Establishing Rational Reasons for Refuting Errors — Aryadeva

Āryadeva

Āryadeva (c. 2nd–3rd century CE), the chief disciple of Nāgārjuna, here systematically dismantles the philosophical errors of ancient India's non-Buddhist schools. Materialists, self-nature theorists, theists, eternalists, fatalists, Sāṃkhya enumerators, and spontaneous-generation advocates — each speaks in their own voice, and each is met with a precise Buddhist refutation.

The text follows a devastating structure: "Some say..." presents the opponent's view in verse, and "The Dharma-holder says..." delivers the Buddhist response. The analogies are unforgettable — a thirsty deer chasing a mirage, a hungry person counting instead of eating, a rope mistaken for a snake. After cataloging error, Āryadeva presents the twelve links of dependent origination as the true path.

This is D3847 in the Degé Tengyur (Madhyamaka section), folios 19b–22b. The Sanskrit title is Śakalitapramardana-yuktahetu-siddhi — "Establishment of Rational Reasons for Crushing Fragmentation." Translated into Tibetan by the Indian master Sarvajñadeva and the chief translator Bande Paltseg. No freely available English translation has existed until now.

In the Indian language: Śakalitapramardana-yuktahetu-siddhi-nāma.
In the Tibetan language: Establishing Rational Reasons for Refuting Errors.

Homage to Mañjuśrī, ever-youthful!

I. Homage and Purpose

To the Teacher, lamp of the world,
To the Dharma, ambrosia that cures the sickness of affliction,
To learners, non-learners, and the rest —
With the three gates, I bow.

In this world of five degenerations,
The path was taught to benefit beings.
But Māra and those who side with Māra,
Because they hold wrong views about the path —

They ruin the true path through their own views,
They desire the erroneous path as the path,
They wrongly dispute what is authentic.
To eliminate these, this teaching is set forth.

II. The Synopsis

The error of holding what exists as non-existent, and the error of certainly holding the impermanent as permanent;
The error of holding what does not exist as existent, and the error of certainly holding as truly permanent;
Error deceives through error, and the deceived produce error upon error;
Through the power of error, one goes astray regarding the true meaning and goes astray regarding causes;
Through the conditions of that error, one endlessly wanders in the three lower realms;
By knowing error and non-error, one becomes unerring for the sake of eliminating error;
To teach those who are in error, the teaching of non-error shall be set forth;
To know the faults of error and the qualities of non-error — this error is now examined.

III. The Error of Holding What Exists as Non-Existent

Some say:

"Live happily until you die.
After death, there is no realm of experience.
Since the body turns to ash,
How could one expect to live again?

Therefore neither past nor future exist.
For happiness in this very life,
If one worships gods and subdues demons,
One will achieve power and might."

The Dharma-holder says:

Day by day, in the count of days,
Seed and sprout, cause and result —
Through the power of habituation, as natural as mother's milk.
Deny even one link and births become inexplicable.

For glory, splendor, and enjoyment,
Gods, nāgas, yakṣas, rākṣasas, and obstructors —
If worshipping and subduing them truly helped,
The gods themselves should achieve whatever they wish.

Again, some others say:

"All outer and inner sense-bases and phenomena
Are established from their own nature, not from anything else.
Peas are round, thorns are sharp, needles are pointed,
Peacock tails and throat-plumage are beautiful,
The sun rises and waters flow downward —
All established from their own nature; there is no cause."

The Dharma-holder says:

If in the supportless sky
Peas and thorns and such existed,
One might see them as causeless and self-natured.
But they arise dependent on earth and such.

Water flows both upward and downward;
If the sun rose equally in all four directions,
Then the causeless self-nature would be true.
But water flows by the force of the earth,
And the sun orbits as it circles Mount Meru.

Again, some others say:

"The born being has no knowledge.
It has no power over its own happiness and suffering.
It is Iśvara who causes one to be born
Either in an abyss or in a heavenly realm."

The Dharma-holder says:

The ground — good or bad — is heaven or the lower realms.
The seeds — virtue and vice — are like barley and wheat.
Even if sown by a person who resembles Iśvara,
Though the sowing is the same, barley and wheat ripen separately.

Likewise, Iśvara has no power over people — virtue and vice hold the power.

Again, some say:

"Like a she-goat's kid that goes where it wills,
Whether one goes to heaven or a lower realm,
The king of awareness has great autonomy.
There is no need to depend on other causes and conditions."

The Dharma-holder says:

Even if there were such autonomy like a kid,
Consider: the kid goes freely when the land is unobstructed.
But for heaven and the lower realms, unlike a kid,
There are obstructions in the terrain.

Likewise, through the terrain of virtue and vice,
The king of awareness has no autonomy.
Therefore, whether one goes to heaven or a lower realm
Is under the power of two things: virtue and vice.

IV. The Error of Certainly Holding the Impermanent as Permanent

Some say:

"Here, wearing ornaments, possessing food and drink,
Retinue and mounts, dwelling and speech,
Whatever one thinks, whatever one accomplishes — in the next life
One will do the same. All these are permanent."

The Dharma-holder says:

If whatever one does here were the same and permanent in the next life,
Then summer's heat, winter's cold, autumn's ripening, and spring's growth should all remain permanent as one.
But these are impermanent — why? Because they change through the power of the sun across the four continents.
Likewise, these beings are impermanent in the next life — transformed by karma.

Again, some say:

"Father, son, siblings, wife, and relatives —
As they are here, so they are in the next life.
These dear ones will certainly always be together.
So say the brahmins who are skilled in speech."

The Dharma-holder says:

For example, on a stalk of rice,
Though many fruits ripen together,
Some become seed, some are cooked,
And the seeds scatter to all directions.
Not one ripens together with the rest.

Likewise, these dear ones too —
Father, son, wife, and siblings are not certain.
Moreover, in heaven or the lower realms,
Even caste and lineage are uncertain.

V. The Error of Holding What Does Not Exist as Existent

Some say:

"The person is the doer of all,
The knower and seer who experiences pleasure and pain.
It exists and does everything:
The one permanent consciousness."

The Dharma-holder says:

For example, like mistaking a rope for a snake —
These phenomena are seen as if the rope were truly something other.
Just as there is no snake in the rope, there is no self in phenomena.
With impure seeing, the tīrthikas are deluded about a self.

Again, some say:

"These elemental substances — earth, water, fire, and wind —
Permanently exist; their non-existence is impossible.
Their nature is unchanging: fire is hot, water cold,
Earth solid, wind moving — these are certainly permanent."

The Dharma-holder says:

These four elements — earth and the rest —
Are composed of atoms, so they are not truly gross.
By analysis into six directional parts, even those atoms do not exist.
Through the three destructions, these things are impermanent.

Again, some say:

"Iśvara, Brahmā, and Viṣṇu,
Together with fate and existence, have ordained all.
Lifespan, bodily form, and dwelling place —
Because a creator made them, karma is unjust."

The Dharma-holder says:

If Iśvara and such creators
Had the power to create everything,
Rather than doing so for others,
They should first make themselves well.

The creator itself is impermanent,
With immeasurable suffering of birth and death.
How could what it made be true?
The jewels and light of the ocean —
How could there be a creator's power behind them?

VI. The Error of Holding as Truly Permanent

Some say:

"In the continuities of the five classes of beings,
Saṃsāra is held as permanent.
Gods are born as gods, humans as humans,
And the other four classes are likewise born."

The Dharma-holder says:

If the five classes of beings were each so determined,
The many should stay many and the few stay few — that would be reasonable if permanent.
But the many become few and the few become many — they are impermanent.
Through the conditions of virtuous and non-virtuous karma, they are born separately.

Again, some say:

"From white color and such,
White color and such are born.
From clear and unclear memory,
And from the temperamental, likewise they are born."

The Dharma-holder says:

For example, into gold, silver, and such,
Lions, horses, oxen, and the rest —
When dissimilar forms are cast,
The mold conforms and resembles the cast.

Though the mind-streams of the intermediate being are not one with the parents',
Through the conditions of desire and attachment,
Color, bodily form, and memory-awareness
Conform to the mold, just as metal takes its shape.

VII. How Error Deceives Through Error

Some say:

"If one becomes Brahmā, great is the splendor.
If one attains Iśvara, great is the power.
Likewise Indra and Viṣṇu —
And nāgas and divine physicians are happy.

Therefore, whatever various methods
Exist for attaining these —
Not to mention the easy practices,
Even the difficult ones are worth doing."

The Dharma-holder says:

For example, regarding a magical illusion:
One who does not know the illusion sees it as real.
The magical illusion deceives that person.

Regarding error about existence, non-existence, permanence, and such —
Like an illusion, they are deceived by these errors.
All beings are deceived.
Having fallen under the power of wrong views,
They dwell in the extremes of existence, non-existence, permanence, and annihilation.

VIII. How Error Produces Error Upon Error

Some say:

"By practicing the five fires, one achieves Brahmā.
By the triple staff, great Iśvara.
The bird-observance is fitting for those who wish realization.
The dog-observance — the Pleiades revolve.
And inner protection at fixed times."

The Dharma-holder says:

Fire and staff austerities
Are austerities of deluded views.
They are like a thirsty deer
That seeks water by chasing a mirage.

IX. How Error Causes Wrong Understanding of Truth

Through the power of error, one goes astray regarding the true meaning:

Four views conceiving all as permanent,
Four views conceiving some as permanent,
Two types of causeless-origin doctrine,
Four views conceiving extremes,
Four views conceiving the abandonment of gods and humans —
These eighteen pertain to the prior end.

Sixteen views conceiving perception,
Eight views conceiving non-perception,
Eight views conceiving neither perception nor non-perception,
Seven annihilationist views, five views of final ends —
Forty-four pertain to the posterior end.

These sixty-two are held to be true.
They are all in error regarding the true meaning.

X. The Error Regarding Causes

Some say:

"Time ripens the elements.
Time produces all creatures.
Time puts to sleep and awakens.
Time causes birth and time causes death.
Time is difficult to surpass."

The Dharma-holder says:

If time made everything — understand:
In something supportless like space,
Seeds and fruit should be able to arise.

In the cycle of the five classes of beings,
Without a father, a son should be born to the mother,
And without a mother, likewise to the father.
Without causes and conditions, time's power fails.

Again, some say:

"The cow is the basis of all cow-products,
Just as a crystal is the basis of waters,
Just as the fig tree is the basis of its branches —
The Person is the cause of all embodied beings."

The Dharma-holder says:

Like mistaking a rope for a snake,
The Person is merely a name imposed by delusion.
What is not established in itself — how can it be the cause of others?
How can that Person produce anything?

Again, some say:

"Knowing the twenty-five principles,
Whether with matted hair or a topknot,
In whatever attire one abides —
Liberation will follow. There is no doubt."

The Dharma-holder says:

If knowing numbers led to heaven,
Then counting stones and sticks should make gold appear.
Knowing numbers is like stones and sticks; heaven is like gold.
If it contradicts even conventional reasoning, what need to mention reality?
It is like a hungry person saying: "I am counting."

Again, some say:

"These embodied beings that are born
Do not arise from causes but are self-arisen,
Just as meadow mushrooms
Have no seed-cause."

The Dharma-holder says:

From that very example, I take my proof.
Dependent on earth, they are produced by moisture.
They are not without cause — just as they exist,
It is reasonable that they are produced by causes, conditions, and karma.

XI. How the Conditions of Error Lead to the Three Lower Realms

Through the power of error, one has not seen the solitary truth.
Not knowing the unfailing law of cause and result,
Clinging to the five afflictions,
One is born in the four modes of birth.

Animals are womb-born, egg-born, and born from warmth and moisture.
Hungry ghosts are womb-born.
Hell beings are born miraculously.

Though their colors, types, and forms are countless,
They are grouped into four kinds:
Two-legged, four-legged, many-legged, and legless.

Because each harms the other,
They hide for protection, they dig for food,
They flee, are enslaved, beaten, polluted,
Are killed, are being killed, and will be killed —
They experience immeasurable suffering.

The hungry ghosts:

Mouths like the eye of a needle,
Throats like a horse-tail hair,
Bellies the mere expanse of a mountain,
Limbs as thin as awls —
Like smoking, boiling chariots, their breath steams.

They see pleasing food and drink
Arranged before them and reach out their hands,
But terrifying armored men
Bearing sharp weapons appear —
Seeing it turn to dust before them,
Without the power to take the food, they are tormented by hunger.

For some, when food enters their mouths,
It blazes into flames and burns them.
For others, even foul-smelling pus and blood
Cannot be found — they extract fluids from their own bodies.
Some neither see nor hear food and drink
And run in all ten directions.

The hells:

Avīci, Intensely Hot, Hot,
Great Crying, Crying,
Crushing, Black-Thread, and Reviving — eight.

Blisters, Burst Blisters,
Chattering Teeth, Lamenting,
Lotus-like, and the Two Lotuses —
Named for their bodies and sounds — eight.

Adjacent to each are sixteen.
Until the ripening of misdeeds is exhausted,
They do not die in those places.

Even painted, seen, told, heard, read, or remembered,
Fear arises — what need to speak of experiencing it?

Whatever suffering exists in the world-realms
In the visible here and now —
All gathered together, it would not equal
Even a hundred-thousandth part
Of the slightest suffering of the hells.

All this arises from ignorant views.
Therefore, beings wander in error to the three lower realms.

XII. The Teaching of Non-Error

Now the teaching of non-error shall be set forth.

The twelve links of causes, conditions, and factors:
Three lifetimes, three groups, five branches —
Moving like the sun,
They revolve like the wheel of a chariot.

The twelve faults, roots of existence —
When the first is blocked, all are blocked.
Know the true reality of cause and result.
Find the twelve that are truly so.
By abiding on the path of liberation,
Immeasurable qualities are attained.

Dedication

By whatever virtue exists in this,
May all sentient beings who wander in the five paths
Know the nature of reality, abandon faults,
And travel the five paths of happiness.

Thus concludes "Establishing Rational Reasons for Refuting Errors," composed by the master Āryadeva.

Translated and finalized by the Indian master Sarvajñadeva and the chief translator, the monk Paltseg.

Colophon

Good Works Translation from Classical Tibetan. Translated by Dawa (ཟླ་བ), Tibetan Translator of the New Tianmu Anglican Church, from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (D3847). Author: Āryadeva (སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷ, c. 2nd–3rd century CE), the foremost disciple of Nāgārjuna. Original Sanskrit title: Śakalitapramardana-yuktahetu-siddhi. Originally translated from Sanskrit to Tibetan by the Indian master Sarvajñadeva (སརྦ་ཛྙཱ་དེ་བ) and the chief translator Bande Paltseg (དཔལ་བརྩེགས).

This is the first freely available English translation of this text. Published English translations exist (the text has been studied in the context of Āryadeva's corpus) but none are freely accessible online. The Blood Rule is satisfied: this English was derived independently from the Tibetan source text. No existing English translation was consulted.

The New Tianmu Anglican Church, 2026. Free for all.

🌲

Source Text: འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ

Classical Tibetan source text from the Esukhia Degé Tengyur digital edition (github.com/Esukhia/derge-tengyur), file 097, D3847 marker, folios 19b.1–22b.1. CC0 public domain. Folio markers and scribal annotations preserved from the digital edition.

{D3847}༄༅༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ས་ཁ་ལི་ཏ་པྲ་མརྡ་ན་ཡུཀྟཱ་ཧེ་ཏུ་སིདྡྷི་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་མ་དང་། །ཉོན་མོངས་ནད་སེལ་བདུད་རྩིའི་ཆོས། །སློབ་དང་མི་སློབ་ལ་སོགས་ལ། །སྒོ་གསུམ་དང་བས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སྙིགས་མ་ལྔ་ཡི་འཇིག་རྟེན་འདིར། །འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་ལམ་བཤད་པ། །བདུད་དང་བདུད་ལ་ཕྱོགས་པ་དག །ལམ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར། །རང་གི་ལྟ་བས་བདེན་ལམ་ཉམས། །ནོར་བའི་ལམ་ལ་ལམ་དུ་འདོད། །ཡང་དག་པ་ལ་ལོག་རྩོད་པ། །དེ་དག་བསལ་ཕྱིར་བཤད་པར་བྱ། །

སྡོམ་ནི། ཡོད་ལ་མེད་པར་འཁྲུལ་དང་མི་རྟག་ཉིད་ལ་ངེས་པར་འཁྲུལ། །མེད་ལ་ཡོད་པར་འཁྲུལ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཁྲུལ། །འཁྲུལ་ལས་འཁྲུལ་པ་སླུ་ཞིང་བསླུས་པས་འཁྲུལ་པའི་འཁྲུལ་པ་སྒྲུབ། །འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཡང་དག་དོན་ལ་འཁྲུལ་ཏེ་རྒྱུ་ལ་འཁྲུལ། །དེ་འཁྲུལ་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རྟག་ཏུ་འཁྲུལ། །འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་པ་བསལ་ཕྱིར་མ་འཁྲུལ་ཏེ། །འཁྲུལ་པ་དག་ལ་བསྟན་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བཤད་པར་བྱ། །འཁྲུལ་པའི་སྐྱོན་དང་མ་འཁྲུལ་ཡོན་ཏན་ཤེས་ཕྱིར་འཁྲུལ་འདི་བརྟག །

དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་འཁྲུལ་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ། མ་ཤི་བར་དུ་བདེ་བར་འཚོ། །ཤི་ནས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། །ལུས་ཀྱང་ཐལ་བ་བཞིན་སོང་ནས། །སླར་འཚོ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བའི་ཕྱིར། །ལྷ་མཆོད་འདྲེ་སྲིན་མནན་བྱས་ན། །བཙན་ཕྱུག་མཐུ་སྟོབས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། ཉི་མ་ཉི་མ་ཉི་མའི་གྲངས། །ས་བོན་མྱུ་གུ་རྒྱུ་འབྲས་དེ། །གོམས་པའི་དབང་གིས་ནུ་ཞོའོ། །གཅིག་འགལ་སྐྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད། །དཔལ་དང་གཟི་བྱིན་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །ལྷ་ཀླུ་གནོད་སྦྱིན་སྲིན་པོ་བགེགས། །དེ་དག་མཆོད་མནན་ཕན་ན་ལྷ། །རང་ཉིད་འདོད་བཞིན་གྲུབ་པར་རིགས། །

ཡང་གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཕྱི་ནང་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་གཞན་ལས་མིན། །སྲན་ཟླུམ་སྐྱེར་ཚེར་གཟང་རིང་རྣོ་བ་དང་། །རྨ་བྱའི་མཇུག་མ་མགྲིན་པའི་ཚོགས་བཀྲ་དང་། །ཉི་ཤར་ཆུ་རྣམས་ཐུར་དུ་འབབ་པ་རྣམས། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྲུབ་སྟེ་རྒྱུ་ཡོད་མིན། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་རྟེན་མེད་ལ། །སྲན་དང་ཚེར་སོགས་ཡོད་ན་ནི། །རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ན། །དེ་དག་ས་སོགས་བརྟེན་ནས་སྐྱེ། །ཆུ་ཡང་གྱེན་དུ་ཐུར་འབབ་ཅིང་། །ཉི་མ་ཕྱོགས་བཞིར་འདྲར་ཤར་ན། །རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་ན། །ཆུ་ནི་ས་ཡི་ཤུགས་ཀྱིས་འབབ། །རི་རབ་ཇི་བཞིན་ཉི་མ་འཁོར། །

ཡང་གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྐྱེ་བ་པོ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །བདག་གི་བདེ་སྡུག་ལེན་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་ནི་ཡང་ན་གཡང་ས་འམ། །ཡང་ན་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་བྱེད། །

འདི་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། ས་གཞི་བཟང་ངན་མཐོ་རིས་ངན་སོང་གི །ས་བོན་དགེ་སྡིག་ནས་དང་གྲོ་འདྲ་བ། །བྱེད་པ་དབང་ཕྱུག་འདྲ་བའི་མིས་བཏབ་ན། །སྐྱེ་བར་འདྲ་ཡང་གྲོ་ནས་སོ་སོར་སྨིན། །དེ་འདྲར་དབང་ཕྱུག་མི་དབང་དགེ་སྡིག་དབང་།

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དཔེར་ན་རྫ་མ་བེའུ་བཞིན་དུ། །མཐོ་རིས་ངན་སོང་གར་འགྲོ་བ། །རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་རང་དབང་ཆེ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། བྱེའུ་བཞིན་རང་དབང་ཡོད་པ་ཡང་། །ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ན་ལྟ། །མཐོ་རིས་ངན་སོང་བྱེའུ་བཞིན་ན། །དེ་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ཡོད། །དེ་བཞིན་དགེ་སྡིག་ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་། །རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་རང་དབང་མེད། །དེ་ཕྱིར་མཐོ་རིས་ངན་སོང་གི །གར་འགྲོ་དགེ་སྡིག་གཉིས་ཀྱི་དབང་། །

དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་འཁྲུལ་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ། འདི་ན་རྒྱན་ཐོགས་བཟའ་བཏུང་ལྡན་པ་དང་། །འཁོར་དང་བཞོན་པ་གནས་དང་སྨྲ་ཚིག་དང་། །ཅི་བསམ་ཅི་སྒྲུབ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ན། །དེ་བཞིན་བྱེད་དེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྟག །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། འདི་ལ་ཅི་བྱེད་ཕ་རོལ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་རྟག་ན་ནི། །དཔེར་ན་དབྱར་དྲོ་དགུན་གྲང་སྟོན་སྨིན་དཔྱིད་སྐྱེ་གཅིག་ཏུ་རྟག་རིགས་ན། །འདི་ལྟར་འདི་དག་མི་རྟག་ཅི་ཕྱིར་གླིང་བཞིའི་ཉི་མའི་དབང་གིས་འགྱུར། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཕ་རོལ་མི་རྟག་ལས་ཀྱིས་བསྒྱུར། །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཕ་བུ་སྤུན་དང་ཆུང་མ་གཉེན་རྣམས་ནི། །འདི་ན་ཇི་བཞིན་ཕ་རོལ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཉེ་མཛའ་འདི་དག་རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པར་ངེས། །བྲམ་ཟེ་སྨྲ་ལ་མཁས་པས་དེ་སྐད་ཟེར། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་སྙེ་མ་ལ། །ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་མང་སྨིན་ཡང་། །ལ་ལ་ས་བོན་ལ་ལ་བཙོས། །ས་བོན་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་མཚམས་འཐོར། །ལྷན་ཅིག་སྨིན་པ་གང་ཡང་མེད། །དེ་བཞིན་ཉེ་མཛའ་འདི་དག་ཀྱང་། །ཕ་བུ་ཆུང་མ་སྤུན་མ་ངེས། །གཞན་ཡང་མཐོ་རིས་ངན་སོང་དུ། །ནས་དང་རིགས་ཀྱང་མ་ངེས་སོ། །

དེ་ལ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྐྱེས་བུ་ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོ། །བདེ་སྡུག་མྱོང་བའི་ཤེས་མཐོང་བ། །དེ་ཡོད་དེས་ནི་ཐམས་ཅད་བྱེད། །རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཤེས་པའོ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན། །ཆོས་འདི་ཐག་པ་འདྲལ་བ་དག་ཏུ་མཐོང་། །དེ་ལ་སྦྲུལ་མེད་དེ་བཞིན་ཆོས་ལ་བདག་མེད་དེ། །མཐོང་བ་མ་དག་ཤེས་བཞིན་མུ་སྟེགས་བདག་ཏུ་རྨོངས། །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདི། །རྟག་ཏུ་ཡོད་དེ་འདི་དག་མེད་མི་སྲིད། །རང་བཞིན་མི་འགྱུར་མེ་ཚ་ཆུ་གྲང་བཞིན། །ས་སྲ་རླུང་གཡོ་འདི་དག་རྟག་པར་ངེས། །

འདི་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། ས་སོགས་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ལས་གྲུབ་པས་རགས་པ་མིན། །ཕྱོགས་ཆ་དྲུག་གིས་ཕྲ་རབ་དེ་ཡང་མེད། །འཇིག་པ་གསུམ་གྱིས་དངོས་པོ་འདི་མི་རྟག །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དབང་ཕྱུག་ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་དང་། །ཕྱ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོས། །ཚེ་ཟད་ལུས་གཟུགས་འདུག་གནས་དག །བྱེད་པ་པོས་བྱས་ཕྱིར་མི་དྲང་། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་བྱེད་པ་པོས། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་ན། །གཞན་དག་དེ་ལྟར་བྱས་པ་བས། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བྱ་བའི་འོས། །བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མི་རྟག་ལ། །སྐྱེ་ཤི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་མེད་ན། །དེས་བྱས་བདེན་པར་ག་ལ་འགྱུར། །རྒྱ་མཚོའི་རིན་ཆེན་འོད་སྣང་ལ། །བྱེད་པའི་མཐུ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །

དེ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཁྲུལ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། འགྲོ་བ་རིགས་ལྔའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་། །འཁོར་བ་རྟག་པ་བཞིན་དུ་འདོད། །ལྷ་ནི་ལྷར་སྐྱེ་མི་ནི་མིར་སྐྱེ་སྟེ། །བཞི་པོ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་སྐྱེ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་ངེས་ནས་ནི། །མང་ཡང་མང་ཞིང་ཉུང་ཡང་ཉུང་རྟག་རིགས་འོས་ན། །མང་ཡང་ཉུང་ཞིང་ཉུང་ཡང་མང་སྟེ་མི་རྟག་པས། །དགེ་སྡིག་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སོ་སོར་སྐྱེ་བར་རིགས། །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཁ་དོག་དཀར་པོ་ལ་སོགས་ལ། །ཁ་དོག་དཀར་པོ་ལ་སོགས་སྐྱེ། །དྲན་པ་གསལ་དང་མི་གསལ་དང་། །གྲུམ་པོ་དག་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱེ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དཔེར་ན་གསེར་དང་དངུལ་སོགས་ལ། །སེང་གེ་རྟ་དང་གླང་ལ་སོགས། །མི་མཐུན་པ་དག་བླུགས་བྱས་ན། །ལུགས་དཔེ་མཐུན་དང་འདྲ་བ་བཞིན། །སེམས་རྒྱུད་དྲི་ཟ་མི་གཅིག་ཀྱང་། །འདོད་པ་ཆགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི། །ཁ་དོག་ལུས་གཟུགས་དྲན་ཤེས་དག །ལུགས་དཔེ་བཞིན་དུ་དེ་མཐུན་ནོ། །

དེ་ལ་འཁྲུལ་པས་འཁྲུལ་པ་བསླུ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཚངས་པར་གྱུར་ན་གཟི་བརྗིད་ཆེ། །དབང་ཕྱུག་ཐོབ་ན་མཐུ་སྟོབས་ཆེ། །བརྒྱ་བྱིན་ཁྱབ་འཇུག་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཀླུ་དང་དེ་བཞིན་སྨན་རྣམས་བདེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ཐོབ་པའི་ཐབས། །གང་དག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དག །བྱ་བ་སླ་བ་ཅིས་སྨོས་ཏེ། །དཀའ་བ་དག་ཀྱང་བྱ་བར་འོས། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པ་ལ། །སྒྱུ་མ་མི་ཤེས་བདེན་མཐོང་ནས། །སྒྱུ་མའི་སྤྲུལ་པས་དེ་བསླུ་ཞིང་། །འཁྲུལ་པ་ཡོད་མེད་རྟག་སོགས་ལ། །སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་དེ་འཁྲུལ་བས། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་བསླུས། །ལྟ་བ་ངན་པའི་དབང་སོང་བས། །ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་མཐའ་ལ་གནས། །

དེ་ལ་འཁྲུལ་པས་འཁྲུལ་པའི་འཁྲུལ་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། མེ་ལྔ་བསྟེན་པས་ཚངས་པ་འགྲུབ། །དབྱུག་གུ་གསུམ་པས་དབང་ཕྱུག་ཆེ། །བྱ་ཡི་དཀའ་ཐུབ་རྟོགས་འདོད་རིགས། །ཁྱི་ཡི་བརྟུལ་ཞུགས་སྨིན་དྲུག་འཁོར། །ནང་པར་བསྲུང་བ་དུས་ངེས་པའོ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། མེ་དང་དབྱུག་གུའི་དཀའ་ཐུབ་ནི། །ལྟ་བ་འཁྲུལ་པའི་དཀའ་ཐུབ་སྟེ། །དཔེར་ན་རི་དྭགས་ཁ་སྐོམ་ཟེར། །ཆུ་འདོད་སྨིག་རྒྱུ་སྙེག་པ་འདྲ། །

དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི། ཐམས་ཅད་རྟག་པར་རྟོག་པ་བཞི། །ཁ་ཅིག་རྟག་པར་རྟོག་པ་བཞི། །རྒྱུ་མེད་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས། །མཐའ་ལ་རྟོག་པ་བཞི་དང་ནི། །ལྷ་མི་སྤོང་བར་རྟོག་པ་བཞི། །བཅོ་བརྒྱད་དེ་དག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །འདུ་ཤེས་ཅན་རྟོག་བཅུ་དྲུག་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད། །འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་བརྒྱད། །ཆད་པར་ལྟ་བདུན་མཐར་ལྟ་ལྔ། །བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྱི་མའི་མཐའ། །དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བདེན་པར་ལྟ། །དེ་དག་བདེན་པའི་དོན་ལ་འཁྲུལ། །

དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྣམ་སྨིན་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་འབྱིན་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཞིང་དུས་ཀྱིས་འཆི། །དུས་ལས་འདའ་བར་དཀའ་བའོ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དུས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེད་ན་གོ །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རྟེན་མེད་ལ། །ས་བོན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རིགས། །འགྲོ་བ་རིགས་ལྔའི་འཁོར་བ་ཡང་། །ཕ་མེད་མ་ལ་བུ་སྐྱེ་ཞིང་། །མ་མེད་ཕ་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་ན་དུས་དབང་ཉམས། །

ཁ་ཅིག་ན་རེ། བ་ནི་བ་སྦྲ་རྣམས་ཀྱི་གཞི། །ཆུ་ཤེལ་ཆུ་རྣམས་ཇི་བཞིན་དུ། །པླག་ཤ་ཡལ་ག་རྣམས་ཇི་བཞིན། །སྐྱེས་བུ་ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། ཐག་པ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་ལྟར། །སྐྱེས་བུ་འཁྲུལ་པས་མིང་བཏགས་པ། །རང་མ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུ། །སྐྱེས་བུ་དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་བྱེད། །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་ཤིང་། །རལ་པའམ་སྤྱི་བོ་གཙུག་ཕུད་ཀྱིས། །ཆ་ལུགས་གང་དུ་གནས་པ་ནི། །གྲོལ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དེ་ལྟར་གྲངས་ཤེས་མཐོ་རིས་འགྱུར་ན་ནི། །རྡོ་ཤིང་བགྲངས་པས་གསེར་སོགས་སྣང་འགྱུར་འོས། །གྲངས་ཤེས་རྡོ་ཤིང་འདྲ་ལ་མཐོ་རིས་གསེར་བཞིན་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་རིགས་པར་འགལ་ན་དོན་དུ་སྨོས་ཅི་དགོས། །དེ་ནི་བཀྲེས་པས་ང་བགྲངས་ཟེར་བ་འདྲ། །

ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ལུས་ཅན་འདི་དག་སྐྱེས་པ་ནི། །རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་རང་སྐྱེས་ཏེ། །དཔེར་ན་སྤང་ཁའི་ཤ་མོ་ལ། །ས་བོན་རྒྱུ་ནི་མེད་བཞིན་ནོ། །

དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་ན་རེ། དེ་ཉིད་དཔེ་ལས་བདག་གིས་བཟུང་། །ས་ལ་བརྟེན་ནས་རླན་གྱིས་བསྐྱེད། །རྒྱུ་མེད་མ་ཡིན་ཡོད་པ་བཞིན། །རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་རིགས། །

དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འཁྲུལ་པ་ནི། འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་དབེན་མ་མཐོང་། །རྒྱུ་འབྲས་མི་བསླུ་ལས་མ་ཤེས། །ཉོན་མོངས་ལྔ་ལ་མངོན་ཞེན་ནས། །སྐྱེ་གནས་བཞི་པོའི་གནས་སུ་སྐྱེ། །བྱོལ་སོང་མངལ་དང་སྒོ་ང་དང་། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་ཡི་དྭགས་ནི། །མངལ་སྐྱེས་དམྱལ་བ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ། །ཁ་དོག་རིགས་གཟུགས་གྲངས་མེད་ཀྱང་། །གཉིས་དང་བཞི་པ་མང་བ་དང་། །རྐང་མེད་རིགས་དང་རྣམ་བཞིར་བསྡུ། །གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་འཚེ་གྱུར་པས། །བསྲུང་ཕྱིར་གབ་དང་སྙོག་པའི་ཕྱིར། །འབྲོས་དང་བཀོལ་སྤྱད་བརྡེག་བཙོག་དང་། །བསད་དང་གསོད་དང་གསོད་འགྱུར་ཕྱིར། །སྡུག་བསྔལ་དཔག་མེད་མྱོང་བ་ཡིན། །ཁབ་མིག་ཁ་དང་རྟ་རྔའི་མགྲིན། །ལྟོ་བ་རི་ཡི་གཏོས་ཙམ་ཉིད། །རྐང་ལག་ཐུར་མ་བཞིན་དུ་ཕྲ། །ཤིང་རྟ་འཁོལ་འདྲ་དུད་པ་འཐུལ། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཟས་དང་སྐོམ། །བཀོད་པ་བལྟས་ནས་ལག་བསྙབས་པས། །རབ་འཇིགས་སྐྱེས་བུ་གོ་ཆ་ཅན། །མཚོན་རྣོན་དབྱིག་པ་ཐོགས་པ་ཡིས། །རྒྱབ་ནས་རྡུལ་བཞིན་འགྱུར་མཐོང་ནས། །ལེན་པའི་དབང་མེད་བཀྲེས་གདུངས་འགྱུར། །ལ་ལས་བཟའ་བཏུང་ཁར་བཅུག་ན། །མེ་ལྕེར་འབར་ཞིང་འཚིག་འགྱུར་ཏེ། །ལ་ལར་རྣག་ཁྲག་དྲི་ང་ཡང་། །མི་རྙེད་ལུས་ལས་བཙགས་ལས་འདོན། །ལ་ལས་བཟའ་བཏུང་མི་མཐོང་ཞིང་། །མི་ཐོས་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱུག་པར་འགྱུར། །མནར་མེད་རབ་ཚ་ཚ་བ་དང་། །ངུ་འབོད་ཆེ་དང་ངུ་འབོད་ཉིད། །བསྡུས་འཇོམས་ཐིག་ནག་ཡང་སོས་བརྒྱད། །ཆུ་བུར་ཅན་དང་ཆུ་བུར་རྡོལ། །སོ་ཐམས་ཨ་ཆུ་ཀྱི་ཧུད་ཟེར། །ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་པདྨ་གཉིས། །ལུས་དང་སྒྲ་འགྱུར་མིང་བཏགས་བརྒྱད། །ཉི་ཚེ་ཉེ་འཁོར་གཅིག་བཅུ་དྲུག །ཉེས་སྤྱད་རྣམ་སྨིན་མ་ཟད་པར། །དེ་དག་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བྲིས་མཐོང་བཤད་ཐོས་ཀླགས་དྲན་ཡང་། །འཇིགས་སྐྱེ་ཉམས་མྱོང་ཅི་ཞིག་སྨོས། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གང་། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོད་དོ་ཅོག །གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་དམྱལ་བ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཆུང་འབུམ་གྱི་ཆར། །མི་ཕོད་ཅུང་ཟད་དེ་མི་མཚུངས། །དེ་ཀུན་མ་རིག་ལྟ་ལས་བྱུང་། །དེ་ཕྱིར་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འཁྲུལ། །

དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ། །ཚེ་གསུམ་རིགས་གསུམ་ཡན་ལག་ལྔ། །ཉི་མ་ཇི་བཞིན་འགྲོ་བཞིན་ཏེ། །ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་བཞིན་དུ་འཁོར། །ཉེས་པ་བཅུ་གཉིས་སྲིད་རྩ་རྣམས། །དང་པོ་བཀག་པས་ཀུན་བཀག་ཅིང་། །རྒྱུ་འབྲས་ཡང་དག་བདེན་ཤེས་བྱ། །ཡང་དག་གྱུར་པ་བཅུ་གཉིས་རྙེད། །ཐར་པའི་ལམ་ལ་དེ་གནས་ཕྱིར། །ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་ཐོབ་པ་ཡིན། །འདི་ལ་དགེ་བ་གང་ཡོད་དེས། །ལམ་ལྔར་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་ནས་ཉེས་སྤངས་ཏེ། །བདེ་བའི་ལམ་ལྔར་བགྲོད་པར་ཤོག །

འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་རིགས་པ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སརྦ་ཛྙཱ་དེ་བ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།

Source Colophon

Esukhia Degé Tengyur digital edition, file 097_དབུ་མ།_ཚ.txt, lines 274–322, D3847 marker. Based on the Degé (sDe dge) woodblock print of the Tengyur. CC0 public domain.

BDRC Work ID: W23703 (Degé Tengyur). Tohoku Catalogue Number: D3847.

Author: Āryadeva (འཕགས་པ་ལྷ, c. 2nd–3rd century CE). Tibetan translation: Indian master Sarvajñadeva (སརྦ་ཛྙཱ་དེ་བ) and chief translator Bande Paltseg (བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས).

🌲