Hastavālaprakaraṇavṛtti — by Āryadeva

The Hastavālaprakaraṇavṛtti — "Commentary on the Treatise on Parts" — is Āryadeva's own prose commentary on his concise philosophical treatise, the Hastavālaprakaraṇa (Toh 3844). Where the root text distills the Madhyamaka mereological argument into seven stanzas, the commentary unfolds the reasoning that the verses conceal: why the rope-snake analogy extends to all entities, how the directional argument dissolves even partless atoms into sky-flowers and rabbit-horns, and why even the illusion analogy fails to salvage the reality of erroneous cognition.

The text was translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Śraddhākaravarman and the great Tibetan translator Rinchen Zangpo (958–1055 CE), the foremost lotsāwa of the Later Diffusion of Buddhism in Tibet. The root text (D3844, The Treatise on Parts) and a companion commentary by another hand (D3849, Commentary on the Measure of the Hand) are also in this archive.

Homage to the Noble Mañjuśrī, the Wisdom-Being!

Because beings who have not understood the meaning of suchness conceive of what is merely conventional designation in the three realms as ultimately real, this was composed in order to establish correct, non-inverted knowledge by way of thoroughly analyzing the nature of entities.

When you hold a rope and think, "A snake!" — seeing it as a rope, the thought is pointless.

Here, in a place that is not well-lit — where only a dim light appears — upon perceiving a general form with the characteristics of a rope, one is confused, and a cognition arises that grasps with certainty: "This is indeed a snake." This is because the particular nature of its own essence has not been realized.

When one grasps its particular characteristics with certainty, because conceptual elaboration proliferates in conceiving of what is not as it actually is, that cognition too becomes nothing but erroneous cognition — purposeless.

But when you see its parts: that knowing, too, was delusion — like the snake.

When that rope too is divided into its parts and analyzed, the intrinsic nature of the rope is not perceived. If that is not perceived, then perceiving it as a rope too — like the thought "this is a snake" — is exhausted as nothing but mere error.

Furthermore, just as knowing it as a rope is itself error, those parts too — in dependence upon fragments, fibers, and so forth — cannot grasp their own intrinsic nature with certainty. Since that cannot be grasped with certainty, it too is nothing but mere error — like a cognition that perceives what is actually there.

When the own-nature of all entities subject to analysis is examined — through conventional cognition, every object of experience is merely imputed.

Just as when rope and so forth is analyzed by dividing it into parts, its own nature is not perceived, and cognition of rope etc. — like the thought "snake" — is erroneous: in the same way, all the objects of conventional cognition — pots, cups, and so forth that exist in dependence on their components — are nothing but designated existences. When they are divided to their ultimate limit, for the time being, pots and such are merely conventionally designated. "Otherwise" refers to the standpoint of ultimate reality itself.

Since what is partless cannot be further analyzed, even the most fundamental is likewise non-existent.

Even the final partless atomic substance of all analyzed entities — because it cannot be perceived by an intrinsic nature that is not subject to analysis — is equal to a garland of sky-flowers, a rabbit's horn, and so forth. Therefore it too is established as non-existent.

If one asks: how does the reason characterized by "not being subject to analysis" enable one to know that the atomic substance does not exist as a single thing?

Because if it exists, it would have directionally distinct parts. For example, existing substances such as pots, cloth, and chariots — because they have directionally distinct parts such as east and west, above and below — appear to have different parts. If the atomic substance also exists, it must necessarily accept directionally distinct parts such as east, west, north, and above. If it has distinct parts, it cannot be established as a single atomic substance.

Since multiple substantial distinctions would appear, singleness does not exist. Since the atom is not perceived, abandon this assertion of atomic substance!

Therefore the wise should recognize: mere delusion — in the ultimate sense, not real.

Because the three realms are thus nothing but mere error, the wise — those who wish to attain the good — should not take this as ultimately real.

If one thinks: "It is true that external entities such as pots are imputed from what is non-existent, lacking intrinsic nature. But this mere error directed at them exists — like the cognition directed at an illusion, a city of gandharvas, and so forth: even though they do not exist, the cognition perceiving them does" —

If deluded, then since that too is impure, things do not exist as they appear. Appearances that lack a real object — how could they possess self-nature?

If that cognition of error were itself a substantial, self-natured reality — since such a substance does not exist in that form — it would be impure, having no real object. Being impure, how can one know the erroneous nature to exist in that way? Just as in the world, when the cause — a seed and so forth — is absent, one has never seen such a thing as an effect — a sprout and so forth — existing. Therefore the position likening things to illusions is also established as unproven.

One who through subtle intelligence knows all things as nothing but construction — that wise one easily abandons attachment and the rest, as one drops the fear of a rope-snake.

In this three-realm existence, which exists as merely designated as described: one who, through the clear cognition of coarse entities such as pots, grasps with subtle intelligence that all things are without substance — merely conventional designation — just as one who investigates the particular features of the cognition aroused by thinking "snake" regarding a rope, and upon ascertaining it as a rope, has no fear of the snake: in the same way, through analyzing the entities that generate attachment and the rest, that one easily abandons the web of afflictions — without difficulty and without delay.

Understanding worldly meaning, one should act in the world as the world does. But those who wish to abandon all afflictions should seek through the ultimate meaning.

Just as worldly people conceive of the meaning of entities such as pots and designate them — "this is a pot," "cloth," "chariot" — in the same way, through prior conventional practice, one should use designations. After that, those who wish to abandon the afflictions of attachment and the rest should thoroughly investigate entities through the characteristics of the ultimate meaning as explained. By thus thoroughly investigating entities, the web of afflictions of attachment and the rest will no longer arise.

Thus the yogin who fully understands own-nature, engaging closely with form and the rest, swiftly accomplishes the fruit of the Sage's discipline.

Through the reasoning as explained, the yogin who has thoroughly realized the nature of suchness — by directly engaging with desired qualities — accomplishes the union body of the Vajradhara's discipline.

The Commentary on the Treatise on Parts, composed by Master Āryadeva, is complete.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated from the Degé Tengyur, Toh 3845, དབུ་མ (Madhyamaka / Middle Way) section, Volume 96 (ཙ), folios 282b.7–284a.7. Sanskrit title: Hastavālaprakaraṇavṛtti. Tibetan title: ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ (cha shas kyi yan lag ces bya ba'i rab tu byed pa'i 'grel pa).

Composed by Āryadeva (འཕགས་པ་ལྷ, ʼPhags pa lha), c. 3rd century CE — the foremost disciple of Nāgārjuna and the second patriarch of the Madhyamaka school. The Degé colophon identifies the author as "Master Āryadeva" (སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས). This is the prose autocommentary on the Hastavālaprakaraṇa (Toh 3844), explaining each of the seven root stanzas with the mereological and directional arguments that the verses only gesture at.

Translated into Tibetan by Indian paṇḍita Śraddhākaravarman (ཤྲདྡྷ་ཀ་ར་ཝརྨ) and the great Tibetan translator Rinchen Zangpo (རིན་ཆེན་བཟང་པོ, 958–1055 CE), the foremost lotsāwa of the Later Diffusion of Buddhism in Tibet. Rinchen Zangpo also translated the root text (D3844) — the master and his commentary passing through the same translator's hands.

The root stanzas as quoted in the commentary show minor variant readings from D3844's root text — notably ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི (D3845) versus གཞན་གྱི་ཀུན་རྫོབ (D3844) in stanza II, and སྤོང (present) versus སྤངས (past) in stanza V. These variants are preserved in the translation.

No prior freely available English translation is known. This is a first.

Tibetan source text from the Esukhia Unicode etext of the Degé Tengyur (CC0 / public domain), file 096, lines 4487–4511. The English is independently derived from the Tibetan. Sönam, Tibetan Translator. New Tianmu Anglican Church, Good Works Translation, 2026.

Related Madhyamaka texts in the Good Work Library: The Treatise on Parts — Aryadeva · Commentary on the Measure of the Hand — Aryadeva · The Middle Way — Destroyer of Error — Aryadeva · Compendium of the Essence of Wisdom — Aryadeva · Establishing Rational Reasons for Refuting Errors — Aryadeva · Verses on the Heart of Dependent Origination — Nagarjuna · Exposition of the Heart of Dependent Origination — Nagarjuna · Twenty Verses on the Great Vehicle — Nagarjuna · Commentary on the Compendium of Essence of Wisdom — Bodhibhadra · Sixty Verses on Reasoning — Nagarjuna (D3825) · The Vaidalyasutra — Nagarjuna (D3826) · The Akutobhaya — Nagarjuna (D3829)

🌲

Source Text: ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ

Classical Tibetan source text from the Degé Tengyur (Toh 3845), Esukhia Unicode etext. Presented for reference and verification.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཧསྟ་བཱ་ས་ནཱ་མ་པྲ་ཀ་ར་ཎ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་སོ། །ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་སྙམ་འཛིན། ཐག་པར་མཐོང་ན་དོན་མེད་དོ། །འདི་ནི་ཡུལ་ཧ་ཅང་སྐལ་བ་མ་ཡིན་པ་འོད་ཙམ་ཞིག་སྣང་བ་ཞིག་ན། ཐག་པའི་གཟུགས་སྤྱི་ཆོས་ཅན་ཞིག་དམིགས་པ་ལ་འཁྲུལ་ནས། འདི་ནི་སྦྲུལ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཁྱད་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ན། དོན་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་སྤྲོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡི་ཆ་མཐོང་དེ་ལ་ཡང་། །སྦྲུལ་བཞིན་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན། །ཐག་པ་དེ་ལ་ཡང་ཆ་ཤས་སུ་ཕྱེ་ནས་བརྟག་པ་ན། ཐག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་མ་དམིགས་ན་ཐག་པར་དམིགས་པ་ཡང་སྦྲུལ་ལོ་སྙམ་པའི་བློ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཐག་པར་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆ་ཤས་དེ་ཡང་དུམ་བུ་དང་། ཉག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །དེ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཁོ་ནའོ། །བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། །རང་གི་ངོ་བོ་བརྟགས་པ་ན། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཤེས་པ་ཡིས། །སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་སྙེད་བརྟགས་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ཆ་ཤས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་ན་རང་གི་ངོ་བོ་མི་དམིགས་ཏེ། ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡང་སྦྲུལ་ལོ་སྙམ་པའི་བློ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ངོས་ཆ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པ་རྫ་མ་དང་ཕོར་བུ་ལ་སོགས་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ན། རེ་ཞིག་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པ་ཉིད་ལས་སོ། །ཆ་མེད་བརྟག་པར་བྱ་མིན་ཕྱིར། ཐ་མ་ཡང་ནི་མེད་པར་མཚུངས། གང་ཡང་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཆ་མེད་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཡང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོས་དམིགས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པས། དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་དེས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡོད་པ་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་ནུས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡོད་ན་ནི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡོད་པ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྣམས་ནི། ཤར་དང་ནུབ་དང་སྟེང་དང་འོག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཆ་ཤས་ཐ་དད་པ་དག་སྣང་བ་ལྟར་གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་ན། གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཤར་དང་ནུབ་དང་བྱང་དང་སྟེང་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཆ་ཤས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །རྫས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མང་པོ་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མི་དམིགས་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་སུ་སྨྲ་བ་འདི་ཐོང་ཤིག །དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་འཁྲུལ་པ་ཙམ། །ཡང་དག་དོན་དུ་མིན་པར་བརྟག །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མཁས་པ་ལེགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་འདི་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པས་ཡིན་པ་བདེན་ནོ། །དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ་ཞེས། འཁྲུལ་ན་དེ་ཡང་མ་དག་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད། །དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སྣང་བ་ནི། །ཇི་ལྟར་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་འགྱུར། །འཁྲུལ་པ་དེ་ཡང་རྫས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ཤེས་པ་ཡིན་ན། རྫས་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་མེད་ན་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་ནུས་པ་མེད་པས་མ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་དག་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟ་བུར་ཤེས། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མེད་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདོད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ངེས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་ནི། །ཐམས་ཅད་བརྟགས་པ་ཁོ་ནར་ཤེས། །བློ་ལྡན་དེ་ཡིས་ཆགས་ལ་སོགས། །བདེ་བར་སྦྲུལ་གྱིས་སྐྲག་བཞིན་སྤོང། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཁམས་གསུམ་འདི་ལ་གང་ཞིག་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རགས་པའི་བློ་གསལ་ཏེ། ཞིབ་མོའི་བློས་རྫས་མེད་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་འཇིགས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ཐག་པར་ངེས་པ་ན། དེའི་སྦྲུལ་གྱིས་སྐྲག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་དེས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་རྣམས་བདེ་བར་དཀའ་བ་མེད་པར་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པ་ཁོ་ནར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དོན་རྟོགས་པས། །འཇིག་རྟེན་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སྤོང་འདོད་པས། །དམ་པའི་དོན་གྱིས་བཙལ་བར་བྱས། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པས། འདི་བུམ་པའོ། །སྣམ་བུའོ། །ཤིང་རྟའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་བསྒྲུབ་པས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནས། དེའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲ་བ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པའི། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་གཟུགས་སོགས་ལ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་ཐུབ་པ་ཡི། །བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་འབྲས་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་མངོན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྐུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤྲདྡྷ་ཀ་ར་ཝརྨ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་བའོ།།

Source Colophon

Degé Tengyur edition (སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར), Tohoku catalogue number D3845 (Toh 3845). དབུ་མ (Middle Way / Madhyamaka) section, Volume ཙ (96), folios 282b.7–284a.7. Esukhia Unicode etext: 096_དབུ་མ།_ཙ.txt, lines 4487–4511. GitHub: github.com/Esukhia/derge-tengyur. CC0 / public domain.

See also in the Good Work Library: The Treatise on Parts — Aryadeva — the root verse text (Toh 3844) that this commentary unfolds, translated by the same lotsāwa Rinchen Zangpo. · Commentary on the Measure of the Hand — Aryadeva — a parallel autocommentary (Toh 3849) on the closely related Hastavālavṛtti verse text (Toh 3848), translated by a different Tibetan team.

🌲