,
may the grains be abundant and a Dharma-king arise,
whatever illness and harm there is —
may all be thoroughly pacified.

Commentary on Verse Twenty-One

This verse was spoken by an arhat. Why was it spoken? As an aspiration for the absence of three types of harmful fears, and as an aspiration to find the antidote to their cause.

The Three Fears

Here, for beings who do not create guiding karma, the three types of harmful fears and their causal unwholesome conduct are: the fear of harm from hostile forces, the fear of harm from crop failure, and the fear of harm from disease — and their cause is unwholesome conduct of body, speech, and mind.

“May the world be happy” is an aspiration for the absence of fear from hostile forces.

“May the harvests be good and the grains abundant” is a constant aspiration for the absence of fear from crop failure.

“Whatever illness and harm there is — may all be swiftly pacified” is an aspiration for the absence of all fear from disease.

“May a Dharma-king arise” is an aspiration to find the antidote to the cause.

The Three Perspectives

In another way, the verse was evidently spoken from three perspectives: the renunciant perspective, the householder perspective, and both together.

“May the world be happy and the harvests good” is from the renunciant perspective: good harvests mean alms are easily obtained. Free from the disturbance of fear from thieves and the like, with body and mind sustained by adequate food, their wholesome qualities increase — thus they dwell happily and accomplish their own purpose.

“May the grains be abundant and a king arise who rules by Dharma” is from the householder perspective: when the grains of householders are abundant and a king acts in accordance with Dharma — knowing what is proper and what is improper, knowing the consequences of actions — that is a Dharma-king. They dwell happily in equal fellowship with mother and father and dear ones and attendants, and the accomplishment of their own dharma and their work becomes supreme.

“Whatever illness and harm there is — may all be swiftly pacified” is from both perspectives: an aspiration for both renunciants and householders to be free from bodily and mental illness.

This is the concise meaning of the twenty-first verse from the Concise Meaning of the Verses from Treatises.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan (D4103, Dege Tengyur, Abhidharma section, Volume Thu).

Verse 1 commentary translated by Rinchen, Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, March 2026. Verse 3 commentary translated by Ngodrup, Tibetan Translator, March 2026 (folios 229a.6–229b.7). Verse 4 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator, March 2026 (folios 229b.7–231b.5). Verse 5 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator, March 2026 (folios 231b.5–232b.5). Verse 6 commentary translated by Rinchen, Tibetan Translator, March 2026 (folios 232b.5–234b.7). Verse 7 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator, March 2026 (folios 234b.7–235a.7). Verse 8 commentary translated by Tenzin, Tibetan Translator, March 2026 (folios 235a.7–236b.7). Verse 9 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator, March 2026 (folios 237a.1–237b.3). Verse 10 commentary (structural core) translated by Yeshe, Tibetan Translator, March 2026 (folios 237b.4–240a.7; extended elaboration on hearing, folios 240a.7–243a.6, remains to be translated). Verse 11 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator, March 2026 (folios 243a.6–244b.4). Verse 12 commentary translated by Rinchen, Tibetan Translator (Life 177), March 2026 (folios 244b.5–247b.4). Verse 13 commentary translated by Rinchen, Tibetan Translator (Life 175), March 2026 (folios 247b.5–248b.6). Verse 15 commentary translated by Rinchen, Tibetan Translator (Life 175), March 2026 (folios 254a.5–255a.3). Verse 16 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator (Life 174), March 2026 (folios 255a.3–255b.3). Verse 17 commentary translated by Dorje, Tibetan Translator (Life 176), March 2026 (folios 255b.4–256b.3). Verse 18 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator (Life 174), March 2026 (folios 256b.3–257a.3). Verse 19 commentary translated by Dorje, Tibetan Translator (Life 178), March 2026 (folios 257a.3–260a.2). Verse 20 commentary translated by Dorje, Tibetan Translator (Life 176), March 2026 (folios 260a.3–260b.6). Verse 21 commentary translated by Lotsawa, Tibetan Translator (Life 174), March 2026 (folios 260b.6–261a.6). All translations independently derived from the Tibetan source text. No existing English translations were consulted — none exist.

The Collection of Verses from Treatises (D4102) gathers twenty-five essential verses from the sutras; this commentary (D4103) is Vasubandhu's own explanation, unpacking each verse's meaning. Having both the anthology and its commentary in the archive allows readers to move from the Buddha's words to their systematic explanation.

Partial translation. This file contains the opening homage and the verse commentaries for verses 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 (structural core), 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20, and 21 (of twenty-one). Verse 7 concludes Bampo One; verse 8 opens Bampo Two. Verse 10 covers the power of hearing through the three trainings with a complete Abhidharma analysis of the ten unwholesome action-paths; the extended elaboration (~10,000 characters of Tibetan) remains to be translated. Verse 21 is the final verse — an arhat's aspiration for the world's wellbeing. The remaining verse commentaries (2 and 14) span sections of folios 225a.6 through 260b.6 of the Dege Tengyur. Verse 2 (on the Three Refuges, ~4 folios) is the largest untranslated section. The full text comprises three bambos and approximately thirty-seven folios.

First English translation. The Abhidharma section of the Tengyur (D4086–D4103, 18 texts) has zero published translations on 84000.co as of March 2026. Verses 3 and 4 merged by Sumi (WIP Finisher, Pass 232). Verse 5 merged by Kansei (WIP Finisher, Pass 233). Verse 6 merged by Tobira (WIP Finisher, Pass 236). Verses 7, 8, and 9 merged by Musubu (WIP Finisher, Pass 239). Verses 10 and 11 merged by Teleia (WIP Finisher, Pass 240). Verses 16, 18, and 21 merged by Shiori (WIP Finisher, Pass 243). Verses 13 and 15 merged by Shiage (WIP Finisher, Pass 244). Verse 17 merged by Shiage (WIP Finisher, Pass 244). Verses 12 and 20 merged by Toji (WIP Finisher, Pass 245). Verse 19 merged by Todome (WIP Finisher, Pass 246). March 2026.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

Companion text: A Collection of Verses from Treatises (D4102) by Vasubandhu — the root verses on which this commentary is based.

Other works by Vasubandhu in the Good Work Library: A Collection of Verses from Treatises — Vasubandhu (D4102) · Discourse on the Accumulations — Vasubandhu (D4166) · Explanation of a Single Verse — Vasubandhu (D3988) · Explanation of the Dharani of the Six Gates — Vasubandhu (D3989) · On the Dangers of the Five Sense Pleasures — Vasubandhu (D4180) · Advice on Ethics — Vasubandhu · Advice Universally Proclaiming the Seven Good Qualities — Vasubandhu · Extensive Commentary on the Recollection of the Buddha — Vasubandhu · Discourse on the Seven Qualities — Vasubandhu (D4163) · Discourse on Moral Discipline — Vasubandhu (D4164)

🌲

Source Text: ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསདུས་པ (D4103)

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 224a.5–225a.6 (verse 1), 229a.6–229b.7 (verse 3), 229b.7–231b.5 (verse 4), 231b.5–232b.5 (verse 5), 232b.5–234b.7 (verse 6), 234b.7–235a.7 (verse 7), 235a.7–236b.7 (verse 8), 237a.1–237b.3 (verse 9), 237b.4–240a.7 (verse 10, structural core), 243a.6–244b.4 (verse 11), 244b.5–247b.4 (verse 12), 247b.5–248b.6 (verse 13), 254a.5–255a.3 (verse 15), 255a.3–255b.3 (verse 16), 255b.4–256b.3 (verse 17), 256b.3–257a.3 (verse 18), 257a.3–260a.2 (verse 19), 260a.3–260b.6 (verse 20), 260b.6–261a.6 (verse 21). Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤཱསྟྲ་གཱ་ཐཱརྠ་སཾ་གྲ་ཧ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་
[224a.6]གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་མེད་ལ་ཕྱོགས་སམ་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། །རི་
[224a.7]དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་དུ་བསྐོར་ཡང་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སོ་སོར་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་
[224b]
[224b.1]ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་ཉིན་ཞག་བདུན་དུ་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྟ་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐར་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་
[224b.2]པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འདོད་པ་ལྷ་ཡུལ་ན་ཚངས་པ་དང་། མཚེ་མ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །ས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ས་ལ་སྟེ། རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོར་བརྒྱ་བྱིན་
[224b.3]ནོ། །དེ་ཉིད་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ལྷ་སྟེ། དེ་བས་ཀྱང་གནས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བང་རིམ་བཞིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཐོས་སྲས་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གིའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ནི་རི་
[224b.4]རབ་ཀྱི་སྟེང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བཞིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་། སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་དག་གིས་རྙེད་པའི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་ག་ལ་ལགས། ངེས་པའི་གནས་
[224b.5]ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྐེམ་བྱེད་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་འདྲ་བ་མ་
[224b.6]ཡིན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྐྱེ་བ་མང་པོ་དང་། ལོ་ཐོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྒྱན་པའི་ས་རྒྱས་པ་དང་། མ་རྒྱས་པ་ན་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོར་བཀུར་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ངན་པས་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉན་
[224b.7]ཐོས་དག་དང་ཡང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྤྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རི་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ཚལ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་རྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་
[225a]
[225a.1]འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་པ་དག་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོར་འདོད་པ་སེར་སྐྱ་དང་། འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཐུགས་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་
[225a.2]འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མཚུངས་མེད་པས། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོས་འཕགས། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་
[225a.3]མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལའོ། །རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་
[225a.4]གནས་མཆོག་དག་ནའང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ཡུལ་ནའོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་སྟེང་ན་སྟེ། ཕྱོགས་ནི་གླིང་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ནི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་དོ། །དག་ནའང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་སྟེང་ནའོ། །རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་
[225a.5]རྒྱས་པ་ཀུན་དུ་བསྐོར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་བར་ཐམས་ཅད་དོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་
[225a.6]དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་དང་པོའི་དོན་བསྡུས་པའོ།། །།གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་ནས། །གང་དག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དྲན་

Verse 3 Source Text (folios 229a.6–229b.7)

ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་གཉིས་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།། །།བསོད་ནམས་བྱས་ཤིང་སྡིག་པ་མ་བྱས་ལ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ། །དེ་ནི་བདག་སྟེ་ནམས་ཀྱང་འཆིས་མི་འཇིགས། །བརྟན་#པའི་གྲུ་ཡིས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་
[229a.7]བཞིན། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འཆི་བའི་འཇིགས་པས་ཉེན་#པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་དེ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་
[229b]
[229b.1]ལེགས་པའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་བྱས་ཤིང་སྡིག་པ་མ་བྱས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་དང་བྲལ་བའི་བསོད་ནམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།
[229b.2]ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དབུལ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་འཁོར་བའི་འཇིགས་པས་ཉེན་པ་
[229b.3]རྣམས་འཆི་བ་ལས་འཇིགས་པར་གྱུར་པ་#དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་བདག་ཉིད་དཔང་དུ་སྟོན་ཏེ། བསོད་ནམས་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུལ་བའི་འཇིགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟོན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་
[229b.4]འགྲོའི་འཇིགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟོན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འབྲས་བུ་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡིག་པ་མི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#སྔོན་གྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཤིན་ཏུ་
[229b.5]ཐུལ་ཞིང་གཉེན་པོ་རྙེད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་ནི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་#བགྲོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ངས་སྔོན་གྱི་ལམ་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷག་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་#
[229b.6]གཞན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འཆི་བ་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་བྲལ་བས་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡིག་པ་མང་པོས་བསོད་
[229b.7]ནམས་བྱས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བསམ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་གསུམ་པོ་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་

Verse 4 Source Text (folios 229b.7–231b.5)

འཇིག་
[230a]
[230a.1]རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འགུལ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཡོས། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྲེགས། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུད་པས་བདུགས། །འགུལ་བ་མེད་ཅིང་གཡོས་#མེད་ལ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་བསྟེན་ཅིང་། །གང་ན་བདུད་ཀྱི་རྟེན་མེད་
[230a.2]པ། །དེར་ནི་བདག་ཡིད་#མངོན་པར་དགའ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གི་སྐྱོན་དང་#ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གནོད་པ་
[230a.3]དང་། ནད་འགོ་#བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་རྣམས་འདོད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་
[230a.4]རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་འོག་མིན་གྱི་གནས་ལ་ཐུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྟེན་#ནོ། །ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །དེ་ལ་རི་རབ་དང་། གསེར་
[230a.5]གྱི་རི་བདུན་པོ་གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། གཤོལ་#མདའ་འཛིན་དང་། སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། བལྟ་ན་སྡུག་དང་། རྟ་རྣ་དང་། རྣམ་པར་འདུད་དང་། རི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་། གླིང་བཞི་དང་། བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་དང་། ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་དང་། རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཞི་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་གནས་དང་། །
[230a.6]སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ནང་ན་གནས་པ#། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་གཞན་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་
[230a.7]རྣམས་ཀྱི་འོག་གི་གནས་གཞན་ཚ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དང་། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་དུད་འགྲོ་དང་། {ཡི་དགས་,ཡི་དྭགས་}རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་རྣམས་སོ། །
[230b]
[230b.1]སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་#ཅི་རིགས་པར་དེ་ན་#གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། མི་དང་། ལྷ་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་།
[230b.2]འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད་དང་། འོད་གསལ་དང་། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་དང་། སྤྲིན་མེད་དང་།
[230b.3]བསོད་ནམས་སྐྱེས་#དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་#དང་། འོག་མིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་
[230b.4]པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྙེད་དུ་ཉི་མ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་འོད་ཀྱིས་#ཕྱོགས་རྣམས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་ན་ཟླ་བ་སྟོང་དང་། ཉི་མ་སྟོང་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་གི་བར་འདི་ནི་
[230b.5]སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྟོང་#གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་
[230b.6]གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་ཆགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བར་སྣང་ལས་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཤོལ་མདའ་ཙམ་བབ་པའི་ཆུའི་རྒྱུན་བབ་པ་རྣམས་ལ་བར་མཚམས་སམ་བར་ཆད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་རྣམས་དང་། ཆགས་པ་རྣམས་
[230b.7]ལ་བར་མཚམས་དང་བར་ཆད་མེད་དེ། གཞན་དག་ནི་འཇིག །གཞན་དག་ནི་ཞིག་ནས་འདུག །གཞན་དག་ནི་ཆགས#། གཞན་དག་ནི་ཆགས་ནས་འདུག་གོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འཇིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། མེ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་གིས་སོ། །
[231a]
[231a.1]འཇིག་པ་གསུམ་གྱི་#མགོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ཞིག་ནས་འདུག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་འཆགས་སོ། །
[231a.2]བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ཆགས་ནས་འདུག་པའོ#། །དེ་དག་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་#ཚེའི་ཚད་ཡིན་ཏེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་དཔག་
[231a.3]མེད་ནས། །ཚེ་ལོ་བཅུ་ཡི་#བར་དུའོ། །འཇིགས་#པའི་བསྐལ་པ་དམྱལ་བ་པའི། །སྲིད་པ་མེད་ནས་སྣོད་ཟད་པ། །ཆགས་བསྐལ་དང་པོར་རླུང་ནས་ནི། །དམྱལ་བ་སྲིད་པའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་#དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་
[231a.4]འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འགུལ་བ་ནི་#འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་#ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་འབྲེལ་ཏོ། །འགུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་གཡོས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་འཇིག་#པ་མི་རྟག་པ་
[231a.5]ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། རྒྱུན་མི་ཆད་#པར་འཇུག་པས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་གཡོས་དང་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་གཡོས་ཏེ། རབ་ཏུ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྲེགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་ཏུ་བསྲེགས་པ་དང་འདྲ་བས་#རབ་ཏུ་
[231a.6]བསྲེགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དུ་བས་བདུགས་#པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དུ་བས་བདུགས་#པ་དང་འདྲ་བས་དུ་བས་བདུགས་#པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་
[231a.7]དང་ཕྲད་ན་དུ་བ་ལ་མེ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་འབྱུང་བ་ནི་གཉི་ག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་གཉི་གའི་#དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་ལས་#འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་མཛད་
[231b]
[231b.1]ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འགུལ་བ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་བསྟེན་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐབས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་#ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ན་བདུད་ཀྱི་རྟེན་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་། བྱེད་པ་དང་།
[231b.2]ངོ་བོ་དང་། བར་དུ་བཅོད་#པའི་བདུད་རྣམས་ཏེ། དེར་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་བདུད་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་རྣམས་སུ་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པའི་བདུད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདུད་ནི་འཆི་
[231b.3]བདག་གི་བདུད་ཉིད་དོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་བདུད་ནི་ལྷའི་བུའི་#བདུད་དེ། བདུད་རྣམ་པ་གསུམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མ་བསྟེན་ཞིང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ། གང་ན་བདུད་ཀྱི་རྟེན་མེད་པ། །ཞེས་སྨོས་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་
[231b.4]ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་#ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དུ་བ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱིས་#གླགས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེར་ནི་བདག་ཡིད་མངོན་པར་དགའ། །ཞེས་བྱ་བས་སྐྱོན་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་#མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པ་
[231b.5]ལས་བཞི་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།། །།

Verse 5 Source Text (folios 231b.5–232b.5)

དོན་བསྡུས་པའོ།། །།གང་དག་རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་ལ། །བྱེད་པ་ཆུང་ངུའང་བྱེད་འགྱུར་བ། །དེ་དག་མཐོ་རིས་སྣ་ཚོགས་པ། །བགྲོད་ན་འཆི་མེད་གནས་འཐོབ་བོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་

[231b.6]
ཤེ་ན། ཚེགས་ཆུང་ངུས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དབུལ་པོ་དང་བག་མེད་པ་དང་། །སེར་སྣ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །གང་དག་

[231b.7]
རྒྱལ་བ་རྣམ་འདྲེན་ལ། །བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་བྱེད་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་དད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའོ། །གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འགྱོད་

[232a]

[232a.1]
པ་སེལ་བས་རྣམ་འདྲེན་ནོ། །དེ་དག་མཐོ་རིས་སྣ་ཚོགས་པ་བགྲོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འཆི་མེད་གནས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་སོགས་པས་

[232a.2]
ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཆི་བ་མེད་པའི་གནས་ཏེ། དེ་ན་བདུད་ཐམས་ཅད་མེད་པས་སླར་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཅི་རྒྱལ་པོའི་

[232a.3]
བཀའ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཁུངས་ཡོད་ཅེ་ན། ཁུངས་ཡོད་དོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག །ཕུན་

[232a.4]
སུམ་ཚོགས་པ་ནས་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་པས་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གོམས་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་

[232a.5]
ཏེ་གོམས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཁྱེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།

[232a.6]
ངན་སོང་གསུམ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་ལ་འཇོག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འཇོག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་ཐར་པ་ལ་འཇོག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །མཁྱེན་པ་ཕུན་སུམ་

[232a.7]
ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པར་མཁྱེན་པའོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་

[232b]

[232b.1]
དང་། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཚངས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་དབང་བ་ཕུན་

[232b.2]
སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རིང་བར་མྱུར་དུ་བཞུད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་འཇུག་པའི་དབང་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་གཉུག་

[232b.3]
མ་སྣ་ཚོགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དཔེ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་གདུང་གི་རུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་

[232b.4]
མཁྱེན་པ་དང་། མཐུ་དང་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཐའ་ཡས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ན་ལྟ་དུ་མ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་

[232b.5]
དོན་བསྡུས་པ་ལས་ལྔ་པའི་

Verse 6 Source Text (folios 232b.5–234b.7)

དོན་བསྡུས་པའོ།། །།དགོན་པ་འདིར་ནི་གནས་པ་དང་། །ཞི་ཞིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། །ཟས་གཅིག་ཟ་བར་བྱེད་རྣམས་ཀྱི། །མདོག་ནི་གང་གིས་གསལ་བར་འགྱུར། །འདས་པ་ལ་ནི་མ་ཆགས་ཤིང་། །མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་མི་དགའ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་#
[232b.6]ཐོབ་ནས་འདིར། །ཤེས་བཞིན་སོ་སོར་དྲན་ལྡན་པ། །སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཟ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་མདོག་ནི་གསལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ནི་ཞུས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་ནི་ལན་བཏབ་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་
[232b.7]ཞུས་པའི་བརྩམས་པ། དགོན་པ་འདིར་ནི་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བརྗོད་ན། ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ཀྱང་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་མལ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་ངེས་སོ། །ཞི་ཞིང་ཞེས་བརྗོད་ནས་ཚངས་པར་
[233a]
[233a.1]སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་#མི་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཞི་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན། ཟས་གཅིག་ཟ་བར་བྱེད་#རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཟས་ལ་ཚོད་རིག་པ་ཡིན་ན་རོ་ལ་སྲེད་པ་དང་དུ་ལེན་པར་ཇི་ལྟར་ནུས་
[233a.2]པར་མི་འགྱུར། མདོག་ནི་གང་གིས་གསལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བའི་#ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་#པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མདོག་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་
[233a.3]ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྐྱེ་བོ་སྡུག་པ་དང་འགྲོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགོད་#པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འཁྲིག་#པ་གཅོད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟས་འདོད་དགུའི་དུས་སུ་ཟ་བའོ། །དགོན་པ་འདིར་ནི་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་སྡུག་པ་དང་འགྲོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་
[233a.4]བའི་གཉེན་པོའོ#། །ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོད་#པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དགོན་པར་གནས་ཀྱང་སྔོན་དགོད་པ་དང་། རྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ#། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་
[233a.5]བདེ་བའི་#གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དགོན་པར་གནས་ཀྱང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཟས་གཅིག་ཟ་བར་བྱེད་རྣམས་ཀྱི#། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་འདོད་དགུའི་དུས་སུ་ཟ་བ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་
[233a.6]ཏེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཞུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ལན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། །འདས་པ་ལ་ནི་མ་ཆགས་ཤིང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་དག་ནི་མདོག་གསལ་བར་
[233a.7]འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟ་བའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལྟ་བའི་སྲེད་པའོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་
[233b]
[233b.1]བདག་གི་ངོ་བོ་དང་། ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་#ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྲེད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་བྲལ་བ་དག་མདོག་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་
[233b.2]བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་སྲེད་པ་དང་། ཡང་བྱུང་བ་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདས་པ་ལའོ། །ཡང་བྱུང་བ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལའོ། །
[233b.3]དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་སྟེ། དགའ་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ། ཉོན་མོངས་#ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་#པར་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་
[233b.4]པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིག་བཞིའི་དོན་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལས་རིག་#པར་བྱ་སྟེ། སྲིད་པ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་ལའོ། །ཡང་བྱུང་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལའོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ནི་ད་ལྟར་#བྱུང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལའོ། །དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་
[233b.5]པར་དགའ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལའོ། །ཤེས་བཞིན་སོ་སོར་དྲན་ལྡན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་#སྟེ། ཤེས་བཞིན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། གང་གིས་ལུས་དང་། ངག་དང་། སེམས་ཀྱི་
[233b.6]སྤྱོད་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏོད་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་ལ་འདོད་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་ལ་རྟག་པར་ཆགས་པ་དང་། འདས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཟ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།
[233b.7]ཇི་ལྟར་དགའ་བོའི་མདོ་ལས། འདི་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་བོ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་#ནས་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་དེ། རྒོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། ཆ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། ཇི་ཙམ་དུ་ལུས་འདི་གཉིས་གནས་པ་དང་འཚོ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་
[234a]
[234a.1]མེད་པར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་གསར་པ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་#བྱ་ཞིང་བདག་འཚོ་བ་དང་། སྟོབས་བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རེག་པ་ལ་གནས་སོ་
[234a.2]ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྒོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞོན་ནུ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །རྒོད་པ་ནི་རྒོད་བག་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མཛེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱད་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ན་དགའ་
[234a.3]བའི་བསམ་པས་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །ཆ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་#སྟེ། དེ་དག་ནི་མཛེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་ཆ་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་ཟ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཆ་བ་ནི་ཁྲུས་དང་། བསྐུ་བ་དང་། ཕྱི་བདར་བྱེད་པའོ། །
[234a.4]བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དང་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པས་#རྒྱན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པས་ཟས་ཟ་བ་#འགོག་པར་མཛད་དོ། །ཅི་ཙམ་#དུ་དེའི་ལུས་ཉིད་གནས་པ་དང་། འཚོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་རྒྱུན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲོག་ནི་ཚེ་
[234a.5]གནས་པའོ། །སྟོབས་ནི་འཚོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའི་ལྟེ་བའི་མིག་བསྐུ་བ་ལྟ་བུར་རོ། །བཀྲེས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོགས་#པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཏོ#། ཇི་ལྟར་རྨ་གསོ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུར་རོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
[234a.6]ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གནས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལུས་ལ་གདུང་བ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཏེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ཚོར་བ་
[234a.7]སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བཀྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཚོར་བ་གསར་པ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།# འདིས་ཉུང་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཁ་ཟས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚོད་རིག་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་
[234b]
[234b.1]གྱི་ཚོར་བ་དག་སྤངས་པས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། བདག་འཚོ་བ་དང་། སྟོབས་དང་། བདེ་བར་འགྱུར་བར་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །ཚོར་བ་གསར་པ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་བས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་རེག་པ་ལ་#གནས་སོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་མང་པོར་ཟ་བའི་སྐྱོན་མེད་
[234b.2]པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱོན་དེ་དག་ཀྱང་ལྔ་སྟེ། གཡེང་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། གླལ་བ་དང་། ཟས་མ་སྙོམས་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དོ། །སྦྱངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཡང་བས་ནི་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་པ་ལ་གནས་
[234b.3]པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་གང་གིས་བཟའ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། བསམ་པ་གང་གིས་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚོད་ཅི་ཙམ་ཞིག་#ཟ་བའི་ཕན་ཡོན་དེ་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཟ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་#བརྟགས་ནས་ཁས་#ཟས་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ནི་གཞན་
[234b.4]ཏེ། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་འགྲོགས་པ་དང་། དགོད་#པ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞིས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་གསལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་དང་བྲལ་བས་ལོག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ནི་འདོད་པ་བོར་བ་ལ་
[234b.5]དགའ་བ་ཉིད་དང་། འདོད་པ་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་#དང་། ཡོ་བྱད་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་ཉིད་ཀྱིས་#མདོག་ངན་པར་སྣང་ལ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྤངས་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་གསལ་བར་མཐོང་ནས་
[234b.6]མདོག་གསལ་བའི་རྒྱུ་ལྷས་ཞུས་སོ། །མདོག་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་མེད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དེ#། འདས་པ་ལ་ནི་མ་ཆགས་ཤིང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་#བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་
[234b.7]པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་དྲུག་པའི་

Verse 7 Source Text (folios 234b.7–235a.7)

།།ཆོས་ལ་ཀུན་དགའ་ཆོས་ལ་དགའ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་རྣམ་སེམས་ཤིང་། །ཆོས་རྣམས་དྲན་པའི་དགེ་སློང་ནི། །ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་མི་འགྱུར། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཅིའི་
[235a]
[235a.1]ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལས་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་ཀུན་དགའ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་གཞོལ་བའི་སྒོ་ནས་རིག་
[235a.2]པར་བྱའོ། །ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཐབས་སྐྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་
[235a.3]དུ་འབྱུང་བ་བཞིན། རྣམ་སེམས་ཤིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་འབྲས་བུའི་ཆོས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཕན་ཡོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། འདིར་
[235a.4]ཆོས་ལ་ཀུན་དགའ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་བསྟན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་དེ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་ཀུན་དགའ་བ་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། མ་ཐོས་པ་ཐོས་པར་བྱེད་ཅིང་།
[235a.5]ཐོས་པ་ཡང་བྱུང་བར་བྱེད་དེ། དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་རྣམ་སེམས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་
[235a.6]ནི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །འདིར་དགེ་སློང་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའམ། གཞོམ་པར་ཞུགས་པ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་
[235a.7]བསྡུས་པ་ལས་བདུན་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།།

Verse 8 Source Text (folios 235a.7–236b.7)

བམ་པོ་གཉིས་པ། མཁས་གང་འཚོ་བའི་འཇིག་རྟེན་དུ། །དད་དང་ཤེས་རབ་རྙེད་པ་ནི། དེ་ཉིད་འདི་ཡི་ནོར་མཆོག་སྟེ། འདི་ཡི་ནོར་གཞན་དམན་པ་ཡིན། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་
ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ནོར་བུ་དང་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནོར་ངན་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ནང་གི་ནོར་བཟང་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་སྨོས་པ་ནི་དད་པ་དང་། །ཤེས་རབ་དག་ཐོབ་པའི་གཞིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མཁས་
པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་ནུས་ཤིང་། དད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། ནུས་པ་མེད་པ་འམ། ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་བཙལ་ཏེ། རིགས་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །འཚོ་
བའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཚོ་བའི་འཇིག་རྟེན་འཕགས་པ་འབྱུང་བའི་གནས་འདིར་རོ། །མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་བལྟ་སྟེ། དེར་དེ་དག་རྙེད་པར་སྲིད་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྣམས་ནོར་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཛམ་བུའི་
གླིང་གི་མི་དག་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་དང་། ལྷ་དག་ལས་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དཔའ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གནས་པ་དང་། སྐྱོ་བ་མང་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣོ་བས་སོ་
ཞེའོ། །དད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ནུས་པ་ཉིད་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། དང་བ་དང་འདོད་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་དང་བའི་རྣམ་
པ་དང་། ནུས་པ་ཉིད་ལ་བདག་གིས་ཐོས་པའམ། བསྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་སྙམ་པ་འདོད་པའི་རྣམ་པའི་དད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་བཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དད་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ལ། ཤེས་རབ་
ཀྱིས་ནི་དེ་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་དག་བགོས་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་འདིས་ནི་དགེ་
སྦྱོང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ཆ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་
དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ། གོས་ངུར་སྨྲིག་དག་བགོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཆ་བྱད་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་པའི་ཆ་བྱད་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་
དག་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་དང་། རང་གིས་རྟགས་བླངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། བུ་ལོན་
གྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། འཇིགས་པས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱལ་པོས་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དད་པས་སོ། །ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཁྱིམ་ནི་ཁྱིམ་པའི་གནས་སོ། །གནས་ཉམ་ང་བ་དེ་ལས་
གནས་འདི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་མེད་པ་ནི་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པའོ། །དད་པས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་
པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྙེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཏེ། གང་གིས་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཡོངས་
སུ་བསྟན་ཏེ། དད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ། ཅི་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ལ། ཡིད་དགའ་བས་
ལུས་སྦྱངས་བར་འགྱུར་ལ། ལུས་སྦྱངས་པ་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར། བདེ་བར་གྱུར་པས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ལ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་དབང་པོ་ལྔའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དོན་རིག་
པར་བྱ་སྟེ། དད་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ལ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ལ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ནི་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་
ལྷན་ཅིག་གཟུང་བས་དེའི་བར་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གང་ཟག་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་སྙན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དད་པ་ནི་ཉེ་བར་གཟུང་བས་སོ། །མ་དད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིའི་གཉེན་པོའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དད་པ་ནི་ཉེ་བར་
གཟུང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་གཉེན་པོར་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །མ་དད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་གཉེན་པོར་དད་པའོ། །ཡང་གང་ཟག་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རིགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དོན་འདི་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དད་
པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དད་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་ནི་ནོར་ཉིད་དང་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ནོར་བས་དད་པ་ནོར་མཆོག་སྟེ། །མི་ཡི་རིན་ཆེན་ཤེས་རབ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ནང་གི་མཆོག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་
ལ་སོགས་པ་ནི་དམན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་གྲངས་མང་པོའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིའི་ནོར་ནི་ཕལ་ཆེར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཆོག་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷ་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་
པ་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། ནང་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་བརྒྱད་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།། །

Verse 9 Source Text (folios 237a.1–237b.3)

།།ཆོས་གནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་བདེན་པར་སྨྲ། །བདག་ཉིད་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི། །དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་དགའ་བར་བྱེད། །ཅེས་
[237a]
[237a.1]ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །འདིར་འདི་སྐད་རྒོལ་ཏེ། ཆོས་གནས་ཞེས་སྨྲས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་སྨྲས་
[237a.2]ནས། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ངོ་ཚ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་
[237a.3]བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། བདེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྨྲ་
[237a.4]བས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ན་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ལ་འདུག་པ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་མཚན་
[237a.5]གྱི་བདུན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་པགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གུང་གསོད་དོ། །སོའི་ཕྱིར་གླང་པོ་གསོད་དོ། །རྩིད་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྲི་གསོད་ཅིང་། བུད་མེད་ཕྱིར་ནི་བུམ་ལེན་བསད། །ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཉམས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་
[237a.6]ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་ཉམས་པའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་ངོ་
[237a.7]ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བལྟས་ནས་ངོ་ཚ་བ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པར་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྨྲ་བ་སྟེ། བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་
[237b]
[237b.1]འབྱུང་བ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གིས་བསླབ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་བསྐུལ་བ་ན་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྨྲ་ན་བདེན་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་{བརྫུན་,རྫུན་}དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་
[237b.2]སྐྱེ་བོ་དགའ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བརྗོད་པས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གང་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གི་དགའ་བ་ནི་
[237b.3]བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་དགུ་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།

Verse 10 Source Text (folios 237b.4–243a.6, structural core: 237b.4–240a.7)

ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ། བཅུ་པ།

Classical Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur Unicode etext (CC0). Folio markers and scribal marks removed. Structural core only (root verse through summary). Full verse 10 Tibetan available at Esukhia/derge-tengyur, file 149, positions 44542 through 63595 of the D4103 section.

ཐོས་པས་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད། །ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོང་། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྡིག་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ། ཐོས་པས་ཆོས་ནི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདུལ་བ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་མུ་སྟེགས་པས་སྨྲས་པ། མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་དང་། ཟས་མི་ཟ་བ་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དང་། འཚེ་བ་ནི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདུལ་བ་གསུངས་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཐོས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ངན་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ལོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྡོག་པའོ། །སྡིག་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གསུམ་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། ངག་གི་བཞི་པོ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ངག་འཁྱལ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཞི་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའོ། །བསམ་པ་ནི་དངོས་པོ་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའི་བསམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་བྱེད་འདོད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རང་ངམ་གཞན་གྱི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་བསྡུས་པ་དང་སོ་སོའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེ་ལས་དེ་དང་དེའི་ཚེའམ། ཕྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའི་གསོད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གསད་པའི་ཕྱིར་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྱུགས་གསོད་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སྟན་ལས་ལྡང་། རིན་ལེན། འགྲོ་བར་བྱེད། ཕྱུགས་ལ་ནོམ་པར་བྱེད། ཉོ་བར་བྱེད། ཁྲིད་དེ་འོང་བར་བྱེད། གསོ་བར་བྱེད། ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད། གནོད་པར་བྱེད། མཚོན་ལེན་པར་བྱེད་པ། མཚོན་ལན་གཅིག་ལན་གཉིས་འདེབས་པ་ལས། ཇི་སྲིད་དུ་སྲོག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་དང་། ཆགས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཤ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དོན་དང་། ནོར་གྱི་དོན་དང་། རྩེད་མོའི་དོན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྲོག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་ན་བདག་གི་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བློ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ཁྲིམས་འདོད་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་སྟེ། འཚེ་བ་དང་། སྡང་བ་རྣམས་ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། པར་སིག་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕ་མ་རྒན་རྒོན་འཁོགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དག་གསད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་དེ་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་གམ་ཕྱིས་ཤི་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་གཞི་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའམ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །བསམ་པ་ནི་དེར་འདུ་ཤེས་པའམ་དེ་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྟན་ལས་ལྡང་བ་ནས་མ་བླངས་པའི་བར་དུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཏེ། ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་གང་ཞིག་གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་རྐུ་བའམ། གཞན་གྱི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བདག་གི་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་རྐུ་བའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་ཁྲིམས་འདོད་པ་ཚད་མར་བྱས་ནས་ངན་པ་ཆད་པས་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་ལྟར་བྲམ་ཟེ་དག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚངས་པས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་ཡིན་ན། བྲམ་ཟེ་རྣམས་རྒུད་ནས་དམངས་རིགས་དག་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དེ། དེ་བས་ན་བྲམ་ཟེ་(འཕོག་,འཕྲོག་)པར་བྱེད་པ་རང་གི་ལེན་པར་ཟད་དེ། བྲམ་ཟེ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནོར་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་ལ་རང་གི་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་བ་འདུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་གིར་བྱ་བ་དེ་མཐུ་འམ་འཇབ་བུའི་བློས་སོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཉིད་དེ་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་ལའོ། །བསམ་པ་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཏེ། ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ལ་དེར་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་པར་སིག་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉལ་བ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་བ་ལང་གསོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གང་དག་བུད་མེད་ནི་གཏུན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། འཇུག་ངོགས་དང་། ལམ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པའོ། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་གཞན་པའི་གཞན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཏེ། ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རམ། བདག་གི་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁོ་ན་ལས་ངེས་པར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་དཔེར་ན། རྒྱལ་པོ་ཀུ་རེ་ལྡན་ཚིག་གནོད་མ་ཡིན། །བུད་མེད་ལ་མིན་བག་མ་ལེན་དུས་དང་། །སྲོག་ལ་བབ་དང་ནོར་ཀུན་ཚོལ་ཚེ་མིན། །རྫུན་ལྔ་ལྟུང་བར་བྱེད་པ་མིན་ཞེས་བཤད། །ཅེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་འཁོར་རམ་ཟླ་བོས་གོ་བའོ། །ཕྲ་མའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དག་གོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དབྱེ་ཞིང་མི་འདུམ་པར་སེམས་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕྲ་མ་བྱས་པས་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་དབྱེ་བས་གོ་བའོ། །ཚིག་རྩུབ་པོའི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །བསམ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ་འབྱེད་འདོད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཕྲ་མ་དང་འདྲའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲས་པའོ། །ཚིག་འཁྱལ་བའི་གཞི་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་འཁྱལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བ་ནི་གླུ་ལེན་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སྨྲས་པའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ཟས་དང་ཡོ་བྱད་དོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་འམ། དེ་བཞིན་འདོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བདག་གིར་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་གིར་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱས་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་རྡེག་པ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་དོན་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །མ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ས་བོན་འདེབས་པའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྦྲེལ་པའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བཏང་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་བརྗོད་དོ། །བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་ལོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་དག་གི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་དེ་དག་ཀུན་དུ་སློང་བའི་སེམས་པ་(ད་,དེ་)དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདུལ་བ་བསྟན་པ་ལས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཐོས་ནས་དེ་ལ་བརྟན་ཏེ་གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དོན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འདོད་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདུལ་བ་བསྟན་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཐོས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྙེད་པ་དང་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྡིག་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། སྲིད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཉིད་ལེགས་སུ་འདོད་པའི་ཕན་ཡོན་དེ་ལྟ་བུ་འདོད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མཉན་པར་བྱའོ། །

Verse 11 Source Text (folios 243a.6–244b.4)

D4103, Verse 11

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 243a.6–244b.4. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

།། །།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་
གསུངས་ཤེ་ན། མདོར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞུང་མང་པོ་མཉན་པ་དང་གཟུང་བས་འཇིགས་པ་
རྣམས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་དག་པའི་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལུས་དང་ངག་གིས་བསྡམས་ཏེ་གནས་ཤིང་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བས་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་
ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་གྱི། ཡིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དང་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མི་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སྡིག་པ་མི་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། ཅི་ལྟར་གཅེར་བུ་པ་རྣམས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕན་ཆད་སྡིག་པ་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་དཔག་མེད་མཐའ་ཡས་ལས། །འབྱུང་བ་ཉེས་མེད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་
བདེ་བ་དཔག་མེད་ཅིང་། །མཐའ་ཡས་འབྱུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྡིག་པ་མི་བྱ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་བྱ་བར་སྟོན་པ་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་
ལ་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔེར་ན། རྒྱལ་པོ་ཀུ་རེ་ལྡན་ཚིག་གནོད་མ་ཡིན། །བུད་མེད་ལ་མིན་བག་མ་ལེན་དུས་དང་། །སྲོག་ལ་བབ་དང་ནོར་ཀུན་ཚོལ་ཚེ་མིན། །{བརྫུན་,རྫུན་}ལྔ་ལྟུང་བར་བྱེད་པ་མིན་ཞེས་བཤད། །ཅེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བ་ཡང་གསོད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་
ན་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོམས་སུ་ཆུ་བླུགས་ནས་བཏུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་སྡིག་པ་ཅུང་ཟད་མི་བྱེད་ལ་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་
ལྔ་དང་བརྒྱད་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བ་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཅི་ཞེ་ན། སྡིག་པ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མ་ཆགས་པ་ལ་
སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། བསླང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་རྙེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཕན་གདགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། མདུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒྱུ་
མཐུན་པས་དགེ་བའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བཅུའོ། །འབྲེལ་པས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །བསླང་བས་ནི་དེས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་
བསླང་བའོ། །སྐྱེ་བ་རྙེད་པས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་སྔོན་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། གང་གིས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འདོད་པ་གནས་པའོ། །དོན་དམ་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་
བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཕན་གདགས་པས་ནི་བསྒྲུབ་པའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་
ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་སམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བས་སམ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ཕྱུག་ཅིང་རིགས་མཐོ་བར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སོ། །མདུན་དུ་བྱེད་པས་
ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། མཆོད་རྟེན་ནམ་གཟུགས་བརྙན་མདུན་དུ་བྱས་པའམ། ཆོས་སམ་ཆོས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གམ། གླེགས་བམ་མདུན་དུ་བྱས་ནས་མཆོད་པ་བྱེད་པས་སོ། །གཉེན་པོས་ནི་གང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་
པོ་དང་། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བས་ནི་འདོད་ཆགས་གཏན་སྤོང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་གཏན་སྤོང་བ་དང་། གཏི་མུག་གཏན་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དག་
ཐམས་ཅད་གཏན་སྤོང་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པས་ནི་དེའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་
པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་བའི་དོན་གྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུལ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་
ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་སེམས་གདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་རང་གི་སེམས་གདུལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཐར་པ་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་

Verse 12 Source Text (folios 244b.5–247b.4)

བསོད་ནམས་དག་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །བསོད་ནམས་མ་བྱས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ། །བསོད་ནམས་
[244b.5]བྱས་པས་དགའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །གདུལ་
[244b.6]བར་བྱ་བ་ཅི་འདྲ་བ་དག་ཅིག་སྙམ་ན། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལའོ། །བསོད་ནམས་དག་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་མ་བྱས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པ་
[244b.7]རྣམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ། །བསོད་ནམས་བྱས་པས་དགའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་
[245a]
[245a.1]དུ་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་
[245a.2]ཁྲིམས་དང་། བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཟས་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་དང་། རྩྭ་ལས་བྱུང་བའི་བ་ལང་དག་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་བསོད་ནམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་
[245a.3]བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་འཇིམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྣོད་བཞིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་དགེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་སོ། །ཡང་ན་མི་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའམ། སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་སོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་
[245a.4]ལྡན་པའི་དགེ་བ་སྟེ། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། གཞལ་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲན་
[245a.5]པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། བརྟེན་པས་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་མཆོད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་
[245a.6]པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་སོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་
[245a.7]པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ཚེ་སྐྱེས་བུ་དགེ་ཡིད་ཀྱིས། །རང་གི་རྫས་ནི་སྦྱིན་བྱེད་པ། །དེ་ཚེ་ཕུང་པོ་དགེ་བ་རྣམས། །སྦྱིན་པ་ཞེས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་
[245b]
[245b.1]ཅད་ལ་བསྔོས་པའི་འབྲས་བུ་ཐར་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྱ་ནོམ་པར་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། གཉི་གའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པར་
[245b.2]བྱེད་དེ། དོན་གཉིས་མཐོང་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལེན་པ་པོའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིང་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་དག་གི་དབུལ་བའི་གདུང་
[245b.3]བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འདོད་པའི་འདོད་
[245b.4]ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དེ་ལ་གང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་
[245b.5]བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཤིན་དུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཡང་ཕན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ཁོ་ནར་
[245b.6]ཟད་དེ། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་གང་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་དེ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཟད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་
[245b.7]བཅས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་གཉི་གའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དག་གི་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་གཉི་གའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱིས་
[246a]
[246a.1]ཏེ། ཞིང་དང་། དངོས་པོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་སོ། །དེ་ལ་ཞིང་གི་ནི་གལ་ཏེ་ཞིང་སྦྱིན་གནས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་
[246a.2]བུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཞིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ནམ། གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་དག་གོ། །གཉིས་ཀྱི་ཞིང་མཚུངས་ན་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་སྟེ། གང་གི་དངོས་པོ་ནོར་བུ་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་ལ་
[246a.3]སོགས་པ་བཟང་ཞིང་མང་ན་དེའི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་སྟེ། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ཞིང་ཡང་མཚུངས་ན་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དད་པ་དྲག་
[246a.4]པོ་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་དེ་དག་ཀྱང་མཚུངས་ན་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསམ་པ་སྟེ། གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་
[246a.5]ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ནས་སྦྱིན་པ་ནི་དེའི་བསམ་པས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུར་རམ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་རམ། འབྲས་བུའི་རྒྱུར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ལྷས་ཀུན་ནས་འཛིན་པའི་
[246a.6]བསམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཚོང་པ་ལྟར་སྨད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་ལ་སྦྱིན་ན་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་
[246a.7]བྱ་ཞེ་ན། གཉིས་པོ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྦྱིན་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་དེ་དག་ལས་གཞན་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལས་སྟོབས་
[246b]
[246b.1]དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའི། སྦྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདིའི་སྦྱིན་པ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་འདིའི་སྦྱིན་པ་པོ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་ཀའི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཚུངས་ན། གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་
[246b.2]ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྟེན་གྱིས་ཏེ། ཅི་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འདོད་པའི་
[246b.3]ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཀྱང་མཚུངས་ན། གཉིས་ཀ་ལས་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པའམ། རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་གྱི། ཅིག་
[246b.4]ཤོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལན་འགའ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཉིས་ཀའི་མང་དུ་བྱེད་པ་ཡང་འདྲ་ལ། ཞིང་དང་དངོས་པོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དག་ཀྱང་མཚུངས་ན་གཉིས་ལས་གང་གི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།
[246b.5]སྐྱེ་བོ་མང་པོ་སྟེ་གང་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་བྱས་ལ། གཞན་ཡང་བྱེད་དུ་འཇུག་ན་རྒྱུད་དུ་མའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་
[246b.6]བྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ཚིག་འཁྱལ་པའི་བར་རོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ལ་སོགས་པ་
[246b.7]སྟེ། འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ལས་ལྷག་པར་འདས་པ་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་འཆལ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཅི་ཞེ་ན། འདིས་ལྡོག་པས་ན་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པར་
[247a]
[247a.1]བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལྡོག་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཉིས་ཀ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་
[247a.2]དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་
[247a.3]གནས་པ་ནི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བསྲུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་ཚུལ་ཁྲིམ་དང་ལྡན་པའོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ཐར་པས་སོ་སོར་ཐར་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡོམ་པས་དེ་ནི་འཁོར་
[247a.4]བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། གཤེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔ་
[247a.5]སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་སྟེ། སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཆ་བྱད་དང་། ཆང་འཚོང་གི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་འཁོར་དང་། ལྔ་པ་རྐུན་པོའི་གནས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ནི་གང་དུ་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་བསྒྲགས་ཤིང་ལུག་ལ་སོགས་པ་གསོད་པའོ། །རྐུན་པོའི་
[247a.6]གནས་ནི་ཆོམ་རྐུན་པ་འདུ་བའོ། །དགེ་སློང་གི་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གུས་པས་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ནི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་
[247a.7]དང་བཅས་པ་འདྲ་བར་ཤིན་ཏུ་གུས་པས་སློབ་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ། །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ཀུན་ནས་རྫོགས་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་
[247b]
[247b.1]ནས་སློབ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་
[247b.2]ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་ནི་མེ་ཏོག་དག་གིས་ཏིལ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་གོས་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་དེ་དེའི་ངོ་བོར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོར་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞེ་ན།
[247b.3]གཙོར་མཐོ་རིས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །སྦྱིན་པས་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི་གཙོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་བྲལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་གཙོར་བསྒོམས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི་
[247b.4]གཙོར་སྦྱིན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་རེའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྤྲོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་འགྱུར་བས་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །

Verse 13 Source Text (folios 247b.5–248b.6)

བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཁྲོ་མི་བྱ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་
པར་བྱ། །འདིར་ནི་གནས་གསུམ་འདི་དག་གིས། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་དུ་འགྲོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། ཅི་རིགས་པར་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གདུལ་བྱ་ཅི་འདྲ་བ་དག་ཅིག་ཅེ་ན། ཕ་རོལ་སླུ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སེར་སྣ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་སོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་སླུ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་
རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་སྤང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་
སྣ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་གནས་གསུམ་འདི་དག་གིས། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཏི་མུག་
སྤང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་
སུ་དག་པའོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཁྲོ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །འདིར་ནི་གནས་གསུམ་འདི་དག་གིས། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་
དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་
བཞི་པོ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བཞི་པོ་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ། །ཁྲོ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་
མཐའོ། །འདིར་ནི་གནས་གསུམ་འདི་དག་གིས། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །ཡན་ལག་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་ཡང་དག་པའི་
དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྡུས་ཏེ། འདི་གཉིས་ནི་ས་མང་པོ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དོན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་སླུ་བའི་རྒྱུ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པའི་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་བཟང་བའི་རྒྱུ་དང་།
འཁོར་མང་བའི་རྒྱུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྒྱུ་དང་། དེས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚེ་འདི་དང་། ཕ་རོལ་ལ་མི་སླུ་བའི་རྒྱུ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །ཁྲོ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་
འདི་དང་ཕ་རོལ་དུ་གཟུགས་བཟང་བའི་རྒྱུ་དང་། འཁོར་མང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ནི་གནས་གསུམ་འདི་དག་གིས། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྒྱུ་དང་། དེས་
ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ལྔ་པོ་དག་གིས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་བསྟན་ལ། གཉིས་པོས་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟེ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། མི་འཇིགས་
པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་དང་རེ་རེས་སོ། །ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་རྟོན་པ་རྣམས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། སེམས་རྟོན་པ་དང་། ལུས་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བ་རྟོན་པ་སྟེ། ཚིག་གཉིས་དང་རེ་རེའི་{གོ་རིམས་,གོ་རིམ་}བཞིན་ནོ། །
ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བཞིའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དོན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། རིམ་བཞིན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་
པར་འདའ་བའི་ཐབས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་བཅུ་གསུམ་པའ

Verse 15 Source Text (folios 254a.5–255a.3)

སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཡང་དག་སྡོམ་
པས་དགྲ་མི་སོགས། །དགེ་དང་ལྡན་པས་སྡིག་པ་སྤོང་། །ཉོན་མོངས་ཟད་པས་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།
ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལ། སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་
ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་སྡོམ་པས་དགྲ་མི་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་མི་སོགས་པ་ནི་བཟོད་པ་ཡིན་ལ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བཟོད་པ་དང་ལྷན་
ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས། དགེ་དང་ལྡན་པས་སྡིག་པ་སྤོང་། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཟད་པ་ལས་ལེགས་པར་མྱ་ངན་འདས་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ནས་མཐོང་བ་དང་
བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡེ་ཤེས་དག་གི་ཕན་ཡོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་
འགྱུར་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྱུར་བ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་པའོ། །ཡང་དག་སྡོམ་པས་དགྲ་མི་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་
ལས་བརྩམས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གང་ཟག་བཞིའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་ཡང་དག་པའི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། གང་ཟག་བཞི་ནི་ཁྱིམ་པ་
དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པའོ། །ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། འགྲིབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། གཏོང་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ཏེ། སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་
ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་སོགས་ན་བདེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་སྡོམ་པས་དགྲ་མི་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འགྲིབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་འགྲིབ་ན་བདེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དགེ་དང་ལྡན་པས་སྡིག་པ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏོང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཟད་པ་ལས་ལེགས་
པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤང་བ་ལ་བག་
ཡོད་པ་སྟེ། སྦྱིན་པས་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་སྡོམ་པས་དགྲ་མི་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ལའོ། །དགེ་དང་ལྡན་པས་སྡིག་པ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །
འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཟད་པ་ལས་ལེགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་སྤོང་བ་ལ་བག་ཡོད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་བཅོ་ལྔ་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ།།

Verse 16 Source Text (folios 255a.3–255b.3)

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 255a.3–255b.3. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

བརྒྱན་པ་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ནི་སྤྱོད་བྱེད་ལ། །དུལ་ཞིང་
ཡང་དག་བསྡམས་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཆད་པ་སྤངས་པ་དེ། །བྲམ་ཟེ་དགེ་སྦྱོང་དེ་ཡིན་དགེ་སློང་དེ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། རྟགས་བླངས་པས་དགེ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་སྤང་
བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། བདག་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའོ། །དུལ་ཞིང་ཡང་དག་བསྡམས་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའོ། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཆད་པ་སྤངས་པ་དེ། །ཞེས་
བྱ་བ་ནི་ཆད་པ་སྤངས་པས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའོ། །བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལུས་བསྒོམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་དང་། སེམས་བསྒོམས་པ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པའོ། །ལུས་བསྒོམས་པ་ལ་
བརྟེན་ནས་དབང་པོའི་སྒོ་བསྲུངས་པས་དུལ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ཞི་བའོ། །སེམས་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གནོད་པས་ཡང་དག་བསྡམས་པའོ། །
ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཆད་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་བསྒོམས་པས་བྱས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཆད་
པ་སྤོང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པས་བྱས་པ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཆད་པ་སྤོང་བ་དང་། སེམས་བསྒོམས་པས་བྱས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཆད་པ་སྤོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པས་བྱས་པ་བྲལ་བའི་ཆད་པ་སྤོང་བའོ། །བྲམ་ཟེ་དགེ་སྦྱོང་དེ་ཡིན་དགེ་སློང་དེ། །
ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་སྐྱེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །

Verse 17 Source Text (folios 255b.4–256b.3)

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 255b.4–256b.3. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

དད་དང་ངོ་ཚ་ཚུལ་དང་སྦྱིན་པ་ཡང་། །ཆོས་འདི་
དག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བསྔགས། །ལམ་འདི་ནས་ནི་ལྷ་ཡུལ་འགྲོ་བར་གསུངས། །འདི་ཡིས་ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་དུ་འགྲོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། མངོན་པར་མཐོ་བ་འདོད་པ་དག་མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་དང་། ཟས་
མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་ངན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྦྱིན་པས་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྷག་མས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་མཐོང་བའི་ཆོས་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་སྟོན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བསྔགས་པ་ནི་མཐོང་
པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །ལམ་འདི་ནས་ནི་ལྷ་ཡུལ་འགྲོ་བར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བསྔགས་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །འདི་ཡིས་ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།
དད་ན་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེར་སྣའི་སྐྱོན་དག་གིས་འཛེམ་མོ། །འཛེམ་པ་དང་བཅས་ན་དེའི་གཉེན་པོའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡང་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་
བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཛེམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་དང་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། རྟེན་དང་།
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྦྱིན་པའི་གཞི་ནི་གསུམ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའོ། །གཞི་དང་། བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་གཞི་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ལ་མ་ཆགས་
ན་དེས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་གཞི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། ལེན་པ་པོ་ལ་ཞེ་སྡང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་ལ་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡང་ལྷག་པར་
ཆགས་པ་མེད་ན་དེ་ལྟ་ན་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་གཞི་གཏི་མུག་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ལ་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་
བུ་འབྲེལ་བ་མི་ཤེས་ན་སྦྱིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ལ་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་ལ་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱེད་དེ། གཞི་ལས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་
དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དུས་ན་དཔྱོད་པའོ། །རྟེན་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་འཇུག་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་
ན། ཡང་ནས་ཡང་དང་། ཕྱོགས་མེད་པ་དང་། འདོད་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེའམ་ལམ་དུ་ཞུགས་པའམ། སློང་བའམ། བཀྲེས་པའམ།
སྡུག་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། གོས་དང་། བཞོན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞིང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྦྱིན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། གོས་དང་། བཞོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོ་བྱད་ཀྱི་གཞི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྦྱིན་
པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཏམ་འདི་སྤྲོ་ན་རྣམ་པ་མང་དུ་འཕྲོ་བས་ཞིང་ལ་འོངས་པ་གཞག་གོ། །

Verse 18 Source Text (folios 256b.3–257a.3)

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 256b.3–257a.3. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

བོར་བ་འདི་དག་གང་ཡིན་དང་། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་འཐོར་བ་དང་། །རུས་པ་ཐི་བའི་མདོག་
ལྟ་བུ། །དེ་མཐོང་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་དགའ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བསྙེན་བཀུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་། རེག་པའི་
འདོད་ཆགས་སོ། །བོར་བ་འདི་དག་གང་ཡིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བཀུར་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་འཚམས་འཐོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །རུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ཐི་བའི་
མདོག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། བྲལ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་
མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །བོར་བ་འདི་དག་གང་ཡིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འཇིག་པ་ལས་དེ་དག་བོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་འཐོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྲལ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རུས་པ་ཐི་བའི་མདོག་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་
བ་ནི་འགྱུར་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ། ཁ་དོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཉེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་ཅི་ཞིག་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ།
འདི་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤི་བའི་ལུས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཉེ་བར་མཐོང་ནས་རང་གི་ལུས་འཚོ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་འདི་ལ་ཡང་ཅི་ཞིག་དགའ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་རྣམས་སྐྱོ་བར་
བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །

Verse 19 Source Text (folios 257a.3–260a.2)

Classical Tibetan source text from the Dege Tengyur, Esukhia digital edition (CC0). Presented for reference and verification.

ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་
བཅད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །འདིར་ནི་འདི་སྐད་རྒོལ་ཏེ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་
རྣམས་མི་རྟག །ཅེས་བརྗོད་ནས། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་ནི་འགའ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡང་ཟློས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་
ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དུས་གསུམ་དུ་རྟོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་འདོད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པའི་གཉེན་པོར་དེ་འགོག་པའི་ཞི་བ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་ནས་འཇིག་
པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེའོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་
ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་འགོག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་། ཟབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རྒྱན་
དང་བཅས་པ་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གང་གིས་འགག་པ་དང་། གང་འགག་པ་དང་། གང་དུ་འགག་པ་སྟེ། གང་གིས་འགག་ཅེ་ན། ལམ་གྱིས་ཏེ། འདིས་འཕགས་པས་སོ། །
གང་འགག་ཅེ་ན། སྒྲིབ་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ། གཞན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འགག་པའོ། །གང་དུ་འགག་ཅེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་སྟེ། ཅི་སྐད་དུ་གང་དུ་མིག་འགག་ཅིང་ཁ་དོག་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་འགག་ལ་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་
འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་དུ་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཡིད་དང་། །དེ་བཞིན་མིག་དང་གཟུགས་དག་ཀྱང་། །མ་ལུས་པར་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟབ་པས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལས་འགོག་པ་སྟེ། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་
དང་། གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཉི་ག་ཡིན་ན་ནི་གཉི་གར་རོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་ན་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །
དེ་ནི་ངག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཟད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དག་གཞན་ཡོད་དོ་སྙམ་ན་སྤྲོས་པ་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་མེད་དོ་སྙམ་ན་མ་སྤྲོས་པ་
སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྙམ་ན་མ་སྤྲོས་པ་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཅི་ཙམ་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་ཙམ་དུ་སྤྲོས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་
པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ནི་དེའི་ཡན་ལག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེའི་ཡན་ལག་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ས་བོན་བཅོམ་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་
བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པས་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ས་བོན་བཅོམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་
ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱན་མེད་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པས་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་
པར་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ཡོད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་གོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སོ། །ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་ནི་ཕུང་
པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །ལྷག་མ་མེད་པས་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ། སོ་སོར་སྤངས་པ། མཐར་བྱས་པ། ཟད་པ། འདོད་ཆགས་
དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། ཉེ་བར་ཞི་བ། ནུབ་པ། འདུས་མ་བྱས་པ། མཐོང་བར་དཀའ་བ། མི་གཡོ་བ། མདུད་པ་མེད་པ། འཆི་བ་མེད་པ། ཟག་པ་མེད་པ། གནས། གླིང་། སྐྱོབ་པ། སྐྱབས། དཔུང་གཉེན། མ་ཉམས་པ། རིམས་ནད་མེད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ། བདེ་བ། ཞི་བ། གཞི་
བཟང་པོ། བདེ་ལེགས་སུ་བྱེད་པ། ནད་མེད་པ། མི་གཡོ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་སྤངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྐྱེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤངས་
པ་ནི་འདོར་བ་དང་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐར་བྱས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་མཐར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་སྤང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྩ་བ་མེད་ན་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གཉེན་པོ་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་
གཞག་གོ། །ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཟད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ། དེའི་ས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་
ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤང་པའི་དབང་དུ་
མཛད་ནས། འགག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྷག་མ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་ལུས་པ་སྤོང་བ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ལས་ལྡོག་པས་སོ། །མཐོང་བར་དཀའ་བ་ནི་ཤ་
དང་ལྷའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྒྱུ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདུད་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པ་གསུམ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་མེད་པས་སྐྱེད་པ་ལ་མདུད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་
རོ། །མི་འཆི་བ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཆི་བའི་རྟེན་ཕུང་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླིང་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་
ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་སྐམ་སར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱོབ་པ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱབས་ནི་དེའི་བསམ་
པ་དང་། སྦྱོར་བ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔུང་གཉེན་ནི་འཕགས་པ་མཆོག་གིས་ཀུན་ནས་བགྲོད་པ་ལ་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཐུགས་ཀྱི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་ཉམས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམས་ནད་མེད་པ་ན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནོད་པ་དང་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་
སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་མེད་དེ་བསིལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ནི་ནད་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་གནས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་
པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་བཟང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་ལེགས་སུ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བདེ་བས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནད་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་
ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སྤྲོས་པའི་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་(གཟུག་,གཟུགས་)ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ཞི་བ་དང་བདེ་བར་གནས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་མ་ཞེས་
བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། མི་དགའ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། གདུང་བ་དང་། ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་མང་ཞིག་ལ་སྣང་སྟེ། ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་དགའ་བ་ལ་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་སོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་ལའོ། །ཀྱེ་མ་བདག་གི་ལུས་
ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྡིག་པ་བྱས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་ན་གང་མེད་པ་དེ་བདག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པ་ལའོ། །འདིར་ནི་ཀྱེ་མའི་སྒྲ་ངེས་པ་ལའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་
བའི་ལས་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་
ལྟ་བུའོ། །འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཟིན་ན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་པ་འདུས་བྱས་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་དེ་བས་ན་དགེ་
སློང་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་
ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཏེ།
སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གཉིས་ཡོད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་རྣམ་
པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་། འཇིག་པའི་ཆ་དང་། སྐྱེ་འཇིག་གི་ཆའོ། །འདས་པའི་གཅིག་སྟེ་འཇིག་པའི་ཆའོ། །མ་འོངས་པའི་གཅིག་སྟེ་སྐྱེ་བའི་ཆའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཆ་དང་འཇིག་པའི་ཆའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་
འདི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་འདས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་ན་མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་འདི་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་རྟག་པ་
གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བའི་ཆའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མངོན་ནོ། །འཇིག་པའི་ཆའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མངོན་ནོ། །སྐྱེ་འཇིག་མི་རྟག་
པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མངོན་ནོ། །དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཀུན་དགའ་བོ་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་
བསྡུས་པ་ལས་

Verse 20 Source Text (folios 260a.3–260b.6)

བསགས་པ་ཀུན་མཐའ་ཟད་པ་སྟེ། །མཐོན་པོའི་མཐའ་ནི་ལྟུང་བ་ཡིན། །འདུ་བའི་མཐའ་ནི་འབྲལ་བ་སྟེ། །འཚོ་བའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་ཡིན། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞིའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དངོས་
པོ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གང་སྤྱོད་པ་དང་། གང་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། གང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། གང་གི་དོན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །ཅི་སྤྱོད་ཅེ་ན། བསགས་པ་རྣམས་ཏེ། འབྲུ་དང་། ནོར་དང་། གོས་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དུ་སྤྱོད་ཅེ་ན། ཁྱིམ་རྣམས་སུའོ། །གང་རྣམས་དང་ལྷན་
ཅིག་སྤྱོད་ཅེ་ན། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཅེ་ན། སྲོག་གི་ཕྱིར་རོ། །བསགས་པ་ཀུན་མཐའ་ཟད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི། །འདི་ལྟར་དེའི་མཐའ་ཟད་པ་ཡིན་
ནོ། །མཐོན་པོའི་མཐའ་ནི་ལྟུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་དག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་མཐའ་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བའི་མཐའ་ནི་འབྲལ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་དག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་
དེ་དག་གི་མཐའ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཚོ་བའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཚོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་གང་འཇིག་རྟེན་ན་ལྷག་མ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་
ཅི་ཞིག་ཡོད། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་མངོན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་ནི་གཙོར་ནོར་དང་། ཁྱིམ་དང་། སྡུག་པའི་བུ་དང་། ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཀྱེ་
མ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ནོར་དང་། ཁྱིམ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་ལ་སྲེད་པས་འཁོར་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། བསགས་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། འདུ་བའི་སྒོ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྲེད་དེ།
དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། བསགས་པ་ཀུན་མཐའ་འཛད་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། འདོད་
པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དག་ཕལ་ཆེར་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་སོ། །མཐོན་པོའི་མཐའ་ནི་ལྟུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འདུ་བའི་མཐའ་ནི་འབྲལ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་
ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགའ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འཚོ་བའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཚངས་པ་ལ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱེད་པ་
པོར་འདུ་ཤེས་སོ། །

Verse 21 Source Text (folios 260b.6–261a.6)

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149, CC0). Folios 260b.6–261a.6. Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.

འཇིག་རྟེན་བདེ་ཞིང་ལོ་ལེགས་འགྱུར། །འབྲུ་རྣམས་འབྱོར་ཞིང་ཆོས་རྒྱལ་ཤོག །ནད་དང་གནོད་པ་གང་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་གྱུར་ཅིག །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགྲ་
བཅོམ་པས་གསུངས་སོ། །འདི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། གནོད་པའི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པར་སྨོན་པའི་ཕྱིར་དང་། །དེའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་རྙེད་པར་སྨོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་ལས་འདྲེན་མ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། དེའི་རྒྱུའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེའི་གནོད་
པའི་འཇིགས་པ་དང་། ལོ་ཉེས་པས་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་གནོད་པས་འཇིགས་པ་དང་། དེ་རྒྱུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་བདེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེའི་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་སྨོན་པའོ། །ལོ་ལེགས་འགྱུར། འབྲུ་རྣམས་འབྱོར་
ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལོ་ཉེས་པའི་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་སྨོན་པའོ། །ནད་དང་གནོད་པ་གང་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་ཞི་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱི་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨོན་པའོ། །ཆོས་རྒྱལ་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་རྙེད་པར་སྨོན་པའོ། །རྣམ་
པ་གཅིག་ཏུ་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དང་། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ནས་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་བདེ་ཞིང་ལོ་ལེགས་འགྱུར། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། ལོ་ལེགས་པ་ནི་སློང་མོ་ལེགས་པར་རྙེད་པའོ། །ཆོམ་རྐུན་ལ་
སོགས་པའི་འཇིགས་པའི་གཡེང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་ལུས་དང་སེམས་རྟོན་པར་གྱུར་པའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པ་དེ་དག་རང་གི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གནས་ཤིང་རང་གི་དོན་ཡང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །འབྲུ་འབྱོར་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་
པའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཁྱིམ་པ་དག་གི་འབྲུ་རྣམས་འབྱོར་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆོས་བཞིན་བྱེད་ན་ཚུལ་དང་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བྱ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་དང་ཕ་དང་། སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་། འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། རང་གི་ཆོས་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་
བསྒྲུབ་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ནད་དང་གནོད་པ་གང་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་ཞི་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུས་དང་། སེམས་ཀྱི་ནད་དང་བྲལ་བར་སྨོན་པའོ། །

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 149_མངོན་པ།_ཐུ.txt). SHA: f179ecbb0d36ed2acc2aca6556a78d0e1c154bc4. CC0 public domain dedication.

The Dege (sDe dge) edition of the Tengyur was carved in woodblocks at Dege Parkhang, eastern Tibet, in the eighteenth century. The Esukhia project digitized the text into Unicode Tibetan under CC0 license.

D4103 (Tohoku catalogue number 4103). Abhidharma section. Sanskrit title: Shastragatharthasamgrahanama. Tibetan title: Tshigs su bcad pa'i don bsdus pa zhes bya ba'i bstan bcos. Author: Vasubandhu (dByig gnyen). Translated into Tibetan by the Indian pandita Dharmakara and the Tibetan translator Yeshe Nyingpo (Ye shes snying po), revised by the chief editor Pal Tsek (dPal brtsegs).

🌲