by Āryadeva

The Madhyamakabhramaghāta is a short Madhyamaka treatise by Āryadeva (c. 3rd century CE), the chief disciple of Nāgārjuna. Through three vivid analogies — a doctor curing cataracts, a sleeper waking from dreams, and the sun dispelling phantoms in darkness — the text proves a single principle from the Great Vehicle: "Not-seeing itself is seeing suchness." What appears real under delusion ceases to appear when wisdom arises. This is not blindness but clarity: the Buddha sees nothing because there is nothing to see.

The text opens with verse homages to the Buddha and Nāgārjuna, expounds its thesis through three extended prose analogies, then confirms it by quoting three stanzas from Nāgārjuna that compress the same three analogies into verse. A final stanza by Āryadeva seals the teaching. The authorship is attributed to Āryadeva in the Degé Tengyur, though modern scholars note textual parallels with Bhāviveka's Madhyamakahṛdayakārikā.

Preserved as Tohoku 3850 in the Degé Tengyur, Madhyamaka section (Volume ཚ), folios 24b–26b. The Tibetan translation was made by the Indian paṇḍita Dīpaṃkaraśrījñāna (Atiśa, 982–1054) and the translator-monk Tshulkhrims rgyal ba at the great monastery of Nālentra (Nalanda), at the request of King Sukhatsarya. No English translation — free or paywalled — has existed until now.

I bow to master Ārya Nāgārjuna!

That which cannot be examined as suchness,
Not an object of consciousness, not a basis,
Not indicated, not conceived, not cognized,
Without arising or ceasing, blissful,

Not conceptual fabrication, without appearance,
Without characteristics, without illumination,
Neither dual nor non-dual,
Peaceful, all engagement of mind abandoned —

What is without letters, through letters
Out of compassion he teaches:
The Teacher who speaks without error —
To him with reverence I bow.

Who has come to know the two truths
And toward conventional reality, dream-like,
Possesses compassion free from attachment —
To Nāgārjuna also I bow.

The Blessed One said in the Great Vehicle: "Not-seeing itself is seeing suchness." The meaning of this will now be explained.

The Analogy of the Cataracts

For example: when a great imbalance of wind, bile, phlegm, and their combinations produces thick cataracts, one continually sees hair-strands, bees, insects, and other things that are not real. When a skilled doctor properly compounds eye medicine on a stick, and it is correctly applied, the power of the defect wanes. Free from cataracts, the eyes become pure and stainless, and the hair-strands and other things previously seen no longer appear.

Just so, when a skilled yogin's eye of wisdom has been obscured from beginningless time by the obstructions of affliction and cognition, one apprehends through conceptual superimposition the self-nature of form and other phenomena — their characteristics and characteristic-bases, cause and effect, sameness and difference, both, existence and non-existence, permanence and annihilation, defilement and purification, saṃsāra and nirvāṇa — and other innumerable varieties of conceptual aspects, and diverse phenomena appear manifoldly.

When such a one takes up the eye medicine of seeing emptiness — seeing the self-nature of all phenomena as without observable referent, empty — the thick cataracts of desire and other great defects are pacified. The omniscient wisdom of non-conceptuality, knowing all phenomena in a single instant, arises. At that time one sees nothing at all — for the Buddha's eye has no obstruction and no hindrance, and all knowable things are perceived like an āmalaka fruit placed in the palm of the hand, in a single instant. Because of fully awakening in a single instant. Because direct perception, free from conceptual elaboration and error, is attained.

The Analogy of the Dream

Furthermore: just as in the dream of one who sleeps — though they do not exist — through the power of sleep one sees beloved sons of supreme beauty, with elegant topknots adorning their heads, young and pleasant-voiced, speaking sweetly. And women with blue-black lustrous hair adorning their heads, captivating eyes like utpala petals, faces radiant with the brilliance of their teeth, stainless and beautiful, breasts round and protruding in pairs beautifully adorning their chests, bodies and limbs soft, beautiful, young, and well-formed. And immeasurable palaces of pleasing elegance with fine upper stories, beautiful mansions with interlocking beams, courtyards adorned with rows of pillars, dwellings and fine houses thickly interconnected, upper stories and cities. And gardens with groves of fruit and flower trees arrayed in rows, mountains with various species of wild animals roaming, endless flocks of birds singing sweetly, beautiful dense forests with tall slopes. And kings with great armies of many chariots, proud elephants, fine horses, fierce soldiers bearing many banners, massed together. When such things and others are seen in a dream, a perception of them as real arises in all cases.

Then, upon merely waking from sleep, one sees none of them, because the things that appeared in the dream are not real.

Similarly, when the yogin too was confused by the sleep of ignorance from beginningless time — one perceived conventional phenomena: colors, shapes, faces, feet, hands, behaviors, and garbs in immeasurable variety, realms, destinies, and types of birth manifold and diverse — beings, objects, gods, humans, and other things — seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking about them continuously, making them familiar and known.

When the eye of wisdom opens and the sleep of the habitual tendencies of ignorance clears, like waking — the stainless wisdom of the Sugata arises. At that time one sees nothing at all, because the self-nature of phenomena is not observable.

The Analogy of the Darkness

Furthermore: just as at night, in thick cloud cover, in darkness where even the light of the stars is obscured, one is stirred up by fear. Through the mind of untrue conceptual imagination, one sees ghosts that are not real — with matted hair, red-yellow eyes, teeth bared, fingers with long rough nails, hands extended and striking menacingly, terrible to behold.

Then, when the disc of the sun rises and all darkness is completely dispelled, and the directions and intermediate directions shine clear — fear and terror depart, and no unreal ghosts are seen.

Similarly here: beings in the night of existence, in the darkness where the darkness of ignorance has obscured the light of awareness — when the mind is agitated by untrue conceptual fabrication — see internal and external phenomena that are not ultimately real, established in the nature of objects and subjects, terrible to behold.

When the sun of the true wisdom of emptiness, signlessness, and wishlessness rises, and all habitual tendencies of ignorance connected with the obstructions of affliction are dispelled — at that time, mind and mental factors together with their objects are not seen as entities or self-natures. Because when unsurpassed wisdom arises, the great relief is attained.

Thus by reasoning it has been shown that conventionally all phenomena are like dreams, cataracts, and illusions; and ultimately, they are without entities, luminous, without appearance, and free from elaboration.

Now, scripture also demonstrates this. The master says:

When cataracts are healed, the eye
Purified, stainless —
Hair-strands, bees, double moons,
And peacock tail spots no longer appear.
Just so, the wise one freed from
Afflictive and cognitive obscurations' dark cataracts —
Even with the stainless eye of true knowledge,
Nothing whatsoever appears.

Just as in sleep, by the power of sleep,
One sees sons, women, palaces,
Dwellings, and the rest — upon waking,
By that one they are not seen.
Just so with conventional cognitions:
When the eye of wisdom opens
And the sleep of ignorance departs,
Upon waking, one does not see.

Just as at night in darkness
One sees ghosts that are not real —
When the sun rises and the eye opens
In brightness, they do not appear.
Just so, the wise one: when the sun
Of true knowledge has utterly destroyed
Every last habitual tendency of ignorance —
Mind, mental factors, and objects are not seen.

This is clearly stated. Therefore one should follow Ārya Nāgārjuna, who was prophesied in many sūtras.

Those seized by the demon of reification
And made drunk by the sleep of ignorance —
For those beings, Āryadeva
Has clearly explained the two truths.

Colophon

The Middle Way: Destroyer of Error (Madhyamakabhramaghāta; དབུ་མ་འཁྲུལ་པ་འཇོམས་པ), composed by the great master Āryadeva. Translated into Tibetan by the Indian paṇḍita Dīpaṃkaraśrījñāna (Atiśa) and the translator-monk Tshulkhrims rgyal ba at the great monastery of Nālentra (Nalanda), at the request of King Sukhatsarya of Jambudvīpa.

This is the first-ever English translation. Good Works Translation from Classical Tibetan (Degé Tengyur, Toh 3850). Translated by Lobsang (བློ་བཟང་), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, 2026. No prior English translation — free or paywalled — is known to exist. The translator read the Tibetan source text independently; no reference English was consulted because none exists.

Compiled and formatted for the Good Work Library by the New Tianmu Anglican Church, 2026.

Related Madhyamaka texts in the Good Work Library: Compendium of the Essence of Wisdom — Aryadeva · The Treatise on Parts — Aryadeva · Commentary on the Treatise on Parts — Aryadeva · Commentary on the Measure of the Hand — Aryadeva · Establishing Rational Reasons for Refuting Errors — Aryadeva · Twenty Verses on the Great Vehicle — Nagarjuna · Exposition of the Heart of Dependent Origination — Nagarjuna · Commentary on the Compendium of Essence of Wisdom — Bodhibhadra · Sixty Verses on Reasoning — Nagarjuna (D3825) · The Vaidalyasutra — Nagarjuna (D3826) · The Akutobhaya — Nagarjuna (D3829)

🌲

Source Text: དབུ་མ་འཁྲུལ་པ་འཇོམས་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (GitHub: Esukhia/derge-tengyur, file 097, CC0 Public Domain). Volume ཚ (tsha), folios 24b–26b. Presented for reference, study, and verification alongside the English translation above.

༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྷྲ་མ་གྷ་ཏཱ་མ་དྷྱཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མ་འཁྲུལ་པ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

།གང་གིས་དེ་ཉིད་རབ་བརྟག་མིན། །རྣམ་ཤེས་བྱ་མིན་གཞི་མ་ཡིན། །མཚོན་མིན་བརྟག་མིན་རིག་བྱ་མིན། །སྐྱེ་འཇིག་མེད་ཅིང་བདེ་བ་དང་། །རྣམ་བརྟག་མ་ཡིན་སྣང་བ་མེད། །མཚན་མ་མེད་ཅིང་གསལ་བྱེད་མེད། །གཉིས་མིན་གཉིས་མེད་མ་ཡིན་དང་། །ཞི་དང་བློ་འཇུག་རྣམ་སྤངས་པ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ཡི་གེ་ཡིས། །ཐུགས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་མཛད་པའི། །སྟོན་པ་མ་ནོར་ཉིད་གསུང་བ། །དེ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

།གང་གིས་བདེན་གཉིས་མཁྱེན་གྱུར་ཅིང་། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་ལ། །ཐུགས་རྗེས་ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི། །ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས། གང་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།

འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མི་མཉམ་པ་ཤས་ཆེན་པོས། རབ་རིབ་མཐུག་པོར་གྱུར་པ་ལ་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་མ་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་རྒྱུན་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་སྨན་པ་མཁས་པས་རབ་རིབ་སེལ་བའི་མིག་སྨན་རེང་བུར་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པས། སྐྱོན་གྱི་མཐུ་ཉམས་ཤིང་། རབ་རིབ་དང་བྲལ་ཏེ་མིག་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པ་ལ། སྔར་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དག་མི་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་པ་མཁས་པ་ཡང་སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསགས་པའི་སྐྱོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པའི་ཚེ་ན། རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། གཉི་ག་ཉིད་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས། ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ངོ་།

།དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་མིག་སྨན་ཡོངས་སུ་བསྟེན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཤས་ཆེན་པོའི་རབ་རིབ་ཀྱི་ལིང་ཐོག་ཞི་བར་གྱུར་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཅི་ཡང་མི་གཟིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་བསྒྲིབས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་གཟིགས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་མངའ་བ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

།གཞན་ཡང་དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་གཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་བུ་མཆོག་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ། ཟུར་ཕུད་མཛེས་པས་མགོ་བརྒྱན་པ་གཞོན་ཞིང་སྐད་སྙན་པ་དེས་པ་སྨྲ་བ་དག་དང་། གཞན་ཡང་བུད་མེད་སྐྲ་མདོག་སྔོ་ཞིང་སྣུམ་བག་ཅན་གྱིས་མགོ་བརྒྱན་པ། མིག་ཨུཏྤ་ལའི་འདབ་མ་ལྟ་བུ་ཡིད་འཕྲོག་པ་དང་ལྡན་པ། སོའི་འོད་ཟེར་གསལ་བས་བཞིན་མདངས་དྲི་མ་མེད་པ་བཟང་པོ་གསལ་བར་སྣང་བ། ནུ་མ་ཟླུམ་ལ་འབུར་བ་ཟུང་གིས་བྲང་གི་ནུ་འཇིང་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ། ལུས་དང་ཡན་ལག་འཇམ་ཞིང་མཛེས་ལ་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དག་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་པུ་ཤུ་ཉམས་དགའ་བ་ཡང་ཐོག་མཛེས་པ། གཞལ་མེད་ཁང་ཁྱེར་སྡུག་པ་གདུང་ཕྱམ་པ་སྣོལ་མར་བཏང་བ། ཀ་བའི་ཕྲེང་བས་ཁྱམས་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པར་བྱས་པ། གནས་དང་ཁང་བཟང་རྒྱུད་མོ་དང་། ཕྱིར་སྟུག་པོར་འབྲེལ་པ། ཡང་ཐོག་དང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལྡན་པ་དག་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཤིང་ལྗོན་པའི་ཚོགས་སྦྲེངས་པ་དག་དང་། རི་བོ་དག་ལ་རི་དྭགས་ཀྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ། བྱའི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་སྒྲ་སྐད་སྙན་པ་འབྱིན་པ། ནགས་ཚལ་གྱི་ཕྲེང་བ་མཛེས་པ་སྟུག་པོ་སྦྲེངས་པ། སྤོ་མཐོན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་དཔུང་གི་ཚོགས་ཤིང་རྟ་མང་པོ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དྲེགས་པ་དང་། རྟ་བཟང་པོ་དང་། དམག་མི་རུང་བ་བཀྲབས་པ་རྒྱལ་མཚན་ཅན་མང་པོ་དཀྲིགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

།དེ་ནས་གཉིད་སད་ཙམ་ན་དེས་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་སྣང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

།དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་སྔོན་མི་ཤེས་པའི་གཉིད་ཀྱིས་བློ་གྲོས་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་ཚེ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ཁ་གདོང་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་དང་། ཆ་ལུགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ། སེམས་ཅན་དང་། ཡུལ་དང་། ལྷ་དང་། མི་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསྣམས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། བསམས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཉེ་བར་བསྟེན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱས་པ་དག་གང་གི་ཚེ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བྱེ་བར་གྱུར་ཅིང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གཉིད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས་སད་པ་དང་འདྲ་བར་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་ཤར་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཅི་ཡང་མི་གཟིགས་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

།ཡང་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་མཚན་མོ་སྤྲིན་སྟུག་པོ་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བའི་ཆ་ཡང་བསྒྲིབས་པའི་མུན་ཁྲོད་ན་འཇིགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་། མི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་བསྒྲུབས་པའི་འབྱུང་པོ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རལ་པ་ཅན་མིག་དམར་སེར་བགྲད་པ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ། ལག་སོར་གྱི་སེན་མོ་རིང་ཞིང་རྩུབ་པའི་ལག་པ་བརྐྱང་ཞིང་རྡེག་པར་གཟོ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དག་མཐོང་བ་ལས། དེས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་བ་ན་མུན་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་ཏེ། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཚེ་ན་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་དང་བྲལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་པོ་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ།

འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་སྲིད་པའི་མཚན་མོ་མ་རིག་པའི་མུན་པས་ཤེས་པའི་སྣང་བ་བསྒྲིབས་པའི་མུན་ཁྲོད་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བློ་གྲོས་དཀྲུགས་པ་དག་གིས་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གནས་པ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དག་མཐོང་ངོ་།

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་ནས། མི་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཚེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་གཟིགས་ཤིང་མི་དམིགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤར་བ་ན། དབུགས་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

།དེ་ལྟར་རིགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་། སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་དང་། མི་འཕྲུལ་ལྟ་བུར་བསྟན་ལ། དོན་དམ་པར་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། འོད་གསལ་བ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལུང་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་སྟོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས།

རབ་རིབ་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་མིག །རྣམ་དག་དྲི་མ་མེད་པ་ལ། །སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ཟླ་གཉིས་དང་། །རྨ་བྱའི་མདོངས་དག་མི་སྣང་ལྟར། །མཁས་པ་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་ཡི། །སྒྲིབ་མུན་རབ་རིབ་བྲལ་གྱུར་ཅིང་། །ཡང་དག་མཁྱེན་སྤྱན་དྲི་མེད་ལའང་། །དེ་བཞིན་ཅི་ཡང་སྣང་བ་མེད།

།དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་གཉིད་དབང་གིས། །བུ་དང་བུད་མེད་གཞལ་མེད་ཁང་། །གནས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་གྱུར་པ། །སད་ནས་དེ་ཡིས་མི་མཐོང་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག །བློ་གྲོས་མིག་ནི་བྱེ་གྱུར་ཅིང་། །མི་ཤེས་གཉིད་དང་བྲལ་གྱུར་ནས། །སད་པའི་ཚེ་ན་མི་གཟིགས་སོ།

།དཔེར་ན་མཚན་མོ་མུན་ཁྲོད་ན། །འབྱུང་པོ་ཡང་དག་མིན་མཐོང་བ། །ཉི་མ་ཤར་ཞིང་མིག་བྱེའི་ཚེ། །སྣང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་ཡང་དག་གི །ཤེས་པའི་ཉི་མས་མི་ཤེས་པའི། །བག་ཆགས་མ་ལུས་བཅོམ་པའི་ཚེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡུལ་མི་གཟིགས།

།ཞེས་གསལ་པོར་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དུ་མ་ནས་ལུང་བསྟན་པའི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ།

།དངོས་འཛིན་གདོན་གྱིས་ཟིན་གྱུར་ཅིང་། །མ་རིག་གཉིད་ཀྱིས་ལྡོངས་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཕགས་པ་ལྷས། །བདེན་པ་གཉིས་པོ་གསལ་བར་བཤད།

དབུ་མ་འཁྲུལ་པ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཨཱརྱ་དེ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་པ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་སུ་ཁ་ཙརྱས་ནཱ་ལེན་ཏྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་མཛད་དོ་ཞེས་ཐོས་སོ།།

Source Colophon

Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur etext project (GitHub: Esukhia/derge-tengyur). CC0 Public Domain. Based on the Degé (སྡེ་དགེ) woodblock edition of the Tengyur, Madhyamaka section, Volume ཚ (tsha). Tohoku catalogue number 3850.

The original Sanskrit text of the Madhyamakabhramaghāta is not known to survive. The Tibetan translation, by the Indian paṇḍita Dīpaṃkaraśrījñāna (Atiśa, 982–1054) and lotsāwa Tshulkhrims rgyal ba, is the sole witness. Attribution to Āryadeva follows the Degé catalogue; modern scholarship (Tillemans, Ruegg) notes parallels with Bhāviveka's Madhyamakahṛdayakārikā and Tarkajvālā.

Scribal note: The Esukhia etext marks one variant reading at folio 25a.1: (རབ་,རིབ་). The Degé reads རབ where the context — thick cataracts (རབ་རིབ) of desire — may require རིབ (the second syllable of the compound). The translation follows the full compound reading.

🌲