by Vasubandhu
A short commentary by Vasubandhu (c. 4th–5th century CE), the co-founder of the Yogācāra school, on a single verse declaring the incomparability of the Buddha. The verse — a praise stanza found in the Buddhist sūtra tradition — searches every realm of the Buddhist cosmos for anyone equal to the Bhagavan and finds none: not on earth, not among the gods, not in the abode of Vaiśravaṇa, not in the divine palaces, not in any direction.
Vasubandhu uses this single verse as a framework for a systematic cosmological and philosophical tour. He examines every claimant to supremacy — Brahmā and the gods, Indra on Mount Meru, the Four Great Kings, the non-Buddhist deities (Īśvara, Puruṣa), kings, brahmins, and even the śrāvakas and pratyekabuddhas — and shows that all lack the compassion, renunciation, and wisdom of the Buddha. Even those who dwell in charnel grounds and groves, praised by the Tathāgata himself, cannot save all beings from affliction.
Tohoku catalogue number D3988. From the Sūtra Commentary section (mDo sde) of the Degé Tengyur, Volume 113, folios 63b–64b. Derived from the Compendium of Verses treatise. This is the first English translation.
Homage to the Omniscient One!
O great bull among men — a great renunciant like you
Is not found even on the earth of the divine realm.
Nor does one exist in this world,
Nor in the abode of Vaiśravaṇa,
Nor in the supreme mansions of the gods’ palaces,
Nor in the directions or intermediate directions.
Even searching the entire broad earth
With its mountains and forests — where could one be found?
Such is the verse.
This verse distinguishes the Bhagavan Śākyamuni from those who, as masters of specific locational distinctions, are merely considered supreme bulls among men. When the Bhagavan was a bodhisattva, he accomplished the perfection of diligence through seven days of recollection and effort. By declaring all the excellent qualities of the Bhagavan, the verse establishes his uncommon excellence.
Among those who are masters of specific determined locations and are considered eminent in the world: in the divine realm, there are Brahmā, the gods of Tuṣita, Nirmāṇarati, and Paranirmitavaśavartin. Because they are connected with the earth, “on earth” refers to the summit of Mount Meru, which belongs to Indra. One aspect of that summit is called the “supreme abode.” On the northern face of the four terraces is Vaiśravaṇa. The “directions” refers to the Four Great Kings: Vaiśravaṇa, Virūpākṣa, Virūḍhaka, and Dhṛtarāṣṭra. The “intermediate directions” refers to the four stacked mansions on top of Mount Meru, presided over by vajra-wielding lords.
All of these lack compassion, renunciation, and wisdom. The Bhagavan, through the fruit of virtue, is not equal to them in any respect — how much less could he be surpassed by them!
Those who are masters of indeterminate locational distinctions and are considered supreme among men include, in this world: Rudra, Īśvara, Puruṣa, and others. But they too possess afflictions and suffering; their bodies and minds are not thoroughly pacified. They are not even equal to the śrāvakas — what need is there to speak of comparison with the Bhagavan?
Among both those who have and those who have not awakened, brahmins and kings honor certain beings as supreme men. But they too, due to wrong intention and wrong conduct, are not even equal to the śrāvakas.
Those who have attained liberation in general — pratyekabuddhas, śrāvakas, those who dwell without shelter, in charnel grounds, and in groves — great beings praised by the Tathāgata through the miracles of teaching, proclamation, and instruction — even they cannot save all sentient beings from afflictions. And those considered great renunciants — the Jainas and others — because they lack the distinction of wisdom and compassion, are not equal to the Bhagavan.
Therefore:
Because your buddha-qualities are matchless,
You are supreme by the supreme distinction.
In summary, through the declaration and explanation of the Bhagavan’s qualities, it is taught that he is the supreme teacher of all sentient beings: “A great renunciant like you is not found even on the earth of the divine realm” — this is the thesis. The remainder explains the thesis in its two parts: “Nor does one exist in this world” refers to the earth. “Nor in the abode of Vaiśravaṇa, nor in the supreme mansions of the gods’ palaces” refers to the divine realm. “Nor in the directions or intermediate directions” refers to the surface of the earth: the “directions” are the four continents; the “intermediate directions” are the eight sub-continents. “The entire broad earth with its mountains and forests” refers to all the mountains from Yugandhāra to the Great Iron Fence-Mountain.
The summarized meaning: this verse teaches that the Bhagavan is supreme above all three realms. “Not found even in the divine realm of earth” teaches his supremacy over the three form-realm heavens. The remainder teaches his supremacy over the desire realm.
The Explanation of a Single Verse, derived from the Compendium of Verses treatise, composed from the mouth of Master Vasubandhu, is complete.
Colophon
Good Works Translation from Classical Tibetan (Degé Tengyur, Tohoku D3988). Translated by Dawa (ཟླ་བ), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, March 2026. This is the first English translation of this text.
The source text is Vasubandhu’s Ekagāthābhāṣya (ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད་པ, “Explanation of a Single Verse”), a commentary on a praise verse declaring the Buddha’s incomparability. Vasubandhu (c. 4th–5th century CE), known in Tibetan as dByig gnyen (དབྱིག་གཉེན, “Kinsman of Treasure”), was the co-founder of the Yogācāra school and one of the most important Buddhist philosophers in history. The colophon states the text is derived from his Compendium of Verses (ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསདུས་པ, tshigs su bcad pa bsdus pa).
No existing English translation was consulted. MITRA (dharmamitra.org) was not used for this text.
Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.
Other works by Vasubandhu in the Good Work Library: Discourse on the Accumulations — Vasubandhu (D4166) · Explanation of the Dharani of the Six Gates — Vasubandhu (D3989) · On the Dangers of the Five Sense Pleasures — Vasubandhu (D4180) · A Collection of Verses from Treatises — Vasubandhu (D4102) · Concise Meaning of the Verses from Treatises — Vasubandhu (D4103) · Advice Universally Proclaiming the Seven Good Qualities — Vasubandhu · Advice on Ethics — Vasubandhu · Extensive Commentary on the Recollection of the Buddha — Vasubandhu · Discourse on the Seven Qualities — Vasubandhu (D4163) · Discourse on Moral Discipline — Vasubandhu (D4164)
🌲
Source Text: ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད་པ
Classical Tibetan source text from the Esukhia Dege Tengyur etext (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, Volume 113, CC0). Presented here for reference, study, and verification alongside the English translation above.
༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཥཾ། བོད་སྐད་དུ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད་ པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།
།སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད།
།འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན།
།ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་མེད་ལ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། ། རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད།
།ཅེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།
།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སོ་སོར་མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་ཉིན་ཞག་བདུན་དུ་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐར་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བརྗོད་པར་མངོན་ནོ།
།དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་ན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་འདོད་པ་ལྷའི་ཡུལ་ན་ཚངས་པ་དང་། མཚེ་མ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །ས་དང་འབྲེལ་ པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སྟེ། རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལྟ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བང་རིམ་བཞིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཐོས་སྲས་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། ཡུལ་ འཁོར་སྲུང་གིའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བཞི་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་དག་རྙེད་པའི་དགེ་བའི་འབྲས་བུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ན། ཁྱད་པར་དུ་ལྷག་ པ་ལྟ་ག་ལ་ལགས།
།མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྐེམ་བྱེད་དང་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དང་། ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་མ་རྒྱས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོར་བཀུར་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ ཀྱང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ངན་པས་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ནོ།
།གང་དག་སྤྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ཚལ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་ དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོར་འདོད་པ་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།
།ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མཚུངས་མེད་པས།
།ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོས་འཕགས།
།ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལའོ། །རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན།
།ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ ནའང་མེད། །ཅེས་པ་ནི་ལྷའི་ཡུལ་ནའོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད་པ་ནི་སའི་སྟེང་ན་སྟེ། ཕྱོགས་ནི་གླིང་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ནི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་དོ། །རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པར་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ནས་ བཟུང་སྟེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་བར་ཐམས་ཅད་དོ།
།བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།
།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད་པ། བསྟན་བཅོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པ་ལས་བྱུང་བ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
Source Colophon
Source text: Esukhia Dege Tengyur, Volume 113, file 113_mdo sde_ngi.txt, folios 63b5-64b6. Tohoku Catalogue number D3988. Unicode Tibetan etext, CC0 license. GitHub: Esukhia/derge-tengyur.
The Dege xylograph edition is the standard scholarly edition of the Tibetan Buddhist canon, carved in the 18th century at Dege Parkhang monastery in Kham, eastern Tibet.
🌲