by Vasubandhu

The Buddhānusmṛti-ṭīkā is a systematic philosophical commentary by the great Indian master Vasubandhu (c. 4th–5th century CE) on the Buddhānusmṛti — the Recollection of the Buddha, the first and most foundational of the three recollection practices in Buddhist devotion.

Through a methodical analysis of the nine epithets of the Buddha recollection formula — Bhagavan, Tathāgata, Arhat, Samyaksambuddha, Vidyācaraṇasampanna, Sugata, Lokavid, Anuttarapuruṣadamyasārathi, and Śāstā Devamanuṣyāṇām — Vasubandhu reveals the entire architecture of awakening hidden within what appears to be a simple devotional formula. He then extends the analysis to a detailed examination of the Tathāgata's activities for the benefit of all sentient beings, concluding with the doctrine of the Three Bodies (trikāya).

This commentary is preserved in the Tibetan canon (Degé Tengyur, Tohoku 3987) and has never previously appeared in English translation. Its companion text is Asaṅga's Buddhānusmṛti-vṛtti (D3982), also in this archive — the two brothers thus offering complementary perspectives on the same devotional foundation.

Homage to Mañjuśrī, the Youthful.

Part One: The Common Teaching

The teaching of the Recollection of the Buddha has two parts. The first is common, because it is for the purpose of genuinely generating faith through the gateway of the Tathāgata's nature of great qualities. The second is uncommon, exclusive to bodhisattvas alone, because it teaches the proximate method of always accomplishing the benefit of sentient beings.

Now, how does the first express the nature of great qualities through the gateway of the Tathāgata's qualities, thereby generating faith? Through nine words in sequence, it expresses the nature of great qualities by means of: overcoming obstacles; the perfection of teacherhood through both its teaching aspect and its realization aspect; what the cause is; how he has gone; surveying sentient beings with and without fortune; taming those with fortune; where the teacher abides; and for whose benefit he teaches.

Bhagavan — Overcoming Obstacles

Here, the word "Bhagavan" — by way of etymological analysis, "one who possesses conquest" is called "Bhagavan" — thus shows the overcoming of obstacles.

What are the obstacles to the perfection of teacherhood? They are the māra of the divine son. Because by conquering this māra, the Buddha first obtained the perfection of teacherhood.

Tathāgata, Arhat, Samyaksambuddha — The Perfection of Teacherhood

These words — "Tathāgata, Arhat, Perfectly Awakened One" — show the perfection of teacherhood.

That perfection of teacherhood has two aspects: the aspect characterized by teaching and the aspect characterized by realization.

The perfection of teaching is that by which the Bhagavan is called "Tathāgata" — he teaches the Dharma without error, because he has taught the Dharma exactly as it is, without distortion.

The perfection of realization has two aspects: the perfection of abandonment and the perfection of wisdom.

The perfection of abandonment: because he possesses the destruction of foes, the Bhagavan is called "Arhat." The afflictions are foes in the sense that they harm all virtuous qualities.

Through the perfection of wisdom: because he has fully awakened to all phenomena without error, he is called "Perfectly Awakened One."

Through teaching the Dharma without error, abandoning all afflictions, and fully awakening to all phenomena — through these alone, the perfection of teacherhood is completely fulfilled. Since all three are observed in the Bhagavan alone, this shows that the Bhagavan alone has obtained the perfection of teacherhood in all its aspects.

Vidyācaraṇasampanna — Knowledge and Conduct

"Endowed with Knowledge and Conduct" shows the cause of obtaining that perfection of teacherhood.

Knowledge and conduct is the Noble Eightfold Path. Right view is "knowledge" — for without seeing or without feet, one cannot travel. The remaining limbs are "conduct."

Alternatively, knowledge and conduct is the three trainings. The higher training in wisdom is "knowledge." The higher trainings in discipline and concentration are "conduct," because they are to be practiced before the higher training in wisdom, and what is practiced first is called "feet." Knowledge is mentioned first because through its purification, discipline and concentration become purified. Wisdom sees like eyes, and discipline and concentration travel like feet — and so one arrives at the destination. Therefore, the word "knowledge and conduct" shows the three trainings.

Alternatively, by saying "knowledge," the three knowledges are indicated. By saying "conduct," the perfection of discipline, the perfection of practice, the perfection of restraint, and the four higher minds of abiding happily in this life are indicated — because these are practiced prior.

The three knowledges are: the superknowledge of directly realizing the recollection of previous lives; the superknowledge of directly realizing the death-transfer and rebirth of beings; and the superknowledge of directly realizing the exhaustion of defilements.

Thus the Bhagavan, seated at the Bodhi Tree, in the first and second watches of the night saw, through the recollection of previous lives and the knowledge of death-transfer and rebirth, the previous lives, the death-transfer, and the rebirth of beings belonging to the past and the future. In the third watch, through the knowledge of the exhaustion of defilements, he directly abandoned all that was to be abandoned, attained all that was to be attained, and fully awakened to all that was to be awakened to — and thus obtained omniscience.

What is practiced prior to these knowledges is the perfection of discipline. The perfection of discipline has six aspects: possessing discipline, abiding in the individual liberation vow, perfection of conduct, seeing danger in the slightest faults, properly undertaking the training precepts, and training in them. Through these, discipline becomes completely purified.

When discipline is thus purified, one engages in the perfection of practice for the purpose of purifying concentration. The perfection of practice is abiding in full awareness in all modes of conduct.

The perfection of restraint is guarding the doors of the sense faculties — not grasping at signs or secondary features in what is to be cognized by the eye and so forth.

When discipline is thus purified, and one abides in full awareness with the sense faculties guarded, one accomplishes concentration. Concentration is the four higher minds of abiding happily in this life — and among these, the fourth dhyāna. One completely accomplishes concentration in order to make the fourth dhyāna workable.

When concentration is thus purified, one accomplishes the superknowledges: the superknowledge of miraculous powers, the superknowledge of divine hearing, the superknowledge of knowing others' minds, and the three knowledges described above.

Therefore, because the Bhagavan obtained the perfection of teacherhood through possessing these knowledges and this conduct, "Endowed with Knowledge and Conduct" is taught as the cause of obtaining the perfection of teacherhood.

Sugata — The Well-Gone

"Sugata" shows how he has gone as he should go.

"Well-gone" means "Sugata." It has the meaning of non-reverting — like an illness that has been well-cured. And it means "completely fulfilled without remainder" — like a vessel that has been well-filled, in the sense of having realized all objects of knowledge without remainder.

These two meanings serve to distinguish the Bhagavan from outsiders and from śrāvakas. Outsiders are not "well-gone" because they revert. Śrāvakas and the like, though they do not revert to the state of ordinary beings, are indeed well-gone in that sense; yet because their wisdom is obstructed regarding all objects of knowledge, they are not "completely fulfilled without remainder."

The Bhagavan, because he is well-gone and because he has realized all that is to be realized without remainder, is called "Sugata."

Lokavid and Anuttara Puruṣadamyasārathi — Surveying and Taming

Thus, because the Bhagavan possesses knowledge and conduct, having obtained the perfection of teacherhood without remainder, the activities of his teacherhood are shown by these two words — "Knower of the World" and "Unsurpassed Charioteer Taming Beings" — as surveying beings with and without fortune in the world, and taming those with fortune.

"Knower of the World" shows the surveying of beings with and without fortune in the world. Because the Bhagavan knows the world — those with fortune and those without — he is called "Knower of the World."

Thus the Bhagavan, with the Buddha-eye, three times by day and three times by night, surveys: Who is declining? Who is flourishing? Who has grown weary? Who is descending toward the lower realms? Whom should I draw from the lower realms and establish in higher rebirth and liberation? Those whose roots of virtue have not been planted should have them planted. Those whose roots of virtue have ripened should be liberated.

"Unsurpassed Charioteer Taming Beings" shows the taming of those with fortune. Having surveyed beings with and without fortune in the world, the Bhagavan engages in taming those beings who are fit to be tamed — and because his nature is that of a charioteer, his nature is that of one who tames.

"Unsurpassed" is said to distinguish this charioteer, because he tames even such difficult beings as Nanda, Aṅgulimāla, and those greatly deluded; because through his supreme skillful means, which are utterly blameless, he tames beings by the Middle Way, abandoning the extremes of sensual indulgence and exhausting austerity; and because he tames beings so that they do not revert from the supreme goal of nirvāṇa. Therefore he is called "Unsurpassed Charioteer Taming Beings" — because he tames those with fortune.

As for those without fortune — even them the Bhagavan protects from poverty and the sufferings of lower rebirths, establishing them in enjoyment and favorable destinies. "Without fortune" refers to those without spiritual lineage. "With fortune" refers to those destined for the awakening of śrāvakas and the like.

Those of undetermined lineage, who might fall from liberation due to the force of conditions, are turned back and established in contentment. Therefore he is called "Unsurpassed Charioteer Taming Beings."

Śāstā Devamanuṣyāṇām — Teacher of Gods and Humans

"Teacher of Gods and Humans" shows where the teacher abides and for whose benefit he teaches.

Though the Bhagavan teaches all sentient beings without distinction — showing higher rebirth and definite goodness — this refers to the activity of the teacher's specific intention toward those in whom seeing the truths and attaining the fruits of the contemplative life are observed. The vessels for this are gods and humans. Therefore he is called "Teacher of Gods and Humans."

Buddha — The Awakened One

Having expressed, through the nine words described above, all the aspects of the nature of great qualities, why is "Buddha" also mentioned?

To show that the one in whom this nature of great qualities exists is the Buddha Bhagavan. Alternatively, the word "Bhagavan" is used in the conventional sense, showing it as a well-known designation. The meaning is: "The Bhagavan is renowned as the Buddha." Thus, "He is the Tathāgata" — and likewise "He is the Arhat" and so forth should be connected to all the epithets. Because he possesses the mind that realizes all phenomena, he is called "Buddha."

Part Two: The Uncommon Teaching — Working for Beings

The Tathāgata, whose merit is the concordant cause and whose roots of virtue are inexhaustible — these words from the Recollection of the Buddha teach the following: the cause by which the Bhagavan constantly works for sentient beings; what his body is; what he relies upon; what his activities are; what his methods are; where he abides and how he works for beings without attachment; to what entities he is not attached and what he has abandoned; and what his wisdom is. Abiding thus, he constantly works for the benefit of beings.

These are taught in sequence by words numbering two, six, three, four, six, three, three, four, and four.

The Two Causes

These two words — "whose merit is the concordant cause" and "whose roots of virtue are inexhaustible" — show the cause by which the Bhagavan constantly works for beings. Without these two causes, one cannot work for beings constantly.

Ordinary beings, through lack of resources, cannot sustain the work. The roots of virtue of śrāvakas and pratyekabuddhas are exhausted in the realm of nirvāṇa without remainder.

But the Tathāgata's merits, because they are directed as concordant causes, are inexhaustible. Thus the Bhagavan, while abiding in the bodhisattva's conduct, surveyed all sentient beings and, not regarding the ripening for himself, dedicated all merit of giving and the like as concordant causes: "May this giving become inexhaustible!" — dedicating it not for the perfection of personal enjoyment, but always for the benefit of beings. Likewise with discipline and all the other perfections.

Because the merits of giving and the like, thus dedicated, have become concordant causes, the Tathāgata's merit is inexhaustible. Through this, he can constantly work for the benefit of beings. And all the Tathāgata's roots of virtue are not exhausted even in the realm of nirvāṇa without remainder.

For this very reason, the bodies of the Tathāgatas are permanent — functioning effortlessly, like a wish-fulfilling jewel, for as long as saṃsāra endures.

The Body of the Tathāgata

These six words — "adorned with patience," "the flowers of the marks have blossomed," "the range of activity is well-suited," "seeing him, there is no discord," "the delight of those with faith," and "not overwhelmed by wisdom" — show what body the Bhagavan possesses when he works for beings.

The body is shown through five perfections: the perfection of the root cause, the perfection of the distinguishing cause, the perfection of essential nature, the perfection of situation, and the perfection of activity.

The root cause. "Adorned with patience" shows the perfection of the root cause. Patience is the cause of beauty, as it is taught: "Through patience, one becomes beautiful." Anger and resentment are the path to ugliness — and because their opposites are entirely abandoned, patience is taught as the cause of beauty.

The distinguishing cause. "The foundation of the treasuries of merit" shows the perfection of the distinguishing cause. The cause of each individual limb of the body is the distinguishing cause. This should be understood from the teaching on the inexhaustibility of the collection of merit: the accumulation of merit ten times greater than that of all sentient beings combined accomplishes one hair-pore of the Tathāgata. The accumulation of merit eight times that accomplishes one minor mark. The accumulation of merit a thousand times that which accomplishes all minor marks accomplishes each single major mark. The accumulation of merit ten thousand times that which accomplishes twenty-nine marks accomplishes the ūrṇā. The accumulation of merit one hundred thousand times that accomplishes the uṣṇīṣa. And the accumulation of merit ten billion times that accomplishes the Tathāgata's Dharma conch. Thus, the Tathāgata's form body is the foundation of the treasuries of merit.

Essential nature. "The flowers of the marks have blossomed" — these words show the perfection of the essential nature of the form body. The Tathāgata's beautiful body is adorned with the major marks and minor marks. The minor marks are like leaves. The marks are the flowers that have blossomed, because they serve as ornaments.

Situation. "The range of activity is well-suited" shows the perfection of situation — because in all modes of conduct that he manifests, his appearance is beautiful.

Activity. "Seeing him, there is no discord" shows the perfection of activity. The Tathāgata's bodily activity generates faith through its essential nature and through its situation. By merely seeing, one recognizes: "This is a great being" — and this itself is the absence of discord in seeing him.

Those Who Approach the Tathāgata

"The delight of those with faith," "not overwhelmed by wisdom," and "irresistible in powers" — these three words show upon which sentient beings the Bhagavan relies when working for their benefit.

Those beings approach the Tathāgata with two kinds of intention: the intention of faith, or the intention of being subdued.

The intention of faith is of two kinds: the intention of wondering "What is he like?" and the intention of delight. Both are called "faith" because they have the nature of aspiration. Some, having generated the thought "What is he like?" and being aroused by previous roots of virtue, approach the Tathāgata. Others, having heard of his nature of great qualities, generate genuine faith and, aroused by roots of virtue, approach. The Bhagavan, by generating in them delight and faith upon seeing him, is the cause of delight for both kinds of those with faith.

The intention of being subdued is also of two kinds: the intention of being subdued by wisdom, as with those who seek debate; and the intention of being subdued by power, as with forest-dwellers and others proud of their physical strength.

The Bhagavan, because he possesses supreme wisdom and supreme activity of subduing, is not overwhelmed in wisdom and is irresistible in powers for both kinds of those who approach with hostile intent.

The Teacher's Activities for Different Beings

"Teacher of all sentient beings," "father of bodhisattvas," "king of noble persons," and "guide of those traveling to the city of nirvāṇa" — these four words show what activities the Bhagavan performs for all sentient beings.

For all sentient beings: among those born in lower realms, those without fortune are established, through being subdued, on the path of worldly happiness through giving and so forth. For those born in higher realms as well, some without fortune, approached through being subdued, are established on the path of happiness in saṃsāra through giving and the like. For those with fortune, who approach with the two kinds of faith, those whose roots of virtue have not been planted are caused to plant them. Those whose roots of virtue have been planted are caused to ripen them. Those whose roots of virtue have ripened are established, according to their lineage, in the awakening of śrāvakas and the like, and are fully liberated.

Thus the Bhagavan, because he accomplishes the activities of all sentient beings — those born in lower and higher realms, those with and without fortune — is called "Teacher of All Sentient Beings."

The distinction of these activities takes two forms: the distinction of the stage of entering and the distinction of the stage of engaging.

The distinction of the stage of entering is of two kinds according to the lineage of buddhas and the lineage of śrāvakas. With reference to those of the Buddha lineage, "father of bodhisattvas" is stated. Just as a universal monarch, knowing which sons possess the marks, properly entrusts the wheel to them, so the Bhagavan properly entrusts bodhisattvas who have attained mastery over their own perfection of qualities. He has become their father.

With reference to those of the śrāvaka lineage, "king of noble persons" is stated. Just as a universal monarch becomes king over his ordinary sons, so the Bhagavan has become like a king over śrāvakas who, through singular effort, have attained realization.

The distinction of the stage of engaging applies to all three lineages. Therefore, with reference to them, "guide of those traveling to the city of nirvāṇa" is stated. The Bhagavan, for those entering the city of nirvāṇa in whom the seed of liberation has not yet arisen, guides them from path to path according to their lineage. Therefore he is called "guide."

The Three Methods

"Immeasurable wisdom," "inconceivable confidence," "pure speech," "melodious voice," "form that one never tires of seeing," and "body without equal" — these six words show the methods by which the Bhagavan works for sentient beings.

These methods are three in number. In sequence, the first word shows the activity of mind. Three show the activity of speech. Two show the activity of body. The activities of speech and body, being the nature of teaching the Dharma and so forth, are shown as methods of zealously working for beings. The activity of mind, because it motivates all of these, is also included as a method of working for beings. Wisdom accompanies it; therefore it is here called "the activity of mind."

Because its objects are immeasurable, wisdom is immeasurable. And because the Bhagavan possesses it, he is called "of immeasurable wisdom." The characteristics of the activities of speech and body are means of working for beings, and these too are immeasurable, and the Bhagavan's wisdom engages them without obstruction.

The activity of speech is shown through the perfection of the qualities of confidence and pure voice. The distinction of confidence is of two kinds: confidence based on words and confidence based on meaning. Confidence based on words: relying on each word, teaching through different verbal formulations for immeasurable eons — yet the Tathāgata's confidence is never depleted. Confidence based on meaning: in immeasurable eons, when immeasurable beings each ask immeasurable questions, all their questions are answered by a single utterance — from this the confidence is known.

Through the distinction of confidence in both words and meaning, the Bhagavan teaches the Dharma in inconceivable and wondrous ways. Therefore he is called "of inconceivable confidence."

"Pure speech" — because the Bhagavan is free from the faults of speech such as falsehood, the faults of delivery such as stammering, and the faults of voice such as unpleasant tone — he is called "of pure speech."

"Melodious voice" — because the Bhagavan is pleasing through the quality of his speech, he is called "of melodious voice." The quality of speech is to be known from the five branches and the sixty qualities of the Brahma-voice.

"Form that one never tires of seeing" and "body without equal" — these two show the body's activity through the distinction of its support and its essential nature. The Bhagavan's limbs and joints, even when seen for a long time, generate a joy in looking that is never satisfied — as if seeing them for the first time. Therefore, "form that one never tires of seeing." And the Bhagavan, in the various realms, destinies, and modes of birth, shows color and conduct suited to each being to be tamed, and teaches the Dharma to tame them. Therefore, "body without equal."

Non-Attachment in the Three Realms

"Not stained by desires," "not closely stained by forms," and "not mixed with the formless" — these three words show where the Bhagavan abides and how he works for beings without attachment.

Where does the Bhagavan abide and work for beings? In the desire realm and the form realm — because there the connection with body and speech exists. Not in the formless realm — and for this very reason, "not mixed with the formless" is stated.

In the desire realm, when working for beings, the Bhagavan is not carried away by desires belonging to the desire realm, nor by beings there who engage in wrong pursuits. Therefore, "not stained by desires."

In the form realm, when entering meditative absorption, he is not swayed by the bliss of absorption or by the qualities of birth there. Therefore, "not closely stained by forms." "Closely stained" means contaminated — through tasting the bliss of absorption or through seeing the qualities of birth there as truly real. Because these are absent, "not closely stained."

Freedom from Aggregates, Elements, and Sense-Bases

"Completely liberated from the aggregates," "disjoined from the elements," and "the sense-bases restrained" — these three words show how the Bhagavan works for beings without attachment to any entity.

Those entities are the aggregates, elements, and sense-bases — for all inner and outer entities are of their nature. These are the bases of attachment.

The aggregates, because their characteristic is repeated rebirth, are the basis of thorough binding — and the Bhagavan, being completely liberated from this, is called "completely liberated from the aggregates."

The elements, because they possess the nature of being connected with objects through the faculties of consciousness, are the basis of affliction arising in dependence on them. Because the Bhagavan is free from these afflictions, he is called "disjoined from the elements."

The sense-bases, because they are the gates for the arising of seeing and so forth, are the basis of affliction arising in dependence on them. Because the Bhagavan has restrained these, he is called "the sense-bases restrained."

The Perfection of Abandonment

"The knots are completely severed," "completely liberated from burning," "liberated from craving," and "crossed over the river" — these four words show what kind of perfection of abandonment the Bhagavan possesses when working for beings.

Afflictions, in brief, are of two kinds according to whether they have encountered their objects or not: the character of knots and the character of burning. Their gates are also of two kinds: the gates of craving and the gates of the river.

Those that have not yet encountered their objects become knots through the gate of craving characterized by desire. Those that have encountered their objects become burning, because through habitual engagement they sweep one away like a river.

Because cravings, which are the gates of these knots, and the rivers, which are the gates of this burning, have been abandoned — the Bhagavan is called: "the knots are completely severed," "completely liberated from burning," "liberated from craving," and "crossed over the river."

The Perfection of Wisdom

"Wisdom completely fulfilled," "abiding in the wisdom of all Buddhas of past, present, and future," "not abiding in nirvāṇa," and "abiding at the limit of reality" — these four words show what kind of perfection of wisdom the Bhagavan possesses when working for beings.

That wisdom has three aspects: omniscience, non-differentiated knowledge, and non-abiding knowledge.

Omniscience: because wisdom pervades all collections of objects of knowledge and all their aspects, it is called "wisdom completely fulfilled."

Non-differentiated knowledge: though the Buddhas of the three times differ in lifespan, the nature of their bodies, their realms, and so forth — because through the Dharma-body they have attained sameness — it is said: "abiding in the wisdom of all Buddhas of past, present, and future."

Non-abiding knowledge: because the Bhagavan does not abide in either saṃsāra or nirvāṇa, he is said to "not abide in nirvāṇa." That which abides at the limit of reality — this very thing is the non-abiding in the nirvāṇa of śrāvakas and the like.

The limit of reality is purified suchness — and that itself is the Dharma-body. Abiding in that is "abiding at the limit of reality."

The Three Bodies

"Abiding on the ground of surveying all sentient beings" — the condensed meaning here is this: the ground of surveying all sentient beings is the three bodies of the Tathāgata. The Tathāgata, abiding in suchness, surveys the minds of all sentient beings and teaches the Dharma through the three vehicles according to their intentions. Therefore, it is said that he abides in these three bodies.

As scripture states: "The Bhagavan, with the enjoyment body, teaches the Mahāyāna Dharma to noble Avalokiteśvara and other great beings who abide on the ten bhūmis, residing in Akaniṣṭha." Thus, first, the working for beings through the enjoyment body has been explained.

Through the emanation body also, he works for the benefit of beings. As the treatise states: "The Bhagavan, through the emanation body, active in the desire realm, surveys the minds of noble Śāriputra and the like, and of others with fortune, and by displaying the three miracles, teaches the Dharma of the śrāvaka vehicle according to their intentions and fortune, and abides for as long as saṃsāra endures." Thus the emanation body is also shown to possess this quality.

The Dharma-body, because it is the ground of both, becomes their cause — and it is the primary cause. Without it, neither of the other two would exist, and working for the benefit of sentient beings would not occur.

Therefore, it is established that the ground of surveying all sentient beings is the three bodies of the Tathāgata.

These are the true qualities of the Tathāgata.

Summary Verses

Here are the summary verses:

Continuous, form, and sentient beings,
Their activities and what is fitting,
Unattached to realms and entities,
With abandonment and wisdom perfected —

This practice for the benefit of others
Is fully taught through these words:
Two, six, three, and four,
Six, three, two, and two sets of four.

The body shown in six aspects —
Root, division, cause, and self-nature,
Situation, and perfection of activity —
Is explained here through these words.

The perfection of the teacher, its cause,
The manner of his going itself,
His activities, and his abiding —
This is the condensed recollection in brief.

Colophon

The Noble Extensive Commentary on the Recollection of the Buddha, composed by the master Vasubandhu, is complete.

Translated and finalized by the Indian paṇḍita Dānaśīla and the chief translator, the monk Paltsek Rakṣita.

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Ngawang (Tibetan Translator, life 133) of the New Tianmu Anglican Church, 2026. No existing English translation was consulted — this is the first English rendering of this text. The Tibetan source is the Esukhia digital etext of the Degé Tengyur (Tohoku 3987), Volume 113, folios 55b–63b.

Other works by Vasubandhu in the Good Work Library: A Collection of Verses from Treatises (D4102) · Advice on Ethics (D4182) · Advice Universally Proclaiming the Seven Good Qualities (D4165) · Concise Meaning of the Verses from Treatises (D4103) · Discourse on Moral Discipline (D4164) · Discourse on the Accumulations (D4166) · Discourse on the Seven Qualities (D4163) · Explanation of a Single Verse (D3988) · Explanation of the Dhāraṇī of the Six Gates (D3989) · On the Dangers of the Five Sense Pleasures (D4180)

🌲

Source Text: སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།

Classical Tibetan source text from the Esukhia digital etext of the Degé Tengyur (derge-tengyur, GitHub), Volume 113 (མདོ་སྡེ།). Tohoku catalogue number D3987. Presented for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བུདྡྷ་ཨ་ནུ་སྨྲྀ་ཏི་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་
ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པ། དང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཉེ་བར་སྟོན་
པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་དང་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཞིན་དུ་ཚིག་དགུས་བགེགས་བཅོམ་པ་དང་། སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་
གསུང་བ་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཤེགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པ་དང་། སྟོན་པ་ཉིད་དེ་གང་དག་ལ་གནས་པ་དང་། གང་དག་གི་དོན་
ཡིན་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བགེགས་བཅོམ་པ་སྟོན་ཏོ། །འདིར་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པའི་བགེགས་གང་ཞེ་ན། ལྷའི་བུའི་བདུད་ཡིན་ཏེ། དེ་བཅོམ་པས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གསུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གསུང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། གང་གིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་
པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་
རྣམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་དགྲ་དག་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་
དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་
རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །རིག་པ་དང་ཞབས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། མི་མཐོང་བའམ་རྐང་པ་མེད་པར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རིག་པ་
ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཞབས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞབས་ཡིན་ཏེ། སྔར་
སྤྱད་པ་ནི་ཞབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་སྔར་སྨོས་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་མིག་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་གིས་རྐང་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་
ཕྱིར་རིག་པ་དང་ཞབས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་དེ་ལ་རིག་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་རིག་པ་གསུམ་བཟུང་ལ། ཞབས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་དེའི་སྔོན་རོལ་དུ་སྤྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཟློག་པ་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་བཞི་བཟུང་ངོ་། །རིག་པ་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་
པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ། ནམ་གྱི་ཐུན་དང་པོ་དང་། དང་འོག་ལ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་སྔོན་གྱི་མཐར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་གཏོགས་
པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་གཟིགས་ནས་ཐུན་གསུམ་པ་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་སོ། །རིག་པ་དེ་དག་གི་སྔོན་རོལ་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།
སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་
ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྤྱོད་དེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། །བཟློག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པར་གྱུར་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་སུ་
རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔར་བཤད་པའི་རིག་
པ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རིག་པ་དེ་དག་དང་ཞབས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་
ལྟར་གཤེགས་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་གཤེགས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལེགས་པར་གཤེགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་གྱིས་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ། །མ་ལུས་པར་རྫོགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་དོན་
གྱིས་ན་བུམ་པ་ལེགས་པར་གང་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་འདི་གཉིས་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ལེགས་པར་གཤེགས་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལེགས་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་དང་
ཞབས་སུ་ལྡན་པས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་མ་ལུས་པར་བརྙེས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།
འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ན་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་
ནི་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་སུ་ནི་ཉམས། སུ་ནི་འཕེལ། སུ་ནི་ཉམ་ང་བར་གྱུར། སུ་ནི་ངན་སོང་ལ་གཞོལ། སུ་ནི་ངན་
སོང་ལ་འབབ། བདག་གིས་གང་ནི་ངན་སོང་ལས་དྲངས་ནས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་དགོད་པར་བྱ། གང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ། གང་གི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཐར་བར་བྱ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པར་མཛད་དོ། །སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་
སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་ནས་སྐྱེས་བུ་གང་དག་འདུལ་བར་འོས་པ་འདུལ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་དག་འདུལ་བར་མཛད་དོ། །
ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་ནི་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དགའ་བོ་དང་། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་དང་། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་
མུག་ཤས་ཆེ་བ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐབས་སླ་བ་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་དང་དུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཏན་
དུ་མི་ལྡོག་པར་འདུལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་སྐལ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་
ཡང་དབུལ་བ་དང་། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགོད་པར་
མཛད་དོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པས་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་གང་དག་ལ་གནས་པ་དེ་
སྟོན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིས་ནི་གང་ལ་བདེན་པར་མཐོང་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དམིགས་པ་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་འདིར་སྟོན་
པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པར་དགོངས་ལ། དེའི་སྣོད་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་དག་གི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚིག་དགུས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མཐའ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་ཟིན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་
སྨོས་ཤེ་ན། གང་ལ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདི་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲགས་པ་
ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གྲགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་རེ་རེ་
ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་རྟོགས་པའི་བློ་ཡོད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་
དོན་རྒྱུ་གང་གིས་གཏན་དུ་དང་། སྐུ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ན་གནས་ཤིང་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་དོན་མཛད་པ་དང་། དངོས་པོ་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་གང་དག་ལ་
བཞུགས་ནས་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་དོན་དེ་དག་གི་བཞིན་དུ་ཚིག་གཉིས་དང་། དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ཡང་དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། བཞིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ།
དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ། རྒྱུ་གཉིས་ལས་གཞན་དག་གིས་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་བསོད་ནམས་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱུང་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསོད་ནམས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བསོད་ནམས་
དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་གཟིགས་ཤིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞིང་
སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཛད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ་ནི་བསྔོ་བར་མི་མཛད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་བ་མཛད་ཀྱི། བདེ་འགྲོ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་
སོགས་པའི་ཆེད་དུ་ནི་བསྔོ་བར་མི་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་རྣམས་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བསོད་ནམས་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་
པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་འདུས་བྱས་པའི་སྐུ་སྔོན་འཕགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་
རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པས་བརྒྱན་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་
རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ། མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་རན་པར་མཐུན་པ། མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དྲུག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐུ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གང་མཛད་པའི་སྐུ་དེ་སྟོན་ཏེ། སྐུ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེའི་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྟོན་ཏེ། རྩ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུ་
ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །བཟོད་པ་ནི་མཛེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པས་ནི་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་འདི་ནི་མདོག་ངན་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁྲོ་བ་ཡིན། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཟོད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟེན་པ་དང་། དེའི་
མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་མཛེས་པའི་རྒྱུར་བཤད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྐུའི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་རྒྱུ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལས་བརྩོན་
འགྲུས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ནང་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པར་བསྟན་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཅུ་འགྱུར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བ་སྤུའི་ཁུང་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གསུངས་ལ། བ་སྤུའི་ཁུང་ཐམས་ཅད་
མངོན་པར་འགྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་འགྱུར་གྱིས་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་འགྱུར་གྱིས་ནི་མཛོད་སྤུ་དང་། གཙུག་ཏོར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དུང་མ་གཏོགས་
པ་མཚན་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་གསུངས་ལ། མཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁྲི་འགྱུར་གྱིས་ནི་མཛོད་སྤུ་འགྲུབ་བོ། །མཛོད་སྤུ་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་ནི་གཙུག་ཏོར་འགྲུབ་བོ། །གཙུག་ཏོར་འགྲུབ་པར་
གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ། མཚན་
གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཛེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ནི་དེ་དག་མཚན་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
རོ། །མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་ནི་དེ་དག་རྒྱན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་རན་པར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། མངོན་དུ་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་
པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་མཛད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།
མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཤིང་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་འདིའི་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པས་མོས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ། སྟོབས་རྣམས་ལ་བརྫི་བ་མེད་
པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་པོ་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དད་པའི་བསམ་པའམ། ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་འོང་ངོ་། །
དད་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཅི་འདྲ་བ་སྙམ་པའི་བསམ་པའམ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་སྙམ་པའི་བསམས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་
ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བས་བསྐུལ་ནས་འགྲོ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདིས་ནི་བར་མར་གནས་པ་དང་། དད་པ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་
མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དད་པས་མོས་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་གའི་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་ནི་དཔེར་ན་རྩོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་
པ་བདེན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་བསམ་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་འབྲོག་གནས་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་འདིས་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་
འདས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འདོད་པ་དེ་གཉི་གའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་སྟོབས་རྣམས་ཀྱིས་བརྫི་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ། བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡབ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་འོད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་ནས་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་མཛད་ལ། བདེ་
འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པས་ལྷག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་བདེ་བའི་ལམ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་
བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་མཛད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་
བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་
ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་
ལྡན་འདས་དེ་ནི་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ལ་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་ཡབ་ཏུ་གྱུར་ཞེས་བྱའོ། །
ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་གཅིག་ཏུ་དཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་རྟོག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་
པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རིགས་གསུམ་ཅར་ལ་ཡང་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་
ཐར་པའི་ས་བོན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ནས་ལམ་གཞན་དུ་ཁྲིད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ། སྤོབས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། གསུང་རྣམ་པར་དག་པ། དབྱངས་སྙན་པ། སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ།
སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དྲུག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཐབས་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་དེ་སྟོན་ཏེ། ཐབས་དེ་ཡང་དེ་ལས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་པོས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་ཏོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་
ལས་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་ཏེ། གསུང་དང་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དག་ནི་ཆོས་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་
གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐུ་དང་གསུང་གི་
ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་བཟུང་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ། །གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ནི་སྤོབས་པ་དང་དབྱངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤོབས་
པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྟོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤོབས་པ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་
ལ་བརྟེན་པ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སོ་སོ་ནས་ཞུ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཞུ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཅིག་གསུང་གཅིག་བརྗོད་པ་ཁོ་ནས་ལན་ཐེབས་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་དང་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་སྤོབས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསམ་གྱིས་
མི་ཁྱབ་པ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤོབས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངག་གི་སྐྱོན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨྲ་བར་བཅོལ་བའི་སྐྱོན་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ང་རོའི་སྐྱོན་གདངས་མི་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་
པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་གསུང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དབྱངས་སྙན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་གི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུང་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་ལས་རིག་པར་
བྱའོ། །སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཡན་
ལག་དང་ཉིང་ལག་དག་ལ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་མཐོང་ཡང་སྔོན་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བའི་དགའ་བས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི་སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་
བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་གདུལ་བྱ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཁ་དོག་དང་སྤྱོད་པ་མཐུན་པར་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པས་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་དག་གིས་མ་གོས་པ། གཟུགས་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་གོས་པ། གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མ་
འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གང་ན་གནས་པ་དང་། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མ་ཆགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ན་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་
ན་གནས་ཏེ། དེ་ན་ལུས་དང་། ངག་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ན་འདོད་པར་
གཏོགས་པའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའམ། དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་གིས་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་དག་དང་།
དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་དེར་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་སེམས་མ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་གོས་པ་ནི་ཉེ་བར་གོས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་
མཐོང་བས་རོ་མྱང་བའོ། །དེ་དག་མེད་པས་ན་ཉེ་བར་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་སེམས་
ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི། ཡང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཐར་བས།
བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་
ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྡམས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདུད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་ལས་རྣམ་
པར་གྲོལ་བ། སྲེད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ། ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་
དང་། ཕྲད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མདུད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་སྒོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲེད་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཆུ་བོའི་སྒོ་རྣམས་སོ། །ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་རྣམས་ལ་ནི། དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྣམ་པའི་
སྲེད་པའི་སྒོ་ནས་མདུད་པར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཕྲད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཤས་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡིན་ནོ། །མདུད་པ་དེ་དང་དེ་དག་གི་སྒོར་གྱུར་པ་སྲེད་པ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་གི་སྒོར་གྱུར་པ་ཆུ་བོ་
རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་མདུད་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སྲེད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ། ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་
ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ། མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐ་དད་མེད་པར་མཁྱེན་
པ་དང་། མི་གནས་པའི་མཁྱེན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་དང་།
སྐུའི་ངོ་བོ་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུས་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་གནས་
པའི་མཁྱེན་པ་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད། འདིའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་
དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ནི།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གཟིགས་ནས། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པས་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་
ལུང་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། འོག་མིན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལོངས་
སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྦྱོར་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྦྱོར་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་གཞུང་ལུགས་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལས་
གཞན་པ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཟིགས་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་བསྟན་པས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་ཅིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་
ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་གཉི་གའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་
ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། རྒྱུན་མི་འཆད་གཟུགས་སེམས་ཅན་དང་། །དེ་ཡི་བྱ་བ་རིགས་པ་དང་། །ཁམས་དང་དངོས་ལ་མ་ཆགས་དང་། །སྤངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་
སུམ་ཚོགས། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱད་པ་འདི། །གཉིས་དང་དྲུག་དང་གསུམ་དང་བཞི། །དྲུག་དང་གསུམ་གཉིས་བཞི་ཚན་གཉིས། །ཚིག་འདི་དག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སྐུ་བསྟན་པ། །རྩ་བའི་རབ་དབྱེ་རྒྱུ་དང་རང་། །གནས་སྐབས་མཛད་པ་ཕུན་ཚོགས་པའི། །ཚིག་
རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདིར་བཤད་དོ། །སྟོན་པ་ཕུན་ཚོགས་དེ་རྒྱུ་དང་། །དེ་བཞིན་བྱོན་པ་ཁོ་ན་དང་། །དེ་ཡི་ཕྲིན་ལས་དེ་གནས་ཏེ། །དྲན་པ་ཉུང་ངུའི་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་
སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།

Source Colophon

Tibetan source from Esukhia/derge-tengyur (GitHub), a diplomatic transcription of the Degé (སྡེ་དགེ) woodblock print edition of the Tengyur. Volume 113 (མདོ་སྡེ། ངི), folios 55b–63b. CC0 (public domain dedication). The Esukhia transcription was produced under the direction of Elie Roux with funding from the Khyentse Foundation.

🌲